Quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế
Nói được công dân có quyền gì, phải làm gì khi kinh doanh và nộp thuế; nhìn một hành vi là biết đó là thực hiện quyền, làm tròn nghĩa vụ hay vi phạm, và hậu quả ra sao.
Ứng với SGK Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 12 (bộ thống nhất): Bài 8
⚡ Nhớ nhanh
- 1Kinh doanh — quyền: tự do kinh doanh ngành nghề pháp luật không cấm (Điều 33 Hiến pháp) · tự chọn mô hình, loại hình, quy mô · bình đẳng · tự tìm thị trường, khách hàng, kí hợp đồng · tuyển dụng, thuê lao động · khiếu nại, tố cáo.
- 2Kinh doanh — nghĩa vụ: tuân thủ pháp luật · kinh doanh đúng ngành nghề đã ghi · tôn trọng quyền của người khác · kê khai, nộp thuế · bảo vệ môi trường · bảo đảm quyền lợi người lao động, người tiêu dùng · quốc phòng, an ninh.
- 3Nộp thuế (Điều 47 Hiến pháp): nghĩa vụ bắt buộc nộp một khoản vào ngân sách nhà nước; không được trốn thuế, không được tự ấn định hay thoả thuận mức nộp.
- 4Người nộp thuế: có quyền được hỗ trợ, hướng dẫn, bảo mật thông tin, hưởng ưu đãi, hoàn thuế, khiếu nại, tố cáo; có nghĩa vụ đăng kí, kê khai trung thực, nộp đủ đúng hạn, lập hoá đơn, giữ sổ sách. Trốn thuế có thể bị phạt tiền hoặc phạt tù.
- 5Mạch nhớ: được tự do — nhưng trong khuôn pháp luật; kinh doanh thì phải kê khai, nộp thuế, lập hoá đơn; gian dối là trốn thuế.
👀 Nhìn là hiểu
Bấm ▶ để theo dòng tiền thuế từ cửa hàng chị M vào ngân sách rồi ra trường học, đường sá, bệnh viện (số liệu minh hoạ). Kéo thanh "chị M khai … %" để xem khai thiếu thì ngân sách và các công trình bị hụt thế nào. Thẻ "Kéo hành vi vào đúng cột": xếp từng việc vào Quyền, Nghĩa vụ hay Vi phạm; có một thẻ không thuộc cột nào.
1/5Chị M bán hàng: khách trả tiền, chị lập hoá đơn đưa khách.
1 🏪 Quyền và nghĩa vụ cơ bản về kinh doanh
Cần nhớ
- ✦Điều 33 Hiến pháp: mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm. Tự do lựa chọn mặt hàng, ngành nghề, mô hình, loại hình tổ chức kinh tế, quy mô (và chủ động điều chỉnh) phù hợp với nhu cầu, điều kiện, khả năng của mình.
- ✦Bình đẳng trong kinh doanh: mọi công dân bình đẳng trước pháp luật, không phân biệt giới tính, tôn giáo, tín ngưỡng, dân tộc, trình độ…; mọi loại hình doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế đều được bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh.
- ✦Quyền khác: tự do tìm kiếm thị trường, khách hàng và kí kết hợp đồng · tuyển dụng, thuê và sử dụng lao động theo pháp luật về lao động · khiếu nại, tố cáo hành vi vi phạm pháp luật về kinh doanh (Luật Doanh nghiệp Điều 7).
- ✦Nghĩa vụ: tuân thủ Hiến pháp, pháp luật về kinh doanh · tôn trọng quyền tự do kinh doanh của người khác · kê khai, nộp thuế · bảo vệ môi trường, tài nguyên · bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động và người tiêu dùng · thực hiện quy định về quốc phòng, an ninh trật tự, an toàn xã hội.
- ✦Doanh nghiệp còn phải kinh doanh đúng ngành nghề ghi trong giấy phép và những ngành nghề pháp luật không cấm; đăng kí doanh nghiệp, công khai thông tin, báo cáo đầy đủ, kịp thời; chịu trách nhiệm về tính trung thực của hồ sơ; không ngược đãi lao động, không sử dụng lao động chưa thành niên trái luật (Điều 8).
Kinh doanh: Quyền · Nghĩa vụ · Hành vi vi phạm
| Quyền | Nghĩa vụ | Hành vi vi phạm |
|---|---|---|
| Anh K lập công ty vận tải, chị O đăng kí hộ kinh doanh thực phẩm sạch — tự chọn loại hình | Cơ sở thực phẩm của bà G luôn bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm (bảo vệ người tiêu dùng) | Cơ sở bán thuốc bảo vệ thực vật thuộc danh mục cấm sử dụng ở Việt Nam |
| Chủ cửa hàng tự tìm khách, kí hợp đồng với đối tác trong và ngoài nước | Ông T gặp sự cố gây ô nhiễm: khắc phục hậu quả, đền bù người bị thiệt hại, lắp hệ thống xử lí chất thải | Chị P xả thẳng chất thải ra sông để giảm chi phí (vi phạm nghĩa vụ bảo vệ môi trường) |
| Công ty C khởi kiện xưởng của bà Y sản xuất hàng giả, kém chất lượng (quyền khiếu nại, tố cáo, bảo vệ quyền lợi) | Doanh nghiệp tuyển dụng đúng luật lao động, đóng bảo hiểm cho người lao động | Vợ chồng ông M làm giả nhãn hiệu dầu nhớt, phụ tùng xe máy để bán thu lời |
⚠️ Bẫy hay gặp
- ✦"Tự do kinh doanh nghĩa là muốn kinh doanh gì cũng được" — sai. Tự do trong những ngành nghề pháp luật không cấm.
- ✦Nhầm quyền với nghĩa vụ: tìm khách hàng, kí hợp đồng, tuyển lao động là quyền; kê khai thuế, bảo vệ môi trường, bảo đảm quyền lợi người lao động là nghĩa vụ.
- ✦Công ty đã đăng kí vẫn vi phạm nếu kinh doanh ngoài ngành nghề ghi trong giấy phép hoặc kinh doanh ngành bị cấm.
2 🚫 Những việc bị cấm trong kinh doanh
Cần nhớ
- ✦Luật Đầu tư năm 2025 (Điều 6) cấm các hoạt động kinh doanh: chất ma tuý; một số hoá chất, khoáng vật theo phụ lục của luật; mẫu vật thực vật, động vật hoang dã có nguồn gốc khai thác từ tự nhiên; mại dâm; pháo nổ.
- ✦Luật Doanh nghiệp (Điều 16) cấm: kinh doanh dưới hình thức doanh nghiệp mà không đăng kí (hoặc khi đã bị thu hồi giấy chứng nhận, đang bị tạm dừng); kê khai giả mạo, không trung thực, không chính xác hồ sơ đăng kí; kê khai khống vốn điều lệ; kinh doanh ngành nghề cấm; kinh doanh ngành có điều kiện khi chưa đủ điều kiện.
- ✦Hành vi vi phạm gây hậu quả: bị xử phạt, thu lợi bất chính bị tịch thu; hàng giả, hàng cấm gây hại cho người tiêu dùng và xã hội; nặng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- ✦Kinh doanh trái phép hay bao che cho người vi phạm (vì có "quan hệ") đều trái nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật: ai vi phạm cũng bị xử lí như nhau.
⚠️ Bẫy hay gặp
- ✦Hàng giả, làm giả tem, nhãn hiệu là vi phạm dù người bán thấy "ai cũng làm" hay chỉ bán giá rẻ hơn hàng thật vài phần trăm.
- ✦Thấy cơ quan chức năng bỏ qua một người quen còn người kia bị xử phạt: người vi phạm vẫn sai, cán bộ còn vi phạm bình đẳng, công bằng.
- ✦"Kinh doanh pháo nổ" thuộc ngành nghề cấm; còn "ngành có điều kiện" là ngành được phép nhưng phải đủ điều kiện mới được kinh doanh — đừng đánh đồng hai khái niệm.
3 🧾 Quyền và nghĩa vụ về nộp thuế
Cần nhớ
- ✦Điều 47 Hiến pháp: "Mọi người có nghĩa vụ nộp thuế theo luật định". Tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân khi đủ điều kiện theo luật thuế phải nộp một khoản bắt buộc vào ngân sách nhà nước.
- ✦Nộp thuế là chuyển giao tài sản cho Nhà nước theo pháp luật, có tính bắt buộc: không được trốn thuế, không được tự ấn định hay thoả thuận mức đóng, mức nộp của mình.
- ✦Nộp thuế vừa là quyền lợi, vừa là nghĩa vụ của mọi công dân: thuế là nguồn để Nhà nước chi cho các việc chung (SGK nhấn mạnh việc thực hiện tốt giúp nâng cao chất lượng cuộc sống, xây dựng đất nước).
- ✦Quyền người nộp thuế (Luật Quản lí thuế 2025, Điều 37): được hỗ trợ, hướng dẫn, cung cấp thông tin, tài liệu · tra cứu, sử dụng chứng từ điện tử · uỷ quyền khai thay, nộp thay · yêu cầu xác nhận đã hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế · được bảo mật thông tin (trừ thông tin phải cung cấp cho cơ quan thuế) · hưởng ưu đãi, hoàn thuế theo luật · khiếu nại, khởi kiện, tố cáo hành vi vi phạm.
- ✦Nghĩa vụ người nộp thuế: đăng kí thuế, sử dụng mã số thuế đúng quy định · khai chính xác, trung thực, đầy đủ, nộp hồ sơ đúng hạn · nộp đủ, đúng hạn các khoản thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt · tuân thủ kế toán, hoá đơn, chứng từ · lập, giao hoá đơn cho người mua đúng số lượng, chủng loại, giá trị · cung cấp thông tin kịp thời · chấp hành quyết định kiểm tra, thanh tra thuế · tôn trọng quyền của người khác.
Người nộp thuế: quyền và nghĩa vụ đi đôi
| Quyền | Hành vi cụ thể | Nghĩa vụ | Hành vi cụ thể |
|---|---|---|---|
| Được hỗ trợ, hướng dẫn | Anh D mới có thu nhập, đến cơ quan thuế nhờ hướng dẫn và được cung cấp đủ thông tin | Đăng kí thuế | Anh D đăng kí mã số thuế cá nhân |
| Yêu cầu xác nhận hoàn thành nghĩa vụ | Anh T nộp đủ thuế rồi gửi văn bản nhờ cơ quan thuế xác nhận và nhận thông báo xác nhận | Khai đủ, nộp đủ, đúng hạn | Mỗi kì, anh D chủ động khai thu nhập và nộp thuế đầy đủ, đúng hạn |
| Tố cáo, khiếu nại | Chị N biết người thân định làm giả sổ sách trốn thuế: khuyên ngăn, nếu họ vẫn làm thì có quyền tố cáo | Kế toán, hoá đơn | Chị B bán hàng online luôn ghi chép đủ các giao dịch để có căn cứ khai thuế |
⚠️ Bẫy hay gặp
- ✦Thuế khác tiền mua dịch vụ: trả tiền điện, nước, phí học… là trả cho nhà cung cấp; thuế là khoản bắt buộc nộp vào ngân sách nhà nước theo luật.
- ✦"Cửa hàng nhỏ, hai bên thoả thuận mức thuế với cán bộ cho nhẹ" — sai: người nộp thuế không được tự ấn định hay thoả thuận mức nộp.
- ✦Bảo mật thông tin là quyền của người nộp thuế, nhưng thông tin phải cung cấp cho cơ quan thuế thì không được giấu.
4 ⚖️ Vi phạm về thuế và hậu quả
Cần nhớ
- ✦Luật Quản lí thuế 2025 (Điều 8) nghiêm cấm: thông đồng, móc nối, bao che giữa người nộp thuế và công chức quản lí thuế để chuyển giá, trốn thuế, gian lận, trục lợi tiền thuế; lợi dụng chức vụ để làm rò rỉ thông tin người nộp thuế; gây phiền hà, sách nhiễu; cố tình không kê khai hoặc kê khai không đầy đủ, kịp thời, chính xác; dùng mã số thuế của người khác để vi phạm; bán hàng hoá, cung cấp dịch vụ không lập hoá đơn theo quy định.
- ✦Hậu quả: truy thu, xử phạt; thuế thất thu làm ngân sách hụt, ảnh hưởng nguồn chi chung. Trốn thuế nghiêm trọng bị xử lí hình sự: theo khoản 2 Điều 200 Bộ luật Hình sự (SGK nêu) có thể bị phạt tiền từ 500.000.000 đến 1.500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 3 năm.
- ✦Người lợi dụng chức vụ, quyền hạn của công chức thuế để thông đồng hay sách nhiễu cũng vi phạm — vi phạm không chỉ từ phía người nộp thuế.
Dạng bài
Xét một hành vi về kinh doanh, nộp thuế
- 1 Xác định ai làm, làm gì: kinh doanh ngành nào, khai thuế ra sao, có lập hoá đơn, có ghi sổ không?
- 2 Hỏi ngành nghề đó có bị cấm không, người kinh doanh có đúng ngành nghề đã đăng kí không? Nếu cấm hoặc sai ngành ⇒ vi phạm ngay.
- 3 Nếu hợp pháp, xếp việc làm vào quyền (tự chọn, tìm khách, kí hợp đồng, được hỗ trợ, khiếu nại) hay nghĩa vụ (kê khai, nộp đủ, lập hoá đơn, ghi chép, bảo vệ môi trường).
- 4 Nếu gian dối (khai thấp, lập khống, không hoá đơn, làm giả, thông đồng) ⇒ vi phạm; nêu hậu quả: truy thu, xử phạt, nặng thì xử lí hình sự.
⚠️ Bẫy hay gặp: Thấy công ty làm ăn đúng ngành, có đăng kí rồi kết luận "không vi phạm", quên rằng kê khai gian dối vẫn là trốn thuế.
Công ty N của ông A đóng mới, sửa chữa tàu thuyền, kí nhiều hợp đồng đóng tàu tổng doanh thu trên 15 tỉ đồng. Khi kê khai thuế, ông A chỉ đạo lập khống hợp đồng kinh tế, ghi giá trị trên hoá đơn thấp hơn số tiền khách thanh toán thực tế để giảm tiền thuế phải nộp. Ông A có vi phạm không?
Hướng dẫn giải
⚠️ Bẫy hay gặp
- ✦Thiếu hoá đơn không chỉ là lỗi giấy tờ: bán hàng không lập hoá đơn là hành vi bị nghiêm cấm trong quản lí thuế.
- ✦"Biếu quà nhờ cán bộ bớt thuế" — cả người đưa lẫn người nhận đều vi phạm; đó là thông đồng, móc nối, không phải "thoả thuận mức thuế".
- ✦Tố cáo hành vi trốn thuế là quyền của công dân; im lặng hay giúp người thân làm giả sổ sách là tiếp tay vi phạm.
✏️ Luyện tập
Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.
Quyền và nghĩa vụ về kinh doanh
- 1Nhận biết
Theo Điều 33 Hiến pháp, mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà
- 2Thông hiểu
Việc làm nào sau đây là THỰC HIỆN QUYỀN của công dân về kinh doanh?
- 3Thông hiểu
Anh K lập công ty kinh doanh dịch vụ vận tải, còn chị O (bạn thân anh K) tận dụng lợi thế gia đình đăng kí hộ kinh doanh thực phẩm sạch. Hai người đã thực hiện quyền nào?
- 4Thông hiểu
Ông P và bà Q cùng đủ điều kiện mở nhà hàng. Cơ quan có thẩm quyền chỉ cấp giấy cho ông P, từ chối bà Q vì lí do bà là nữ. Cơ quan này đã vi phạm
- 5Vận dụng
Anh B mở xưởng nội thất, thuê sáu thợ nhưng không kí hợp đồng lao động, không đóng bảo hiểm, bắt làm quá giờ mà không trả thêm. Anh B không thực hiện nghĩa vụ nào?
Việc bị cấm trong kinh doanh
- 1Nhận biết
Hoạt động nào sau đây thuộc ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh theo Luật Đầu tư năm 2025?
- 2Thông hiểu
Ông K và ông V đều mở cửa hàng vật tư nông nghiệp và bán thuốc bảo vệ thực vật thuộc danh mục cấm. Cán bộ kiểm tra chỉ xử phạt ông K, bỏ qua ông V vì có quan hệ quen biết. Nhận định nào đúng?
- 3Thông hiểu
Tình huống: Ông M thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn kinh doanh dầu nhớt, phụ tùng xe gắn máy. Thấy khách ưa chuộng hàng một thương hiệu nổi tiếng, vợ chồng ông cho thiết kế tem giả, thuê người in nhiều mẫu, mua phụ tùng và dầu nhớt kém chất lượng đem đóng gói, dán tem làm giả hàng của thương hiệu đó rồi bán với giá thấp hơn hàng chính hãng khoảng 10 % đến 15 %. Gần hai năm, họ sản xuất hàng giả có giá trị tương đương hàng thật hơn 750 triệu đồng, thu lợi khoảng 300 triệu đồng.
a)Công ty của ông M kinh doanh ngành phụ tùng, dầu nhớt là ngành pháp luật không cấm nên mọi việc vợ chồng ông làm đều hợp pháp.
b)Vợ chồng ông M vi phạm nghĩa vụ tuân thủ pháp luật và nghĩa vụ bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng.
c)Bán rẻ hơn hàng thật 10 % đến 15 % thì khách được lợi nên không bị coi là vi phạm.
d)Khoản lợi khoảng 300 triệu đồng thu được từ hàng giả là lợi bất chính; hành vi có thể bị xử phạt, nặng thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- 4Vận dụng
Chị Y đăng kí hộ kinh doanh bán quần áo. Thấy lãi cao, chị bí mật bán thêm pháo nổ trong cửa hàng. Hành vi của chị Y là
Quyền và nghĩa vụ nộp thuế
- 1Nhận biết Thuế là khoản nộp vào ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật.
- 2Nhận biết
Nhận định nào đúng về người nộp thuế?
- 3Thông hiểu
Anh D vừa nhận khoản thu nhập đầu tiên, đến cơ quan thuế nhờ hỗ trợ và được cán bộ cung cấp đầy đủ thông tin về quyền, nghĩa vụ nộp thuế. Anh D đã thực hiện quyền
- 4Thông hiểu
Anh T nộp đủ các khoản thuế theo quy định rồi gửi văn bản đề nghị cơ quan thuế xác nhận. Cơ quan gửi thông báo xác nhận anh đã hoàn thành nghĩa vụ. Anh T đã thực hiện quyền
- 5Thông hiểu
Sắp xếp các bước anh D thực hiện nghĩa vụ thuế theo đúng trình tự trong SGK:
Thứ tự của em: — bấm lần lượt —
- 6Vận dụng
Chị N biết người thân trong gia đình định làm giả sổ sách kế toán để trốn thuế. Chị N nên làm gì là phù hợp pháp luật nhất?
Vi phạm về thuế và hậu quả
- 1Thông hiểu
Ông A (giám đốc công ty đóng tàu) chỉ đạo cấp dưới lập khống hợp đồng, ghi giá trị trên hoá đơn thấp hơn số tiền khách thanh toán thực tế để giảm thuế. Ông A vi phạm
- 2Vận dụng
Ông H dùng tư cách pháp nhân của Công ty M kí 9 hợp đồng thi công, thu hơn 6 tỉ đồng; công ty không xuất hoá đơn, không mở sổ kế toán, không kê khai thuế giá trị gia tăng, rồi ông rút toàn bộ tiền ra tiêu cá nhân. Nhận định nào đúng?
- 3Nhận biết
Theo SGK, người trốn thuế (khoản 2 Điều 200 Bộ luật Hình sự) có thể bị
🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp
Đề Giáo dục Kinh tế và Pháp luật (50 phút) có 2 phần: 24 câu 4 lựa chọn và 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý), không có câu trả lời ngắn. Gần như câu nào cũng cho một tình huống hoặc đoạn thông tin rồi hỏi. Dưới đây là đủ 2 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.
Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn
- 1Nhận biết
Nộp thuế theo quy định của pháp luật là
- 2Thông hiểu
Anh X mở xưởng mộc đúng ngành nghề pháp luật không cấm, tuyển năm thợ, kí hợp đồng lao động và đóng bảo hiểm cho họ. Việc anh X kí hợp đồng lao động và đóng bảo hiểm là
- 3Thông hiểu
Chị L bán hàng online, nhiều khách không đòi hoá đơn nên chị không lập. Nhận định nào đúng?
- 4Vận dụng
Ông T muốn nộp ít thuế nên biếu quà nhờ một cán bộ thuế quen biết "nói giúp" để ghi mức thấp hơn. Cán bộ nhận quà và đồng ý. Nhận định nào đúng?
Phần II · Đúng / sai (có tình huống)
- 1Thông hiểu
Tình huống: Chị Q mở cửa hàng mĩ phẩm, đăng kí hộ kinh doanh đúng ngành nghề pháp luật không cấm. Chị chủ động tìm nhà cung cấp, kí hợp đồng nhập hàng và thuê hai nhân viên theo đúng quy định về lao động. Mỗi kì chị kê khai doanh thu, nộp thuế đầy đủ và lập hoá đơn cho từng khách. Một lần, chị cho rằng cơ quan thuế tính sai số thuế phải nộp nên làm đơn khiếu nại theo đúng trình tự.
a)Chị Q đăng kí hộ kinh doanh, tự tìm nhà cung cấp và kí hợp đồng nhập hàng là thực hiện quyền kinh doanh.
b)Việc chị Q lập hoá đơn cho từng khách là thực hiện quyền, không phải nghĩa vụ.
c)Chị Q khiếu nại vì cho rằng cơ quan thuế tính sai là thực hiện quyền của người nộp thuế.
d)Vì cho rằng thuế bị tính sai, chị Q được phép tự ấn định lại mức thuế thấp hơn rồi nộp.
- 2Vận dụng
Tình huống: Công ty R của ông Y bán hàng cho nhiều khách nhưng không lập hoá đơn, ghi sổ kế toán hai bộ: một bộ thật để quản lí, một bộ khai thấp để nộp cho cơ quan thuế. Khi nhân viên kế toán thắc mắc, ông Y bảo cứ làm theo, còn tìm cách nhờ một cán bộ quen biết "nói giúp" để được nộp ít hơn. Nhân viên kế toán không đồng ý và báo sự việc với cơ quan có thẩm quyền.
a)Việc công ty R bán hàng mà không lập hoá đơn là hành vi bị nghiêm cấm.
b)Ghi sổ kế toán hai bộ để khai thấp với cơ quan thuế chỉ là cách quản lí nội bộ, không vi phạm.
c)Việc ông Y tìm cách nhờ cán bộ quen biết "nói giúp" để được nộp ít hơn là trái pháp luật về thuế.
d)Nhân viên kế toán báo sự việc với cơ quan có thẩm quyền là vi phạm nghĩa vụ giữ bí mật của công ty.
🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?
- •Phần I hay hỏi: việc làm nào là quyền, việc nào là nghĩa vụ (kinh doanh, nộp thuế), hành vi nào bị nghiêm cấm (hàng giả, không hoá đơn, kinh doanh ngành cấm), và quyền của người nộp thuế (hỗ trợ, bảo mật, xác nhận, khiếu nại).
- •Phần II hay cho một tình huống chủ cửa hàng hay công ty, 4 ý trộn: có đúng ngành nghề không · việc đó là quyền hay nghĩa vụ · có trốn thuế, lập khống, thiếu hoá đơn không · hậu quả. Ý sai thường đảo quyền ↔ nghĩa vụ hoặc cho rằng "thoả thuận mức thuế" là hợp pháp.
- •Bài này nối với bài 3 – 4 (an sinh xã hội cần nguồn thu từ thuế), bài 5 (lập kế hoạch kinh doanh), bài 6 (trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp: môi trường, người lao động) và bài 10 (hộ gia đình, vợ chồng kinh doanh).
Quyền và nghĩa vụ của công dân về sở hữu tài sản và nghĩa vụ tôn trọng tài sản của người khác