Ôn tập học kì I
Nhận ra năm kiểu văn bản của học kì I trong truyện, thơ, bài nghị luận mới, biết đọc từng kiểu theo các bước, ôn lại tiếng Việt và luyện trọn một đề kiểm tra cuối kì.
Ứng với SGK Kết nối tri thức: Bài 1, Bài 2, Bài 3, Bài 4, Bài 5
⚡ Nhớ nhanh
- 1Học kì I có 5 kiểu văn bản: truyện lịch sử · thơ Đường luật (thất ngôn bát cú, tứ tuyệt) · văn bản nghị luận · thơ trào phúng · hài kịch và truyện cười.
- 2Gặp văn bản lạ, hỏi hai câu: hình thức là gì? (văn xuôi, thơ đếm được 8 hoặc 4 câu × 7 chữ, hay lời thoại có tên nhân vật) rồi mục đích chính là gì? (tái hiện lịch sử, gửi tình qua cảnh, thuyết phục, hay cười để chê).
- 3Truyện lịch sử = sự kiện, nhân vật có thật + hư cấu của nhà văn; thơ Đường luật có luật chặt: niêm, đối, vần bằng, nhịp 43, bố cục đề – thực – luận – kết.
- 4Nghị luận: luận đề → luận điểm → lí lẽ → bằng chứng; tiếng cười trào phúng (thơ, hài kịch, truyện cười) phê phán cái xấu bằng phóng đại, đối lập, chơi chữ.
- 5Tiếng Việt: biệt ngữ xã hội, từ địa phương · từ tượng hình, tượng thanh, đảo ngữ · đoạn diễn dịch, quy nạp, song song, phối hợp · từ Hán Việt, sắc thái nghĩa · câu hỏi tu từ, nghĩa tường minh – hàm ẩn.
- 6Viết: kể lại một chuyến đi · phân tích một bài thơ (Đường luật, trào phúng) · nghị luận về một vấn đề đời sống.
🎮 Chơi mà hiểu
Xem mẫu một lượt, rồi kéo 10 đoạn ngắn vào đúng ngăn thể loại — có mấy đoạn bẫy (thơ trào phúng viết theo luật Đường, nghị luận nhắc chuyện lịch sử).
10 đoạn ngắn do Học liệu STEAM viết. Xem mẫu một lượt, rồi tự kéo từng đoạn vào đúng thể loại.
Đoạn mẫu
Cuối năm 938, quân Nam Hán do Hoằng Tháo cầm đầu kéo vào cửa sông Bạch Đằng. Đêm trước trận đánh, chàng lính trẻ tên Mộc ngồi mài lại đầu cọc bịt sắt, lòng thấp thỏm. Ngô Quyền đi ngang, vỗ vai cậu: “Triều lên thì ta nhử, triều rút thì ta đánh. Cọc của cháu sẽ giữ chân giặc.”
Năm 938, Ngô Quyền, sông Bạch Đằng — có thật.
1 🗂️ Năm kiểu văn bản của học kì I
Cần nhớ
- ✦Mỗi bài một kiểu văn bản: truyện lịch sử (Bài 1), thơ Đường luật (Bài 2), văn bản nghị luận (Bài 3), thơ trào phúng (Bài 4), hài kịch và truyện cười (Bài 5).
- ✦Đề kiểm tra thường dùng văn bản ngoài SGK — nhớ dấu hiệu từng kiểu quan trọng hơn thuộc lòng nội dung từng bài.
- ✦Thơ trào phúng hay mượn luật Đường (Bài 4 toàn bát cú, tứ tuyệt). Cùng một khuôn thơ, hãy hỏi: bài thơ tả cảnh để gửi tình hay cười để phê phán?
Bảng so sánh năm kiểu văn bản
| Kiểu | Đã học | Dấu hiệu nhận ra | Đề hay hỏi |
|---|---|---|---|
| 📜 Truyện lịch sử | Lá cờ thêu sáu chữ vàng (Nguyễn Huy Tưởng), Quang Trung đại phá quân Thanh (Ngô gia văn phái) — B1 | Văn xuôi kể chuyện; bối cảnh, sự kiện, nhân vật của một thời kì có thật; nhà văn hư cấu thêm lời thoại, ý nghĩ, chi tiết | Bối cảnh lịch sử; cốt truyện; nhân vật qua hành động, lời nói; ngôn ngữ hợp thời đại; chủ đề |
| 🏯 Thơ Đường luật | Thu điếu (Nguyễn Khuyến), Thiên Trường vãn vọng (Trần Nhân Tông) — B2 | Bát cú 8 câu × 7 chữ, tứ tuyệt 4 câu; vần bằng; niêm, đối; nhịp 43; tả cảnh ngụ tình | Thể thơ, bố cục, vần, đối; từ tượng hình, tượng thanh, đảo ngữ; tâm trạng nhà thơ |
| 🔥 Văn bản nghị luận | Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn), Tinh thần yêu nước của nhân dân ta (Hồ Chí Minh) — B3 | Không kể chuyện mà nêu ý kiến; luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng; giọng thuyết phục, giàu cảm xúc | Luận đề, luận điểm; lí lẽ – bằng chứng; kiểu đoạn văn; thái độ người viết |
| 😏 Thơ trào phúng | Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu (Trần Tế Xương), Lai Tân (Hồ Chí Minh) — B4 | Thơ (thường theo luật Đường) dùng tiếng cười để chê cái xấu; giọng hài hước, mỉa mai, châm biếm hoặc đả kích | Đối tượng bị cười; thủ pháp (phóng đại, đối lập, chơi chữ); giọng điệu; từ Hán Việt, sắc thái nghĩa |
| 🎭 Hài kịch, truyện cười | Trưởng giả học làm sang (Mô-li-e), truyện cười dân gian, ca dao trào phúng — B5 | Hài kịch: lời thoại, chỉ dẫn sân khấu, xung đột bề ngoài ↔ bên trong. Truyện cười: rất ngắn, tình huống trớ trêu, câu chốt bất ngờ | Xung đột, mâu thuẫn gây cười; thủ pháp trào phúng; câu hỏi tu từ, nghĩa hàm ẩn; bài học ứng xử |
8 câu × 7 chữ; bố cục đề – thực – luận – kết; vần bằng cuối câu 1, 2, 4, 6, 8; bắt buộc đối ở hai câu thực (3–4) và hai câu luận (5–6).
4 câu (5 hoặc 7 chữ); bố cục khởi – thừa – chuyển – hợp; vần bằng cuối câu 1, 2, 4; luật bằng trắc, niêm như bát cú nhưng không bắt buộc đối.
Viết để diễn trên sân khấu: tên nhân vật, lời thoại, chỉ dẫn. Tiếng cười bật ra từ xung đột giữa cái bên ngoài (muốn làm sang) và bên trong (dốt nát, lố bịch).
Viết để kể: rất ngắn, một tình huống trớ trêu, câu chốt cuối truyện làm lộ cái đáng cười. Thường là truyện dân gian, nhân vật chính là đối tượng bị chế giễu.
2 🧭 Đọc từng kiểu văn bản thế nào
Dạng bài
Đọc một truyện lịch sử
- 1 Xác định bối cảnh: thời kì nào, sự kiện lịch sử nào, nhân vật nào có thật.
- 2 Tóm cốt truyện: các sự việc chính theo trình tự.
- 3 Chỉ ra phần hư cấu (lời thoại, ý nghĩ, chi tiết tưởng tượng) và nó làm nhân vật sống động ra sao.
- 4 Rút ra chủ đề: nhà văn muốn ngợi ca, gửi gắm điều gì.
⚠️ Bẫy hay gặp: Chép lại các mốc lịch sử như bài Sử. Truyện lịch sử là văn chương: phải nói chi tiết, lời thoại làm nhân vật hiện lên thế nào.
"Quang Trung đại phá quân Thanh" (Ngô gia văn phái): đọc theo 4 bước.
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Đọc một bài thơ Đường luật
- 1 Nhận thể: đếm số câu, số chữ; tìm vần bằng ở cuối câu 1, 2, 4 (6, 8).
- 2 Chia bố cục: đề – thực – luận – kết (bát cú) hoặc khởi – thừa – chuyển – hợp (tứ tuyệt).
- 3 Tìm cặp câu đối, từ tượng hình, tượng thanh, đảo ngữ và nói tác dụng.
- 4 Đi từ cảnh tới tình: cảnh ấy gửi gắm tâm trạng gì của nhà thơ.
⚠️ Bẫy hay gặp: Tả lại cảnh từng câu mà quên tình. Thơ Đường luật "tả cảnh ngụ tình": câu trả lời phải đi tới tâm trạng người viết.
"Ao thu lạnh lẽo nước trong veo, / Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo." (Nguyễn Khuyến, Thu điếu)
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Đọc một văn bản nghị luận
- 1 Tìm luận đề: vấn đề được bàn (nhan đề, câu mở đầu).
- 2 Tìm các luận điểm và lí lẽ, bằng chứng làm rõ từng luận điểm.
- 3 Nhận kiểu đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, song song, phối hợp) và câu chủ đề.
- 4 Nói thái độ, tình cảm của người viết và điều bài viết còn đúng với hôm nay.
⚠️ Bẫy hay gặp: Nhầm bằng chứng (sự việc, nhân vật, số liệu kiểm chứng được) với lí lẽ (lời giải thích, lập luận của người viết).
"Tinh thần yêu nước của nhân dân ta" (Hồ Chí Minh): đọc theo 4 bước.
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Đọc một bài thơ trào phúng
- 1 Nhận thể thơ (thường là bát cú, tứ tuyệt Đường luật).
- 2 Xác định đối tượng bị cười: thói xấu nào, hạng người nào, cảnh nào.
- 3 Chỉ ra thủ pháp tạo tiếng cười: phóng đại, đối lập, chơi chữ, từ ngữ mỉa mai.
- 4 Gọi tên giọng điệu (hài hước, mỉa mai, châm biếm, đả kích) và thái độ của nhà thơ.
⚠️ Bẫy hay gặp: Chỉ nói "bài thơ hài hước". Phải nói cười ai, cười điều gì và vì sao nhà thơ cười.
"Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu" (Trần Tế Xương): đọc theo 4 bước.
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Đọc một cảnh hài kịch, một truyện cười
- 1 Tóm tình huống: chuyện gì xảy ra, ai là nhân vật bị cười.
- 2 Tìm mâu thuẫn gây cười: bề ngoài ↔ bản chất, lời nói ↔ việc làm.
- 3 Chỉ ra thủ pháp: phóng đại, hiểu lầm, chơi chữ, lời thoại, điệu bộ.
- 4 Rút ra thói xấu bị phê phán và bài học ứng xử.
⚠️ Bẫy hay gặp: Kể lại cả cảnh kịch. Câu hỏi về hài kịch, truyện cười luôn chờ bạn chỉ ra mâu thuẫn nào làm ta cười.
"Trưởng giả học làm sang" (Mô-li-e), lớp V hồi II: đọc theo 4 bước.
Hướng dẫn giải
3 🔤 Tiếng Việt học kì I
Cần nhớ
- ✦Đề đọc hiểu hay hỏi gọi tên (từ tượng hình, đảo ngữ, kiểu đoạn văn…) rồi nêu tác dụng trong câu, đoạn.
- ✦Nêu tác dụng = nói hiện tượng ấy giúp câu văn, câu thơ gợi hình ảnh, âm thanh gì, nhấn mạnh ý gì, bộc lộ cảm xúc gì.
Tiếng Việt từng bài (ví dụ tự soạn)
| Bài | Kiến thức | Nhớ nhanh | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| 1 | Biệt ngữ xã hội; từ ngữ địa phương | Biệt ngữ: chỉ một nhóm người dùng. Từ địa phương: dùng ở một vùng. Dùng đúng lúc, đúng người nghe | "trúng tủ" (học sinh) · "má", "heo" (Nam Bộ) |
| 2 | Từ tượng hình, từ tượng thanh | Tượng hình gợi dáng vẻ, trạng thái; tượng thanh mô phỏng âm thanh | lom khom, lênh khênh · róc rách, lộp độp |
| 2 | Biện pháp đảo ngữ | Đổi trật tự quen thuộc để nhấn mạnh đặc điểm, cảm xúc | "Lom khom dưới núi tiều vài chú" (Bà Huyện Thanh Quan, Qua Đèo Ngang) |
| 3 | Đoạn diễn dịch, quy nạp, song song, phối hợp | Dựa vào vị trí câu chủ đề: đầu đoạn · cuối đoạn · không có, các câu ngang hàng · cả đầu và cuối | Câu chủ đề đầu đoạn → các câu sau giải thích, chứng minh = diễn dịch |
| 4 | Từ Hán Việt; sắc thái nghĩa của từ | Yếu tố Hán Việt ít dùng một mình (quốc, gia, nhân…). Sắc thái = thái độ, đánh giá đi kèm nghĩa | quốc gia, nhân ái · "hi sinh" trang trọng hơn "chết" |
| 5 | Câu hỏi tu từ | Hỏi mà không cần trả lời — để khẳng định, phủ định, bộc lộ cảm xúc | "Ai mà chẳng nhớ quê?" (= ai cũng nhớ quê) |
| 5 | Nghĩa tường minh, nghĩa hàm ẩn | Tường minh: nói thẳng bằng từ ngữ. Hàm ẩn: phải suy ra từ ngữ cảnh | "Trời sắp mưa rồi đấy." (hàm ý: mang áo mưa đi) |
"Hôm nay mình trúng tủ!" — chỉ học sinh hiểu ngay (đúng phần đã ôn). Dùng trong nhóm bạn thì vui; viết bài văn, nói với thầy cô thì nên thay bằng từ toàn dân.
"Má ơi, con về rồi!" — người Nam Bộ gọi mẹ là "má". Trong văn chương, từ địa phương giúp nhân vật, vùng đất hiện lên chân thật, gần gũi.
4 ✍️ Viết và nói: ôn cả học kì
Ba kiểu bài viết
| Bài | Kiểu bài | Khung nhớ nhanh |
|---|---|---|
| 1 | Kể lại một chuyến đi (tham quan di tích lịch sử, văn hoá) | Ngôi thứ nhất → giới thiệu chuyến đi → diễn biến theo trình tự, có miêu tả và biểu cảm → điều đọng lại |
| 2, 4 | Phân tích một tác phẩm: bài thơ Đường luật, bài thơ trào phúng | Giới thiệu tác phẩm, nêu chủ đề → phân tích nét nghệ thuật đặc sắc (thể thơ, đối, từ ngữ, thủ pháp) và tác dụng → khẳng định giá trị |
| 3, 5 | Nghị luận về một vấn đề đời sống (con người với cộng đồng; một thói xấu) | Nêu vấn đề → giải thích → bàn luận bằng lí lẽ, bằng chứng → nhìn từ phía ngược lại → bài học, hành động |
Dạng bài
Dàn ý bài nghị luận về một thói xấu
- 1 Mở bài: nêu thói xấu cần bàn và ý kiến của bạn về nó.
- 2 Giải thích: thói xấu ấy là gì, biểu hiện ra sao trong đời sống.
- 3 Bàn luận: tác hại (với bản thân, người khác) bằng lí lẽ và bằng chứng; vì sao có thói xấu ấy.
- 4 Kết bài: cách khắc phục, điều bạn tự nhắc mình.
⚠️ Bẫy hay gặp: Chỉ kể một chuyện rồi kết luận "vậy nên không được kiêu căng". Bài nghị luận cần lí lẽ giải thích vì sao, chuyện kể chỉ là bằng chứng.
Đề: Kiêu căng và hiếu thắng — những thói xấu cần tránh.
Hướng dẫn giải
Nói và nghe
- ✦Học kì I có: giới thiệu một cuốn sách (Bài 1), trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội (Bài 2, 4, 5) và thảo luận về trách nhiệm với cộng đồng (Bài 3). Bước nào cũng giống nhau: chuẩn bị nội dung, tập nói, trình bày, rồi lắng nghe góp ý và trao đổi lại một cách tôn trọng.
✏️ Luyện tập
Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần cách làm.
Nhận ra kiểu văn bản
- 1Nhận biết
Bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật gieo vần bằng ở cuối những câu nào?
- 2Nhận biết
Điều gì phân biệt truyện lịch sử với một truyện tưởng tượng thông thường?
- 3Thông hiểu
Đúng hay sai về hài kịch, truyện cười và thơ trào phúng?
a)Cả ba đều dùng tiếng cười để phê phán cái xấu.
b)Hài kịch được viết thành lời thoại, có chỉ dẫn sân khấu.
c)Truyện cười thường dài, nhiều tuyến nhân vật.
d)Thơ trào phúng không bao giờ viết theo luật Đường.
- 4Thông hiểu
So với thất ngôn bát cú, thơ tứ tuyệt Đường luật khác ở điểm nào?
- 5Vận dụng
Đoạn sau thuộc kiểu văn bản nào? "Ngày xưa, Trần Quốc Toản còn nhỏ tuổi đã khao khát góp sức đánh giặc. Hôm nay, ta không phải cầm gươm, nhưng ta vẫn có thể yêu nước bằng việc học thật tốt và sống tử tế. Bởi yêu nước không phải điều gì xa xôi."
Đọc từng kiểu văn bản
- 1Nhận biết
"Thu điếu" (Nguyễn Khuyến) viết theo thể thơ nào?
- 2Thông hiểu
Trong "Quang Trung đại phá quân Thanh", hình ảnh Quang Trung hiện lên nổi bật nhất qua điều gì?
- 3Thông hiểu
Luận đề của "Tinh thần yêu nước của nhân dân ta" (Hồ Chí Minh) là gì?
- 4Thông hiểu
Tiếng cười trong "Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu" (Trần Tế Xương) hướng vào điều gì?
- 5Vận dụng
Trong cảnh phó may đến nhà (Trưởng giả học làm sang), vì sao ông Giuốc-đanh vui vẻ mặc chiếc áo may hoa ngược?
Tiếng Việt cả học kì
- 1Nhận biết Chọn các từ TƯỢNG THANH.
, , , .
- 2Thông hiểu
Câu thơ "Lom khom dưới núi tiều vài chú" (Bà Huyện Thanh Quan) dùng đảo ngữ để làm gì?
- 3Thông hiểu
Trong câu nào, từ in hoa là BIỆT NGỮ XÃ HỘI (không phải từ địa phương)?
- 4Thông hiểu
Câu "Ai mà chẳng muốn được người khác tôn trọng?" là câu hỏi tu từ dùng để làm gì?
- 5Vận dụng
Chọn từ hợp sắc thái nhất cho chỗ trống: "Các anh đã ___ để bảo vệ Tổ quốc."
- 6Vận dụng
Mười một giờ đêm, thấy con còn xem điện thoại, mẹ hỏi: "Mấy giờ rồi con nhỉ?". Nghĩa hàm ẩn của câu hỏi là gì?
Viết và nói
- 1Thông hiểu
Bài văn kể lại chuyến tham quan một di tích lịch sử nên kết hợp thêm yếu tố nào để hay hơn?
- 2Thông hiểu
Xếp dàn ý bài phân tích một bài thơ theo đúng thứ tự.
Thứ tự của em: — bấm lần lượt —
- 3
✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí
Viết đoạn văn khoảng 150–200 chữ bàn về chủ đề: Kiêu căng và hiếu thắng — những thói xấu cần tránh.
0 chữ / tối thiểu 130
📄 Luyện văn bản mới · kiểu đề kiểm tra
Văn bản không có trong SGK — đúng như phòng thi. Đọc kĩ một lượt rồi trả lời.
Văn bản 1 · Đêm bên sông Như Nguyệt
Đêm bên sông Như Nguyệt (truyện lịch sử do Học liệu STEAM viết để luyện đọc) Đầu năm 1077, quân Tống do Quách Quỳ cầm đầu kéo đến bờ bắc sông Như Nguyệt. Bên này sông, phòng tuyến của Lý Thường Kiệt chạy dài, cọc tre cắm dày, đất đắp cao quá đầu người. Tấn mười bảy tuổi, quê ở một làng chài dưới hạ lưu. Cậu xin theo quân từ mùa thu, chỉ mang theo cây sào chống thuyền và nắm cơm mẹ gói. Đêm nào cậu cũng chèo thuyền nhỏ đưa tên, đưa gạo dọc bờ, tay phồng rộp mà không dám kêu. Đêm ấy, mưa phùn lạnh buốt. Bên kia sông, lửa trại giặc sáng rực như một thành phố. Tấn ngồi co ro dưới chân luỹ, khẽ hỏi người lính già bên cạnh: – Bác ơi, giặc đông thế kia, liệu mình có giữ nổi không? Người lính già chưa kịp đáp thì từ phía ngôi đền bên sông vọng ra một giọng ngâm sang sảng. Tiếng ngâm vang qua mặt nước, rõ từng lời: sông núi nước Nam là của người Nam, kẻ nào sang xâm phạm sẽ chuốc lấy thất bại. Cả dãy luỹ bỗng xôn xao. Những người lính đang ngủ gà ngủ gật đều nhỏm dậy. Tấn thấy ngực mình nóng ran, như vừa uống cạn bát nước gừng mẹ nấu. Người lính già nắm chặt cán giáo, cười khà: – Đấy, cháu nghe rồi chứ? Đất này có chủ. Tấn nhìn sang bờ bắc. Lửa trại giặc vẫn sáng, nhưng giờ cậu thấy nó chẳng còn giống một thành phố nữa, chỉ như những đốm lửa rơm sắp tàn. Cậu đứng dậy, cầm cây sào, lặng lẽ đẩy thuyền đi chuyến hàng cuối cùng trong đêm. Gần sáng, Lý Thường Kiệt đi dọc phòng tuyến. Ông dừng lại trước chiếc thuyền con của Tấn, nhìn đôi bàn tay rớm máu của cậu, rồi nói: – Giữ được sông này không chỉ nhờ cọc và giáo. Nhờ cả những đôi tay như của cháu. Tấn cúi đầu, mắt cay xè. Ít lâu sau, quân Tống không phá nổi phòng tuyến, đành giảng hoà rồi rút về. Tấn trở lại làng chài. Đêm đêm, mỗi khi chèo thuyền dưới trăng, cậu lại nhớ giọng ngâm năm ấy, và đọc khe khẽ cho mẹ nghe như đọc một lời thề.
- 1Nhận biết
Văn bản thuộc thể loại nào? Vì sao?
- 2Nhận biết
Nhân vật nào trong truyện là nhân vật lịch sử có thật?
- 3Thông hiểu
Chi tiết nào là sự thật lịch sử, chi tiết nào là hư cấu của người viết?
a)Năm 1077, quân ta dựa vào phòng tuyến sông Như Nguyệt để chặn quân Tống — đây là sự thật lịch sử.
b)Lời Lý Thường Kiệt nói với Tấn được sử sách chép lại nguyên văn.
c)Chi tiết tiếng ngâm thơ vang lên từ ngôi đền bên sông dựa vào lời tương truyền về bài "Nam quốc sơn hà".
- 4Thông hiểu
Chi tiết tiếng ngâm thơ vang lên giữa đêm có tác dụng gì trong truyện?
- 5Thông hiểu
Câu nào nêu đúng nhất chủ đề của truyện?
- 6Vận dụng
Nhân vật Tấn gần với Trần Quốc Toản trong "Lá cờ thêu sáu chữ vàng" (Nguyễn Huy Tưởng) ở điểm nào?
Văn bản 2 · Vịnh anh sống ảo
Vịnh anh sống ảo (thơ trào phúng thất ngôn bát cú do Học liệu STEAM viết để luyện đọc) Ảnh đăng mỗi sáng thật là sang, Xe mượn, đồng hồ cũng mượn hàng. Bát phở vỉa hè thành “yến tiệc”, Gian phòng trọ hẹp hoá “cung vàng”. Tim hồng trăm lượt cười toe toét, Tiền trọ mấy tuần nợ dở dang. Ngắm ảnh người ta khen tấm tắc, Đêm về mì gói đỡ lòng chàng.
- 1Nhận biết
Bài thơ viết theo thể nào?
- 2Nhận biết
Bài thơ gieo vần ở những tiếng nào?
- 3Thông hiểu
Hai câu thực (3–4) đối nhau thế nào và tạo tiếng cười ra sao?
- 4Thông hiểu
Dấu ngoặc kép ở "yến tiệc", "cung vàng" có tác dụng gì?
- 5Thông hiểu
Hai câu kết tạo tiếng cười bằng thủ pháp nào là chính?
- 6
✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí
Viết đoạn văn khoảng 150 chữ phân tích tiếng cười trong bài thơ "Vịnh anh sống ảo": cười ai, cười điều gì, bằng cách nào, để làm gì.
0 chữ / tối thiểu 110
Văn bản 3 · Thôi đổ lỗi, bắt đầu từ mình
Thôi đổ lỗi, bắt đầu từ mình (bài nghị luận do Học liệu STEAM viết để luyện đọc) Đi học muộn, ta trách đồng hồ báo thức. Điểm kém, ta trách đề khó. Đội thua, ta trách trọng tài. Đổ lỗi là thói quen nhỏ đến mức nhiều người không nhận ra mình đang mắc phải. Nhưng chính thói quen nhỏ ấy đang lặng lẽ lấy đi của ta cơ hội lớn lên. Đổ lỗi trước hết khiến ta không sửa được sai lầm. Khi mọi lỗi đều do người khác, ta chẳng còn gì để thay đổi. Một bạn luôn cho rằng mình điểm thấp vì "cô chấm khó" sẽ không bao giờ xem lại cách mình học. Lần sau, rồi lần sau nữa, điểm vẫn thấp như cũ. Trong một nhóm làm bài thuyết trình, nếu ai cũng nói "tại bạn kia chưa gửi phần của mình", buổi thuyết trình sẽ đổ vỡ trước khi bắt đầu. Ngược lại, chỉ cần một người nói "phần này mình làm chưa tốt, để mình sửa", cả nhóm sẽ bình tĩnh lại và cùng tìm cách. Như vậy, dám nhận lỗi không làm ta nhỏ đi, mà khiến người khác tin ta hơn. Có người bảo: nhận lỗi là tự thua, là mất mặt. Nhưng thử nghĩ xem, ta nhớ ai lâu hơn: người không bao giờ chịu sai, hay người sai rồi biết đứng dậy sửa? Hiếm ai chưa từng mắc lỗi; con người chỉ khác nhau ở chỗ có dám nhìn thẳng vào lỗi của mình hay không. Vậy hãy bắt đầu từ những câu thật nhỏ. Thay vì "tại đồng hồ", hãy nói "mai mình sẽ dậy sớm hơn". Thay vì "tại đề khó", hãy hỏi "mình còn hổng chỗ nào". Bỏ được thói đổ lỗi, ta không chỉ sửa được một bài kiểm tra hay một buổi thuyết trình. Ta đang tập trở thành một người đáng tin — điều mà cộng đồng nào cũng cần.
- 1Nhận biết
Luận đề của bài viết là gì?
- 2Nhận biết
Ở đoạn 3, người viết đưa ra bằng chứng nào?
- 3Thông hiểu
Đoạn 3 ("Trong một nhóm làm bài thuyết trình… khiến người khác tin ta hơn.") thuộc kiểu đoạn văn nào?
- 4Thông hiểu
Câu "ta nhớ ai lâu hơn: người không bao giờ chịu sai, hay người sai rồi biết đứng dậy sửa?" là câu hỏi tu từ. Nó dùng để làm gì?
- 5Vận dụng
Việc làm nào thể hiện đúng tinh thần của bài viết?
🎯 Bài này hay ra kiểm tra thế nào?
- •Đề kiểm tra cuối học kì I thường dùng văn bản ngoài SGK cùng thể loại đã học: một đoạn truyện lịch sử, một bài thơ Đường luật hoặc thơ trào phúng, một đoạn nghị luận. Ba văn bản ở phần "Luyện văn bản mới" mô phỏng đúng tình huống đó.
- •Phần đọc hiểu hay có: nhận ra thể loại, thể thơ, vần, đối; tìm chi tiết, bằng chứng; nêu tác dụng của từ tượng hình, đảo ngữ, câu hỏi tu từ, dấu ngoặc kép; chỉ ra kiểu đoạn văn, nghĩa hàm ẩn.
- •Phần viết hay có một đoạn văn phân tích một bài thơ (cảnh và tình, hoặc tiếng cười) và một bài văn nghị luận về một vấn đề đời sống, hoặc kể lại một chuyến đi.
7. Chân dung cuộc sống — truyện