Vật lý lớp 11
Bài 24 · Cơ bản

Nguồn điện

Hiểu nguồn điện duy trì hiệu điện thế nhờ lực lạ, dùng ℰ = A/q, U = ℰ − Ir và I = ℰ/(R + r) để tính mạch kín, và làm thực hành đo ℰ, r của pin từ đồ thị U theo I.

Ứng với SGK Vật lí 11 (bộ thống nhất): Bài 24, Bài 26

⚡ Nhớ nhanh

  • 1Nguồn điện tạo và duy trì hiệu điện thế giữa hai cực (+ và −), kể cả khi có dòng chạy qua. Bên trong nguồn, lực lạ thực hiện công đưa điện tích dương từ cực âm sang cực dương, ngược chiều lực điện.
  • 2Suất điện động: ℰ = A/q (A là công của lực lạ khi dịch chuyển điện tích dương q trong nguồn). Đơn vị vôn (V). Số vôn ghi trên nguồn là ℰ, bằng hiệu điện thế hai cực khi mạch hở (I = 0).
  • 3Nguồn có điện trở trong r. Mạch kín: ℰ = IR + Ir ⇒ I = ℰ/(R + r). Hiệu điện thế hai cực (cũng là hiệu điện thế mạch ngoài): U = ℰ − Ir.
  • 4Có dòng điện thì U nhỏ hơn ℰ một đoạn Ir; I càng lớn (R càng nhỏ) U càng thấp. Chập mạch (R ≈ 0): I = ℰ/r rất lớn, U ≈ 0, nguồn và dây nóng lên rất nhanh.
  • 5Thực hành 26: đổi biến trở, ghi từng cặp (I, U), vẽ U theo I được đường thẳng đi xuống: cắt trục U tại ℰ, độ lớn độ dốc là r = UP − UQIQ − IP. Pin cũ có ℰ thấp hơn, r lớn hơn.
  • 6Bẫy: coi U = ℰ khi mạch đang có dòng; tính I = ℰ/R quên r; ghi số đo khi đã đóng mạch quá lâu (pin nóng, ℰ giảm, r tăng).

👀 Nhìn là hiểu

Xem 4 cảnh: hai quả cầu chỉ có dòng điện thoáng qua, lực lạ làm công 6 J cho 4 C (ℰ = 1,5 V), giảm dần R thì I tăng, U giảm, đồ thị U–I của pin mới và pin cũ. Rồi tự làm thực hành 26: kéo thẻ R = 100 → 5 Ω vào biến trở (5 lần đo, có thẻ bẫy "nối tắt hai cực pin"), kéo thẻ ℰ và r vào đồ thị (có thẻ bẫy 1,35 V), rồi nhận ra pin nào cũ (khoảng 12 lượt).

A (+)++++++++B (−)−−−−−−−−V_A ≠ V_Bhiệu điện thế U_ABchưa nốisố điện tích vẽ minh hoạ

Quả cầu A thừa điện dương, B thừa điện âm.

Hết hiệu điện thế ⇒ hết dòng · nguồn duy trì hiệu điện thế ⇒ dòng chạy mãi

1 🔋 Nguồn điện. Suất điện động

Cần nhớ

  • ✦Hai quả cầu kim loại giống nhau: A mang điện dương, B mang điện âm nên có hiệu điện thế UAB = VA − VB. Nối bằng dây dẫn, electron tự do chạy từ B sang A, dòng điện chỉ tồn tại thoáng qua, tới khi VA = VB thì hết.
  • ✦Muốn dòng điện chạy lâu dài phải duy trì hiệu điện thế giữa hai đầu mạch: đó là việc của nguồn điện (pin, acquy, pin mặt trời, máy phát điện). Mỗi nguồn một chiều có cực dương (+) và cực âm (−).
  • ✦Lực lạ: bên trong nguồn, các hạt tải điện bị đưa ngược chiều điện trường (từ cực âm sang cực dương). Việc này không do lực điện mà do các lực có bản chất khác (hoá học trong pin, từ trong máy phát). Lực lạ thực hiện công dương thắng công cản của điện trường.
  • ✦Suất điện động: ℰ = A/q. Đơn vị vôn (V). Cho biết nguồn thực hiện công lớn hay nhỏ khi đưa một đơn vị điện tích qua nguồn, cũng là năng lượng điện mà mỗi coulomb điện tích nhận được khi đi hết vòng mạch kín.
  • ✦Số vôn ghi trên nguồn (pin 1,5 V, acquy 12 V) là ℰ, và là hiệu điện thế hai cực khi mạch hở.
⚡ Hai quả cầu nối dây

Chỉ có dòng thoáng qua: electron chạy làm VA − VB giảm về 0 rồi dừng. Không có gì "bơm" điện tích trở lại.

🔋 Có nguồn điện

Lực lạ trong nguồn liên tục đưa điện tích ngược lên cực + nên hiệu điện thế hai cực được duy trì, dòng điện chạy mãi.

Dạng bài

Tính suất điện động hoặc công của lực lạ

  1. 1 Xác định công A của lực lạ (J) và điện lượng q (C) mà nguồn dịch chuyển bên trong nó.
  2. 2 Dùng ℰ = A/q (V = J/C), hoặc A = qℰ khi đã biết ℰ.
  3. 3 Đơn vị: J chia C ra V; pin 1,5 V thì mỗi coulomb nhận 1,5 J.
  4. 4 Thử lại bằng cách nhân ngược: A = ℰ · q ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Nghĩ suất điện động là một "lực": ℰ có đơn vị vôn, là công trên mỗi điện tích, không phải lực. Cũng đừng nhầm ℰ với hiệu điện thế hai cực khi mạch đang có dòng (xem mục sau).

🔋
Làm mẫu

Lực lạ trong một pin thực hiện công 6 J để dịch chuyển điện tích 4 C từ cực âm sang cực dương. Tính suất điện động của pin.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

2 📉 Điện trở trong và hiệu điện thế hai cực

Cần nhớ

  • ✦Nguồn điện cũng là vật dẫn nên có điện trở trong r. Để dễ hình dung: coi nguồn là nguồn lí tưởng (không điện trở) mắc nối tiếp với điện trở r.
  • ✦Mắc nguồn với mạch ngoài R: dòng I chạy qua cả R và r. Công nguồn A = ℰIt, nhiệt toả ra Q = RI²t + rI²t. Bảo toàn năng lượng: ℰ = IR + Ir = I(R + r). Tích IR hay Ir gọi là độ giảm thế.
  • ✦I = ℰ/(R + r): định luật Ohm cho toàn mạch (R + r là điện trở toàn phần).
  • ✦U = IR = ℰ − Ir là hiệu điện thế mạch ngoài, cũng là hiệu điện thế giữa hai cực dương và âm của nguồn.
  • ✦Mạch hở (I = 0): U = ℰ. Có dòng: U = ℰ − Ir nhỏ hơn ℰ; I càng lớn U càng giảm. Chập mạch (R ≈ 0): I = ℰ/r rất lớn, U ≈ 0.

Dạng bài

Tính dòng điện và hiệu điện thế hai cực của nguồn

  1. 1 Đổi về đơn vị chuẩn (V, Ω, A): mA chia 1000.
  2. 2 Điện trở toàn phần R + r, rồi I = ℰ/(R + r).
  3. 3 Hiệu điện thế hai cực U = ℰ − Ir (hoặc U = IR).
  4. 4 Thử lại: U + Ir = ℰ và U = IR ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Tính I = ℰ/R = 1,514 ≈ 0,107 A (bỏ quên r) hoặc cho U = ℰ = 1,5 V khi mạch đang có dòng. Có dòng chạy qua r thì chắc chắn mất một phần Ir.

🔦
Làm mẫu

Pin có ℰ = 1,5 V, r = 1 Ω nối với điện trở R = 14 Ω. Tính cường độ dòng điện, hiệu điện thế hai cực pin và phần điện áp "rơi" trong pin.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

Mạch hở, mạch kín, chập mạch

Trạng tháiR mạch ngoàiIU hai cực
Mạch hởrất lớn (hở)0U = ℰ
Mạch kínbình thườngI = ℰ/(R + r)U = ℰ − Ir < ℰ
Chập mạch≈ 0I = ℰ/r (rất lớn)U ≈ 0

3 🧮 Bài toán mạch kín có điện trở trong

Dạng bài

Mạch ngoài hỗn hợp nối với nguồn có r

  1. 1 Tìm điện trở tương đương mạch ngoài RN (nối tiếp cộng; song song 1/R = 1/R₁ + 1/R₂).
  2. 2 I = ℰ/(RN + r).
  3. 3 Hiệu điện thế mạch ngoài UN = ℰ − Ir = I · RN.
  4. 4 Chia lại cho từng điện trở: nối tiếp cùng I; song song cùng U.
  5. 5 Thử lại: tổng độ giảm thế UN + Ir = ℰ ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Bỏ r khi tính I: I = 125 = 2,4 A. Hoặc cho U₁ + U₂₃ = ℰ = 12 V: hai hiệu điện thế mạch ngoài chỉ cộng tới UN = 10 V, 2 V còn lại rơi trong nguồn.

🔌
Làm mẫu

Nguồn ℰ = 12 V, r = 1 Ω. Mạch ngoài: R₁ = 3 Ω nối tiếp với đoạn gồm R₂ = 4 Ω song song R₃ = 4 Ω. Tính I, U hai cực, hiệu điện thế và dòng qua từng điện trở.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

Chập mạch và an toàn

  • ✦Chập mạch: nối thẳng hai cực nguồn mà không qua thiết bị, RN ≈ 0 nên I = ℰ/r rất lớn. Pin ℰ = 1,5 V, r = 0,5 Ω chập mạch cho I = 3 A.
  • ✦Mạng điện gia đình có r nhỏ, chập mạch cho dòng cực lớn làm dây nóng đỏ, cháy nổ. Vì vậy có cầu chì, aptomat ngắt mạch tự động. Không tự ý nối tắt hai cực pin hay ổ cắm.
  • ✦Nhẩm nhanh: R mạch ngoài giảm ⇒ I tăng ⇒ Ir tăng ⇒ U giảm.

4 🔬 Thực hành: Đo suất điện động và điện trở trong của pin

Mục đích, dụng cụ, các bước (SGK bài 26)

  • ✦Mục đích: xác định ℰ và r của một pin điện hoá 1,5 V, so pin cũ (gần hết điện) với pin mới. Số chỉ vôn kế mắc ở hai cực pin đang có dòng là U = ℰ − Ir chứ không phải ℰ, và không có dụng cụ nào đo trực tiếp r: r phải suy ra từ độ giảm của U khi I tăng, nên phải đo cặp (I, U) nhiều lần.
  • ✦Dụng cụ: hai pin 1,5 V (cũ và mới), biến trở 100 Ω, hai đồng hồ đa năng (một làm vôn kế đo U hai cực pin, một làm ampe kế đo I), điện trở bảo vệ R₀ (ở sim R₀ = 10 Ω), khoá K, dây nối, bảng lắp mạch.
  • ✦Mắc mạch (Hình 26.2): pin, khoá K, ampe kế, biến trở R và R₀ nối tiếp; vôn kế mắc song song hai cực pin (M, N).
  • ✦Các bước: (1) đặt R = 100 Ω; (2) đóng K, đọc U và I, ghi bảng, ngắt K ngay; (3) lặp lại 4 lần với R giảm dần (sim dùng 60; 30; 15; 5 Ω); (4) đánh dấu 5 điểm (I, U) lên hệ trục, vẽ đường thẳng đi gần nhất các điểm; (5) kéo dài tới I = 0 cắt trục U tại U₀ = ℰ; (6) chọn hai điểm P, Q trên đường thẳng tính r = UP − UQIQ − IP; (7) thay pin mới, làm lại.
  • ✦An toàn và độ chính xác: không đóng mạch lâu (pin nóng, ℰ giảm, r tăng làm số đo trôi); không bỏ R₀ hay nối tắt hai cực pin; làm với pin 1,5 V, không thí nghiệm với điện lưới 220 V.

Bảng số liệu mẫu — pin cũ (R₀ = 10 Ω)

R (Ω)U (V)I (mA)
1001,35212,4
601,32218,8
301,27431,8
151,20948,4
51,10473,6

Bảng số liệu mẫu — pin mới (R₀ = 10 Ω)

R (Ω)U (V)I (mA)
1001,48513,4
601,48021,2
301,46536,7
151,44157,6
51,40793,8

Dạng bài

Xử lí kết quả: đọc ℰ và r từ đồ thị U theo I

  1. 1 Đổi I sang A (mA chia 1000) khi tính r bằng Ω.
  2. 2 Chọn hai điểm P, Q trên đường thẳng (hoặc trong bảng), cách xa nhau cho sai số nhỏ.
  3. 3 r = UP − UQIQ − IP (độ lớn độ dốc).
  4. 4 ℰ = UP + IP r (hoặc đọc điểm cắt trục U). Thử lại bằng điểm Q ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Lấy U của lần đo đầu (1,352 V) làm ℰ: lần đó vẫn có dòng 12,4 mA nên U < ℰ. ℰ là giá trị U khi I = 0, chỉ có thể suy ra từ điểm đường thẳng cắt trục U. Hoặc quên đổi mA ra A nên r lớn gấp 1000 lần.

📈
Làm mẫu

Từ bảng pin cũ, lấy P là lần đo R = 100 Ω và Q là lần đo R = 30 Ω. Tính r và ℰ của pin.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

Nhận xét kết quả: pin cũ khác pin mới thế nào?

  • ✦Cả hai đồ thị đều là đường thẳng đi xuống: U giảm bậc nhất theo I ⇒ đúng công thức U = ℰ − Ir.
  • ✦Pin mới: cắt trục U tại ℰ ≈ 1,50 V, độ dốc nhỏ r ≈ 1,0 Ω (đường thoải). Pin cũ: ℰ ≈ 1,40 V thấp hơn, r ≈ 4,0 Ω lớn hơn (đường dốc).
  • ✦Cùng I = 60 mA: pin mới còn U ≈ 1,44 V, pin cũ chỉ còn ≈ 1,16 V. Pin cũ vẫn chỉ gần 1,4 V khi hở mạch nhưng "tụt" rất nhanh khi có tải, vì thế đèn sáng yếu.
  • ✦Các cặp điểm khác nhau cho r hơi khác nhau (từ 3,7 đến 4,7 Ω với pin cũ): sai số do đọc số đo; vẽ đường thẳng gần nhất 5 điểm rồi mới tính r để sai số nhỏ.
  • ✦Phương án khác (SGK hỏi): dùng biến trở và chỉ một đồng hồ đo U, dùng hai giá trị R đã biết rồi giải hệ ℰ = U₁ + (U₁/R₁)r, ℰ = U₂ + (U₂/R₂)r.

5 🔦 Hiện tượng quanh ta

  • ✦🔦 Pin cũ trong đèn pin, điều khiển TV: vôn kế đo hở mạch vẫn gần 1,4 V nhưng thiết bị chạy yếu vì r đã tăng, Ir lấy mất phần lớn điện áp khi có tải.
  • ✦🛵 Xe máy điện dùng pin lithium-ion, mỗi pin khoảng 3,2 V; ghép nối tiếp 15 pin được bộ pin 48 V.
  • ✦🔥 Chập điện: hai dây dẫn trần chạm nhau tạo mạch ngoài gần 0 Ω ⇒ dòng cực lớn, dây nóng, bắn tia lửa. Cầu chì và aptomat ngắt mạch kịp thời.
  • ✦📱 Điện thoại nóng khi sạc nhanh hay chơi game nặng: dòng lớn chạy qua điện trở trong của pin toả nhiệt Ir² (làm pin nóng và nhanh chai).

6 💡 Mẹo làm nhanh và lỗi hay sai

⚡ Mẹo làm nhanh trắc nghiệm

  • ✦Thấy "suất điện động" ⇒ ℰ = A/q (đơn vị V). Thấy "hiệu điện thế hai cực" khi có dòng ⇒ U = ℰ − Ir.
  • ✦Mạch hở ⇒ U = ℰ; chập mạch ⇒ I = ℰ/r, U = 0.
  • ✦R giảm ⇒ I tăng, U giảm; R tăng ⇒ I giảm, U tăng (tiến gần ℰ).
  • ✦Đồ thị U theo I: cắt trục U = ℰ, cắt trục I = ℰ/r, độ lớn độ dốc = r.

⚠️ Lỗi hay sai nhất

  • ✦Quên r khi tính I: ℰ = 6 V, r = 2 Ω, R = 10 Ω cho I = 610 = 0,6 A thay vì 0,5 A.
  • ✦Cho U = ℰ khi mạch kín: pin 1,5 V, r = 1 Ω, R = 14 Ω thì U = 1,4 V, không phải 1,5 V.
  • ✦Viết U = ℰ + Ir (sai dấu): ℰ = 9 V, r = 1 Ω, I = 1 A cho 10 V thay vì 8 V.
  • ✦Lấy U của một lần đo làm ℰ trong thực hành: 1,352 V ≠ 1,40 V vì khi đó I = 12,4 mA ≠ 0.
  • ✦Quên đổi mA ra A khi tính r: ΔU = 0,078 V, ΔI = 19,4 mA, r = 4,0 Ω chứ không phải 4000 Ω.
  • ✦Nối tắt hai cực pin "để thử": ℰ = 1,4 V, r = 4 Ω cho I = 0,35 A, pin nóng nhanh, ℰ giảm, r tăng.

📏 Kiểm tra đơn vị và độ lớn

  • ✦U < ℰ khi có dòng và U > 0. Nếu tính ra U > ℰ là sai dấu của Ir.
  • ✦I < ℰ/r (dòng cực đại khi chập mạch). Pin 1,5 V, r = 1 Ω thì I luôn nhỏ hơn 1,5 A.
  • ✦U + Ir = ℰ và U = IR phải cùng đúng: thử lại một trong hai.
  • ✦Đơn vị: V = J/C; 1 mA = 10⁻³ A; r tính Ω nên I phải đổi sang A.

✏️ Luyện tập

Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.

🔋

Nguồn điện. Suất điện động

  1. 1
    Nhận biết

    Nguồn điện là thiết bị

  2. 2
    Nhận biết

    Công thức tính suất điện động của nguồn điện (A là công của lực lạ, q là điện tích dịch chuyển trong nguồn) là

  3. 3
    Thông hiểu

    Hai quả cầu kim loại A (mang điện +) và B (mang điện −) nối với nhau bằng dây dẫn: dòng điện chỉ tồn tại thoáng qua vì

  4. 4
    Thông hiểu Lực lạ trong nguồn thực hiện công 6 J để dịch chuyển 4 C. Suất điện động của nguồn là V.
  5. 5
    Vận dụng Nguồn có suất điện động 12 V. Để lực lạ thực hiện công 18 J thì phải dịch chuyển điện tích q = C trong nguồn.
📉

Điện trở trong và hiệu điện thế hai cực

  1. 1
    Nhận biết

    Điện trở trong của nguồn điện là

  2. 2
    Nhận biết

    Hiệu điện thế giữa hai cực của nguồn (suất điện động ℰ, điện trở trong r) khi có dòng điện I chạy qua là

  3. 3
    Thông hiểu Pin ℰ = 1,5 V, r = 1 Ω nối với R = 14 Ω. Cường độ dòng điện là mA.
  4. 4
    Thông hiểu Với mạch ở câu trên, hiệu điện thế giữa hai cực pin là V.
  5. 5
    Vận dụng

    Nguồn ℰ = 9 V, r = 1 Ω nối với điện trở R = 8 Ω. Số chỉ của vôn kế lí tưởng mắc ở hai cực nguồn là

🧮

Bài toán mạch kín

  1. 1
    Thông hiểu

    Nguồn ℰ = 6 V, r = 2 Ω nối với R = 10 Ω. Cường độ dòng điện trong mạch là

  2. 2
    Thông hiểu

    Một nguồn điện nối với biến trở R. Khi giảm dần R thì

  3. 3
    Thông hiểu Nguồn ℰ = 12 V, r = 1 Ω; hiệu điện thế hai cực đo được là 10,5 V. Điện trở mạch ngoài là Ω.
  4. 4
    Vận dụng Nguồn ℰ = 20 V, r = 1 Ω nối với R₁ = 3 Ω nối tiếp với (R₂ = 8 Ω song song R₃ = 8 Ω). Dòng điện qua nguồn là A.
  5. 5
    Vận dụng

    Hai cực của một pin có ℰ = 1,5 V, r = 0,5 Ω bị nối tắt bằng dây dẫn có điện trở không đáng kể. Cường độ dòng điện qua pin là

📈

Đồ thị và số liệu

  1. 1
    Thông hiểu

    Đồ thị U theo I của một nguồn điện là đường thẳng cắt trục U tại 6 V và cắt trục I tại 12 A. Suất điện động và điện trở trong của nguồn là

  2. 2
    Thông hiểu Đo một nguồn điện được hai điểm: Điện trở trong của nguồn là Ω.
  3. 3
    Thông hiểu Với hai điểm đo ở câu trên, suất điện động của nguồn là V.
  4. 4
    Vận dụng

    Hai pin X và Y, đo hiệu điện thế hai cực khi không có dòng và khi có dòng 60 mA: Pin nào là pin cũ?

🔬

Thực hành: đo ℰ và r của pin

  1. 1
    Nhận biết

    Trong thí nghiệm đo ℰ và r của pin, sau mỗi lần đọc U và I phải ngắt khoá K ngay vì

  2. 2
    Thông hiểu

    Kết quả đo pin cũ (R₀ = 10 Ω): Nhận xét nào đúng?

  3. 3
    Thông hiểu Theo bảng ở câu trên, lấy P (R = 100 Ω) và Q (R = 30 Ω). Điện trở trong của pin cũ là Ω (làm tròn đến hàng đơn vị).
  4. 4
    Vận dụng Với r ≈ 4,0 Ω và điểm P (U = 1,352 V; I = 12,4 mA), suất điện động của pin cũ là V (làm tròn đến hàng phần mười).
🔦

Hiện tượng quanh ta

  1. 1
    Thông hiểu

    Đèn pin dùng pin cũ sáng yếu dù vôn kế đo trực tiếp hai cực pin (khi chưa lắp vào đèn) vẫn chỉ gần 1,4 V. Nguyên nhân chính là

🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp

Đề Vật lí có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý) và 6 câu trả lời ngắn (đáp số tối đa 4 ký tự, kể cả dấu − và dấu phẩy). Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.

🅰️

Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn

  1. 1
    Thông hiểu

    Nguồn ℰ = 3 V, r = 1 Ω nối với R = 5 Ω. Hiệu điện thế giữa hai cực nguồn là

  2. 2
    Thông hiểu

    Phát biểu nào về nguồn điện đang có dòng chạy qua là đúng?

  3. 3
    Thông hiểu

    Đồ thị U theo I của một nguồn là đường thẳng đi qua hai điểm (I = 0; U = 4,5 V) và (I = 1,5 A; U = 3,0 V). Điện trở trong của nguồn là

✅

Phần II · Đúng / sai

  1. 1
    Thông hiểu

    Học sinh đo một pin cũ trong mạch có R₀ = 10 Ω, thay đổi biến trở R rồi ghi U hai cực pin và I (số liệu minh hoạ):

    a)Khi giảm R thì cường độ dòng điện tăng và hiệu điện thế hai cực giảm.

    b)Suất điện động của pin chính là U của lần đo đầu: 1,352 V.

    c)Đồ thị U theo I là đường thẳng dốc xuống, độ dốc có độ lớn khoảng 4 Ω.

    d)Điện trở trong của pin là khoảng 0,25 Ω vì ΔU = 0,248 V giữa lần đo đầu và lần đo cuối.

  2. 2
    Vận dụng

    Nguồn ℰ = 12 V, r = 1 Ω nối với điện trở R = 5 Ω.

    a)Cường độ dòng điện trong mạch là 2 A.

    b)Hiệu điện thế giữa hai cực của nguồn là 12 V.

    c)Nếu thay R bằng điện trở 1 Ω thì cường độ dòng điện là 6 A.

    d)Khi đó (R = 1 Ω) hiệu điện thế hai cực giảm còn 4 V.

🔢

Phần III · Trả lời ngắn

  1. 1
    Thông hiểu Nguồn ℰ = 12 V, r = 0,5 Ω nối với R = 5,5 Ω. Hiệu điện thế giữa hai cực nguồn là bao nhiêu vôn? Đáp số:
  2. 2
    Vận dụng Đồ thị U theo I của một nguồn là đường thẳng: U = 4,0 V khi I = 0,5 A và U = 3,0 V khi I = 1,5 A. Suất điện động của nguồn là bao nhiêu vôn (làm tròn đến hàng phần mười)? Đáp số:
  3. 3
    Vận dụng Pin lithium-ion có suất điện động 3,2 V. Khi lực lạ dịch chuyển 2,5 C trong pin thì công của lực lạ là bao nhiêu jun? Đáp số:

🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?

  • •Phần I thường hỏi ℰ = A/q, U = ℰ − Ir, I = ℰ/(R + r), hoặc đọc ℰ và r từ đồ thị U theo I (cắt trục U = ℰ, độ dốc = r).
  • •Phần II hay cho bảng số liệu thực hành pin cũ – pin mới: ý dễ mất điểm là "U lần đo đầu chính là ℰ", quên đổi mA ra A khi tính r, hoặc cho rằng U = ℰ khi mạch kín.
  • •Phần III có thể hỏi U hai cực, dòng chập mạch, công của lực lạ, hoặc ℰ từ hai điểm đo. Nối Lý 12: máy phát điện xoay chiều là một nguồn điện (suất điện động cảm ứng, cuộn dây có điện trở); nối Lý 10: công A = Fs ↔ ℰ = A/q (công trên mỗi điện tích).
Làm đề thi thử trọn bộ
Bài tiếp theo
Năng lượng và công suất điện