Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân và gia đình
Kiểm được một cuộc hôn nhân có đủ điều kiện hợp pháp không, nói được quyền, nghĩa vụ của vợ chồng, cha mẹ – con, ông bà – cháu, anh chị em, và nhận ra hành vi nào là vi phạm.
Ứng với SGK Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 12 (bộ thống nhất): Bài 10
⚡ Nhớ nhanh
- 1Hôn nhân theo nguyên tắc tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau (Điều 36 Hiến pháp). Nam, nữ có quyền kết hôn, li hôn.
- 2Bốn cổng kết hôn: đủ tuổi (nam đủ 20, nữ đủ 18) · tự nguyện (không ép, không lừa) · không thuộc trường hợp cấm (đang có vợ, có chồng; cùng dòng máu trực hệ, họ trong ba đời…) · đăng kí tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền (không đăng kí thì không có giá trị pháp lí).
- 3Li hôn: quyền yêu cầu Toà án giải quyết; thuận tình hoặc theo yêu cầu một bên; chồng không được yêu cầu khi vợ đang có thai, sinh con, nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Cấm li hôn giả tạo, cưỡng ép, cản trở li hôn.
- 4Vợ chồng: bình đẳng về nhân thân (nơi cư trú, danh dự, tín ngưỡng, giúp nhau phát triển) và tài sản (tài sản chung bàn bạc, không phân biệt lao động trong nhà và lao động có thu nhập; có tài sản riêng). Cha mẹ – con, ông bà – cháu, anh chị em: yêu thương, chăm sóc, nuôi dưỡng đi đôi với kính trọng, hiếu thảo, phụng dưỡng; không phân biệt đối xử.
- 5Mạch nhớ: đủ tuổi – tự nguyện – không bị cấm – đăng kí; trong nhà thì bình đẳng, bàn bạc, yêu thương; gian dối, ép buộc, bạo hành, phân biệt là vi phạm.
👀 Nhìn là hiểu
Bấm ▶ để cặp đôi đi qua bốn "cổng" điều kiện kết hôn (tuổi, tự nguyện, không bị cấm, đăng kí): đủ điều kiện thì qua hết, gặp cổng đỏ là dừng lại. Dưới hình có thanh tuổi và ô chọn để tự dựng cặp đôi của mình. Thẻ "Kéo hành vi vào đúng cột": xếp việc làm vào Vợ chồng, Cha mẹ – con hoặc Vi phạm; có một thẻ không thuộc cột nào.
1/5Chú rể 20 tuổi, cô dâu 18 tuổi, tự nguyện, đã đăng kí: qua cả bốn cổng, hôn nhân hợp pháp.
Tự dựng cặp đôi rồi cho đi qua cổng:
1 💍 Quyền và nghĩa vụ trong kết hôn
Cần nhớ
- ✦Điều 36 Hiến pháp: "Nam, nữ có quyền kết hôn, li hôn. Hôn nhân theo nguyên tắc tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau."
- ✦Công dân có quyền tự do kết hôn theo nhu cầu, mong muốn của mình khi đáp ứng đủ điều kiện: chỉ được kết hôn khi đủ 20 tuổi trở lên đối với nam, đủ 18 tuổi trở lên đối với nữ; hai bên tự nguyện quyết định, không bên nào bị ép buộc, lừa dối; không thuộc trường hợp bị cấm kết hôn.
- ✦Việc kết hôn phải được đăng kí tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền; nếu không đăng kí thì việc kết hôn không có giá trị pháp lí, quan hệ hôn nhân không được Nhà nước thừa nhận và bảo vệ.
- ✦Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 (Điều 5) cấm: kết hôn giả tạo, li hôn giả tạo · tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản trở kết hôn · người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác (hoặc người chưa có vợ, chồng mà kết hôn, chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ) · kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu trực hệ, người có họ trong phạm vi ba đời, cha mẹ nuôi với con nuôi, người từng là cha mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng.
- ✦Kết hôn trái pháp luật có thể bị Toà án huỷ theo yêu cầu của người bị ép, bị lừa; vợ, chồng của người đang có vợ, có chồng mà kết hôn với người khác; cha, mẹ, con, người giám hộ… (Điều 10). Cưỡng ép kết hôn hoặc cản trở hôn nhân tự nguyện còn có thể bị xử lí hình sự (Bộ luật Hình sự, Điều 181).
Bốn điều kiện để kết hôn hợp pháp
| Điều kiện | Nội dung | Ví dụ vi phạm (SGK) |
|---|---|---|
| Đủ tuổi | Nam đủ 20, nữ đủ 18 trở lên | S tròn 16 tuổi được bố mẹ tổ chức đám cưới (tảo hôn) |
| Tự nguyện | Hai bên tự quyết định; không ép buộc, lừa dối | Ép con kết hôn; lừa dối để kết hôn; cản trở người khác kết hôn |
| Không thuộc trường hợp cấm | Không đang có vợ, có chồng; không cùng dòng máu trực hệ, họ trong ba đời; không thuộc quan hệ nuôi, dâu – rể, dượng – kế… như luật cấm | Anh D đang có vợ nhưng chung sống như vợ chồng với chị O, chụp ảnh cưới, tổ chức đám cưới |
| Đăng kí | Tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền | Chỉ làm đám cưới, chung sống mà không đăng kí ⇒ không có giá trị pháp lí |
⚠️ Bẫy hay gặp
- ✦"Nam đủ 18, nữ đủ 18" hoặc "nam đủ 20, nữ đủ 20" — sai: nam đủ 20, nữ đủ 18. Nhớ chữ "đủ": chưa tròn tuổi thì chưa đủ điều kiện.
- ✦"Làm đám cưới, có đông người chứng kiến là đã thành vợ chồng" — sai: phải đăng kí tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
- ✦Hai bên tự nguyện vẫn không được kết hôn nếu chưa đủ tuổi hoặc thuộc trường hợp cấm (như người đang có vợ, có chồng): các điều kiện phải đủ cùng lúc.
- ✦Kết hôn giả tạo, li hôn giả tạo (như vợ chồng anh M li hôn giả để vay tiền ngân hàng) cũng là hành vi bị cấm.
2 ⚖️ Quyền và nghĩa vụ trong li hôn
Cần nhớ
- ✦Khi mục đích hôn nhân không đạt được, công dân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền (Toà án) giải quyết li hôn.
- ✦Li hôn có thể do hai bên thuận tình hoặc theo yêu cầu của một bên. Ngoại lệ: khi vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi thì chồng không có quyền yêu cầu li hôn (vợ vẫn có quyền).
- ✦Nếu một bên mất khả năng nhận thức, không làm chủ được hành vi, đồng thời là nạn nhân bạo lực gia đình do vợ/chồng gây ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng tính mạng, sức khoẻ, tinh thần thì cha, mẹ, người thân thích khác có quyền yêu cầu Toà án giải quyết li hôn.
- ✦Nghĩa vụ: tuân thủ pháp luật về li hôn; chấp hành quyết định giải quyết li hôn của Toà án; không cản trở, ngăn cấm người khác thực hiện quyền li hôn; không lợi dụng quyền li hôn để làm trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác và của cơ quan, tổ chức, xã hội.
Chị H bị chồng (anh B) bạo hành nhiều lần, khuyên can không được nên yêu cầu Toà án giải quyết li hôn. Đó là quyền hợp pháp; bố mẹ đẻ ngăn cản, anh B đe doạ làm hại chị và con thì đều là vi phạm.
Vợ chồng anh M li hôn giả để chị K "độc thân" vay được tiền ngân hàng mua nhà rồi anh M không mua nhà, đăng kí kết hôn với người khác: li hôn giả tạo, lừa dối, xâm phạm quyền lợi của chị K.
⚠️ Bẫy hay gặp
- ✦"Chồng cứ muốn là li hôn được" — sai khi vợ đang có thai, sinh con hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi: chồng không có quyền yêu cầu; còn vợ vẫn có quyền.
- ✦Li hôn không chỉ khi hai bên thuận tình: một bên cũng có thể yêu cầu; nhưng phải do Toà án giải quyết, không tự "bỏ nhau" là xong.
- ✦Cản trở, đe doạ người muốn li hôn là vi phạm; cưỡng ép li hôn (hành hạ, ngược đãi, uy hiếp tinh thần, yêu sách của cải…) bị cấm và có thể bị xử lí hình sự.
3 🤝 Quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng
Cần nhớ
- ✦Vợ chồng bình đẳng với nhau, có quyền, nghĩa vụ ngang nhau về mọi mặt trong gia đình, thể hiện trong quan hệ nhân thân và quan hệ tài sản.
- ✦Nhân thân: ngang nhau trong lựa chọn nơi cư trú (do vợ chồng thoả thuận, không bị ràng buộc bởi phong tục, tập quán, địa giới hành chính — Điều 20) · tôn trọng, giữ gìn, bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín của nhau (Điều 21) · tôn trọng tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhau (Điều 22) · thương yêu, chung thuỷ, quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ nhau (Điều 19) · tạo điều kiện, giúp đỡ nhau phát triển về mọi mặt (học tập, nghề nghiệp…) · bình đẳng bàn bạc, quyết định biện pháp kế hoạch hoá gia đình; sử dụng thời gian nghỉ chăm sóc con ốm.
- ✦Tài sản (Điều 29 – 31): bình đẳng trong tạo lập, chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung; không phân biệt lao động trong gia đình với lao động có thu nhập. Tài sản chung mà luật bắt buộc đăng kí quyền sở hữu thì giấy chứng nhận ghi tên cả vợ và chồng. Dùng tài sản chung để đầu tư, kinh doanh phải bàn bạc, thoả thuận; giao dịch về nhà ở duy nhất của vợ chồng cũng phải có sự thoả thuận của hai người.
- ✦Vợ chồng có tài sản riêng: có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt; được nhập hoặc không nhập vào tài sản chung. Có nghĩa vụ bảo đảm điều kiện đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình; nếu tài sản chung không đủ thì đóng góp tài sản riêng theo khả năng. Việc thực hiện quyền, nghĩa vụ về tài sản mà xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của vợ, chồng, gia đình và người khác thì phải bồi thường.
Vợ chồng: Quyền · Nghĩa vụ · Hành vi vi phạm
| Quyền, nghĩa vụ | Hành vi đúng | Hành vi vi phạm |
|---|---|---|
| Giúp nhau phát triển (học tập, nghề nghiệp) | Chị Y băn khoăn có nên đi học; anh D động viên, chủ động sắp xếp việc nhà, chăm con để chị yên tâm | Anh U yêu cầu vợ nghỉ việc ở thành phố để về quê sống, tự ý chọn nơi ở |
| Bình đẳng bàn bạc, quản lí tài sản chung | Hai vợ chồng bàn bạc, thoả thuận trước khi đầu tư kinh doanh bằng tài sản chung | Anh A tự ý quyết mọi việc, quản lí chặt tiền, bắt chị B xin từng khoản; anh U tự ý dùng tiền mừng cưới, tiền tiết kiệm của hai người để mua nhà |
| Không phân biệt lao động trong nhà và lao động có thu nhập | Hai vợ chồng cùng chia sẻ việc nhà, cùng chăm con | Anh Đ chia cho chị Q chỉ 50 triệu đồng vì cho rằng chị "ở nhà, không làm ra tiền nên không có quyền hưởng" |
| Thương yêu, chung thuỷ, tôn trọng, không bạo lực | Vợ chồng tôn trọng danh dự, nhân phẩm, tín ngưỡng của nhau | Anh P uống rượu rồi đánh, chửi vợ; anh B bạo hành vợ nhiều lần; anh D chung sống như vợ chồng với người khác khi đã có vợ |
⚠️ Bẫy hay gặp
- ✦"Chồng là trụ cột nên mọi việc do chồng quyết" — sai: vợ chồng bình đẳng, việc lớn của gia đình phải bàn bạc.
- ✦"Vợ ở nhà chăm con, không làm ra tiền nên không có quyền với tài sản chung" — sai: không phân biệt lao động trong gia đình với lao động có thu nhập.
- ✦Tài sản riêng là của riêng (có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt); tài sản chung thì cùng tạo lập, cùng quyết. Đừng lẫn hai loại.
- ✦Mắng chửi, kiểm soát tiền, đánh đập vợ/chồng là xâm phạm bình đẳng, nhân phẩm — không phải "chuyện riêng trong nhà".
4 👨👩👧 Cha mẹ – con, ông bà – cháu, anh chị em
Cần nhớ
- ✦Các thành viên gia đình bình đẳng, có quyền, nghĩa vụ yêu thương, quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ, tôn trọng nhau; sống chung thì có nghĩa vụ tham gia việc nhà, lao động tạo thu nhập, đóng góp công sức, tiền hoặc tài sản theo khả năng.
- ✦Cha mẹ (Điều 69 – 72): thương yêu, tôn trọng ý kiến con; chăm lo học tập, giáo dục để con phát triển lành mạnh (thể chất, trí tuệ, đạo đức); trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình; không phân biệt đối xử con trên cơ sở giới hoặc tình trạng hôn nhân của cha mẹ; không lạm dụng sức lao động của con, không xúi giục, ép buộc con làm việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.
- ✦Con (Điều 70, 71): được cha mẹ thương yêu, tôn trọng, được học tập, giáo dục, phát triển lành mạnh; có bổn phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo, phụng dưỡng cha mẹ, giữ gìn danh dự, truyền thống tốt đẹp của gia đình; có nghĩa vụ và quyền chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ, đặc biệt khi cha mẹ mất năng lực hành vi dân sự, ốm đau, già yếu, khuyết tật; nhiều con thì cùng nhau chăm sóc.
- ✦Ông bà – cháu (Điều 104): ông bà có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục cháu, sống mẫu mực, nêu gương; cháu có nghĩa vụ kính trọng, chăm sóc, phụng dưỡng ông bà. Anh, chị, em (Điều 105): thương yêu, chăm sóc, giúp đỡ nhau; có quyền, nghĩa vụ nuôi dưỡng nhau khi không còn cha mẹ hoặc cha mẹ không có điều kiện thực hiện nghĩa vụ.
Các quan hệ trong gia đình
| Quan hệ | Quyền, nghĩa vụ chính | Ví dụ trong sách |
|---|---|---|
| Cha mẹ → con | Thương yêu, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục; tôn trọng ý kiến; không phân biệt đối xử | Ông bà A, G đối xử hà khắc với con gái, nuông chiều con trai, cho con trai nhiều quyền lợi hơn: vi phạm |
| Con → cha mẹ | Kính trọng, biết ơn, hiếu thảo, phụng dưỡng; chăm sóc khi cha mẹ già yếu | Anh K gắt gỏng, nói lời tiêu cực khi ông bà, bố mẹ ngăn cản chơi với bạn xấu: trái bổn phận của con |
| Ông bà ↔ cháu | Ông bà nêu gương, chăm sóc, giáo dục cháu; cháu kính trọng, phụng dưỡng ông bà | Gia đình M bốn thế hệ hoà thuận: ông bà, bố mẹ giữ nếp sống mẫu mực, nêu gương tốt cho con, cháu học tập |
| Anh, chị, em | Thương yêu, giúp đỡ; nuôi dưỡng nhau khi không còn cha mẹ | Bố mẹ qua đời đột ngột, vợ chồng anh B đón em gái nhỏ về nuôi: đúng nghĩa vụ |
⚠️ Bẫy hay gặp
- ✦"Cha mẹ nuôi con thì con muốn đối xử với cha mẹ ra sao cũng được" — sai: con có nghĩa vụ phụng dưỡng, chăm sóc cha mẹ, đặc biệt khi cha mẹ già yếu; nhiều con thì phải cùng nhau, không được đùn đẩy.
- ✦"Con trai mới nối dõi, nuôi cha mẹ nên được ưu tiên" — sai: cha mẹ không được phân biệt đối xử con trên cơ sở giới; con trai, con gái đều có nghĩa vụ với cha mẹ.
- ✦Nghĩa vụ nuôi dưỡng giữa anh, chị, em chỉ phát sinh khi không còn cha mẹ hoặc cha mẹ không có điều kiện.
Dạng bài
Xét một tình huống hôn nhân – gia đình
- 1 Xác định quan hệ nào: kết hôn, li hôn, vợ – chồng, cha mẹ – con, ông bà – cháu hay anh chị em?
- 2 Với kết hôn: kiểm bốn cổng — đủ tuổi (nam đủ 20, nữ đủ 18), tự nguyện, không thuộc trường hợp cấm, đã đăng kí. Một cổng đỏ là không hợp pháp.
- 3 Với quan hệ trong nhà: hỏi ai có quyền, ai có nghĩa vụ gì (yêu thương, chăm sóc, bàn bạc, bình đẳng, phụng dưỡng) và hành vi có đúng như vậy không.
- 4 Nếu ép buộc, lừa dối, giả tạo, bạo hành, phân biệt, đùn đẩy ⇒ vi phạm; nêu hậu quả: kết hôn bị huỷ, bị xử phạt, nặng thì xử lí hình sự.
⚠️ Bẫy hay gặp: Thấy bố mẹ hai bên đồng ý, đám cưới đông đủ họ hàng rồi cho là hợp pháp: gia đình đồng ý không thay được các điều kiện luật định.
Tròn 16 tuổi, S được bố mẹ tổ chức đám cưới với anh họ (con trai của chị gái ruột của bố S). Hai người chung sống nhưng chưa đăng kí. Việc này có hợp pháp không?
Hướng dẫn giải
✏️ Luyện tập
Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.
Kết hôn
- 1Nhận biết
Theo pháp luật Việt Nam, công dân được kết hôn khi
- 2Nhận biết Việc kết hôn phải được tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền; nếu không thì không có giá trị pháp lí.
- 3Thông hiểu
Tròn 16 tuổi, S được bố mẹ tổ chức đám cưới với anh họ (con trai của chị gái ruột của bố S). Việc này vi phạm
- 4Thông hiểu
Anh D đã có vợ và hai con, đang đi làm xa. Anh chung sống như vợ chồng với chị O, chụp ảnh cưới, tổ chức đám cưới tại nhà hàng. Hành vi của anh D
- 5Thông hiểu
Anh L (24 tuổi) và chị M (22 tuổi) không thuộc trường hợp bị cấm kết hôn. Sắp xếp các việc để hai người trở thành vợ chồng hợp pháp:
Thứ tự của em: — bấm lần lượt —
- 6Vận dụng
Anh P (23 tuổi) và chị Q (19 tuổi) tự nguyện về sống chung, tổ chức tiệc mời họ hàng nhưng không đăng kí kết hôn. Nhận định nào đúng?
Li hôn
- 1Nhận biết
Khi mục đích hôn nhân không đạt được, công dân có quyền
- 2Thông hiểu
Anh B nhiều lần bạo hành vợ khi say rượu; khuyên can không được, chị H muốn li hôn nhưng bị bố mẹ đẻ ngăn cản vì sợ ảnh hưởng thanh danh, anh B còn đe doạ sẽ làm hại chị và con. Nhận định nào đúng?
- 3Thông hiểu
Theo em, các nhận định sau về li hôn đúng hay sai?
a)Khi vợ đang có thai, vợ vẫn có quyền yêu cầu Toà án giải quyết li hôn.
b)Chồng không có quyền yêu cầu li hôn khi vợ đang có thai, sinh con hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
c)Li hôn chỉ được thực hiện khi cả hai vợ chồng thuận tình.
d)Vợ chồng được li hôn giả để một bên "độc thân" vay ngân hàng, miễn hai người đồng ý.
- 4Vận dụng
Anh M bàn với vợ là chị K li hôn giả để chị "độc thân" vay thêm tiền mua nhà. Chị K đồng ý, vay được tiền đưa cho anh M, nhưng anh không mua nhà, về quê rồi đăng kí kết hôn với người khác. Nhận xét nào đúng?
Quan hệ vợ chồng
- 1Nhận biết
Trong quan hệ giữa vợ và chồng, pháp luật quy định
- 2Thông hiểu
Chị Y được công ty tạo điều kiện học khoá chuyên ngành nhưng băn khoăn vì con nhỏ. Chồng chị là anh D động viên chị đi học, chủ động sắp xếp thời gian chăm con và làm việc nhà. Anh D đã thực hiện
- 3Thông hiểu
Anh A luôn tự ý quyết mọi việc trong nhà, quản lí chặt tiền; mỗi lần cần tiền chị B phải xin và bị tra xét từng khoản, chi không đúng ý thì bị mắng chửi. Anh A vi phạm
- 4Thông hiểu
Anh U tự ý dùng tiền mừng cưới và tiền tiết kiệm của hai vợ chồng mua ngôi nhà ở quê rồi yêu cầu vợ nghỉ việc ở thành phố để về sống cùng. Anh U vi phạm
- 5Vận dụng
Sau khi li hôn, anh Đ chỉ chia cho chị Q 50 triệu đồng vì cho rằng chị ở nhà chăm con, không làm ra tiền nên không có quyền hưởng tài sản anh "vất vả làm ra". Lập luận này
Cha mẹ, con, ông bà, anh chị em
- 1Nhận biết
Con có quyền và nghĩa vụ nào đối với cha mẹ?
- 2Thông hiểu
Ông A và bà G cho rằng sau này con trai mới chăm sóc, phụng dưỡng mình nên từ nhỏ đã hà khắc với con gái, nuông chiều con trai và cho con trai nhiều quyền lợi hơn. Hành vi này
- 3Vận dụng
Anh K thi trượt đại học, không ôn thi lại, thường tụ tập với thanh niên hư hỏng. Ông bà, bố mẹ nhiều lần góp ý, ngăn cản thì anh gắt gỏng, nói lời tiêu cực phản ứng lại. Nhận xét nào đúng?
🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp
Đề Giáo dục Kinh tế và Pháp luật (50 phút) có 2 phần: 24 câu 4 lựa chọn và 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý), không có câu trả lời ngắn. Gần như câu nào cũng cho một tình huống hoặc đoạn thông tin rồi hỏi. Dưới đây là đủ 2 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.
Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn
- 1Nhận biết
Hành vi nào sau đây bị pháp luật về hôn nhân và gia đình nghiêm cấm?
- 2Thông hiểu
Anh B (19 tuổi) và chị A (18 tuổi) tự nguyện, không thuộc trường hợp bị cấm, cùng đến cơ quan có thẩm quyền đăng kí kết hôn. Nhận định nào đúng?
- 3Thông hiểu
Anh E không cho vợ là chị F đi lễ chùa theo tôn giáo mà chị theo. Anh E đã vi phạm
- 4Vận dụng
Mẹ già yếu không đi lại được; các con của bà H đùn đẩy nhau, không ai chịu chăm sóc, phụng dưỡng. Việc này
Phần II · Đúng / sai (có tình huống)
- 1Thông hiểu
Tình huống: Anh T (21 tuổi) và chị V (17 tuổi) yêu nhau. Gia đình hai bên tổ chức đám cưới linh đình có đông họ hàng, bạn bè chứng kiến; hai người về chung sống như vợ chồng nhưng chưa đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng kí kết hôn. Cả hai đều tự nguyện và không thuộc trường hợp bị cấm kết hôn nào khác.
a)Chị V chưa đủ 18 tuổi nên chưa đủ điều kiện kết hôn.
b)Vì đám cưới có đông họ hàng, bạn bè chứng kiến nên quan hệ vợ chồng của hai người được Nhà nước thừa nhận.
c)Việc kết hôn phải được đăng kí tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
d)Cả hai tự nguyện nên có thể bỏ qua điều kiện về độ tuổi.
- 2Vận dụng
Tình huống: Chị Y được công ty tạo điều kiện học khoá chuyên ngành để quy hoạch vào vị trí quản lí, nhưng chị băn khoăn vì còn con nhỏ. Chồng chị là anh D động viên chị đi học và chủ động sắp xếp việc nhà, chăm con. Cùng thời gian đó, ở nhà người em chồng, anh A luôn tự quyết mọi việc, quản lí chặt tiền của gia đình; mỗi lần cần tiền chị B phải xin chồng, bị tra xét từng khoản và bị mắng chửi nếu chi không đúng ý.
a)Anh D động viên vợ đi học và chủ động sắp xếp việc nhà là thực hiện quyền, nghĩa vụ giúp đỡ nhau phát triển.
b)Anh A tự quyết mọi việc, kiểm soát tiền của gia đình đã xâm phạm nguyên tắc vợ chồng bình đẳng.
c)Chị B chi tiêu không đúng ý chồng thì bị mắng chửi là chuyện riêng của chồng, không vi phạm pháp luật.
d)Chị Y muốn đi học thì phải được chồng cho phép vì chồng là chủ gia đình.
🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?
- •Phần I hay hỏi: độ tuổi kết hôn (nam đủ 20, nữ đủ 18), điều kiện kết hôn hợp pháp, hành vi bị cấm (tảo hôn, cưỡng ép, đang có vợ/chồng, kết hôn giả tạo), ai có quyền yêu cầu li hôn và trường hợp chồng không được yêu cầu, quyền – nghĩa vụ của con với cha mẹ.
- •Phần II hay cho một gia đình hay cặp đôi, 4 ý trộn: đủ điều kiện kết hôn chưa · quyền hay nghĩa vụ của ai · hành vi nào vi phạm (ép buộc, bạo hành, phân biệt, đùn đẩy) · hậu quả. Ý sai thường đảo tuổi nam/nữ, cho rằng "đám cưới là đủ" hoặc "chồng là chủ gia đình".
- •Bài này nối với bài 9 (tài sản chung, riêng của vợ chồng; nghĩa vụ tôn trọng tài sản), bài 11 (quyền học tập của con), bài 12 (chăm sóc sức khoẻ, an sinh cho người già, trẻ em) và bài 4 (an sinh xã hội).
Quyền và nghĩa vụ của công dân trong học tập