Toán lớp 8
Chủ điểm 15 · Học kỳ 1

Tính chất đường phân giác của tam giác

Viết đúng tỉ lệ thức của đường phân giác để tính độ dài hai đoạn trên cạnh đối, và nhận ra khi nào một đoạn thẳng là đường phân giác.

Ứng với SGK Kết nối tri thức: Bài 17

⚡ Nhớ nhanh

  • 1Tính chất: trong tam giác ABC, AD là phân giác góc A (D ∈ BC) thì DBDC = ABAC — phân giác chia cạnh đối thành hai đoạn tỉ lệ với hai cạnh kề hai đoạn ấy.
  • 2Nhớ theo hình: đoạn nào kề cạnh nào thì đi với cạnh ấy — DB kề AB, DC kề AC. Cạnh kề dài hơn thì đoạn dài hơn.
  • 3Biết cả BC thì chia theo tổng: DBBC = ABAB + AC. AB = 8, AC = 12, BC = 10 ⇒ DB = 4, DC = 6.
  • 4⚠️ Phân giác không chia đôi BC (đó là trung tuyến) — hai đoạn chỉ bằng nhau khi AB = AC.
  • 5Chiều đảo: D ∈ BC và DBDC = ABAC thì AD là phân giác góc A.
  • 6Thử lại hai lần: DB + DC = BC và DBDC = ABAC.

👀 Nhìn là hiểu

Kéo đỉnh A: chân phân giác D chạy theo, hai tỉ số DB : DC và AB : AC luôn bằng nhau; trung tuyến AM (nét đứt) chỉ trùng phân giác khi AB = AC. Bấm "Tự dò D" rồi kéo D trên BC: hai góc BAD, DAC chỉ bằng nhau đúng tại chỗ hai tỉ số bằng nhau.

81246ABCD

Kéo đỉnh A; kéo D trên BC để tự dò. BC = 10 cm.

💡 góc BAD = góc DAC
28° và 28°
💡 DB : DC = AB : AC
DBDC = 46 = 0,67 = ABAC = 812 = 0,67

AD là phân giác ⇒ DBDC = ABAC: DB = 10 · 8 : (8 + 12) = 4 cm.

Đoạn kề cạnh dài hơn thì dài hơn: AB < AC nên DB < DC. D lệch khỏi trung điểm M về phía cạnh ngắn.

AD là phân giác: DB : DC = 4 : 6, đúng bằng AB : AC = 8 : 12.

1 📐 Tính chất đường phân giác

Cần nhớ

  • ✦AD là phân giác góc BAC (D ∈ BC) ⇒ DBDC = ABAC. Ví dụ AB = 4, AC = 6 thì DBDC = 46 = 23.
  • ✦Viết cách khác (đổi chỗ trung tỉ) vẫn đúng: DBAB = DCAC.
  • ✦AB = AC (tam giác cân tại A) ⇒ DB = DC: phân giác cũng là trung tuyến. AB ≠ AC thì D lệch về phía cạnh ngắn hơn.
  • ✦Vì sao đúng: qua B kẻ đường song song AD cắt đường thẳng AC tại E; tam giác ABE cân tại A nên AE = AB, rồi Thalès trong tam giác CEB cho DBDC = AEAC = ABAC.

Đừng lẫn phân giác với trung tuyến

ĐườngĐi từ A tớiChia BC thành
Phân giác ADD sao cho góc BAD = góc DACHai đoạn tỉ lệ AB : AC
Trung tuyến AMTrung điểm M của BCHai đoạn bằng nhau
Tam giác cân tại AD trùng MHai đoạn bằng nhau

Dạng bài

Tính một đoạn khi biết ba đoạn

  1. 1 Chỉ ra đường phân giác và cạnh đối nó cắt.
  2. 2 Viết DBDC = ABAC: đoạn trên cạnh đối ở vế trái, hai cạnh kề theo đúng thứ tự ở vế phải.
  3. 3 Thay số, nhân chéo.
  4. 4 Thử lại: đoạn kề cạnh dài hơn phải dài hơn, và hai tỉ số bằng nhau ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Lộn ngược: viết DBDC = ACAB ra DC = 3 · 6 : 10 = 1,8 cm — DC ngắn hơn DB trong khi AC dài hơn AB, vô lí ngay.

🔺
Làm mẫu

Tam giác ABC có AB = 6 cm, AC = 10 cm, phân giác AD (D ∈ BC), DB = 3 cm. Tính DC và BC.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

2 ✂️ Biết cạnh BC: chia BC theo tổng hai cạnh

Cần nhớ

  • ✦Từ DBDC = ABAC và DB + DC = BC suy ra DBBC = ABAB + AC, DCBC = ACAB + AC.
  • ✦Ví dụ AB = 15, AC = 20, BC = 21: DB = 21 · 15 : 35 = 9, DC = 21 · 20 : 35 = 12.
  • ✦Hai tam giác ABD và ACD có chung đường cao hạ từ A ⇒ tỉ số diện tích bằng DBDC = ABAC.

Dạng bài

Tính DB, DC khi biết ba cạnh

  1. 1 Viết DBBC = ABAB + AC — mẫu vế trái là cả BC thì mẫu vế phải là tổng hai cạnh.
  2. 2 Tính DB = BC · AB : (AB + AC).
  3. 3 DC = BC − DB.
  4. 4 Thử lại: DBDC phải bằng ABAC ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Viết DBBC = ABAC (mẫu là cả BC mà vế phải không cộng) ra DB = 10 · 8 : 12 ≈ 6,7 cm — sai. Chia đôi BC ra DB = 5 cm cũng sai: đó là trung tuyến.

✂️
Làm mẫu

Tam giác ABC có AB = 8 cm, AC = 12 cm, BC = 10 cm. Phân giác AD (D ∈ BC). Tính DB, DC.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

3 🔁 Chiều đảo và bài kết hợp Thalès

Cần nhớ

  • ✦D ∈ đoạn BC và DBDC = ABAC ⇒ AD là phân giác góc A. AB = 6, AC = 9, DB = 4, DC = 6: 46 = 69 ⇒ AD là phân giác.
  • ✦Hai tỉ số khác nhau ⇒ AD không là phân giác. DB = DC mà AB ≠ AC thì AD chỉ là trung tuyến.
  • ✦Phân giác góc ngoài tại A cắt đường thẳng BC tại D' (nằm ngoài đoạn BC) cũng có D'BD'C = ABAC — chỉ để biết thêm.

Dạng bài

Bài có cả phân giác và đường song song

  1. 1 Dùng tính chất phân giác để có một tỉ số trên cạnh bị phân giác cắt.
  2. 2 Dùng Thalès (đường song song) để chuyển tỉ số đó sang cạnh khác.
  3. 3 Ghép hai tỉ lệ thức, tính đoạn cần tìm hoặc kết luận song song (Thalès đảo).
  4. 4 Thử lại: các đoạn cộng lại đúng cả cạnh ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Lấy luôn AE = AC : 2 = 4,5 cm vì "E nằm giữa" là sai — DE ∥ AB nhưng D không phải trung điểm BC (AB ≠ AC), nên E cũng không phải trung điểm AC.

🔗
Làm mẫu

Tam giác ABC có AB = 6 cm, AC = 9 cm, phân giác AD (D ∈ BC). Đường thẳng qua D song song với AB cắt AC tại E. Tính AE, EC.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

✏️ Luyện tập

Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần cách làm.

📐

Viết đúng tỉ lệ thức

  1. 1
    Nhận biết

    AD là phân giác góc A của tam giác ABC (D ∈ BC). Hệ thức nào đúng?

  2. 2
    Nhận biết

    Phân giác AD của tam giác ABC chia BC thành hai đoạn bằng nhau khi

  3. 3
    Thông hiểu

    Tam giác ABC có AB = 4, AC = 6, phân giác AD. Tỉ số DBDC bằng

  4. 4
    Thông hiểu

    Tam giác ABC có AB = 5 cm, AC = 8 cm, phân giác AD (D ∈ BC). Xét các khẳng định:

    a)DB < DC.

    b)D là trung điểm BC.

    c)DBDC = 58.

    d)DCBC = 813.

🔢

Tính một đoạn khi biết ba đoạn

  1. 1
    Thông hiểu Tam giác ABC có AB = 6, AC = 10, phân giác AD, DB = 3. Khi đó DC = .
  2. 2
    Thông hiểu Phân giác AD của tam giác ABC có DB = 2, DC = 3, AB = 5. Khi đó AC = .
  3. 3
    Thông hiểu Tam giác MNP có phân giác MI (I ∈ NP), MN = 12, MP = 16, IN = 6. Khi đó IP = .
  4. 4
    Thông hiểu Tam giác MNP có phân giác PH của góc P (H ∈ MN), HM = 2, HN = 3, PM = 4. Khi đó PN = .
  5. 5
    Vận dụng

    Phân giác AD của tam giác ABC có DB = 2, DC = 6, AC = 12. Độ dài AB bằng

✂️

Biết BC: tính DB, DC

  1. 1
    Nhận biết

    Biết AB, AC, BC và AD là phân giác. Muốn tính DB nhanh, dùng hệ thức

  2. 2
    Thông hiểu

    Tam giác ABC có AB = 4, AC = 6, BC = 5, phân giác AD. Độ dài DB bằng

  3. 3
    Thông hiểu Tam giác ABC có AB = 15 cm, AC = 20 cm, BC = 21 cm, phân giác AD. Khi đó DB = cm, DC = cm.
  4. 4
    Thông hiểu Tam giác ABC có AB = 6 cm, AC = 4 cm, BC = 7,5 cm, phân giác AD. Khi đó DC = cm.
  5. 5
    Vận dụng

    Tam giác ABC có AB = 9 cm, AC = 12 cm, phân giác AD. Tỉ số diện tích tam giác ABD và tam giác ACD bằng

  6. 6
    Vận dụng Tam giác ABC cân tại A có AB = AC = 12 cm, BC = 8 cm. Phân giác góc B cắt AC tại D. Khi đó AD = cm.
  7. 7
    Vận dụng Tam giác ABC có chu vi 30 cm, BC = 10 cm, phân giác AD với DB = 4 cm. Khi đó AB = cm.
🔁

Có phải phân giác không?

  1. 1
    Nhận biết

    Tam giác ABC, D thuộc đoạn BC và DBDC = ABAC. Khi đó AD là

  2. 2
    Thông hiểu

    Tam giác ABC có AB = 6, AC = 9, BC = 10, D ∈ BC với DB = 4, DC = 6. Khẳng định nào đúng?

  3. 3
    Thông hiểu

    Tam giác ABC có AB = 6, AC = 9, BC = 10, D ∈ BC với DB = DC = 5. Khẳng định nào đúng?

  4. 4
    Vận dụng

    Tam giác ABC có AB = 4 cm, AC = 6 cm, BC = 5 cm, D ∈ BC với DB = 2 cm. Khẳng định nào đúng?

  5. 5
    Vận dụng Tam giác ABC có AB = 6 cm, AC = 9 cm, phân giác AD. Đường thẳng qua D song song AB cắt AC tại E. Khi đó AE = cm.

🎯 Chủ điểm này ra kiểm tra thế nào?

  • •Kiểm tra giữa kỳ I và cuối kỳ I thường có câu tìm x trên hình có phân giác, hoặc tính DB, DC khi biết ba cạnh; bẫy hay gặp là lộn ngược tỉ số và nhầm sang trung tuyến (chia đôi BC).
  • •Câu tự luận hay có bài ghép phân giác với Thalès: dùng phân giác lấy tỉ số, rồi Thalès hoặc Thalès đảo để tính đoạn hay chứng minh song song.
  • •Đây là nền cho tam giác đồng dạng (học kì II lớp 8) và các bài tỉ số đoạn thẳng trong hình đường tròn lớp 9, phần hình học của đề thi vào 10.
Có đề cô giao? Tải lên để làm thử
Chủ điểm tiếp theo
16. Thu thập, phân loại và biểu diễn dữ liệu