Bài 34 · Cơ bản

Thực hành: Viết báo cáo tuyên truyền về bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Việt Nam

Nêu được cơ sở lịch sử và pháp lí khẳng định chủ quyền biển, đảo; đọc số liệu diện tích đất liền, vùng biển, Biển Đông; đổi hải lí sang km; chọn biểu đồ so sánh quy mô và cơ cấu; biết cách tuyên truyền đúng, trung thực, ôn hoà.

Ứng với SGK Địa lí 12 (bộ thống nhất): Bài 34

⚡ Nhớ nhanh

1Cơ sở lịch sử: Việt Nam xác lập và thực thi chủ quyền với Hoàng Sa, Trường Sa liên tục, hoà bình từ thế kỉ XVII (đội Hoàng Sa, đội Bắc Hải thời chúa Nguyễn; châu bản, bản đồ triều Nguyễn).
2Cơ sở pháp lí: UNCLOS 1982 quy định các vùng biển; Luật Biển Việt Nam 2012; nguyên tắc chiếm hữu thật sự, hoà bình, liên tục. Bằng chứng nêu cả lịch sử và pháp lí, dẫn tên tài liệu, năm.
3Số liệu: vùng biển Việt Nam khoảng 1 triệu km² (gấp khoảng 3,0 lần đất liền, bằng khoảng 28,6 % Biển Đông); lãnh hải 12, tiếp giáp 24, đặc quyền kinh tế 200 hải lí.
4Tuyên truyền: thông điệp ngắn, bằng chứng có nguồn, lập trường hoà bình, hành động cụ thể; bản đồ phải có đủ Hoàng Sa, Trường Sa; không kích động, không chia sẻ thông tin sai.
5Tính nhanh: 1 hải lí = 1,852 km (hải lí → km: nhân; km → hải lí: chia); tỉ trọng = phần : tổng × 100 %; gấp bao nhiêu lần = số lớn : số nhỏ.

👀 Nhìn là hiểu

Xưởng biểu đồ biển, đảo: xem biểu đồ cột (vùng biển Việt Nam so với Biển Đông) và biểu đồ tròn (đất liền – vùng biển) tự vẽ dần từ một bảng; "Chọn biểu đồ" kéo thẻ vào khung theo từ khoá; "Xưởng tính" làm từng bước gấp mấy lần, tỉ trọng, đổi hải lí sang km.

Bảng số liệu: đất liền, vùng biển Việt Nam và Biển Đông

Địa điểm	Diện tích đất liền (nghìn km²)	Diện tích vùng biển (nghìn km²)
Việt Nam	331,3	1 000
Biển Đông	–	3 500

Nguồn: Niên giám thống kê 2023 (đất liền); labnguyen c4-b33, c4-b34 và SGK Địa lí 12 (vùng biển, Biển Đông; số làm tròn gần đúng).

Diện tích vùng biển

Biểu đồ diện tích vùng biển của Việt Nam và toàn bộ Biển Đông (nghìn km²; số làm tròn)

Kéo thanh bên dưới để vẽ từng mốc.

Việt Nam

Biển Đông

💡 Cùng một bảng số liệu, đề khác từ khoá thì dạng biểu đồ khác. Sang 🧩 Chọn biểu đồ để tự chọn.

1 🏝️ Cơ sở lịch sử, pháp lí và thực tiễn

Bằng chứng khẳng định chủ quyền

Nhóm	Nội dung	Lưu ý khi dẫn
Lịch sử	Đội Hoàng Sa, đội Bắc Hải (thế kỉ XVII); cắm mốc, vẽ bản đồ triều Nguyễn	Dẫn tên tài liệu, năm
Pháp lí	UNCLOS 1982; Luật Biển Việt Nam 2012; Hiến pháp	Nêu đúng tên văn bản
Thực tiễn	Huyện đảo có dân; ngư dân khai thác; Hải quân, Cảnh sát biển, Kiểm ngư; hải đăng	Số liệu đúng, nguồn chính thức
Lập trường	Giải quyết hoà bình, tôn trọng luật pháp quốc tế	Đúng chủ trương chính thức

⚠️ Bẫy hay gặp

✦"Chủ quyền chỉ dựa vào lịch sử" — sai: có cả lịch sử lẫn pháp lí (chiếm hữu thật sự, liên tục từ thế kỉ XVII và UNCLOS 1982, Luật Biển 2012).
✦"Bản đồ thiếu Hoàng Sa, Trường Sa là chuyện nhỏ" — sai: bản đồ thiếu hai quần đảo là sai về chủ quyền, có thể vi phạm pháp luật.

2 🧮 Đọc số liệu biển, đổi hải lí

Dạng bài

So sánh diện tích và đổi hải lí – km

1 Gấp bao nhiêu lần = số lớn : số nhỏ; chiếm bao nhiêu % = phần : tổng × 100 %.
2 Đổi hải lí → km: nhân 1,852; km → hải lí: chia 1,852.
3 Mốc vùng biển tính từ đường cơ sở: lãnh hải 0 – 12, tiếp giáp lãnh hải 12 – 24, đặc quyền kinh tế đến 200 hải lí.
4 Kiểm tra: số km luôn lớn hơn số hải lí; tỉ trọng không vượt 100 % ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Nhầm hải lí với km (coi 12 hải lí là 12 km), hoặc chia ngược khi đổi km sang hải lí.

🌊

Làm mẫu

Vùng biển Việt Nam khoảng 1 000 nghìn km², đất liền 331,3 nghìn km². Vùng biển gấp mấy lần đất liền? Lãnh hải rộng 12 hải lí là bao nhiêu km?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

3 📊 Chọn biểu đồ cho số liệu biển, đảo

Dạng bài

Chọn biểu đồ so sánh quy mô và cơ cấu

1 Gạch chân từ khoá: "so sánh quy mô", "cơ cấu", "qua các năm".
2 So sánh quy mô giữa các đối tượng (vùng biển Việt Nam, Biển Đông) ⇒ cột.
3 Cơ cấu một thời điểm (đất liền + vùng biển = 100 %) ⇒ tròn.
4 Kiểm tra: ghi nguồn số liệu, ghi "số làm tròn"; thử lại trên sim ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Dùng biểu đồ cột cho đề "cơ cấu", hoặc chia cho phần đất liền thay vì chia cho tổng.

🥧

Làm mẫu

Từ bảng đất liền 331,3 và vùng biển 1 000 nghìn km², vẽ biểu đồ thể hiện cơ cấu diện tích đất liền và vùng biển của Việt Nam. Mỗi phần chiếm bao nhiêu %?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

4 📣 Tuyên truyền đúng, trung thực

Nguyên tắc

✦Trung thực, đúng pháp luật, ôn hoà, phù hợp chủ trương giải quyết hoà bình; kích động gây hại cho chính lợi ích quốc gia.
✦Bản đồ chính thức, đầy đủ Hoàng Sa, Trường Sa; không tự vẽ vị trí; không chia sẻ bản đồ, thông tin sai.
✦Học sinh góp phần bằng hiểu đúng, nói đúng, tham gia hoạt động vì biển đảo, bảo vệ môi trường biển, ủng hộ ngư dân, chiến sĩ.

⚠️ Bẫy hay gặp

✦"Tuyên truyền càng mạnh lời càng hiệu quả" — sai: một bài chính xác về đội Hoàng Sa thuyết phục hơn khẩu hiệu gay gắt.
✦"Học sinh còn nhỏ, không thể góp phần" — sai: không lan truyền bản đồ, tin sai cũng là một hành động.

5 📝 Dàn ý bài tuyên truyền (không chấm)

Khung bài tuyên truyền ngắn

✦Thông điệp một câu ngắn, tích cực → vai trò biển đảo (kinh tế, quốc phòng, giao thông; vùng biển khoảng 1 triệu km², gấp 3,0 lần đất liền).
✦Bằng chứng lịch sử và pháp lí (tên tài liệu, năm) → lập trường hoà bình.
✦Hành động học sinh làm được ngay → hình ảnh (bản đồ chính thức có đủ hai quần đảo).
✦Hình thức: bài viết, áp phích, video, thuyết trình; ghi nguồn số liệu.

✏️ Luyện tập

Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.

🏝️

Cơ sở chủ quyền

1
Nhận biết
Đội Hoàng Sa được các chúa Nguyễn lập ra từ thế kỉ nào để khai thác, quản lí quần đảo Hoàng Sa?
2
Nhận biết
Văn bản pháp lí quốc tế quan trọng nhất làm cơ sở xác định các vùng biển là
3
Thông hiểu
Cơ sở khẳng định chủ quyền biển, đảo của Việt Nam gồm
4
Thông hiểu
Bài tuyên truyền cần dẫn tên tài liệu, năm khi nêu bằng chứng lịch sử vì

📊

Chọn biểu đồ

1
Thông hiểu
So sánh quy mô diện tích vùng biển của Việt Nam với toàn bộ Biển Đông, dạng biểu đồ thích hợp là
2
Thông hiểu
Thể hiện cơ cấu diện tích đất liền và vùng biển của Việt Nam, dạng biểu đồ thích hợp là
3
Vận dụng
Vì sao dùng một biểu đồ tròn (không dùng biểu đồ đường) cho cơ cấu đất liền – vùng biển?

🧮

Tính chỉ số

1
Thông hiểu Dựa vào bảng: $Đ o ˆ ˊ i t ư ợng Đ a ˆ ˊ t li e ˆ ˋ n VN V u ˋ ng biển VN Biển Đ o ˆ ng Ngh ı ˋ n km^{2} 331, 3 10003500$ (số làm tròn gần đúng) Diện tích vùng biển Việt Nam gấp bao nhiêu lần đất liền? (làm tròn một chữ số thập phân) Đáp số:
2
Thông hiểu Với bảng ở câu trên, vùng biển Việt Nam chiếm bao nhiêu % diện tích Biển Đông? (làm tròn một chữ số thập phân) Đáp số:
3
Vận dụng Với bảng ở câu trên, vùng biển chiếm bao nhiêu % tổng diện tích (đất liền + vùng biển) của Việt Nam? (làm tròn một chữ số thập phân) Đáp số:
4
Thông hiểu Lãnh hải rộng 12 hải lí. Biết 1 hải lí = 1,852 km, lãnh hải rộng bao nhiêu km? (làm tròn một chữ số thập phân) Đáp số:
5
Thông hiểu Vùng tiếp giáp lãnh hải kéo đến 24 hải lí. Đó là bao nhiêu km tính từ đường cơ sở? (làm tròn một chữ số thập phân) Đáp số:
6
Vận dụng Vùng đặc quyền kinh tế rộng đến 200 hải lí. Đó là bao nhiêu km? (làm tròn đến số nguyên) Đáp số:

📖

Đọc bảng số liệu

1
Thông hiểu
Dựa vào bảng: $Đ o ˆ ˊ i t ư ợng Đ a ˆ ˊ t li e ˆ ˋ n VN V u ˋ ng biển VN Biển Đ o ˆ ng Ngh ı ˋ n km^{2} 331, 3 10003500$ (số làm tròn gần đúng) Nhận xét đúng là
2
Thông hiểu Với bảng ở câu trên, Biển Đông rộng hơn vùng biển Việt Nam bao nhiêu nghìn km²? Đáp số:
3
Thông hiểu
Dựa vào bảng khoảng cách tàu đến đường cơ sở: $T a ˋ u A B C D C a ˊ ch đư ờng c ơ sở (hải l ı ˊ) 820150250$ (số liệu minh hoạ; lãnh hải 12, tiếp giáp lãnh hải đến 24, đặc quyền kinh tế đến 200 hải lí) Tàu B (20 hải lí) nằm trong vùng
4
Vận dụng
Với bảng khoảng cách tàu ở câu trên, tàu nằm ngoài vùng đặc quyền kinh tế (200 hải lí) là

📣

Tuyên truyền và hành động

1
Thông hiểu
Nhóm bạn dùng bản đồ Việt Nam tải trên mạng không có Hoàng Sa, Trường Sa để làm áp phích. Cách xử lí đúng là
2
Thông hiểu
Hành động phù hợp nhất của học sinh để góp phần bảo vệ chủ quyền biển, đảo là
3
Vận dụng
Vì sao tuyên truyền kích động, nặng lời lại không hiệu quả?

🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp

Đề Địa lí có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý, hay kèm bảng số liệu, biểu đồ) và 6 câu trả lời ngắn (chủ yếu tính toán, đáp số tối đa 4 ký tự). Không được dùng Atlat. Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.

🅰️

Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn

1
Thông hiểu
Một tàu cách đường cơ sở 15 hải lí. Biết 1 hải lí = 1,852 km, khoảng cách đó bằng khoảng
2
Vận dụng
Số liệu cho thấy vùng biển Việt Nam rộng gấp khoảng 3 lần đất liền. Ý nghĩa đúng nhất là
3
Vận dụng
Thể hiện cơ cấu diện tích đất liền và vùng biển của Việt Nam, đồng thời so quy mô hai phần, cách làm hợp lí nhất là

✅

Phần II · Đúng / sai

1
Thông hiểu
Cho bảng diện tích: $Đ o ˆ ˊ i t ư ợng Đ a ˆ ˊ t li e ˆ ˋ n VN V u ˋ ng biển VN Biển Đ o ˆ ng Ngh ı ˋ n km^{2} 331, 3 10003500$ (số làm tròn gần đúng)

a)Vùng biển Việt Nam rộng gấp khoảng 3 lần đất liền.

b)Vùng biển Việt Nam lớn hơn toàn bộ Biển Đông.

c)Vùng biển Việt Nam chiếm khoảng 28,6 % diện tích Biển Đông.

d)Đất liền chiếm trên 30 % tổng diện tích (đất liền + vùng biển) của Việt Nam.
2
Vận dụng
Cho bảng khoảng cách của bốn tàu đến đường cơ sở: $T a ˋ u A B C D C a ˊ ch đư ờng c ơ sở (hải l ı ˊ) 820150250$ (số liệu minh hoạ; lãnh hải 12, tiếp giáp lãnh hải đến 24, đặc quyền kinh tế đến 200 hải lí)

a)Tàu A nằm trong lãnh hải.

b)Tàu B nằm trong lãnh hải.

c)Tàu C nằm trong vùng đặc quyền kinh tế nhưng ngoài vùng tiếp giáp lãnh hải.

d)Tàu D nằm trong vùng đặc quyền kinh tế.

🔢

Phần III · Trả lời ngắn

1
Thông hiểu Dựa vào bảng: $Đ o ˆ ˊ i t ư ợng Đ a ˆ ˊ t li e ˆ ˋ n VN V u ˋ ng biển VN Biển Đ o ˆ ng Ngh ı ˋ n km^{2} 331, 3 10003500$ (số làm tròn gần đúng) Biển Đông rộng hơn vùng biển Việt Nam bao nhiêu nghìn km²? Đáp số:
2
Vận dụng Với bảng ở câu trên, đất liền chiếm bao nhiêu % tổng diện tích (đất liền + vùng biển) của Việt Nam? (làm tròn một chữ số thập phân) Đáp số:
3
Vận dụng Với bảng ở câu trên, diện tích Biển Đông gấp bao nhiêu lần đất liền Việt Nam? (làm tròn một chữ số thập phân) Đáp số:
4
Thông hiểu Một tàu cách đường cơ sở 30 hải lí (1 hải lí = 1,852 km). Đó là bao nhiêu km? (làm tròn một chữ số thập phân) Đáp số:
5
Vận dụng Một tàu đi được 111,12 km. Đó là bao nhiêu hải lí? Đáp số:
6
Vận dụng Một tàu cách đường cơ sở 50 km. Đó là khoảng bao nhiêu hải lí? (làm tròn đến số nguyên) Đáp số:

🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?

•Phần I hay hỏi: cơ sở lịch sử, pháp lí (đội Hoàng Sa thế kỉ XVII, UNCLOS 1982, Luật Biển 2012), các vùng biển (12 – 24 – 200 hải lí), dạng biểu đồ, hành động đúng của học sinh.
•Phần II cho bảng diện tích hoặc khoảng cách tàu: ý dễ mất điểm là nhầm vùng tiếp giáp lãnh hải với lãnh hải, coi vùng biển Việt Nam lớn hơn Biển Đông, nhầm tỉ trọng với số lần.
•Phần III: gấp bao nhiêu lần, tỉ trọng %, hiệu hai số, đổi hải lí ↔ km (nhân hay chia 1,852). Nhớ xác định đúng phần và tổng.

Làm đề thi thử trọn bộ

Bài tiếp theo
Thực hành: Tìm hiểu Địa lí địa phương