Năng lượng và công suất điện
Dùng A = UIt, P = UI, Q = I²Rt, hiệu suất và ℰI = UI + I²r để tính điện năng, công suất, tiền điện, nhiệt lượng; đổi kWh ↔ J; và tổng hợp cả chương IV (I, R, ℰ, r) qua các bài nhiều bước.
Ứng với SGK Vật lí 11 (bộ thống nhất): Bài 25
⚡ Nhớ nhanh
- 1Năng lượng điện tiêu thụ của đoạn mạch: A = qU = UIt (25.1), bằng công lực điện, đơn vị jun (J); thực tế dùng kW·h: 1 kWh = 3,6·10⁶ J, đúng 1 "số điện" của công tơ điện.
- 2Đoạn mạch chỉ có điện trở R (thuần trở): nhiệt toả ra Q = I²Rt = (U²/R)t (25.3). I gấp đôi thì Q gấp BỐN.
- 3Công suất điện P = A/t = UI (25.4), đơn vị oát (W); điện trở R = U²/P. Nhãn 220 V – 100 W (định mức): chỉ khi đặt đúng 220 V công suất mới là 100 W; dùng ở U′ thì P′ = P(U′/U)² (R coi không đổi).
- 4Hiệu suất H = A có ích / A toàn phần. Đèn sợi đốt: 100 J điện → 5 J sáng, 95 J nhiệt (H ≈ 5 %); đèn LED: 80 J sáng, 20 J nhiệt (H ≈ 80 %).
- 5Nguồn điện (ℰ, r): công suất nguồn ℰI = UI (mạch ngoài) + I²r (hao trong nguồn); hiệu suất H = U/ℰ = R/(R + r). Chập mạch: toàn bộ ℰI hao trong nguồn, H = 0.
- 6Bẫy: quên đổi W ra kW (100 W = 0,1 kW), cho Q tỉ lệ với I thay vì I², tưởng đèn "100 W" luôn tiêu thụ 100 W dù đặt hiệu điện thế nào.
👀 Nhìn là hiểu
Xem 4 cảnh: mỗi coulomb qua điện trở nhả U jun (12 V, 2 A, 10 s ⇒ 240 J), công tơ điện chạy 1 kWh = 3,6·10⁶ J, dòng 1 A, 2 A, 3 A qua điện trở 10 Ω cho nhiệt 100 J, 400 J, 900 J, và pin 12 V, r = 1 Ω chia ℰI thành UI + I²r. Rồi tự chơi 3 vòng: kéo thẻ công thức A, P, Q vào đúng đại lượng (có thẻ bẫy Q = I·R²·t), tính tiền điện đèn sợi đốt và đèn LED (thẻ bẫy 30 000 000 đồng), chia công suất ℰI, UI, I²r (thẻ bẫy 144 W) — khoảng 12 lượt.
Đoạn mạch: U = 12 V, I = 2 A, R = 6 Ω.
A = qU = 0,0 C × 12 V = 0 J = UIt
1 🔋 Năng lượng điện. Nhiệt lượng toả ra
Cần nhớ
- ✦Đặt hiệu điện thế U vào hai đầu mạch tiêu thụ, lực điện làm các điện tích chuyển dời có hướng. Công của lực điện: A = qU; với q = It thì A = UIt (25.1).
- ✦Năng lượng điện tiêu thụ W của đoạn mạch bằng công của lực điện: W = A = UIt (25.2). Đơn vị jun (J): 1 J = 1 V · 1 A · 1 s.
- ✦Điện năng được chuyển hoá thành dạng khác: nhiệt (ấm đun nước, bàn là), cơ năng (xe đạp điện), quang năng (đèn)… Trong thiết bị thuần điện trở thì toàn bộ thành nhiệt.
- ✦Đoạn mạch thuần trở R: Q = I²Rt = (U²/R)t (25.3). Chứng minh nhanh: U = IR ⇒ A = UIt = I²Rt = (U²/R)t. Dây dẫn, bếp điện, bàn là, ấm điện là các ví dụ.
- ✦Đơn vị kWh: 1 kWh = 1 000 W · 3 600 s = 3,6·10⁶ J. Công tơ điện đo điện năng tiêu thụ; chỉ số tăng 1 đơn vị (1 kWh) gọi là 1 "số điện".
Dạng bài
Tính điện năng và nhiệt lượng của đoạn mạch
- 1 Đổi về đơn vị chuẩn: V, A, s, Ω (phút ×60, giờ ×3 600, mA ÷1 000).
- 2 Điện năng A = UIt (J); nếu chỉ biết I, R thì Q = I²Rt; chỉ biết U, R thì Q = U²t/R.
- 3 Đổi sang kWh nếu cần: chia cho 3,6·10⁶.
- 4 Thử lại: thuần trở thì A = Q; đơn vị J = V · A · s ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Quên t hoặc bình phương: Q = IRt = 2 · 6 · 10 = 120 J, hay A = UI = 24 (đó là công suất, W, không phải J). Cũng đừng dùng phút làm giây.
Đoạn mạch có điện trở R = 6 Ω chịu hiệu điện thế U = 12 V, dòng điện I = 2 A chạy trong 10 s. Tính điện năng tiêu thụ và nhiệt lượng toả ra.
Hướng dẫn giải
2 ⚡ Công suất điện. Hiệu suất
Cần nhớ
- ✦Công suất điện là điện năng mạch tiêu thụ trong một đơn vị thời gian: P = A/t = UI (25.4), đơn vị oát (W) (1 W = 1 J/s).
- ✦Số ghi trên thiết bị "220 V – 100 W": hiệu điện thế định mức 220 V, công suất định mức 100 W. Chỉ khi dùng đúng 220 V thì công suất mới là 100 W; dùng ở hiệu điện thế thấp hơn thì công suất thấp hơn.
- ✦Thiết bị thuần trở có R = U²/P (coi R không đổi) ⇒ dùng ở U′ thì P′ = U′²/R = P (U′/U)². U giảm một nửa, P còn một phần tư.
- ✦Nối tiếp / song song hai đèn vào 220 V: song song thì mỗi đèn đúng 220 V, sáng bình thường, P tổng = P₁ + P₂. Nối tiếp thì mỗi đèn chỉ nhận một phần U, sáng yếu; P tổng = 11/P₁ + 1/P₂ cho các đèn cùng định mức 220 V.
- ✦Hiệu suất H = năng lượng có íchnăng lượng toàn phần. Đèn sợi đốt: 100 J → 5 J sáng + 95 J nhiệt; đèn LED: 100 J → 80 J sáng + 20 J nhiệt ⇒ LED tiết kiệm điện.
Công suất một số thiết bị (SGK bảng 25.1)
| Thiết bị | Công suất | Thiết bị | Công suất |
|---|---|---|---|
| Đèn LED 1,2 m | 15 W | Tủ lạnh | 100 W |
| Đèn huỳnh quang 1,2 m | 36 W | Máy giặt | 470 W |
| Bóng đèn sợi đốt | 40 W | Nồi cơm điện | 600 W |
| Quạt cây | 55 W | Bàn là | 1 000 W |
| Ti vi LED 32 inch | 69 W | Điều hoà 9 000 BTU | 2 638 W |
Dạng bài
Tính công suất, điện năng (kWh) và tiền điện
- 1 Đổi công suất W sang kW (chia 1 000) và thời gian ra giờ.
- 2 Điện năng (kWh) = P (kW) × t (giờ); đổi ra J nhân 3,6·10⁶.
- 3 Tiền điện = số kWh × giá 1 kWh.
- 4 Thử lại: 1 kW chạy 1 giờ đúng 1 kWh ✓; W · h chia 1 000 mới ra kWh.
⚠️ Bẫy hay gặp: Cho P′ = 500 W vì "U giảm một nửa thì P giảm một nửa": P tỉ lệ với U², nên giảm bốn lần. Hoặc không đổi W ra kW: 1 000 W · 1,5 h · 30 = 45 000 "kWh" cho tiền điện 90 triệu đồng.
Ấm điện ghi 220 V – 1 000 W. (a) Tính điện trở của ấm. (b) Dùng ở 110 V thì công suất là bao nhiêu? (c) Bàn là 1 000 W dùng 1,5 giờ mỗi ngày trong 30 ngày thì tiêu thụ bao nhiêu kWh và trả bao nhiêu tiền nếu 1 kWh giá 2 000 đồng?
Hướng dẫn giải
3 🔌 Nguồn điện: công suất và hiệu suất
Cần nhớ (mở rộng từ công thức A = ℰIt của bài 24)
- ✦Nguồn thực hiện công A = ℰIt, nên công suất của nguồn là ℰI.
- ✦Một phần ℰI cấp cho mạch ngoài: UI (có ích, U = IR); phần còn lại toả nhiệt ngay trong nguồn: I²r (hao phí). ℰI = UI + I²r (cũng là ℰ = U + Ir nhân với I).
- ✦Hiệu suất của nguồn: H = UI/(ℰI) = U/ℰ = R/(R + r). R càng lớn hơn r thì H càng cao; R = r thì H = 50 %.
- ✦Chập mạch (R = 0): I = ℰ/r rất lớn, U = 0, mọi ℰI hao trong nguồn ⇒ H = 0, nguồn nóng lên rất nhanh.
Pin ℰ = 12 V, r = 1 Ω với các giá trị R
| R (Ω) | I (A) | ℰI (W) | UI (W) | I²r (W) | H |
|---|---|---|---|---|---|
| 11 | 1 | 12 | 11 | 1 | 91,7 % |
| 2 | 4 | 48 | 32 | 16 | 66,7 % |
| 1 | 6 | 72 | 36 | 36 | 50 % |
| 0 (chập) | 12 | 144 | 0 | 144 | 0 |
Dạng bài
Chia công suất của nguồn
- 1 I = ℰ/(R + r).
- 2 Công suất nguồn ℰI, mạch ngoài UI = I²R, hao I²r.
- 3 Hiệu suất H = U/ℰ = UI/ℰI.
- 4 Thử lại: UI + I²r = ℰI ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Lấy 144 W = ℰ²/r làm công suất nguồn: đó chỉ đúng khi chập mạch (R = 0). Hoặc cho H = 100 % vì "pin lí tưởng": có r thì luôn có hao I²r.
Pin ℰ = 12 V, r = 1 Ω nối với R = 2 Ω. Tính công suất của nguồn, của mạch ngoài, công suất hao phí trong pin và hiệu suất của nguồn.
Hướng dẫn giải
4 🧭 Ôn chương IV: Dòng điện. Mạch điện
Sơ đồ công thức cả chương (bài 22 – 25)
| Bài | Đại lượng | Công thức | Đơn vị |
|---|---|---|---|
| 22 | Cường độ dòng điện | I = Δq/Δt = S · n · v · e | A |
| 23 | Định luật Ohm, điện trở | I = U/R; R = ρℓ/S | A; Ω |
| 23 | Điện trở suất theo nhiệt độ | ρ = ρ₀[1 + α(t − t₀)] | Ω·m |
| 24 | Suất điện động | ℰ = A/q | V |
| 24 | Mạch kín | I = ℰ/(R + r); U = ℰ − Ir | A; V |
| 25 | Điện năng, công suất | A = UIt; P = UI | J (kWh); W |
| 25 | Nhiệt toả ra (thuần trở) | Q = I²Rt = U²t/R | J |
| 25 | Nguồn | ℰI = UI + I²r; H = U/ℰ | W; % |
Các dạng bài hay gặp
- ✦Nhãn thiết bị (220 V – 100 W): R = U²/P, I định mức = P/U; mắc nguồn khác thì dùng R để tính lại I, P.
- ✦Mạch hỗn hợp có nguồn r: RN ⇒ I = ℰ/(RN + r) ⇒ UN = ℰ − Ir ⇒ chia dòng, hiệu điện thế từng điện trở (bài 24).
- ✦Đun nước, tiền điện: Q = mcΔt = H · UIt (H là hiệu suất của ấm); điện năng kWh × giá.
- ✦Đồ thị U theo I của nguồn: cắt trục U tại ℰ, độ lớn độ dốc là r (bài 24); đồ thị I theo U của điện trở: đường thẳng qua gốc, độ dốc 1/R (bài 23).
- ✦Dây dẫn: R = ρℓ/S; cùng dòng I thì Q = I²Rt tỉ lệ với R, tiết diện lớn gấp đôi thì R giảm một nửa, nhiệt giảm một nửa.
Dạng bài
Bài tổng hợp: đèn sáng bình thường trong mạch có nguồn
- 1 Từ nhãn đèn: Rđ = U²/P, Iđm = P/U.
- 2 Đèn sáng bình thường ⇒ I = Iđm; viết I = ℰ/(Rđ + Rb + r) rồi rút Rb.
- 3 Tính công suất từng phần: ℰI, I²Rb, I²r, hiệu suất H = UN/ℰ.
- 4 Thử lại: Pđèn + Pb + Phao = ℰI ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Bỏ r: 1212 + Rb = 0,5 cho Rb = 12 Ω; hoặc cho đèn nhận cả UN. Đèn chỉ nhận 6 V, phần còn lại rơi trên biến trở và điện trở trong.
Đèn ghi 6 V – 3 W mắc nối tiếp với biến trở Rb vào nguồn ℰ = 12 V, r = 1 Ω. Tìm Rb để đèn sáng bình thường; tính công suất tiêu thụ trên biến trở và hiệu suất của nguồn.
Hướng dẫn giải
5 🏠 Hiện tượng quanh ta
- ✦🔢 Công tơ điện ở nhà: chỉ số tăng 1 đơn vị là 1 kWh = 1 "số điện" = 3,6·10⁶ J. Hoá đơn tiền điện tính luỹ tiến: dùng càng nhiều, giá mỗi kWh bậc sau càng cao để khuyến khích tiết kiệm.
- ✦💡 Đèn LED thay đèn sợi đốt: cùng độ sáng, LED chỉ cần khoảng 15 công suất vì phần lớn điện năng thành ánh sáng thay vì nhiệt; hoá đơn tiền điện giảm rõ rệt.
- ✦🍳 Bàn là, ấm điện, điều hoà công suất lớn nhất trong nhà. Dùng ít giờ vẫn tốn nhiều điện hơn quạt, đèn bật cả ngày.
- ✦⚠️ Cầu chì, aptomat: cắm quá nhiều thiết bị công suất lớn vào một ổ thì I = P/U quá lớn, dây toả nhiệt I²R, nóng và cháy; cầu chì ngắt mạch để bảo vệ.
- ✦🔋 Pin sạc phụ khi dùng nặng nóng lên: dòng lớn qua điện trở trong làm hao I²r thành nhiệt, hiệu suất giảm.
6 💡 Mẹo làm nhanh và lỗi hay sai
⚡ Mẹo làm nhanh trắc nghiệm
- ✦Thấy "nhãn 220 V – P": ngay R = U²/P (R không đổi). Dùng U′ ⇒ P′ = P (U′/U)².
- ✦kWh: W ÷ 1 000 × giờ. 1 kWh = 3,6·10⁶ J nên 1 kWh tăng gấp ngần nào thì J cũng thế.
- ✦Dòng gấp k lần ⇒ nhiệt gấp k² lần (cùng R, cùng t). Cùng I thì Q tỉ lệ với R.
- ✦Nguồn (ℰ, r): H = R/(R + r); R = r ⇒ H = 50 %; chập mạch ⇒ H = 0.
⚠️ Lỗi hay sai nhất
- ✦Quên đổi W ra kW: bàn là 1 000 W · 1,5 h · 30 ngày = 45 kWh, không phải 45 000 kWh.
- ✦Tưởng đèn "220 V – 100 W" luôn 100 W: ấm 1 000 W dùng ở 110 V chỉ còn 250 W (giảm 4 lần), không phải 500 W.
- ✦Viết Q = IRt (không bình phương): I = 2 A, R = 6 Ω, t = 10 s cho 120 J thay vì 240 J.
- ✦Cho hai đèn nối tiếp mỗi đèn sáng đủ như định mức: 40 W và 60 W nối tiếp vào 220 V chỉ tiêu thụ 24 W, không phải 100 W.
- ✦Lấy ℰ²/r làm công suất nguồn: pin 12 V, r = 1 Ω, R = 2 Ω chỉ bơm 48 W, không phải 144 W (144 W chỉ khi chập mạch).
- ✦Cho H = U/ℰ = 100 % khi nguồn có r: R = 2 Ω, r = 1 Ω cho H = 23 ≈ 66,7 %.
📏 Kiểm tra đơn vị và độ lớn
- ✦P (W) = A (J) / t (s); A (J) = P (W) · t (s). 1 kWh = 3,6·10⁶ J. Đáp số J mà ra cỡ 10⁻² là đã quên đổi.
- ✦Cùng thiết bị, U giảm thì P phải giảm (nhanh hơn U). Đáp số tăng là sai.
- ✦Hiệu suất H phải nhỏ hơn 100 % (chỉ bằng 100 % khi r = 0 hoặc không có hao phí).
- ✦Công suất đồ gia dụng thường từ vài chục W (quạt, đèn) tới ~3 000 W (điều hoà). Hai nghìn kW là vô lí.
✏️ Luyện tập
Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.
Năng lượng điện, nhiệt lượng
- 1Nhận biết
Điện năng mà đoạn mạch tiêu thụ trong thời gian t, khi hiệu điện thế hai đầu là U và dòng điện là I, được tính bằng
- 2Nhận biết
1 kWh bằng
- 3Thông hiểu Đoạn mạch chịu hiệu điện thế 12 V, có dòng điện 2 A chạy trong 10 s. Điện năng tiêu thụ là J.
- 4Thông hiểu
Điện trở 10 Ω có dòng điện 2 A chạy qua trong 30 s. Nhiệt lượng toả ra là
- 5Vận dụng Một thiết bị tiêu thụ 2,5 kWh, tương đương MJ (1 MJ = 10⁶ J).
Công suất điện
- 1Nhận biết
Công suất điện của một đoạn mạch là
- 2Thông hiểu
Bóng đèn ghi 220 V – 100 W. Số liệu này có nghĩa là
- 3Thông hiểu Ấm điện ghi 220 V – 1 000 W. Điện trở của ấm (coi không đổi) là Ω.
- 4Thông hiểu
Ấm điện ghi 220 V – 1 000 W dùng ở 110 V (điện trở không đổi). Công suất lúc đó là
- 5Vận dụng Điều hoà công suất 2 638 W chạy 3 giờ tiêu thụ kWh (làm tròn đến hàng phần mười).
- 6Vận dụng
Hai bóng đèn 220 V – 40 W và 220 V – 60 W mắc nối tiếp vào hiệu điện thế 220 V (coi điện trở không đổi). Tổng công suất tiêu thụ của hai đèn là
Công suất và hiệu suất của nguồn
- 1Nhận biết
Nguồn điện có suất điện động ℰ, cường độ dòng điện chạy qua nguồn là I. Công suất của nguồn điện là
- 2Thông hiểu Pin ℰ = 12 V, r = 1 Ω nối với R = 2 Ω. Công suất của nguồn là W.
- 3Vận dụng Với mạch ở câu trên, hiệu suất của nguồn là % (làm tròn đến hàng phần mười).
- 4Thông hiểu
Nguồn (ℰ, r) nối với điện trở R. Khi tăng R thì hiệu suất H = U/ℰ của nguồn
Đọc bảng số liệu điện năng
- 1Thông hiểu
Công suất và thời gian dùng mỗi ngày của bốn thiết bị (số liệu minh hoạ): Thiết bị nào tiêu thụ nhiều điện năng nhất trong một ngày?
- 2Thông hiểu Với bảng ở câu trên, tổng điện năng bốn thiết bị tiêu thụ mỗi ngày là kWh.
- 3Vận dụng Với bảng trên, giá 2 000 đồng/kWh, 30 ngày thì tiền điện của bốn thiết bị khoảng nghìn đồng (làm tròn đến hàng đơn vị).
- 4Thông hiểu Đồ thị điện năng A theo thời gian t của một thiết bị là đường thẳng qua gốc toạ độ và qua điểm (t = 10 s; A = 240 J). Công suất của thiết bị là W.
Hiện tượng quanh ta
- 1Thông hiểu
Thay bóng đèn sợi đốt 100 W bằng bóng LED 20 W có cùng độ sáng thì tiết kiệm điện vì
Ôn chương IV
- 1Vận dụng
Đèn 6 V – 3 W được nối vào nguồn ℰ = 6,75 V, r = 0,5 Ω bằng dây đồng (ρ = 1,7·10⁻⁸ Ω·m) có tổng chiều dài 100 m, tiết diện 1,7 mm². Công suất toả nhiệt trên dây là
- 2Vận dụng Ấm điện 220 V – 1 000 W (dùng đúng 220 V) đun 1 kg nước từ 20 °C đến 100 °C, hiệu suất 80 %, c = 4 200 J/(kg·K). Thời gian đun là giây.
- 3Thông hiểu
Hai dây dẫn cùng chất, cùng chiều dài; dây 2 có tiết diện gấp đôi dây 1. Cùng dòng điện, cùng thời gian thì nhiệt lượng toả ra trên dây 2 so với dây 1
- 4Thông hiểu Nguồn ℰ = 24 V, r = 2 Ω nối với R = 10 Ω. Công suất toả nhiệt trên R là W.
- 5Vận dụng Đồ thị U theo I của một nguồn là đường thẳng qua hai điểm (I = 0; U = 9 V) và (I = 3 A; U = 6 V). Khi I = 3 A, công suất của mạch ngoài là W.
- 6Thông hiểu Bóng đèn sợi đốt 60 W dùng 4 giờ mỗi ngày trong 30 ngày, giá 2 000 đồng/kWh. Tiền điện là nghìn đồng.
🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp
Đề Vật lí có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý) và 6 câu trả lời ngắn (đáp số tối đa 4 ký tự, kể cả dấu − và dấu phẩy). Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.
Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn
- 1Thông hiểu
Đèn 220 V – 100 W dùng đúng 220 V trong 3 giờ. Điện năng tiêu thụ là
- 2Thông hiểu
Điện trở R có dòng điện I chạy qua trong thời gian t. Nếu dòng điện tăng 3 lần (R, t không đổi) thì nhiệt lượng toả ra tăng
- 3Thông hiểu
Nguồn (ℰ, r) nối với điện trở R = r. Hiệu suất của nguồn là
Phần II · Đúng / sai
- 1Thông hiểu
Bốn thiết bị trong nhà (số liệu minh hoạ; 1 kWh giá 2 000 đồng):
a)Ấm điện dùng 0,5 giờ mỗi ngày tiêu thụ 0,5 kWh mỗi ngày.
b)Ấm điện có công suất lớn nhất nên cũng tiêu thụ nhiều điện năng nhất trong một ngày.
c)Tổng điện năng bốn thiết bị tiêu thụ mỗi ngày là 2,03 kWh.
d)Tiền điện 30 ngày của bốn thiết bị khoảng 12 180 đồng.
- 2Vận dụng
Pin có suất điện động ℰ = 12 V, điện trở trong r = 1 Ω nối với điện trở R = 2 Ω.
a)Cường độ dòng điện trong mạch là 4 A.
b)Công suất của mạch ngoài (điện trở R) là 48 W.
c)Công suất hao phí trong pin là 16 W.
d)Nếu thay R bằng 11 Ω thì hiệu suất của nguồn giảm.
Phần III · Trả lời ngắn
- 1Thông hiểu Ấm điện 220 V – 1 000 W dùng ở 110 V, coi điện trở không đổi. Công suất lúc đó là bao nhiêu oát? Đáp số:
- 2Vận dụng Pin ℰ = 12 V, r = 1 Ω nối với R = 11 Ω. Hiệu suất của nguồn là bao nhiêu phần trăm (làm tròn đến hàng đơn vị)? Đáp số:
- 3Vận dụng Công tơ điện của một gia đình tăng 90 số (90 kWh) trong một tháng. Điện năng đó bằng bao nhiêu MJ? Đáp số:
🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?
- •Phần I thường hỏi A = UIt, P = UI, 1 kWh = 3,6·10⁶ J, công suất định mức (R = U²/P, dùng ở U′ thì P′ = P(U′/U)²), nhiệt Q = I²Rt (dòng gấp k lần, nhiệt gấp k² lần).
- •Phần II hay cho bảng thiết bị – giờ – công suất hoặc nguồn có r: ý dễ mất điểm là "công suất lớn nhất thì điện năng lớn nhất", "đổi W ra kW", "hiệu suất nguồn 100 %", "công suất nguồn là ℰ²/r".
- •Phần III có thể hỏi tiền điện, đun nước có hiệu suất, hiệu suất nguồn H = R/(R + r), điện năng ra MJ. Nối Lý 12: truyền tải điện đi xa hao phí I²R nên phải tăng hiệu điện thế (máy biến áp) để giảm I; nối Lý 10: công cơ học A = Fs ↔ năng lượng điện A = UIt, công suất P = A/t cùng dạng.