Tổng các góc trong một tam giác
Tính được góc còn lại của tam giác và góc ngoài của tam giác bằng định lí tổng ba góc bằng 180°.
Ứng với SGK Kết nối tri thức: Bài 12
⚡ Nhớ nhanh
- 1Tổng ba góc của một tam giác bằng 180°: ∠A + ∠B + ∠C = 180°. Biết hai góc thì tính được góc thứ ba.
- 2Tam giác vuông có hai góc nhọn phụ nhau: tổng bằng 90°. Ví dụ một góc nhọn 37° thì góc nhọn kia là 53°.
- 3Góc ngoài tại một đỉnh là góc kề bù với góc trong tại đỉnh đó.
- 4Góc ngoài = tổng hai góc trong không kề với nó, nên lớn hơn mỗi góc trong không kề ấy.
- 5⚠️ Một tam giác không thể có hai góc vuông hay hai góc tù, vì tổng hai góc đã tới 180° hoặc hơn.
- 6Thói quen tốt: tính xong thì cộng lại ba góc xem có đủ 180° không.
👀 Nhìn là hiểu
Kéo ba đỉnh A, B, C: kẻ xy // BC qua A thấy ba góc ghép thành góc bẹt 180°; chuyển sang "Góc ngoài tại C" thấy góc ngoài bằng  + B̂.
Kéo một đỉnh A, B hoặc C — xem tổng ba góc.
68° + 59° + 53° = 180° ✓
Kẻ xy // BC qua A: góc xAB = B̂, góc yAC = Ĉ (so le trong). Ba góc nằm kề nhau trên đường thẳng xy ⇒ Â + B̂ + Ĉ = 180°.
Tam giác nhọn. Ba góc đều nhọn. Thử kéo cho một góc tù: hai góc kia lập tức nhỏ lại.
1 📐 Tổng ba góc bằng 180°
Cần nhớ
- ✦Tổng ba góc của tam giác bằng 180°, tam giác nào cũng vậy, to hay nhỏ. Ví dụ ba góc 50°, 60°, 70° có tổng 180°.
- ✦Biết hai góc thì góc thứ ba = 180° − tổng hai góc đã biết. Ví dụ hai góc 50° và 60° thì góc thứ ba là 180° − 110° = 70°.
- ✦Đo bằng thước đo độ chỉ để kiểm tra, không thay được việc tính: chứng minh phải dựa vào định lí.
Dạng bài
Tính góc thứ ba của tam giác
- 1 Viết rõ hai góc đã biết, ví dụ ∠A và ∠B.
- 2 Cộng hai góc đó lại.
- 3 Lấy 180° trừ tổng vừa tìm được.
- 4 Thử lại: cộng cả ba góc phải ra đúng 180°.
⚠️ Bẫy hay gặp: Hai góc 50° và 60° thì góc thứ ba là 180° − 110° = 70°, không phải 110° — 110° mới chỉ là tổng hai góc đã biết, chưa trừ khỏi 180°.
Tam giác ABC có ∠A = 65° và ∠B = 48°. Tính ∠C.
Hướng dẫn giải
2 📏 Tam giác vuông và các loại tam giác theo góc
Cần nhớ
- ✦Tam giác vuông có một góc 90°, nên hai góc nhọn còn lại phụ nhau: tổng bằng 90°. Ví dụ góc nhọn 37° thì góc nhọn kia là 53°.
- ✦Tam giác nhọn có ba góc nhọn; tam giác tù có một góc tù (lớn hơn 90°). Ví dụ ba góc 100°, 50°, 30° là tam giác tù.
- ✦Một tam giác không thể có hai góc vuông hay hai góc tù: hai góc 90° đã cộng được 180°, góc thứ ba sẽ bằng 0°.
Dạng bài
Tính góc và xếp loại tam giác
- 1 Tìm góc còn thiếu: tam giác vuông thì lấy 90° trừ góc nhọn đã biết; tam giác thường thì lấy 180° trừ hai góc.
- 2 Nhìn vào góc lớn nhất để xếp loại: nhỏ hơn 90° là nhọn, đúng 90° là vuông, lớn hơn 90° là tù.
- 3 Thử lại: cộng ba góc phải ra 180°.
⚠️ Bẫy hay gặp: Tam giác vuông tại A có ∠B = 37° thì ∠C = 90° − 37° = 53°, không phải 180° − 37° = 143° — góc vuông A đã chiếm 90°, hai góc nhọn chỉ còn chia nhau 90°.
Tam giác DEF có ∠D = 100° và ∠E = 30°. Tính ∠F rồi cho biết tam giác thuộc loại nào.
Hướng dẫn giải
3 ↗️ Góc ngoài của tam giác
Cần nhớ
- ✦Góc ngoài tại đỉnh C là góc kề bù với ∠C (kéo dài một cạnh ra). Ví dụ ∠C = 55° thì góc ngoài tại C là 180° − 55° = 125°.
- ✦Góc ngoài bằng tổng hai góc trong không kề với nó: góc ngoài tại C = ∠A + ∠B. Ví dụ ∠A = 70°, ∠B = 55° thì góc ngoài tại C là 125°.
- ✦Vì thế góc ngoài lớn hơn mỗi góc trong không kề với nó. Ví dụ góc ngoài 125° lớn hơn cả 70° lẫn 55°.
Dạng bài
Tính góc ngoài bằng hai cách rồi đối chiếu
- 1 Xác định đỉnh có góc ngoài, ví dụ đỉnh C; hai góc không kề với nó là ∠A và ∠B.
- 2 Cách 1: góc ngoài = ∠A + ∠B.
- 3 Cách 2: tính ∠C bằng định lí tổng ba góc, rồi lấy 180° − ∠C.
- 4 Thử lại: hai cách phải cho cùng một kết quả.
⚠️ Bẫy hay gặp: Góc ngoài tại C là ∠A + ∠B = 105°, không phải ∠A + ∠B + ∠C = 180° — chỉ cộng hai góc không kề, không cộng góc trong tại chính đỉnh C.
Tam giác ABC có ∠A = 60° và ∠B = 45°. Tính góc ngoài tại đỉnh C.
Hướng dẫn giải
✏️ Luyện tập
Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần cách làm.
Tính góc còn lại
- 1Nhận biết
Tổng ba góc trong một tam giác bằng
- 2Thông hiểu Tam giác ABC có ∠A = 72° và ∠B = 58°. Số đo ∠C là °.
- 3Thông hiểu
Tam giác có hai góc 35° và 45°. Góc thứ ba bằng
- 4Thông hiểu Một tam giác có ba góc bằng nhau. Mỗi góc bằng °.
- 5Vận dụng Tam giác ABC có ∠A = 50° và ∠B = ∠A + 20°. Số đo ∠C là °.
Tam giác vuông và xếp loại
- 1Nhận biết
Hai góc nhọn của một tam giác vuông
- 2Thông hiểu Tam giác ABC vuông tại A có ∠B = 37°. Số đo ∠C là °.
- 3Thông hiểu
Xét các khẳng định về góc của tam giác:
a)Một tam giác có thể có hai góc vuông.
b)Một tam giác có thể có đúng một góc tù.
c)Một tam giác có thể có hai góc tù.
d)Một tam giác có thể có cả ba góc nhọn.
- 4Thông hiểu
Tam giác DEF có ∠D = 100° và ∠E = 30°. Tam giác này là tam giác
- 5Vận dụng Tam giác ABC vuông tại A có ∠C = 2 · ∠B. Số đo ∠B là °.
Góc ngoài
- 1Nhận biết
Góc ngoài tại đỉnh C của tam giác ABC bằng
- 2Thông hiểu Tam giác ABC có ∠A = 60° và ∠B = 45°. Góc ngoài tại đỉnh C bằng °.
- 3Thông hiểu Góc ngoài tại đỉnh B của tam giác ABC bằng 110°, biết ∠A = 70°. Số đo ∠C là °.
- 4Thông hiểu
Góc ngoài tại đỉnh C bằng 130°. Góc trong tại đỉnh C bằng
- 5Vận dụng
Tam giác ABC có ∠A = 50° và ∠B = 60°. Xét các khẳng định:
a)∠C = 70°.
b)Góc ngoài tại C bằng 110°.
c)Góc ngoài tại B bằng 60°.
d)Góc ngoài tại A bằng 130°.
Phối hợp
- 1Nhận biết
Góc ngoài tại một đỉnh của tam giác luôn
- 2Vận dụng Tam giác ABC có ∠A = 55°, góc ngoài tại đỉnh B bằng 125°. Số đo ∠C là °.
- 3Vận dụng
Tam giác ABC có ∠A = ∠B và góc ngoài tại C bằng 150°. Số đo ∠A là
- 4Thông hiểu Tam giác ABC vuông tại A, góc ngoài tại đỉnh B bằng 125°. Số đo ∠C là °.
- 5Vận dụng
Góc ngoài tại đỉnh C của tam giác ABC bằng 90°. Tam giác ABC là
🎯 Chủ điểm này ra kiểm tra thế nào?
- •Tính góc thứ ba và tính góc ngoài là dạng hay có ở kiểm tra giữa kỳ, cả trắc nghiệm lẫn một câu tự luận ngắn; thường kèm vẽ hình và ghi rõ đỉnh nào, góc nào.
- •Câu tự luận hay đòi giải thích: viết "tổng ba góc bằng 180°" hoặc "góc ngoài bằng tổng hai góc trong không kề" đúng chỗ là có điểm lập luận.
- •Định lí tổng ba góc là nền cho các bài tiếp theo: tam giác bằng nhau (suy góc thứ ba), tam giác cân (hai góc đáy), và hình học lớp 8.
13. Hai tam giác bằng nhau. Ba trường hợp c.c.c, c.g.c, g.c.g