Tụ điện
Dùng điện dung C = Q/U (Q = CU), công thức ghép tụ song song – nối tiếp và năng lượng W = ½CU² để tính điện tích, hiệu điện thế, điện dung bộ tụ; ôn lại cả chương Điện trường.
Ứng với SGK Vật lí 11 (bộ thống nhất): Bài 21
⚡ Nhớ nhanh
- 1Tụ điện gồm hai vật dẫn (hai bản tụ) đặt gần nhau, ngăn cách bởi điện môi. Tích điện: nối hai bản với hai cực nguồn một chiều; hai bản mang điện tích bằng nhau, trái dấu; điện tích của tụ là độ lớn điện tích trên một bản.
- 2Điện dung: C = Q/U (Q = CU). Đơn vị fara (F); 1 µF = 10⁻⁶ F, 1 nF = 10⁻⁹ F, 1 pF = 10⁻¹² F. Trên vỏ ghi điện dung – hiệu điện thế tối đa (vd 2 µF – 200 V): vượt U tối đa thì điện môi bị đánh thủng.
- 3Song song: U chung, Q = Q₁ + Q₂, C = C₁ + C₂ (lớn hơn từng tụ). Nối tiếp: Q chung, U = U₁ + U₂, 1/C = 1/C₁ + 1/C₂ (nhỏ hơn từng tụ).
- 4Năng lượng: W = ½QU = Q²/(2C) = ½CU² (diện tích tam giác trên đồ thị U theo Q). W tỉ lệ U²: U gấp đôi thì W gấp 4, còn Q chỉ gấp 2.
- 5Tụ điện tích trữ năng lượng rồi cung cấp nhanh (đèn flash, máy hàn, khởi động động cơ, mạch khuếch đại).
- 6Bẫy: quên µ (10⁻⁶), nối tiếp mà cộng C, quên ½ hoặc quên bình phương U trong W.
👀 Nhìn là hiểu
Xem 4 cảnh: tụ 2 µF tích điện (Q = CU), ghép tụ song song – nối tiếp, năng lượng là diện tích tam giác rồi phóng điện qua đèn, gấp đôi U thì Q gấp 2 còn W gấp 4; rồi bấm 🎮 tự chơi: kéo điểm trên đồ thị U–Q để đổi U và kéo thẻ giá trị vào ô Q, C bộ tụ, U từng tụ, W (5 lượt, có thẻ bẫy).
Tụ 2 µF nối nguồn: hai bản tích điện trái dấu.
Q = C·U · C = Q/U = 24 µC / 12 V = 2 µF
1 🔌 Tụ điện: cấu tạo, tích điện và phóng điện
Cần nhớ
- ✦Cấu tạo: hai vật dẫn đặt gần nhau, giữa là điện môi (chất không dẫn điện, có thể là không khí, giấy tẩm paraffin…). Mỗi vật dẫn là một bản tụ. Kí hiệu trong sơ đồ: hai vạch song song.
- ✦Tích điện: nối hai bản với hai cực của nguồn một chiều. Bản nối cực dương tích điện dương, bản nối cực âm tích điện âm; hai bản có điện tích bằng nhau về độ lớn, trái dấu.
- ✦Điện tích của tụ là độ lớn điện tích trên một bản (hai bản cộng lại luôn bằng 0, nên không phải là điện tích của tụ).
- ✦Phóng điện: bỏ nguồn, nối hai bản với điện trở hay bóng đèn thì có dòng điện chạy qua và điện tích trên tụ giảm nhanh.
- ✦Đánh thủng: khi điện trường trong điện môi vượt giới hạn, các liên kết trong nguyên tử điện môi bị phá vỡ, điện môi trở thành vật dẫn và tụ hỏng. Vì vậy vỏ tụ ghi hiệu điện thế tối đa.
- ✦Hình dạng: tụ phẳng (hai bản phẳng song song), tụ hình trụ (cuộn hai lớp kim loại và lớp cách điện cho gọn), tụ xoay (đổi được điện dung).
Độ lớn điện tích trên một bản: tụ tích 24 µC nghĩa là bản dương +24 µC, bản âm −24 µC.
Tổng điện tích hai bản (bằng 0), hay điện tích mà nguồn đã cung cấp cho cả mạch.
2 📦 Điện dung của tụ điện
Cần nhớ
- ✦Đặt hiệu điện thế U vào hai bản thì điện tích Q của tụ tỉ lệ thuận với U: Q = CU. Hệ số C đặc trưng cho khả năng tích điện của tụ, gọi là điện dung.
- ✦C = Q/U. Đồ thị U theo Q là đường thẳng qua gốc, độ dốc 1/C; tụ nào có C lớn thì cùng U tích được nhiều điện tích hơn.
- ✦Đơn vị: fara (F), 1 F là điện dung của tụ mà đặt 1 V thì tích 1 C. Thực tế C cỡ 10⁻¹² – 10⁻⁶ F: 1 µF = 10⁻⁶ F, 1 nF = 10⁻⁹ F, 1 pF = 10⁻¹² F.
- ✦Thông số trên vỏ: điện dung và hiệu điện thế tối đa, vd "2 µF – 200 V": điện tích lớn nhất ở mức cho phép là Qmax = C·Umax = 2 µF · 200 V = 400 µC.
Dạng bài
Tính điện tích của tụ từ điện dung và hiệu điện thế
- 1 Đổi điện dung về F (hoặc giữ µF và nhớ Q sẽ ra µC): 1 µF = 10⁻⁶ F.
- 2 Dùng Q = C·U (hoặc C = Q/U, U = Q/C tuỳ ẩn).
- 3 Kiểm tra: U không vượt hiệu điện thế tối đa ghi trên vỏ.
- 4 Thử lại: Q/U phải ra đúng điện dung C ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Viết ngược Q = U/C = 122 = 6 (µC) hoặc quên µ và viết "24 C" (24 coulomb là điện tích cỡ cả một tia sét, không thể nằm trong một tụ nhỏ).
Tụ điện 2 µF được nối vào nguồn một chiều 12 V. Tính điện tích của tụ. Nếu trên vỏ tụ ghi "2 µF – 50 V" thì điện tích tối đa là bao nhiêu?
Hướng dẫn giải
Dạng bài
So sánh hai tụ theo thông số ghi trên vỏ (bài SGK, đã đổi số)
- 1 Cùng hiệu điện thế: Q = C·U ⇒ tụ có C lớn hơn tích được nhiều điện tích hơn.
- 2 Ở mức tối đa: Qmax = C·Umax, phải nhân từng tụ rồi so, không đoán theo C.
- 3 Thử lại: so sánh hai số µC vừa tính ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Cho rằng "C lớn thì điện tích tối đa lớn": tụ B có C lớn hơn nhưng chịu U thấp hơn nên Qmax lại nhỏ hơn tụ A.
Tụ A ghi "4 µF – 200 V", tụ B ghi "5 µF – 150 V". a) Ở cùng một hiệu điện thế (nhỏ hơn 150 V), tụ nào tích điện tốt hơn? b) Khi tích tới mức tối đa, tụ nào có điện tích lớn hơn?
Hướng dẫn giải
3 🔗 Ghép tụ điện: song song và nối tiếp
Hai cách ghép n tụ (SGK)
| Song song | Nối tiếp | |
|---|---|---|
| Hiệu điện thế | U = U₁ = U₂ = … (bằng nhau) | U = U₁ + U₂ + … (cộng) |
| Điện tích | Q = Q₁ + Q₂ + … (cộng) | Q = Q₁ = Q₂ = … (bằng nhau) |
| Điện dung bộ | C = C₁ + C₂ + … (lớn hơn từng tụ) | 1/C = 1/C₁ + 1/C₂ + … (nhỏ hơn từng tụ) |
Cần nhớ
- ✦Ghép tụ để có điện dung hoặc hiệu điện thế chịu được thích hợp. Khi mắc vào mạch phải bảo đảm hiệu điện thế trên mỗi tụ không vượt hiệu điện thế tối đa của nó.
- ✦Hai tụ nối tiếp: C = C₁C₂/(C₁ + C₂). Hiệu điện thế tỉ lệ nghịch với điện dung: tụ nhỏ chịu U lớn hơn (U₁ = Q/C₁).
- ✦Cùng U ghép song song thì tích được nhiều điện tích hơn ghép nối tiếp (Css > Cnt).
- ✦Công thức bộ tụ ngược với điện trở: tụ song song thì cộng C, điện trở song song thì cộng 1/R.
Dạng bài
Tính bộ tụ song song và nối tiếp
- 1 Xác định cách ghép: chung hai nút (song song) hay nối thành chuỗi (nối tiếp).
- 2 Song song: C = ΣCᵢ, mỗi tụ có U của nguồn, Qᵢ = CᵢU. Nối tiếp: 1/C = Σ1/Cᵢ, Q = C·U chung cho mọi tụ, Uᵢ = Q/Cᵢ.
- 3 Tính Q, U từng tụ, kiểm tra tổng: Qss = ΣQᵢ, Unt = ΣUᵢ.
- 4 Thử lại: Q/U của bộ phải bằng C bộ ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Nối tiếp mà cộng thẳng C = 3 + 6 = 9 µF, hoặc chia đều hiệu điện thế 122 = 6 V cho mỗi tụ: nối tiếp thì Q bằng nhau, U tỉ lệ nghịch với C (8 V và 4 V).
Hai tụ C₁ = 3 µF và C₂ = 6 µF cùng nối vào nguồn 12 V. Tính điện dung bộ, điện tích mỗi tụ khi ghép song song; rồi khi ghép nối tiếp, tính điện tích và hiệu điện thế từng tụ.
Hướng dẫn giải
4 ⚡ Năng lượng của tụ điện
Cần nhớ
- ✦Khi tích điện, nguồn thực hiện công dịch chuyển electron từ bản nối cực dương sang bản nối cực âm; công này chuyển thành thế năng của các điện tích trên hai bản: tụ tích năng lượng W = A. Phóng điện qua điện trở hay đèn thì năng lượng đó được giải phóng.
- ✦Khi tích điện, U tăng tỉ lệ thuận với Q (U = Q/C). Công để đưa thêm Δq là ΔA = U·Δq, tức diện tích một dải hẹp dưới đồ thị U theo Q; cộng lại là diện tích tam giác OQM: W = ½QU.
- ✦Ba dạng: W = ½QU = Q²/(2C) = ½CU² (W: jun, Q: coulomb, U: vôn, C: fara). Đây cũng là năng lượng điện trường trong tụ.
- ✦Q tỉ lệ U, nhưng W tỉ lệ U²: U gấp đôi thì Q gấp 2, W gấp 4. Cùng Q thì tụ có C nhỏ hơn có W lớn hơn (W = Q²/2C).
- ✦Ứng dụng: tích trữ và cung cấp năng lượng — khởi động động cơ một pha, đèn flash máy ảnh, máy hàn bu-lông (phóng điện của bộ tụ), mạch khuếch đại; ngoài ra lưu điện tích, lọc dòng một chiều (không cho dòng một chiều đi qua, cho dòng xoay chiều qua).
Dạng bài
Tính năng lượng tụ điện
- 1 Đổi về đơn vị SI (F, V, C); µF · V² cho ra µJ nếu giữ µF.
- 2 Chọn dạng thuận tiện: có C, U thì ½CU²; có Q, U thì ½QU; có Q, C thì Q²/(2C).
- 3 Nhớ ½ và bình phương (U² hoặc Q²).
- 4 Thử lại bằng dạng khác: ½QU phải cho cùng kết quả ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Quên ½: W = CU² = 288 µJ; hoặc quên bình phương: W = ½CU = 12 µJ. W = ½CU² phải có cả ½ lẫn U².
Tụ 2 µF được tích điện ở 12 V. Tính điện tích, năng lượng của tụ. Nếu giảm hiệu điện thế còn 6 V thì Q và W còn bao nhiêu?
Hướng dẫn giải
5 🔁 Ôn chương III: điện trường
Sơ đồ công thức cả chương
| Chủ đề (bài) | Công thức | Lưu ý |
|---|---|---|
| Lực Coulomb (16) | F = k|q₁q₂|/(εr²) | k = 9·10⁹ N·m²/C²; ε = 1 (chân không, gần đúng không khí); r tính bằng m |
| Điện trường (17) | E = F/q; E = k|Q|/(εr²) | V/m = N/C; đường sức đi ra từ +, vào −; nhiều điện tích thì cộng vectơ |
| Điện trường đều (18) | E = U/d; A = qEd | d dọc đường sức; đổi cm → m |
| Thế năng, điện thế (19, 20) | W = Vq; V = W/q | AMN = WM − WN; công không phụ thuộc đường đi |
| Hiệu điện thế (20) | UMN = VM − VN; AMN = qUMN | đổi mốc: V đổi, U không đổi |
| Tụ điện (21) | Q = CU; W = ½CU² | song song cộng C, nối tiếp cộng 1/C |
Dạng bài
Giải bài điện trường nhiều bước
- 1 Đổi mọi đơn vị về SI ngay từ đầu: cm → m, nC → C, µF → F.
- 2 Xác định tình huống: lực tương tác (Coulomb), điện trường đều giữa hai bản (U, d), công – thế năng, hay tụ điện.
- 3 Đi theo chuỗi liên hệ: U, d ⇒ E ⇒ F = qE ⇒ A = qEd = qU; E, h ⇒ V = Eh.
- 4 Thử lại: tính A bằng hai cách (qU và F·d) phải trùng ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Quên đổi cm: E = 2004 = 50 V/m ⇒ lực nhỏ hơn 100 lần. Hoặc dùng F = qU = 4·10⁻⁷ N: U là hiệu điện thế, không phải cường độ điện trường.
Hạt bụi mang điện q = +2 nC đặt giữa hai bản phẳng cách nhau d = 4 cm, hiệu điện thế U = 200 V (bản dương ở trên). Tính E, lực điện, công khi hạt đi từ bản dương tới bản âm, và điện thế điểm cách bản âm 1 cm (mốc ở bản âm).
Hướng dẫn giải
6 📸 Hiện tượng quanh ta
- ✦📸 Đèn flash máy ảnh: tụ điện tích năng lượng từ pin trong vài giây rồi phóng hết trong một phần nghìn giây, nên đèn sáng chói.
- ✦🔧 Máy hàn bu-lông: bộ tụ điện công suất lớn phóng điện rất nhanh, toả nhiệt làm nóng chảy chân bu-lông, súng hàn ép vào tạo mối hàn.
- ✦🌀 Quạt điện, máy bơm một pha: tụ điện cung cấp năng lượng khởi động động cơ. Quạt quay chậm, nóng, kêu rung dù vẫn cắm điện thì thường nghi ngờ hỏng tụ.
- ✦⚠️ Tụ lớn còn điện sau khi rút phích cắm (nguồn tivi, bộ sạc): không mở máy và chạm vào tụ, để người có chuyên môn xử lí.
7 💡 Mẹo làm nhanh và lỗi hay sai
⚡ Mẹo làm nhanh trắc nghiệm
- ✦µF · V = µC (giữ nguyên tiền tố); µF · V² / 2 = µJ. Không cần đổi ra F nếu cả đề cùng tiền tố.
- ✦Nối tiếp hai tụ: C = tích / tổng. Hai tụ bằng nhau nối tiếp thì C = C₁/2; n tụ bằng nhau nối tiếp thì C = C₁/n.
- ✦Nối tiếp: Q bằng nhau, U chia theo nghịch đảo C. Song song: U bằng nhau, Q chia theo C.
- ✦Đổi U: Q đổi cùng tỉ lệ, W đổi bình phương tỉ lệ đó (U gấp 3 ⇒ W gấp 9).
⚠️ Lỗi hay sai nhất
- ✦Quên µ: tụ 5 µF ở 24 V có Q = 120 µC, không phải 120 C hay 120 nC.
- ✦Nối tiếp mà cộng C: 6 µF và 3 µF nối tiếp là 2 µF, không phải 9 µF; song song mới là 9 µF.
- ✦Chia đều U khi nối tiếp: 12 V cho hai tụ 3 µF và 6 µF là 8 V và 4 V, không phải 6 V và 6 V.
- ✦Quên ½ hoặc U²: tụ 2 µF ở 12 V có W = 144 µJ; sai thường gặp là 288 µJ (quên ½) hoặc 12 µJ (quên bình phương).
- ✦Cho rằng "C lớn thì tích tối đa nhiều": 4 µF – 200 V (800 µC) tích nhiều hơn 5 µF – 150 V (750 µC).
- ✦Nhầm điện tích của tụ với tổng điện tích hai bản (bằng 0): điện tích của tụ là độ lớn trên một bản.
📏 Kiểm tra đơn vị và độ lớn
- ✦Điện dung thực tế cỡ pF – µF (10⁻¹² – 10⁻⁶ F). Ra C cỡ 1 F hay 10⁻²⁰ F là sai đơn vị.
- ✦Nối tiếp thì C bộ nhỏ hơn tụ nhỏ nhất; song song thì C bộ lớn hơn tụ lớn nhất. Đáp số ngược lại là nhầm công thức.
- ✦U trên mỗi tụ (nối tiếp) cộng lại phải đúng bằng U nguồn; Q các nhánh (song song) cộng lại bằng Q bộ.
- ✦W (jun) = Q (C) · U (V) / 2: tụ cỡ µF, vài chục vôn thì W cỡ µJ – mJ, không thể cỡ kJ.
✏️ Luyện tập
Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.
Tụ điện: cấu tạo, tích và phóng điện
- 1Nhận biết
Tụ điện là linh kiện điện tử gồm
- 2Nhận biết
Để tích điện cho tụ điện, người ta
Điện dung Q = CU
- 1Nhận biết
Điện dung của tụ điện được tính bằng công thức
- 2Thông hiểu Tụ điện 5 µF được đặt vào hiệu điện thế 24 V. Điện tích của tụ là µC.
- 3Thông hiểu
Điện dung 0,47 µF bằng
- 4Thông hiểu Đồ thị U theo Q của một tụ điện là đường thẳng qua gốc toạ độ và qua điểm (Q = 30 µC; U = 6 V). Điện dung của tụ là µF.
- 5Vận dụng
Trên vỏ tụ điện ghi "4 µF – 200 V". Điện tích lớn nhất tụ chứa được ở mức cho phép là
- 6Vận dụng
Tụ A ghi "4 µF – 200 V", tụ B ghi "5 µF – 150 V". Khi tích tới mức tối đa cho phép, tụ nào có điện tích lớn hơn?
Ghép tụ điện
- 1Nhận biết
Khi ghép song song các tụ điện, đại lượng nào bằng nhau trên mọi tụ?
- 2Thông hiểu Ghép song song hai tụ điện 2 µF và 5 µF. Điện dung của bộ là µF.
- 3Thông hiểu
Ghép nối tiếp hai tụ điện 4 µF và 12 µF. Điện dung của bộ là
- 4Thông hiểu
Khi ghép nối tiếp các tụ điện, kết luận nào đúng?
- 5Vận dụng
Ba tụ điện giống nhau, mỗi tụ 6 µF, ghép nối tiếp rồi nối vào nguồn 36 V. Hiệu điện thế trên mỗi tụ là
- 6Vận dụng Hai tụ điện 4 µF và 6 µF ghép nối tiếp rồi nối vào nguồn 50 V. Điện tích mỗi tụ là µC.
Năng lượng của tụ điện
- 1Nhận biết
Năng lượng của tụ điện có điện dung C được tích điện ở hiệu điện thế U là
- 2Thông hiểu Tụ điện 10 µF được tích điện ở hiệu điện thế 100 V. Năng lượng của tụ là mJ.
- 3Thông hiểu
Tụ điện 4 µF mang điện tích 200 µC. Năng lượng của tụ là
- 4Thông hiểu Đồ thị U theo Q của tụ điện là đường thẳng qua gốc toạ độ; tại điểm Q = 40 µC có U = 10 V. Năng lượng của tụ là diện tích tam giác, bằng µJ.
- 5Vận dụng
Tăng hiệu điện thế đặt vào hai bản của một tụ điện lên 3 lần thì năng lượng của tụ
- 6Vận dụng
Tụ A ghi "3 µF – 100 V", tụ B ghi "1 µF – 200 V". Khi tích tới mức tối đa cho phép, kết luận nào đúng?
Hiện tượng quanh ta
- 1Thông hiểu
Máy hàn bu-lông và đèn flash dùng tụ điện vì tụ điện có thể
Ôn chương III
- 1Vận dụng
Hạt bụi mang điện q = +2 nC đặt giữa hai bản phẳng cách nhau 4 cm, hiệu điện thế giữa hai bản là 200 V. Lực điện tác dụng lên hạt có độ lớn
- 2Thông hiểu Hai điện tích q₁ = 4 nC và q₂ = −4 nC đặt trong không khí (coi ε = 1) cách nhau 6 cm. Cho k = 9·10⁹ N·m²/C². Lực tương tác giữa chúng là µN.
- 3Thông hiểu
Công của lực điện tác dụng lên một điện tích dịch chuyển trong điện trường không phụ thuộc vào
- 4Vận dụng Giữa hai bản phẳng cách nhau 5 cm có hiệu điện thế 150 V. Hạt mang điện +4 nC đi từ bản dương tới bản âm. Công của lực điện là nJ.
- 5Vận dụng
Tụ điện 6 µF được tích điện ở 20 V, rồi ngắt khỏi nguồn và nối song song với tụ 4 µF chưa tích điện. Hiệu điện thế chung lúc sau là
- 6Vận dụng Tụ điện 2 µF được tích điện ở 100 V rồi phóng hết điện qua một điện trở. Nhiệt lượng toả ra trên điện trở là mJ.
🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp
Đề Vật lí có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý) và 6 câu trả lời ngắn (đáp số tối đa 4 ký tự, kể cả dấu − và dấu phẩy). Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.
Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn
- 1Thông hiểu
Một tụ điện tích điện Q = 60 µC khi đặt vào hiệu điện thế 15 V. Điện dung của tụ là
- 2Thông hiểu
Hai tụ điện 2 µF và 8 µF ghép nối tiếp. Điện dung của bộ là
- 3Vận dụng
Tụ điện 4 µF được tích điện ở 30 V. Năng lượng của tụ là
Phần II · Đúng / sai
- 1Thông hiểu
Hai tụ điện C₁ = 3 µF và C₂ = 6 µF được ghép nối tiếp rồi nối vào nguồn một chiều 18 V.
a)Điện dung của bộ tụ là 2 µF.
b)Điện tích trên mỗi tụ là 36 µC.
c)Hiệu điện thế trên tụ C₁ nhỏ hơn hiệu điện thế trên tụ C₂.
d)Năng lượng của bộ tụ là 648 µJ.
- 2Vận dụng
Một nhóm học sinh đo điện tích Q của một tụ điện theo hiệu điện thế U đặt vào hai bản (số liệu minh hoạ):
a)Tỉ số Q/U gần như không đổi, khoảng 5 µC/V.
b)Điện dung của tụ tăng dần khi hiệu điện thế tăng.
c)Khi U = 8 V, năng lượng của tụ khoảng 160 µJ.
d)Năng lượng của tụ ở U = 8 V gấp đôi năng lượng ở U = 4 V.
Phần III · Trả lời ngắn
- 1Thông hiểu Tụ điện 8 µF được đặt vào hiệu điện thế 25 V. Điện tích của tụ là bao nhiêu µC? Đáp số:
- 2Vận dụng Hai tụ điện 6 µF ghép nối tiếp với nhau, rồi ghép nối tiếp với một tụ 3 µF. Điện dung của bộ là bao nhiêu µF? Đáp số:
- 3Vận dụng Tụ điện 2 µF được tích điện ở 150 V. Năng lượng của tụ là bao nhiêu mJ (làm tròn đến hàng phần mười)? Đáp số:
🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?
- •Phần I thường hỏi C = Q/U, điện dung bộ tụ ghép song song – nối tiếp và năng lượng W = ½CU² (nhớ µ và đổi đơn vị).
- •Phần II hay có một bộ tụ (nối tiếp, song song) hoặc bảng đo Q theo U: ý dễ mất điểm là chia đều U khi nối tiếp, quên ½ trong W, hay cho rằng C đổi theo U.
- •Phần III có thể hỏi điện tích (µC), điện dung bộ (µF), năng lượng (mJ). Liên hệ: tụ điện nối Lý 10 (năng lượng) với Lý 12: trong mạch RLC và dòng điện xoay chiều tụ điện cho dòng xoay chiều đi qua, cản dòng một chiều.
Cường độ dòng điện