Vật lý lớp 11
Bài 6 · Cơ bản

Dao động tắt dần. Dao động cưỡng bức. Hiện tượng cộng hưởng

Phân biệt dao động tắt dần, cưỡng bức và cộng hưởng (biên độ cực đại khi f = f₀), tính được biên độ, cơ năng còn lại và điều kiện cộng hưởng, rồi ôn cả chương I bằng bài năng lượng nhiều bước.

Ứng với SGK Vật lí 11 (bộ thống nhất): Bài 6, Bài 7

⚡ Nhớ nhanh

  • 1Dao động tắt dần: có ma sát, lực cản ⇒ cơ năng chuyển dần thành nhiệt ⇒ biên độ giảm dần rồi dừng. Dao động tự do (lí tưởng, không cản) có biên độ và tần số riêng f₀ không đổi.
  • 2Dao động cưỡng bức: chịu ngoại lực tuần hoàn tần số f. Khi ổn định: biên độ không đổi, tần số bằng tần số của ngoại lực (không phải f₀). Biên độ phụ thuộc biên độ ngoại lực, lực cản và độ chênh lệch |f − f₀|.
  • 3Cộng hưởng: f = f₀ ⇒ biên độ cực đại. Ngoại lực cấp năng lượng nhịp nhàng, đúng lúc. Lực cản càng nhỏ, đỉnh đồ thị cộng hưởng càng cao và nhọn.
  • 4Bài 7: W = Wđ + Wt = ½mω²A² = ½kA² không đổi; Wt = ½kx²; Wđ = W − Wt = ½mω²(A² − x²). Wđ = Wt ở x = ±A/√2 ≈ ±0,71A.
  • 5Biên độ giảm r lần thì cơ năng giảm r² lần: mỗi chu kì biên độ còn 0,78 lần thì cơ năng còn 0,78² ≈ 0,61 lần (mất 39 %).
  • 6Bẫy: lấy f₀ làm tần số dao động cưỡng bức; tưởng cộng hưởng là biên độ vô hạn (thực tế hữu hạn vì có lực cản).

👀 Nhìn là hiểu

Xem 4 cảnh: con lắc tắt dần, bị lực đẩy theo nhịp, quét tần số lực qua f₀ = 1 Hz, rồi so lực cản nhỏ với lớn. Sau đó tự chơi: kéo tay nắm tần số tìm đỉnh cộng hưởng (2 lượt) và kéo 6 thẻ tình huống vào ô Tắt dần, Cưỡng bức hay Cộng hưởng.

Vật + lò xo, f₀ = 1 Hzx = 10,0 cmmũi tên đỏ: lực ngoài F = 0,1 N · cos(2πft)li độ x (cm) · mỗi vạch 2 cm = 10 pxthời gian t: cửa sổ 6 s gần nhất-1010

Kéo vật lệch 10 cm rồi thả. Có lực cản, nên…

1 📉 Dao động tự do và dao động tắt dần

Cần nhớ

  • ✦Dao động tự do: bỏ qua ma sát và lực cản, hệ dao động với biên độ không đổi và tần số riêng f₀ chỉ phụ thuộc đặc tính của hệ (con lắc lò xo: m, k; con lắc đơn: ℓ, g).
  • ✦Dao động tắt dần: trong thực tế con lắc chịu ma sát ở chỗ treo, ở chỗ bút dạ chạm tấm nhựa và lực cản của không khí. Các lực này làm tiêu hao cơ năng, chuyển dần thành nhiệt nên biên độ giảm dần và con lắc dừng lại.
  • ✦Cơ năng W = ½kA² tỉ lệ với A²: biên độ còn r lần thì cơ năng còn r² lần. Biên độ giảm 3 % mỗi chu kì ⇒ cơ năng mất 1 − 0,97² ≈ 5,9 %.
  • ✦Ứng dụng: bộ giảm xóc xe máy làm dao động của khung xe tắt nhanh để người ngồi khỏi khó chịu. Ngược lại, con lắc đồng hồ phải được cấp năng lượng (lên dây cót) vì tắt dần là có hại.

Tự do và tắt dần

Tự do (lí tưởng)Tắt dần (thực tế)
Lực cảnKhông cóCó (ma sát, không khí)
Biên độKhông đổiGiảm dần
Cơ năngBảo toànChuyển dần thành nhiệt
Ví dụMô hình con lắc không ma sátCon lắc lắc trong không khí rồi dừng

Dạng bài

Biên độ và cơ năng còn lại sau n chu kì

  1. 1 Đổi đơn vị: chỉ tính tỉ số nên cm hay m đều được; r = 1 − tỉ lệ giảm mỗi chu kì (giảm 22 % ⇒ r = 0,78).
  2. 2 Biên độ sau n chu kì: Aₙ = A₀·rⁿ (nhân, không trừ).
  3. 3 Cơ năng tỉ lệ A²: Wₙ/W₀ = r²ⁿ; phần mất mỗi chu kì = 1 − r².
  4. 4 Thử lại: Aₙ/A₀ bình phương phải bằng Wₙ/W₀.

⚠️ Bẫy hay gặp: Trừ thay vì nhân: 10 − 3 · 2,2 = 3,4 cm. Hoặc nói "biên độ giảm 22 % thì cơ năng cũng giảm 22 %": đúng là 39 %.

📉
Làm mẫu

Con lắc lò xo có f₀ = 1 Hz, kéo lệch 10 cm rồi thả. Mỗi chu kì biên độ giảm 22 %. Tính biên độ sau 3 chu kì và phần cơ năng mất đi trong mỗi chu kì.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

2 🎠 Dao động cưỡng bức

Cần nhớ

  • ✦Dao động cưỡng bức xảy ra dưới tác dụng của ngoại lực tuần hoàn tần số f bất kì. Ví dụ: xe buýt dừng ở bến mà không tắt máy, thân xe vẫn rung do pít-tông trong xi-lanh chuyển động tuần hoàn.
  • ✦Lúc đầu dao động còn lẫn dao động riêng (tắt dần). Khi ổn định: biên độ không đổi và tần số bằng tần số của ngoại lực, bất kể f₀ bao nhiêu.
  • ✦Biên độ dao động cưỡng bức phụ thuộc ba thứ: biên độ ngoại lực, độ lớn lực cản của môi trường, độ chênh lệch giữa f và f₀. Cách kích thích ban đầu không ảnh hưởng.
  • ✦Thí nghiệm hình 6.3: kéo con lắc điều khiển Đ rồi thả, các con lắc 1, 2, 3 treo trên cùng thanh đều dao động theo tần số của Đ; con lắc có chiều dài bằng Đ (f₀ = f) lắc mạnh nhất.

Dạng bài

Tìm tần số dao động cưỡng bức

  1. 1 Đọc ngoại lực: F = F₀cos(ωt) ⇒ f = ω/2π, T = 1/f.
  2. 2 Dao động ổn định có đúng tần số đó; f₀ chỉ để so sánh.
  3. 3 So |f − f₀|: càng nhỏ thì biên độ càng lớn (cùng lực cản).
  4. 4 Thử lại: tần số ra phải bằng tần số lực chứ không phải f₀.

⚠️ Bẫy hay gặp: Lấy f₀ = 3 Hz làm tần số dao động: T = 13 ≈ 0,33 s. Sai vì dao động cưỡng bức ổn định theo tần số của lực.

🎠
Làm mẫu

Con lắc có tần số riêng f₀ = 3 Hz chịu ngoại lực F = F₀cos(8πt) (t tính bằng giây). Khi ổn định, tìm tần số, chu kì dao động và độ chênh lệch |f − f₀|.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

3 🎯 Hiện tượng cộng hưởng

Cần nhớ

  • ✦Cộng hưởng là hiện tượng biên độ dao động cưỡng bức tăng đến giá trị cực đại khi tần số f của lực tiến đến tần số riêng f₀. Điều kiện cộng hưởng: f = f₀.
  • ✦Đồ thị cộng hưởng (hình 6.4): đỉnh nằm ở f₀. Lực cản của môi trường càng nhỏ, đồ thị càng cao và nhọn (điểm A cao hơn B).
  • ✦Giải thích: khi f = f₀, hệ được cấp năng lượng nhịp nhàng, đúng lúc (như đẩy xích đu đúng lúc nó ra xa) nên biên độ tăng dần. Biên độ cực đại khi tốc độ tiêu hao năng lượng do ma sát bằng tốc độ cung cấp năng lượng.
  • ✦Có lợi: hộp đàn ghita, violon cộng hưởng với nhiều tần số; lò vi sóng có vi sóng trùng tần số riêng của phân tử nước nên nước hấp thụ năng lượng và nóng lên. Có hại: cầu, nhà, khung xe có tần số riêng; lực mạnh cùng tần số có thể làm đổ hoặc gãy (cầu Fontanka năm 1960, cầu Tacoma năm 1940).

Sim: con lắc f₀ = 1 Hz, biên độ ổn định theo tần số lực (ngoại lực 0,1 N)

f (Hz)0,50,81,01,21,6
A, cản nhỏ (cm)1,32,812,72,30,6
A, cản lớn (cm)1,32,44,01,90,6

Dạng bài

Tìm điều kiện cộng hưởng

  1. 1 Tìm tần số riêng: lò xo T₀ = 2π√(m/k); con lắc đơn T₀ = 2π√(ℓ/g). Đổi ℓ sang mét.
  2. 2 Tìm chu kì của lực: từ khoảng lặp lại (bước chân, gờ giảm tốc, mối nối ray): T = d/v.
  3. 3 Cộng hưởng khi T = T₀ (hay f = f₀) ⇒ suy ra v hoặc d.
  4. 4 Thử lại: tốc độ ra cỡ vài m/s đến vài chục m/s mới hợp lí.

⚠️ Bẫy hay gặp: Để ℓ = 50 (cm) trong công thức: T₀ ≈ 14,2 s ⇒ v ≈ 0,85 m/s, chậm hơn người đi bộ, vô lí.

🚆
Làm mẫu

Con lắc đơn dài 0,50 m treo trong toa tàu. Bánh tàu gõ vào chỗ nối của các thanh ray dài 12,0 m. Lấy g = 9,8 m/s². Tàu chạy thẳng đều với tốc độ bao nhiêu thì con lắc dao động mạnh nhất?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

4 🔋 Bài tập chuyển hoá năng lượng trong dao động điều hoà (bài 7)

Cần nhớ

  • ✦Cơ năng bảo toàn: W = Wđ + Wt = ½mω²A² = ½kA² (lò xo: k = mω²). Thế năng Wt = ½kx², động năng Wđ = ½mv², nên Wđ = W − Wt = ½mω²(A² − x²).
  • ✦Wđ = Wt khi W = 2Wt ⇒ x = ±A/√2 ≈ ±0,71A. Con lắc đơn góc nhỏ (α₀ ≤ 10°, tính theo rad): Wt ≈ ½mgℓα², Wđ = Wt khi α = ±α₀/√2.
  • ✦Đồ thị theo li độ x: Wt và Wđ là hai parabol, cơ năng là đường nằm ngang, hai parabol cắt nhau ở độ cao W/2 tại x = ±A/√2. Từ giao điểm đọc được W = 2Wt = kx².
  • ✦Máy đo địa chấn: vật + lò xo dao động cưỡng bức theo sóng địa chấn (30 – 40 Hz). Tần số riêng của hệ phải nhỏ hơn nhiều để tránh cộng hưởng. Đồ thị a theo x là đường thẳng qua gốc, hệ số góc −ω².

Dạng bài

Tìm thế năng, động năng khi biết v hoặc x

  1. 1 Đổi đơn vị: cm → m, g → kg, cm/s → m/s.
  2. 2 Cơ năng W = ½mω²A² (hoặc ½kA²).
  3. 3 Cho x thì Wt = ½kx², Wđ = W − Wt; cho v thì Wđ = ½mv², Wt = W − Wđ.
  4. 4 Thử lại: 0 ≤ Wđ ≤ W, |x| ≤ A và Wđ + Wt = W.

⚠️ Bẫy hay gặp: Để v = 30 (cm/s) trong Wđ = ½mv²: 0,5 · 0,3 · 30² = 135 J, lớn gấp 2500 lần cơ năng 0,054 J, vô lí.

🔋
Làm mẫu

Vật m = 0,3 kg dao động điều hoà với ω = 10 rad/s, biên độ A = 6 cm. Tại thời điểm vật có tốc độ 30 cm/s, tính thế năng và li độ của vật.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

5 🔁 Ôn chương I: Dao động

Sơ đồ công thức cả chương

Nội dungCông thức / ý chính
Phương trìnhx = A cos(ωt + φ); ω = 2π/T = 2πf
Vận tốc, gia tốcvmax = ωA (ở VTCB); a = −ω²x, amax = ω²A (ở biên)
Con lắcLò xo: ω = √(k/m). Đơn: ω = √(g/ℓ)
Năng lượngW = ½mω²A²; Wt = ½kx²; Wđ = W − Wt; Wđ = Wt ở x = ±A/√2
Tắt dầnBiên độ giảm dần, cơ năng giảm tỉ lệ A²
Cưỡng bứcTần số = tần số lực; biên độ phụ thuộc lực, cản, |f − f₀|
Cộng hưởngf = f₀ ⇒ biên độ cực đại; cản càng nhỏ đỉnh càng cao

Dạng bài

Bài tổng hợp chương I

  1. 1 Đổi đơn vị (cm → m, g → kg), tìm ω từ k và m (hoặc T, f).
  2. 2 Tìm cơ năng W = ½kA² rồi dùng cho mọi vị trí.
  3. 3 Hỏi tốc độ: v = ω√(A² − x²); hỏi năng lượng: Wt = ½kx², Wđ = W − Wt.
  4. 4 Hỏi chu kì lặp, thanh ray, gờ giảm tốc: đặt T lực = T₀ (cộng hưởng).

⚠️ Bẫy hay gặp: Dùng A = 6, x = 3 (cm) trong W = ½kA²: ra 1440 J. Phải đổi sang mét.

🔁
Làm mẫu

Con lắc lò xo có m = 0,2 kg, k = 80 N/m, dao động với biên độ 6 cm. Tìm ω, f, cơ năng và tốc độ của vật khi ở li độ 3 cm.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

6 🎢 Hiện tượng quanh ta

  • ✦🎢 Đẩy xích đu: mẹ chỉ cần thỉnh thoảng đẩy nhẹ đúng nhịp (f bằng f₀ của xích đu) là xích đu lên cao dần; đẩy lệch nhịp thì xích đu chỉ lắc nhỏ.
  • ✦🏍️ Giảm xóc xe máy: lò xo kèm dầu cản làm khung xe sau ổ gà tắt nhanh, không nảy mãi.
  • ✦🍲 Lò vi sóng: vi sóng có tần số trùng tần số dao động riêng của phân tử nước nên nước trong thức ăn cộng hưởng, hấp thụ năng lượng và nóng lên.
  • ✦🌉 Cầu và đoàn người bước đều: bước chân đều có thể trùng tần số riêng của cầu, cầu rung mạnh dần. Vì thế đoàn quân thường được lệnh "đi nghỉ" (không bước đều) khi qua cầu.

7 💡 Mẹo làm nhanh và lỗi hay sai

⚡ Mẹo làm nhanh trắc nghiệm

  • ✦Ba câu thuộc lòng: tắt dần ⇒ biên độ giảm; cưỡng bức ⇒ tần số theo lực; cộng hưởng ⇒ f = f₀.
  • ✦Biên độ nhân r mỗi chu kì ⇒ cơ năng nhân r². Giảm vài phần trăm thì cơ năng giảm gần gấp đôi phần trăm đó (2 % ⇒ ≈ 4 %).
  • ✦Đồ thị cộng hưởng đỉnh cao nhọn là lực cản nhỏ; đỉnh thấp, tù là lực cản lớn; cả hai cùng đỉnh ở f₀.
  • ✦Wđ = Wt ⇒ |x| = A/√2; cho giao điểm hai đồ thị Wt, Wđ ở (x₀, W/2) ⇒ W = kx₀².

⚠️ Lỗi hay sai nhất

  • ✦Lấy f₀ làm tần số dao động cưỡng bức: lực F = F₀cos(8πt) thì f = 4 Hz, không phải f₀ = 3 Hz.
  • ✦Cộng trừ biên độ thay vì nhân: từ 10 cm, mỗi chu kì còn 0,8 lần thì sau 3 chu kì là 5,12 cm, không phải 4 cm.
  • ✦Tính cơ năng giảm bằng đúng % biên độ giảm: biên độ giảm 4 % thì cơ năng giảm 7,8 %.
  • ✦Quên đổi cm → m: Wđ = ½mv² với v = 30 cm/s ra 135 J thay vì 0,0135 J.
  • ✦Nhầm Wđ = Wt ở x = A/2: đúng là x = A/√2 (10 cm ⇒ 7,07 cm).
  • ✦Nghĩ cộng hưởng nghĩa là biên độ vô hạn: ở sim, cản nhỏ đỉnh 12,7 cm, cản lớn chỉ 4,0 cm; có lực cản thì luôn hữu hạn.

📏 Kiểm tra đơn vị và độ lớn

  • ✦Cơ năng con lắc lò xo cỡ vài mJ đến vài J. Ra hàng trăm J là quên đổi cm → m.
  • ✦Tần số cộng hưởng của con lắc đơn dài 0,5 m cỡ 0,7 Hz (T ≈ 1,4 s). Ra 14 s là để ℓ bằng cm.
  • ✦Tốc độ cộng hưởng của tàu, xe: vài m/s đến vài chục m/s; đổi ra km/h nhân 3,6.
  • ✦Thế năng, động năng phải không âm và cộng lại bằng cơ năng; nếu Wt lớn hơn W là sai.

✏️ Luyện tập

Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.

📉

Dao động tắt dần

  1. 1
    Nhận biết

    Dao động tắt dần là dao động có

  2. 2
    Nhận biết

    Nguyên nhân làm dao động của con lắc tắt dần là

  3. 3
    Thông hiểu Con lắc dao động tắt dần, mỗi chu kì biên độ giảm 4 %. Phần cơ năng mất đi sau mỗi chu kì là % (làm tròn đến hàng phần mười).
  4. 4
    Vận dụng

    Con lắc có biên độ ban đầu 10 cm; sau mỗi chu kì biên độ còn 0,8 lần chu kì trước. Biên độ sau 3 chu kì là

🎠

Dao động cưỡng bức

  1. 1
    Nhận biết

    Dao động cưỡng bức là dao động xảy ra dưới tác dụng của

  2. 2
    Thông hiểu

    Khi dao động cưỡng bức đã ổn định, tần số của dao động bằng

  3. 3
    Thông hiểu Con lắc có f₀ = 2 Hz chịu ngoại lực F = F₀cos(10πt) (t tính bằng giây). Khi ổn định con lắc dao động với tần số Hz.
  4. 4
    Thông hiểu

    Biên độ dao động cưỡng bức khi đã ổn định KHÔNG phụ thuộc vào

  5. 5
    Vận dụng

    Thí nghiệm hình 6.3: con lắc điều khiển Đ dài ℓ; ba con lắc 1, 2, 3 treo cùng thanh ngang dài lần lượt 0,5ℓ; ℓ; 1,5ℓ. Kéo Đ lệch rồi thả. Phát biểu đúng là

🎯

Hiện tượng cộng hưởng

  1. 1
    Nhận biết

    Hiện tượng cộng hưởng xảy ra khi

  2. 2
    Thông hiểu

    Đồ thị biên độ dao động cưỡng bức theo tần số lực của một hệ trong hai môi trường: đường (1) có đỉnh 12 cm tại f = 2,0 Hz; đường (2) có đỉnh 5 cm tại cùng f = 2,0 Hz. Kết luận đúng là

  3. 3
    Thông hiểu Đo biên độ dao động cưỡng bức ổn định của một con lắc ở các tần số lực khác nhau: Tần số riêng của con lắc xấp xỉ Hz.
  4. 4
    Vận dụng

    Con lắc đơn dài 0,50 m treo trong toa tàu; chỗ nối các thanh ray cách nhau 12,0 m. Lấy g = 9,8 m/s². Tàu chạy đều với tốc độ nào thì con lắc dao động mạnh nhất?

  5. 5
    Thông hiểu

    Trường hợp nào dưới đây cộng hưởng có hại?

🔋

Năng lượng trong dao động điều hoà

  1. 1
    Nhận biết

    Cơ năng của con lắc lò xo dao động điều hoà (bỏ qua ma sát)

  2. 2
    Thông hiểu Con lắc lò xo có k = 50 N/m dao động điều hoà với biên độ 10 cm. Cơ năng của con lắc là J.
  3. 3
    Thông hiểu

    Vật dao động điều hoà với biên độ A = 10 cm. Động năng bằng thế năng khi vật có li độ x bằng

  4. 4
    Thông hiểu

    Vật m = 0,4 kg dao động điều hoà với ω = 5 rad/s, biên độ 8 cm. Khi tốc độ của vật là 20 cm/s thì thế năng của con lắc là

  5. 5
    Vận dụng

    Đồ thị thế năng Wt và động năng Wđ theo li độ x của con lắc lò xo có độ cứng k = 200 N/m cắt nhau tại x = ±5 cm. Cơ năng của con lắc là

  6. 6
    Vận dụng Vật m = 0,2 kg dao động điều hoà; đồ thị động năng theo thời gian có giá trị cực đại 0,04 J, hai lần liên tiếp động năng bằng 0 cách nhau 0,25 s. Biên độ dao động là cm (làm tròn đến hàng phần mười).
🔁

Ôn chương I

  1. 1
    Thông hiểu

    Con lắc lò xo m = 0,1 kg, k = 40 N/m dao động với biên độ 5 cm. Khi vật ở li độ 3 cm, tốc độ của vật là

  2. 2
    Thông hiểu Con lắc lò xo m = 0,1 kg, k = 40 N/m, biên độ 5 cm. Khi vật ở li độ 3 cm, động năng của con lắc là mJ.
  3. 3
    Vận dụng

    Vật dao động điều hoà; đồ thị cho thấy lúc t = 0 vật đi qua vị trí cân bằng theo chiều dương và lần đầu đạt li độ cực đại +4 cm tại t = 0,1 s. Phương trình dao động (x tính bằng cm, t bằng s) là

  4. 4
    Thông hiểu

    Dao động tắt dần có biên độ giảm đều 2 % sau mỗi chu kì. Sau một chu kì, cơ năng mất khoảng

  5. 5
    Vận dụng Khung xe tải có tần số dao động riêng 2,5 Hz. Xe chạy trên đường có các gờ giảm tốc cách đều nhau 4,0 m. Khung xe rung mạnh nhất khi xe chạy với tốc độ km/h.
  6. 6
    Vận dụng

    Hệ vật + lò xo có f₀ = 4 Hz, lực cản nhỏ, chịu ngoại lực biên độ không đổi, tần số 4 Hz (biên độ dao động rất lớn). Đổi tần số lực thành 6 Hz, khi ổn định hệ dao động với

🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp

Đề Vật lí có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý) và 6 câu trả lời ngắn (đáp số tối đa 4 ký tự, kể cả dấu − và dấu phẩy). Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.

🅰️

Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn

  1. 1
    Thông hiểu

    Khi xe buýt tạm dừng ở bến mà không tắt máy, thân xe vẫn rung. Đó là

  2. 2
    Thông hiểu

    Ngoại lực tuần hoàn có biên độ không đổi, tần số f tăng dần từ 0,5f₀ đến 1,5f₀. Biên độ dao động cưỡng bức ổn định

  3. 3
    Vận dụng

    Nước trong xô dao động riêng với chu kì 0,8 s. Một người xách xô, mỗi bước dài 0,6 m. Nước sóng sánh mạnh nhất khi người đó đi với tốc độ

✅

Phần II · Đúng / sai

  1. 1
    Thông hiểu

    Một con lắc chịu ngoại lực tuần hoàn biên độ không đổi, đo biên độ dao động ổn định ở các tần số lực với hai mức lực cản:

    a)Tần số riêng của hệ xấp xỉ 1,0 Hz.

    b)Với lực cản nhỏ, ở f = 1,6 Hz hệ dao động với tần số riêng 1,0 Hz.

    c)Ở f = 1,0 Hz, biên độ với lực cản nhỏ lớn hơn khoảng 3 lần so với lực cản lớn.

    d)Tăng lực cản làm biên độ giảm rõ rệt ở mọi tần số trong bảng.

  2. 2
    Vận dụng

    Vật m = 0,5 kg dao động điều hoà theo phương trình x = 6cos(4πt) cm (t tính bằng giây). Lấy π² = 10.

    a)Cơ năng của vật là 0,144 J.

    b)Khi vật có li độ 3 cm thì động năng bằng thế năng.

    c)Tốc độ cực đại của vật khoảng 75 cm/s.

    d)Động năng của vật biến thiên tuần hoàn với chu kì 0,5 s.

🔢

Phần III · Trả lời ngắn

  1. 1
    Thông hiểu Con lắc dao động tắt dần, sau mỗi chu kì biên độ giảm 6 %. Phần cơ năng mất đi sau mỗi chu kì là bao nhiêu phần trăm (làm tròn đến hàng phần mười)? Đáp số:
  2. 2
    Vận dụng Khung xe có tần số dao động riêng 1,6 Hz. Xe chạy qua các gờ giảm tốc cách đều nhau 5,0 m. Tốc độ xe làm khung xe rung mạnh nhất là bao nhiêu km/h? Đáp số:
  3. 3
    Vận dụng Vật m = 0,2 kg dao động điều hoà với ω = 10 rad/s, biên độ 8 cm. Động năng của vật khi |x| = 4 cm là bao nhiêu mJ? Đáp số:

🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?

  • •Phần I thường hỏi nhận ra loại dao động (tắt dần, cưỡng bức, cộng hưởng), điều kiện f = f₀, hoặc một câu năng lượng như Wđ = Wt ở x = ±A/√2.
  • •Phần II hay có bảng hoặc đồ thị biên độ theo tần số lực (hai mức lực cản) hay một vật dao động điều hoà cho x(t); Phần III có thể hỏi tốc độ gây cộng hưởng (gờ giảm tốc, ray tàu), phần cơ năng mất mỗi chu kì, hoặc động năng tại một li độ. Ý dễ mất điểm: tần số dao động cưỡng bức, chu kì của động năng.
  • •Nối bài: hàm cos x = A cos(ωt + φ) lại gặp ở dòng điện xoay chiều (Lý 12); cộng hưởng cơ cùng khuôn với cộng hưởng điện trong mạch RLC nối tiếp (Lý 12, chuyên đề).
Làm đề thi thử trọn bộ
Bài tiếp theo
Mô tả sóng