Điện trở. Định luật Ohm
Dùng R = U/I và định luật Ohm I = U/R, đọc đường đặc trưng vôn – ampe, tính R = ρℓ/S và hiểu vì sao điện trở thay đổi theo nhiệt độ (dây tóc đèn, điện trở nhiệt NTC).
Ứng với SGK Vật lí 11 (bộ thống nhất): Bài 23
⚡ Nhớ nhanh
- 1Điện trở R của vật dẫn đặc trưng cho mức cản trở dòng điện: R = U/I. Đơn vị ohm (Ω): 1 Ω = 1 V/1 A; 1 kΩ = 1000 Ω; 1 MΩ = 10⁶ Ω.
- 2Định luật Ohm: cường độ dòng điện qua vật dẫn tỉ lệ thuận với hiệu điện thế hai đầu, tỉ lệ nghịch với điện trở: I = U/R.
- 3Đường đặc trưng vôn – ampe của điện trở là đường thẳng đi qua gốc toạ độ; độ dốc k = 1/R, R càng nhỏ thì đường càng dốc.
- 4Dây dẫn đồng chất, tiết diện đều: R = ρℓ/S (ρ điện trở suất, ℓ chiều dài, S tiết diện). Kim loại: ρ = ρ₀[1 + α(t − t₀)] tăng nhẹ theo nhiệt độ.
- 5Dây tóc bóng đèn nóng lên nên R tăng, đặc trưng vôn – ampe cong; điện trở nhiệt NTC thì R giảm khi t tăng, PTC thì R tăng.
- 6Bẫy: tỉ số U/I của vật dẫn không đổi khi đổi U (với điện trở); đừng viết ngược R = I/U.
👀 Nhìn là hiểu
Xem 4 cảnh: đo I theo U của hai vật dẫn X, Y (đồ thị là đường thẳng qua gốc), R = ρℓ/S với dây đồng và dây sắt, đèn dây tóc (đường cong), điện trở nhiệt NTC. Rồi tự làm thí nghiệm: kéo núm nguồn U, bấm "Ghi" để lập bảng I theo U cho X, Y, đèn; thả thẻ đáp án vào ô qua 7 lượt (thẻ bẫy: "tính ngược I/U", "R tăng khi U tăng").
Mắc vật dẫn X với ampe kế, vôn kế; tăng dần U.
U/I = 2 kΩ (X), 4 kΩ (Y): đường thẳng qua gốc, độ dốc k = 1/R
1 🧪 Điện trở
Thí nghiệm của SGK
- ✦Mắc mạch: ampe kế đo I, vôn kế đo U giữa hai đầu vật dẫn X, nguồn có hiệu điện thế thay đổi được, kèm điện trở bảo vệ R₀.
- ✦Tăng dần U, ghi I của vật dẫn X, rồi thay bằng vật dẫn Y và đo lại, lập bảng I theo U.
- ✦Kết quả: với mỗi vật dẫn, tỉ số U/I luôn là một hằng số; hai vật dẫn khác nhau thì hằng số khác nhau.
- ✦Hằng số đó gọi là điện trở R: R = U/I, suy ra I = U/R. Cùng một hiệu điện thế, R càng lớn thì I càng nhỏ.
Một bảng đo mẫu (tự đặt, cùng cách đo với SGK)
| U (V) | I của X (mA) | I của Y (mA) | U/I của X (kΩ) | U/I của Y (kΩ) |
|---|---|---|---|---|
| 2 | 1,0 | 0,5 | 2 | 4 |
| 4 | 2,0 | 1,0 | 2 | 4 |
| 6 | 3,0 | 1,5 | 2 | 4 |
| 8 | 4,0 | 2,0 | 2 | 4 |
Dạng bài
Tính điện trở và đổi đơn vị
- 1 Đổi U về V, I về A (1 mA = 10⁻³ A). Có thể giữ V và mA, khi đó R ra kΩ.
- 2 R = U/I (không phải I/U). Chọn một cặp (U, I) bất kì, hoặc lấy nhiều cặp rồi kiểm tra tỉ số như nhau.
- 3 Đổi đơn vị kết quả: 1 kΩ = 1000 Ω, 1 MΩ = 1000 kΩ.
- 4 Thử lại: R lớn thì I nhỏ; R = 2 kΩ nghĩa là mỗi vôn chỉ cho 0,5 mA.
⚠️ Bẫy hay gặp: Viết ngược R = I/U = 36 = 0,5 (không phải ohm). Hoặc lấy kết quả 2 rồi ghi 2 Ω thay vì 2 kΩ khi U để V và I để mA.
Đặt hiệu điện thế 6 V vào hai đầu vật dẫn X thì ampe kế chỉ 3 mA. Tính điện trở của X, và cường độ dòng điện khi U = 8 V.
Hướng dẫn giải
2 📈 Đường đặc trưng vôn – ampe
Cần nhớ
- ✦Đường đặc trưng vôn – ampe là đồ thị biểu diễn I phụ thuộc U của một linh kiện (trục ngang U, trục đứng I).
- ✦Với điện trở: các điểm đo nằm trên đường thẳng đi qua gốc toạ độ. Hàm bậc nhất xuất phát từ gốc: I = kU, k = 1/R gọi là độ dẫn điện.
- ✦Độ dốc của đường = k = tan α = 1/R. R càng nhỏ thì đường càng dốc, R càng lớn thì đường càng thoải.
- ✦Đường thẳng qua gốc là dấu hiệu "I tỉ lệ thuận với U" (điện trở không đổi). Đường cong thì điện trở thay đổi theo U (ví dụ dây tóc đèn).
Dạng bài
Đọc điện trở từ đồ thị
- 1 Chọn một điểm rõ trên đường (nằm đúng giao của hai vạch chia), đọc U và I.
- 2 Chú ý đơn vị trục I (A hay mA) và trục U.
- 3 R = U/I tại điểm đó. Hai đường: so sánh bằng cách kẻ một đường thẳng đứng (cùng U), đường nào cho I lớn hơn thì R nhỏ hơn.
- 4 Thử lại bằng điểm thứ hai trên cùng đường: U/I phải ra cùng một giá trị ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Nhìn đường nào "cao hơn" mà không xét tỉ lệ: đường dốc hơn là điện trở nhỏ hơn. Nhớ k = 1/R, dốc nhiều ⇒ R ít.
Đường đặc trưng vôn – ampe của vật dẫn Y là đường thẳng qua gốc toạ độ và qua điểm (U = 8 V; I = 2 mA). Tính điện trở của Y và cường độ dòng điện khi U = 6 V.
Hướng dẫn giải
Đường thẳng đi qua gốc toạ độ: U/I = hằng số tại mọi điểm.
Đường cong (dây tóc đèn), đường thẳng không qua gốc (có I khi U = 0 hoặc U khi I = 0): tỉ số U/I đổi theo điểm.
3 ⚖️ Định luật Ohm
Cần nhớ
- ✦Nhà bác học người Đức Georg Simon Ohm (1789 – 1854) phát hiện quan hệ giữa U, I, R bằng thực nghiệm.
- ✦Định luật Ohm: cường độ dòng điện chạy qua vật dẫn tỉ lệ thuận với hiệu điện thế ở hai đầu vật dẫn, tỉ lệ nghịch với điện trở của vật dẫn: I = U/R.
- ✦Đơn vị: I (ampe, A), U (vôn, V), R (ohm, Ω). Từ I = U/R suy ra U = IR và R = U/I.
- ✦Định luật cho kim loại ở nhiệt độ không đổi. Gấp đôi U thì gấp đôi I; gấp đôi R thì I giảm một nửa.
Dạng bài
Giải bài định luật Ohm
- 1 Liệt kê hai đại lượng biết trong ba đại lượng U, I, R; xác định cái cần tìm.
- 2 Đổi về A, V, Ω (mA → A, kΩ → Ω) hoặc giữ cặp V, mA, kΩ cho gọn.
- 3 Dùng I = U/R (hoặc U = IR, R = U/I).
- 4 Với hai trạng thái cùng R: tính R từ một trạng thái, rồi tính đại lượng ở trạng thái kia. Thử lại bằng tỉ lệ.
⚠️ Bẫy hay gặp: Viết I = R/U = 1509 ≈ 16,7: sai cả giá trị lẫn đơn vị. Đại lượng nằm dưới dấu chia là R, vì R lớn thì I nhỏ.
Điện trở 150 Ω được nối vào hai cực của một pin 9 V. Tính cường độ dòng điện chạy qua điện trở.
Hướng dẫn giải
4 🔩 Nguyên nhân gây điện trở: R = ρℓ/S
Vì sao kim loại có điện trở?
- ✦Kim loại có ion dương sắp xếp trật tự (mạng tinh thể) và các electron tự do. Các ion luôn dao động nhiệt quanh nút mạng, nhiệt độ càng cao càng mạnh.
- ✦Electron tự do chuyển động có hướng bị va chạm với ion dao động (và với nguyên tử tạp chất) nên bị cản trở: đó là nguyên nhân chính của điện trở.
- ✦Với dây đồng chất, tiết diện đều: R = ρℓ/S. Dây dài gấp đôi: electron bị cản trên quãng dài gấp đôi ⇒ R gấp đôi. Tiết diện gấp đôi: nhiều "đường" cho electron đi song song ⇒ R giảm một nửa.
- ✦ρ là điện trở suất (đơn vị Ω·m), đặc trưng cho chất làm dây: càng nhỏ thì dẫn điện càng tốt.
Điện trở suất ρ₀ và hệ số nhiệt điện trở α (SGK, bảng 23.3, một số kim loại)
| Kim loại | ρ₀ (Ω·m) | α (K⁻¹) |
|---|---|---|
| Bạc | 1,62·10⁻⁸ | 4,1·10⁻³ |
| Đồng | 1,69·10⁻⁸ | 4,3·10⁻³ |
| Nhôm | 2,75·10⁻⁸ | 4,4·10⁻³ |
| Sắt | 9,68·10⁻⁸ | 6,5·10⁻³ |
Dạng bài
Tính điện trở của dây dẫn
- 1 Đổi về mét và mét vuông: 1 mm² = 10⁻⁶ m²; 1 cm = 10⁻² m.
- 2 Lấy ρ từ bảng (ρ₀ tại nhiệt độ t₀ cho sẵn; nếu t khác t₀ thì dùng ρ = ρ₀[1 + α(t − t₀)]).
- 3 R = ρℓ/S. So sánh hai dây: lập tỉ số, đại lượng nào đổi thì ghi hệ số đó.
- 4 Thử lại: dây dài và mảnh thì R lớn; dây ngắn và to thì R nhỏ.
⚠️ Bẫy hay gặp: Quên đổi mm² ra m²: lấy S = 1 thì R = 1,69·10⁻⁶ Ω, lệch một triệu lần. Hoặc nhầm đường kính 1 mm với tiết diện 1 mm²: S = π · (0,5 mm)² ≈ 0,785 mm².
Dây đồng dài 100 m, tiết diện 1 mm², điện trở suất 1,69·10⁻⁸ Ω·m. Tính điện trở của dây. Nếu đổi thành dây sắt (ρ = 9,68·10⁻⁸ Ω·m) cùng kích thước thì R bằng bao nhiêu?
Hướng dẫn giải
Nhiệt độ làm ρ thay đổi (Em có biết, SGK)
- ✦Với kim loại, thí nghiệm cho thấy ρ tăng gần đúng theo hàm bậc nhất của nhiệt độ: ρ = ρ₀[1 + α(t − t₀)], α là hệ số nhiệt điện trở (K⁻¹).
- ✦Nếu coi ℓ và S không đổi thì cũng có R = R₀[1 + α(t − t₀)]. Ví dụ dây đồng 10 Ω ở t₀ = 20 °C, nung lên 100 °C: R = 10 · (1 + 4,3·10⁻³ · 80) = 13,44 Ω, tăng khoảng 34 %.
- ✦Chỉ cần nhớ: kim loại nóng lên thì điện trở tăng, vì các ion dao động mạnh hơn và cản electron nhiều hơn.
5 🌡️ Nhiệt độ và điện trở: dây tóc đèn, điện trở nhiệt
Dây tóc bóng đèn
- ✦Dòng điện làm dây tóc nóng lên nên điện trở của dây tóc thay đổi. Khi U và I nhỏ, đường đặc trưng vôn – ampe gần như thẳng; ở U cao hơn thì đường bắt đầu cong (SGK, hình 23.6).
- ✦Đường cong cho thấy tỉ số U/I tăng theo U: dây tóc càng nóng, điện trở càng lớn. Độ dốc của đường giảm khi đèn sáng mạnh.
- ✦Đèn dây tóc không có R không đổi, nhưng ở mỗi nhiệt độ xác định vẫn có R = U/I tại điểm đó. Định luật Ohm chặt chẽ chỉ khi nhiệt độ vật dẫn không đổi.
Đo đèn dây tóc (số mô hình, dạng đường cong như SGK)
| U (V) | I (mA) | R = U/I (Ω) |
|---|---|---|
| 1 | 120 | 8,3 |
| 2 | 170 | 11,8 |
| 4 | 240 | 16,7 |
| 6 | 294 | 20,4 |
Điện trở nhiệt (thermistor)
- ✦Điện trở nhiệt là linh kiện có điện trở thay đổi rõ rệt theo nhiệt độ, dùng nhiều trong kĩ thuật điện tử (cảm biến nhiệt).
- ✦NTC (hệ số nhiệt điện trở âm): nhiệt độ tăng thì điện trở giảm (SGK, bảng 23.4 và hình 23.9: từ 5 °C đến 80 °C giảm từ hơn 100 000 Ω xuống chỉ vài nghìn Ω).
- ✦PTC (hệ số dương): nhiệt độ tăng thì điện trở tăng.
- ✦Ngược với kim loại thuần (R tăng nhẹ theo t) và NTC (R giảm mạnh theo t). Em có biết: ở nhiệt độ rất thấp, một số vật liệu siêu dẫn (ví dụ thuỷ ngân dưới 4,15 K) có điện trở bằng 0.
Một NTC điển hình (10 kΩ ở 25 °C; số tham khảo, không phải bảng 23.4)
| t (°C) | R (kΩ) | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| 25 | 10 | mốc |
| 50 | 3,6 | nóng thêm 25 °C: R còn hơn một phần ba |
| 100 | 0,7 | nước sôi: R chỉ còn khoảng 7 % |
6 💡 Hiện tượng quanh ta
- ✦💡 Bóng đèn dây tóc hay cháy đúng lúc bật: lúc nguội điện trở dây tóc rất nhỏ nên dòng điện ban đầu rất lớn; sau đó dây tóc nóng lên, R tăng, dòng giảm.
- ✦🌡️ Nhiệt kế điện tử, bếp điện, máy lạnh dùng điện trở nhiệt để đo nhiệt độ: R đổi thì mạch đổi tín hiệu.
- ✦🔌 Dây điện trong nhà làm bằng đồng, to và ngắn để R nhỏ; dây tóc, dây nung làm bằng kim loại có ρ lớn, mảnh để R lớn.
- ✦🧲 Máy chụp cộng hưởng từ (MRI) dùng cuộn dây siêu dẫn: R bằng 0 nên có thể giữ từ trường mạnh mà không toả nhiệt (SGK, Em có biết).
7 💡 Mẹo làm nhanh và lỗi hay sai
⚡ Mẹo làm nhanh trắc nghiệm
- ✦Cùng R: U gấp k lần thì I gấp k lần. Cùng U: R gấp k lần thì I giảm k lần. Không cần tính R.
- ✦Đọc đồ thị I–U: lấy một điểm rõ, R = U/I. Hai đường thẳng qua gốc: đường dốc hơn là R nhỏ hơn.
- ✦Dây cùng chất: R tỉ lệ ℓ/S. Gấp đôi cả ℓ và S thì R không đổi; hai dây ghép chập (ℓ giảm 2, S tăng 2) thì R giảm 4 lần.
- ✦Gặp đường cong, dây tóc, nhiệt độ thay đổi ⇒ nghĩ đến điện trở thay đổi theo nhiệt độ: kim loại tăng, NTC giảm.
⚠️ Lỗi hay sai nhất
- ✦Viết R = I/U hoặc I = R/U: R luôn nằm dưới trong I = U/R.
- ✦Dây dài gấp đôi mà nói R giảm: R tỉ lệ thuận với ℓ, tỉ lệ nghịch với S.
- ✦Quên đổi mm² ra m² (hoặc đường kính ra tiết diện): R lệch 10⁶ lần hoặc sai π/4.
- ✦Cho rằng điện trở tăng theo U của một điện trở thông thường: U/I không đổi, chỉ có I tăng theo U.
- ✦Cho NTC giống kim loại ("nóng lên thì R tăng"): NTC giảm, PTC mới tăng.
- ✦Lẫn ohm với kΩ khi U để V, I để mA: 6 V / 3 mA = 2 kΩ, không phải 2 Ω.
📏 Kiểm tra đơn vị và độ lớn
- ✦Đổi nhanh: 1 kΩ = 1000 Ω; 1 MΩ = 10⁶ Ω; 1 mA = 10⁻³ A; 1 mm² = 10⁻⁶ m². Cặp V – mA ⇒ kΩ, cặp V – A ⇒ Ω.
- ✦Dây đồng nhà 10 m, 1,5 mm² có R cỡ 0,1 Ω; đèn sợi đốt cỡ trăm ohm khi sáng; điện trở bảo vệ trong mạch điện tử cỡ kΩ.
- ✦ρ kim loại cỡ 10⁻⁸ Ω·m: dây đồng 100 m, 1 mm² chỉ cỡ 1 – 2 Ω. Ra hàng nghìn Ω là đã sai đơn vị.
- ✦Điện trở không thể âm. Nếu tính ra R < 0 thì đã bị nhầm dấu hoặc chiều.
✏️ Luyện tập
Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.
Điện trở
- 1Nhận biết
Điện trở của vật dẫn đặc trưng cho
- 2Nhận biết
Đơn vị của điện trở là
- 3Thông hiểu Hiệu điện thế 6 V đặt vào vật dẫn X thì dòng điện qua X là 3 mA. Điện trở của X là kΩ.
- 4Thông hiểu Một điện trở 40 Ω nối vào hiệu điện thế 12 V thì cường độ dòng điện là A.
- 5Thông hiểu
Đo hai vật dẫn X, Y ta được: Điện trở của X và Y lần lượt là
Đường đặc trưng vôn – ampe
- 1Nhận biết
Đường đặc trưng vôn – ampe của một điện trở (ở nhiệt độ không đổi) có dạng
- 2Thông hiểu
Hai điện trở R₁ và R₂ có đường đặc trưng vôn – ampe là hai đường thẳng qua gốc toạ độ; đường của R₁ dốc hơn đường của R₂. Kết luận nào đúng?
- 3Thông hiểu Đồ thị I theo U của một điện trở là đường thẳng đi qua gốc toạ độ và qua điểm (U = 8 V; I = 2 mA). Điện trở bằng kΩ.
- 4Vận dụng Đường đặc trưng vôn – ampe của một điện trở là đường thẳng qua gốc và qua điểm (U = 3 V; I = 15 mA). Điện trở bằng Ω.
- 5Vận dụng
Một điện trở có đường đặc trưng vôn – ampe thẳng qua gốc và qua điểm (U = 2 V; I = 8 mA). Khi U = 5 V thì cường độ dòng điện là
Định luật Ohm
- 1Nhận biết
Phát biểu nào đúng về định luật Ohm?
- 2Thông hiểu
Điện trở 150 Ω được nối vào hai cực của một pin 9 V. Cường độ dòng điện qua điện trở là
- 3Thông hiểu
Giữ nguyên hiệu điện thế đặt vào điện trở, nếu điện trở tăng lên 3 lần thì cường độ dòng điện
- 4Vận dụng Điện trở có dòng điện 20 mA khi U = 5 V. Giữ nguyên điện trở và tăng U lên 12 V thì I = mA.
Điện trở suất, R = ρℓ/S
- 1Thông hiểu
Điện trở của dây dẫn kim loại đồng chất, tiết diện đều
- 2Thông hiểu Dây đồng dài 100 m, tiết diện 1 mm², ρ = 1,69·10⁻⁸ Ω·m. Điện trở của dây là Ω.
- 3Vận dụng
Cắt một dây dẫn đồng chất thành hai đoạn bằng nhau rồi chập sát hai đoạn lại thành một sợi (chiều dài giảm một nửa, tiết diện gấp đôi). So với dây ban đầu, điện trở của sợi mới
- 4Vận dụng Dây sắt dài 100 m, tiết diện 1 mm², ρ = 9,68·10⁻⁸ Ω·m. Điện trở của dây là Ω.
- 5Vận dụng Dây đồng có điện trở 10 Ω ở t₀ = 20 °C, hệ số nhiệt điện trở α = 4,3·10⁻³ K⁻¹. Coi kích thước không đổi, điện trở ở 100 °C là Ω (làm tròn đến hàng phần mười).
Nhiệt độ và điện trở
- 1Thông hiểu
Đường đặc trưng vôn – ampe của dây tóc bóng đèn là đường cong vì
- 2Thông hiểu
Khi nhiệt độ tăng, điện trở nhiệt NTC
- 3Thông hiểu
Đo điện trở nhiệt NTC ở ba nhiệt độ: Nhận xét nào đúng?
🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp
Đề Vật lí có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý) và 6 câu trả lời ngắn (đáp số tối đa 4 ký tự, kể cả dấu − và dấu phẩy). Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.
Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn
- 1Thông hiểu
Đặt hiệu điện thế 12 V vào hai đầu một vật dẫn thì dòng điện qua nó là 0,5 A. Điện trở của vật dẫn là
- 2Vận dụng
Hai dây cùng chất. Dây 1 có chiều dài ℓ, tiết diện S. Dây 2 có chiều dài 3ℓ, tiết diện S/2. Điện trở dây 2 so với dây 1 là
- 3Thông hiểu
Phát biểu nào đúng về điện trở nhiệt?
Phần II · Đúng / sai
- 1Thông hiểu
Hai điện trở A và B có đường đặc trưng vôn – ampe là các đường thẳng qua gốc toạ độ. Đường của A đi qua điểm (U = 8 V; I = 4 A), đường của B đi qua điểm (U = 8 V; I = 2 A).
a)Điện trở của A bằng 2 Ω.
b)Đường của B dốc hơn đường của A.
c)Khi U = 6 V, cường độ dòng điện qua B là 1,5 A.
d)Điện trở của B tăng lên khi U tăng.
- 2Vận dụng
Đo cường độ dòng điện qua dây tóc một bóng đèn theo hiệu điện thế:
a)Khi U tăng, tỉ số U/I của dây tóc tăng.
b)Ở U = 4 V, điện trở của dây tóc xấp xỉ 16,7 Ω.
c)Đèn tuân theo định luật Ohm với điện trở không đổi vì I tăng khi U tăng.
d)Đường đặc trưng vôn – ampe của đèn là đường thẳng đi qua gốc toạ độ.
Phần III · Trả lời ngắn
- 1Thông hiểu Điện trở 220 Ω đặt vào hiệu điện thế 9 V. Cường độ dòng điện bằng bao nhiêu mA? Làm tròn đến hàng đơn vị. Đáp số:
- 2Vận dụng Dây nhôm dài 40 m, tiết diện 0,5 mm², điện trở suất 2,75·10⁻⁸ Ω·m. Điện trở của dây là bao nhiêu Ω? Đáp số:
- 3Vận dụng Dây đồng có điện trở 10 Ω ở 20 °C, α = 4,3·10⁻³ K⁻¹, coi kích thước không đổi. Ở nhiệt độ bao nhiêu °C thì điện trở là 12 Ω? Làm tròn đến độ. Đáp số:
🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?
- •Phần I thường hỏi R = U/I, I = U/R, so sánh hai điện trở qua đồ thị đặc trưng vôn – ampe (đường dốc hơn là R nhỏ hơn), hoặc R = ρℓ/S qua tỉ lệ ℓ, S.
- •Phần II hay cho một bảng hoặc đồ thị I–U: ý dễ mất điểm là coi đèn dây tóc có điện trở không đổi, hoặc nhầm NTC với kim loại (R giảm khi nóng lên).
- •Phần III có thể hỏi I theo mA, R của dây theo ρ, ℓ, S, hoặc nhiệt độ để R đạt giá trị cho trước. Nối tiếp với bài 24 – 25 (U = E − Ir, P = UI) và Lý 12 (điện trở thuần trong dòng điện xoay chiều cũng dùng I = U/R với giá trị hiệu dụng).
Nguồn điện