Sulfuric acid và muối sulfate
Phân biệt H₂SO₄ loãng (tính acid, chất oxi hoá là H⁺) với H₂SO₄ đặc (oxi hoá mạnh nhờ S⁺⁶, háo nước), nhớ quy tắc pha loãng an toàn, sơ đồ sản xuất, cách nhận biết ion SO₄²⁻ bằng Ba²⁺, rồi ôn cả chương 2: nitrogen, ammonia, NOₓ, HNO₃, sulfur, SO₂.
Ứng với SGK Hoá học 11 (bộ thống nhất): Bài 8
⚡ Nhớ nhanh
- 1H₂SO₄ là chất lỏng sánh, không màu, không bay hơi, nặng gần gấp đôi nước (98 %: D = 1,84 g/mL), tan vô hạn và toả rất nhiều nhiệt ⇒ pha loãng: rót từ từ acid vào nước, khuấy đều, không làm ngược lại.
- 2Loãng: acid mạnh, chất oxi hoá là H⁺: Zn + H₂SO₄ → ZnSO₄ + H₂↑; Fe chỉ lên Fe²⁺; Cu, Ag (sau H) không tan.
- 3Đặc: chất oxi hoá là S⁺⁶ ⇒ tan cả Cu, không ra H₂: Cu + 2H₂SO₄ → CuSO₄ + SO₂↑ + 2H₂O (đặc, nóng); Fe lên Fe³⁺. Al, Fe, Cr bị thụ động hoá trong acid đặc, nguội. Háo nước: C₁₂H₂₂O₁₁ → 12C + 11H₂O (than hoá đường).
- 4Sản xuất (tiếp xúc): S hoặc FeS₂ → SO₂ → SO₃ (V₂O₅, khoảng 450 °C) → hấp thụ bằng H₂SO₄ 98 % (oleum) rồi pha loãng. Nhận biết SO₄²⁻: Ba²⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓ trắng, không tan trong acid (BaCO₃, BaSO₃ thì tan).
- 5Ôn chương 2: thang số oxi hoá N (−3 · 0 · +2 · +4 · +5) và S (−2 · 0 · +4 · +6) — chất ở giữa vừa oxi hoá vừa khử; HNO₃ và H₂SO₄ đặc oxi hoá mạnh, không giải phóng H₂; NOₓ, SO₂ gây mưa acid.
- 6Bẫy: "Cu tan trong H₂SO₄ nên Cu đứng trước H" (chỉ tan trong acid đặc, nóng); thấy kết tủa trắng với BaCl₂ là kết luận ngay có SO₄²⁻ (phải thử thêm HCl).
👀 Nhìn là hiểu
Xem 4 cảnh: rót acid vào nước (đúng) và nước vào acid (bắn), H₂SO₄ đặc làm đường hoá than, Cu trong acid loãng (không đổi) và đặc nóng (xanh lam, SO₂), BaCl₂ rồi HCl với Na₂SO₄ và Na₂CO₃; rồi tự kéo 5 thẻ (Zn, Cu, Fe, Al, đường) vào ống H₂SO₄ loãng, đặc nóng hoặc đặc nguội cho đúng hiện tượng ghi trên thẻ.
Pha loãng: rót từ từ acid đặc vào nước, theo đũa thuỷ tinh.
Rót acid vào nước, không bao giờ rót nước vào acid.
1 🧴 Sulfuric acid: cấu tạo, tính chất vật lí, an toàn
Cần nhớ
- ✦Cấu tạo: phân tử H₂SO₄ có nguyên tử S ở trung tâm liên kết với 2 nhóm –OH và 2 nguyên tử O; số oxi hoá của S là +6 (cao nhất).
- ✦Tính chất vật lí: chất lỏng sánh như dầu, không màu, không bay hơi; dung dịch 98 % có D = 1,84 g/mL; tan vô hạn trong nước và toả rất nhiều nhiệt.
- ✦Pha loãng: rót từ từ acid vào nước theo đũa thuỷ tinh, khuấy đều. Rót nước vào acid thì nước (nhẹ hơn) nổi trên mặt, sôi ngay tại chỗ, làm acid bắn ra ngoài.
- ✦An toàn: đeo kính, găng tay, áo bảo hộ; acid đặc đựng trong chai thuỷ tinh có nắp, để nơi thoáng. Bị acid bắn vào da: rửa ngay dưới vòi nước nhiều lần (có thể rửa tiếp bằng dung dịch NaHCO₃ loãng) rồi đến cơ sở y tế. Mọi thí nghiệm với acid đặc chỉ làm trong phòng thí nghiệm, có giáo viên hướng dẫn.
Dạng bài
Tính nồng độ khi pha loãng acid đặc
- 1 Khối lượng dung dịch acid đặc: m = D · V.
- 2 Đổi ra mol H₂SO₄ nguyên chất: n = m · C%/98.
- 3 Nồng độ sau pha: CM = n/Vsau (lít) — lượng chất tan không đổi khi pha loãng.
- 4 Thử lại bằng độ lớn: acid đặc khoảng 18,4 M, pha loãng 50 lần thì còn khoảng 0,37 M.
⚠️ Bẫy hay gặp: Quên khối lượng riêng, coi 10 mL acid nặng 10 g: n = 10 · 98 %/98 = 0,1 mol ⇒ 0,2 M (sai gần một nửa). Quên C% 98 % thì ra khoảng 0,376 M (lệch ở chữ số thứ ba, dễ bị chọn nhầm).
Giáo viên pha loãng 10 mL dung dịch H₂SO₄ 98 % (D = 1,84 g/mL) thành 500 mL dung dịch. Nêu cách rót đúng và tính nồng độ mol của dung dịch thu được.
Hướng dẫn giải
2 🧪 Dung dịch H₂SO₄ loãng: tính acid mạnh
Cần nhớ
- ✦H₂SO₄ loãng là acid mạnh hai nấc: H₂SO₄ → H⁺ + HSO₄⁻; HSO₄⁻ ⇌ H⁺ + SO₄²⁻. Làm quỳ tím hoá đỏ.
- ✦Với kim loại đứng trước H: ra muối và H₂: Fe + H₂SO₄ → FeSO₄ + H₂↑ (Fe chỉ lên Fe²⁺, dung dịch lục nhạt); 2Al + 3H₂SO₄ → Al₂(SO₄)₃ + 3H₂↑. Cu, Ag không tan.
- ✦Với base, oxide base, muối: H₂SO₄ + 2NaOH → Na₂SO₄ + 2H₂O; CuO + H₂SO₄ → CuSO₄ + H₂O; Na₂CO₃ + H₂SO₄ → Na₂SO₄ + CO₂↑ + H₂O; BaCl₂ + H₂SO₄ → BaSO₄↓ + 2HCl.
- ✦Chất oxi hoá trong acid loãng là H⁺ ⇒ dãy hoạt động hoá học quyết định kim loại nào tan.
Dạng bài
Kim loại tác dụng với H₂SO₄ loãng
- 1 Đổi ra mol khí: nH₂ = V/24,79.
- 2 Bảo toàn H: nH₂SO₄ phản ứng = nH₂; mỗi mol H₂ đi kèm 1 mol SO₄²⁻ vào muối.
- 3 Khối lượng muối = m kim loại + 96 · nH₂.
- 4 Cần thành phần thì lập hệ: khối lượng kim loại và bảo toàn electron (2n_Mg + 3n_Al = 2n_H₂).
- 5 Thử lại: tính lại khối lượng từng muối và cộng.
⚠️ Bẫy hay gặp: Cộng 98 · nH₂ (cả phân tử acid) thay vì 96 · nH₂ (chỉ gốc SO₄²⁻): ra 47,0 g. Hoặc dùng 22,4 L/mol: 9,91622,4 ≈ 0,443 mol, số lẻ là dấu hiệu sai.
Hoà tan hết 7,8 g hỗn hợp Mg và Al trong dung dịch H₂SO₄ loãng dư, thu được 9,916 L khí H₂ (đkc). Tính khối lượng muối và khối lượng mỗi kim loại.
Hướng dẫn giải
3 🔥 H₂SO₄ đặc: tính oxi hoá mạnh và tính háo nước
Cần nhớ
- ✦Tính oxi hoá mạnh (do S⁺⁶): oxi hoá hầu hết kim loại (trừ Au, Pt) lên số oxi hoá cao, sản phẩm khử thường là SO₂ (kim loại mạnh có thể ra S, H₂S); không bao giờ ra H₂. Cu + 2H₂SO₄ → CuSO₄ + SO₂↑ + 2H₂O; 2Fe + 6H₂SO₄ → Fe₂(SO₄)₃ + 3SO₂↑ + 6H₂O (đặc, nóng).
- ✦Oxi hoá cả phi kim và hợp chất: C + 2H₂SO₄ → CO₂↑ + 2SO₂↑ + 2H₂O; S + 2H₂SO₄ → 3SO₂↑ + 2H₂O (đun nóng).
- ✦Thụ động hoá: Al, Fe, Cr không tác dụng với H₂SO₄ đặc, nguội (lớp màng bền trên bề mặt) ⇒ chở acid đặc bằng thùng sắt, nhôm được.
- ✦Tính háo nước: lấy H và O (theo tỉ lệ của nước) khỏi hợp chất hữu cơ: C₁₂H₂₂O₁₁ → 12C + 11H₂O; một phần C bị acid oxi hoá tiếp thành CO₂, SO₂ đẩy khối than phồng lên. Acid đặc dính da gây bỏng rất nặng.
Loãng và đặc khác nhau ở chất oxi hoá
| H₂SO₄ loãng | H₂SO₄ đặc | |
|---|---|---|
| Chất oxi hoá | H⁺ | S⁺⁶ (trong SO₄²⁻) |
| Kim loại tan | chỉ kim loại trước H | hầu hết, kể cả Cu, Ag |
| Khí sinh ra | H₂ | SO₂ (hoặc S, H₂S), không H₂ |
| Fe | lên Fe²⁺ (FeSO₄) | nóng: lên Fe³⁺ · nguội: thụ động |
| Háo nước | không | rất mạnh |
Dạng bài
Kim loại tác dụng với H₂SO₄ đặc (bảo toàn electron)
- 1 Đổi ra mol kim loại (m/M) hoặc khí SO₂ (V/24,79).
- 2 Electron kim loại nhường = n · (số oxi hoá cao nhất); S⁺⁶ nhận 2e để thành SO₂.
- 3 nSO₂ = electron nhường2.
- 4 nH₂SO₄ phản ứng = nS trong muối + nSO₂ (bảo toàn S).
- 5 Thử lại: viết phương trình, so hệ số.
⚠️ Bẫy hay gặp: Viết Cu + H₂SO₄ đặc → CuSO₄ + H₂: acid đặc không cho H₂. Hay tính nH₂SO₄ = nSO₂ = 0,1 mol, quên phần SO₄²⁻ nằm lại trong CuSO₄.
Cho 6,4 g Cu tác dụng hết với dung dịch H₂SO₄ đặc, nóng (dư). Nêu hiện tượng, tính thể tích SO₂ (đkc, sản phẩm khử duy nhất) và số mol H₂SO₄ đã phản ứng.
Hướng dẫn giải
4 🏭 Sản xuất và ứng dụng
Cần nhớ
- ✦Phương pháp tiếp xúc, ba giai đoạn: (1) tạo SO₂: S + O₂ → SO₂ hoặc 4FeS₂ + 11O₂ → 2Fe₂O₃ + 8SO₂; (2) 2SO₂ + O₂ ⇌ 2SO₃ (xúc tác V₂O₅, khoảng 450 °C); (3) hấp thụ SO₃ bằng H₂SO₄ 98 % tạo oleum H₂SO₄·nSO₃, rồi pha loãng oleum bằng lượng nước thích hợp.
- ✦Không hấp thụ SO₃ trực tiếp bằng nước vì phản ứng toả nhiệt mạnh, tạo sương mù acid khó thu.
- ✦Ứng dụng: là hoá chất được sản xuất nhiều nhất; dùng làm phân bón (superphosphate, ammonium sulfate), chất tẩy rửa, tơ sợi, chất dẻo, sơn, phẩm nhuộm, luyện kim, chế biến dầu mỏ, dung dịch điện li trong acquy chì.
Dạng bài
Bài sản xuất theo sơ đồ (có hiệu suất)
- 1 Viết sơ đồ hợp thức và bảo toàn S: FeS₂ → 2SO₂ → 2SO₃ → 2H₂SO₄ (1 mol FeS₂ cho 2 mol H₂SO₄).
- 2 Đổi ra mol (đơn vị tấn thì dùng "tấn-mol" hoặc đổi ra gam).
- 3 Tính lượng sản phẩm lí thuyết rồi nhân hiệu suất H (một lần, H chung cả quá trình).
- 4 Thử lại bằng tỉ lệ khối lượng: 120 g FeS₂ ứng với 196 g H₂SO₄.
⚠️ Bẫy hay gặp: Quên hệ số 2 (1 FeS₂ có 2 S) ra 0,784 tấn; hoặc chia cho hiệu suất thay vì nhân: 1,960,8 = 2,45 tấn (lớn hơn lí thuyết, vô lí).
Từ 1,2 tấn FeS₂ sản xuất H₂SO₄ theo phương pháp tiếp xúc, hiệu suất cả quá trình 80 %. Tính khối lượng H₂SO₄ thu được (Fe = 56, S = 32).
Hướng dẫn giải
5 🧂 Muối sulfate và nhận biết ion sulfate
Cần nhớ
- ✦Muối sulfate (chứa SO₄²⁻) đa số tan; BaSO₄ không tan (cả trong acid), CaSO₄ ít tan.
- ✦BaSO₄: chất cản quang khi chụp X-quang dạ dày ("uống được" vì không tan, trong khi muối barium tan đều rất độc). CaSO₄: thạch cao sống CaSO₄·2H₂O, thạch cao nung CaSO₄·0,5H₂O (bó bột, đúc tượng, làm phấn). MgSO₄: thuốc, phân bón. (NH₄)₂SO₄: phân đạm.
- ✦Nhận biết SO₄²⁻: nhỏ dung dịch chứa Ba²⁺ (BaCl₂, Ba(NO₃)₂, Ba(OH)₂) ⇒ kết tủa trắng BaSO₄, không tan khi thêm acid HCl dư.
- ✦BaCO₃, BaSO₃ cũng trắng nhưng tan trong HCl, sủi bọt khí (CO₂, SO₂) ⇒ luôn thử thêm acid.
Thuốc thử → hiện tượng
| Ion cần nhận | Thuốc thử | Hiện tượng |
|---|---|---|
| SO₄²⁻ | BaCl₂, rồi HCl dư | Kết tủa trắng BaSO₄, không tan trong HCl |
| CO₃²⁻ | BaCl₂, rồi HCl dư | Kết tủa trắng BaCO₃, tan, sủi bọt CO₂ |
| SO₃²⁻ | BaCl₂, rồi HCl dư | Kết tủa trắng BaSO₃, tan, khí SO₂ mùi hắc |
| NO₃⁻, Cl⁻ | BaCl₂ | Không hiện tượng |
Dạng bài
Nhận biết và định lượng ion sulfate
- 1 Nhỏ BaCl₂ vào từng mẫu: không kết tủa ⇒ loại ra.
- 2 Nhỏ HCl dư vào các kết tủa: kết tủa không tan là BaSO₄ ⇒ mẫu có SO₄²⁻.
- 3 Đổi ra mol kết tủa: nBaSO₄ = m/233 = nSO₄²⁻.
- 4 Tính nồng độ: CM = n/V. Thử lại bằng bảo toàn nguyên tố S.
⚠️ Bẫy hay gặp: Chỉ nhỏ BaCl₂ rồi kết luận "kết tủa trắng là SO₄²⁻": Na₂CO₃ cũng cho kết tủa trắng BaCO₃. Hoặc dùng MBaSO₄ = 137 + 96 nhầm thành 137 + 32 = 169.
Ba dung dịch không nhãn Na₂SO₄, Na₂CO₃, NaNO₃. Nêu cách nhận biết bằng BaCl₂ và HCl. Nếu lấy 100 mL dung dịch Na₂SO₄ cho tác dụng với BaCl₂ dư thu được 4,66 g kết tủa thì nồng độ Na₂SO₄ là bao nhiêu?
Hướng dẫn giải
6 🔁 Ôn chương 2: Nitrogen và sulfur
Tổng hợp
- ✦Nitrogen (bài 4): N₂ chiếm khoảng 78 % thể tích không khí, liên kết ba N≡N rất bền ⇒ trơ ở nhiệt độ thường. N₂ + 3H₂ ⇌ 2NH₃ (t°, p, xúc tác Fe; N₂ là chất oxi hoá); N₂ + O₂ ⇌ 2NO (tia lửa điện, khoảng 3000 °C; N₂ là chất khử).
- ✦Ammonia – ammonium (bài 5): NH₃ tan rất nhiều, là base yếu (NH₃ + H₂O ⇌ NH₄⁺ + OH⁻, quỳ ẩm hoá xanh), N⁻³ chỉ có tính khử. Nhận biết NH₄⁺: đun với kiềm ⇒ NH₃↑ làm quỳ ẩm hoá xanh.
- ✦NOₓ, HNO₃ (bài 6): NO không màu hoá nâu đỏ NO₂ trong không khí; HNO₃ (N⁺⁵) oxi hoá mạnh: Cu + 4HNO₃ (đặc) → Cu(NO₃)₂ + 2NO₂↑ + 2H₂O; 3Cu + 8HNO₃ (loãng) → 3Cu(NO₃)₂ + 2NO↑ + 4H₂O. NOₓ, SO₂ gây mưa acid; nitrate, phosphate dư gây phú dưỡng.
- ✦Sulfur, SO₂, H₂SO₄ (bài 7, 8): thang −2 · 0 · +4 · +6; S và SO₂ vừa oxi hoá vừa khử; H₂SO₄ đặc và HNO₃ cùng một luật: gốc acid bị khử, không ra H₂, Al, Fe thụ động khi nguội.
Nitrogen và sulfur: cùng một cách đọc thang số oxi hoá
| Nitrogen | Sulfur | |
|---|---|---|
| Thấp nhất (chỉ khử) | NH₃, NH₄⁺ (−3) | H₂S (−2) |
| Trung gian (cả hai tính) | N₂ (0), NO (+2), NO₂ (+4) | S (0), SO₂ (+4) |
| Cao nhất (chỉ oxi hoá) | HNO₃, NO₃⁻ (+5) | H₂SO₄, SO₄²⁻ (+6) |
| Acid oxi hoá mạnh | HNO₃: đặc ra NO₂, loãng ra NO | H₂SO₄ đặc: ra SO₂ |
| Nhận biết ion | NH₄⁺: kiềm, đun ⇒ NH₃ (quỳ ẩm xanh) | SO₄²⁻: Ba²⁺ ⇒ BaSO₄ trắng |
Dạng bài
Kim loại + acid có tính oxi hoá mạnh (HNO₃, H₂SO₄ đặc)
- 1 Đổi ra mol kim loại; electron nhường = n · (số oxi hoá cao nhất của kim loại).
- 2 Electron nhận theo sản phẩm khử: NO₂ 1e, NO 3e (N⁺⁵ xuống +4, +2); SO₂ 2e (S⁺⁶ xuống +4).
- 3 Số mol khí = electron/số e nhận; V = n · 24,79.
- 4 Thử lại bằng phương trình đã cân bằng.
⚠️ Bẫy hay gặp: Cho cả hai phần ra H₂ (0,1 mol, 2,48 L) như với HCl: HNO₃ và H₂SO₄ đặc không giải phóng H₂. Hoặc lấy NO nhận 1e như NO₂ ⇒ 4,96 L.
Lấy hai phần, mỗi phần 2,4 g Mg. Phần 1 tan hết trong HNO₃ loãng dư, chỉ thu khí NO. Phần 2 tan hết trong H₂SO₄ đặc, nóng dư, chỉ thu khí SO₂. Tính thể tích mỗi khí (đkc).
Hướng dẫn giải
7 🌍 Hoá học quanh ta
- ✦🔋 Acquy chì của xe máy, ô tô chứa dung dịch H₂SO₄ loãng; acquy hỏng phải đem đến nơi thu gom, không tự mở hay đổ acid ra đất.
- ✦🌾 Phân bón: phần lớn H₂SO₄ sản xuất ra dùng để làm phân superphosphate và phân đạm ammonium sulfate (NH₄)₂SO₄.
- ✦🩻 Chụp X-quang dạ dày: bệnh nhân uống hỗn dịch BaSO₄ vì nó không tan, không hấp thu vào máu và cản tia X, làm hiện rõ hình dạ dày.
- ✦🦴 Bó bột, đúc tượng, phấn viết: dùng thạch cao nung CaSO₄·0,5H₂O, trộn nước thì đông cứng lại thành thạch cao sống CaSO₄·2H₂O.
8 💡 Mẹo làm nhanh và lỗi hay sai
⚡ Mẹo làm nhanh trắc nghiệm
- ✦Đọc chữ "đặc / loãng / nguội / nóng" trước tiên: loãng ⇒ H₂, chỉ kim loại trước H; đặc, nóng ⇒ SO₂, cả Cu; đặc, nguội ⇒ Al, Fe, Cr thụ động.
- ✦Kim loại + H₂SO₄ loãng: mmuối = mKL + 96 · nH₂. Kim loại + H₂SO₄ đặc: nSO₂ = electron/2; nH₂SO₄ = 2 · nSO₂ (khi sản phẩm khử chỉ có SO₂).
- ✦SO₄²⁻: BaCl₂ ⇒ trắng, thêm HCl không tan. Pha loãng: acid vào nước.
- ✦Sản xuất: FeS₂ → 2H₂SO₄ (120 g ⇒ 196 g); hấp thụ SO₃ bằng H₂SO₄ 98 %, không bằng nước.
⚠️ Lỗi hay sai nhất
- ✦Cho Cu tan trong H₂SO₄ loãng: Cu đứng sau H nên chỉ tan trong acid đặc, nóng (ra SO₂).
- ✦Cho Fe + H₂SO₄ loãng ra Fe₂(SO₄)₃: H⁺ chỉ đưa Fe lên Fe²⁺ (FeSO₄); Fe³⁺ chỉ có với acid đặc, nóng.
- ✦Viết kim loại + H₂SO₄ đặc ra H₂: sai, khí là SO₂ (5,6 g Fe ⇒ 3,72 L SO₂, không phải 2,48 L H₂).
- ✦Nói "Fe, Al không tác dụng với H₂SO₄ đặc": chỉ khi nguội; đun nóng thì tan bình thường.
- ✦Tính BaSO₄ với M = 169 (quên 4 O): 0,02 mol ra 3,38 g thay vì 4,66 g.
- ✦Pha loãng bằng cách rót nước vào acid: nước sôi tại chỗ, acid bắn ra, rất nguy hiểm.
⚖️ Kiểm tra bảo toàn
- ✦Electron: Cu 0,1 mol nhường 0,2 mol = SO₂ 0,1 mol nhận 0,2 mol.
- ✦Nguyên tố S: nH₂SO₄ phản ứng = nS trong muối + nSO₂ (Cu: 0,2 = 0,1 + 0,1); FeS₂ 1 mol ⇒ H₂SO₄ 2 mol.
- ✦Khối lượng: mmuối sulfate = mkim loại + mSO₄²⁻ (7,8 g + 38,4 g = 46,2 g).
- ✦Nguyên tố H (acid loãng): nH₂SO₄ phản ứng = nH₂.
✏️ Luyện tập
Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.
An toàn và acid loãng
- 1Nhận biết
Khi pha loãng dung dịch H₂SO₄ đặc, cách làm đúng là
- 2Nhận biết
Kim loại nào sau đây không tác dụng với dung dịch H₂SO₄ loãng?
- 3Thông hiểu
Cho đinh sắt vào dung dịch H₂SO₄ loãng. Sản phẩm thu được là
- 4Thông hiểu
Hoà tan hết 6,5 g Zn trong dung dịch H₂SO₄ loãng dư. Thể tích H₂ thu được ở đkc (24,79 L/mol) là
- 5Vận dụng Hoà tan hết 3,9 g hỗn hợp Mg và Al trong dung dịch H₂SO₄ loãng dư, thu được 4,958 L H₂ (đkc). Khối lượng muối sulfate thu được là g.
H₂SO₄ đặc
- 1Thông hiểu
Cho Cu vào dung dịch H₂SO₄ đặc rồi đun nóng. Khí thoát ra là
- 2Thông hiểu
Thí nghiệm (giáo viên làm): cho vào cốc một thìa đường trắng, nhỏ vài mL H₂SO₄ đặc. Đường chuyển vàng, nâu rồi đen; khối than xốp dâng lên khỏi cốc, có khí mùi hắc. Các tính chất của H₂SO₄ đặc thể hiện trong thí nghiệm là
- 3Thông hiểu
Cặp kim loại bị thụ động hoá (không tan) trong H₂SO₄ đặc, nguội là
- 4Vận dụng Cho 5,6 g Fe tác dụng hết với dung dịch H₂SO₄ đặc, nóng (dư), SO₂ là sản phẩm khử duy nhất. Thể tích SO₂ ở đkc là L (làm tròn hai chữ số thập phân, 24,79 L/mol).
- 5Thông hiểu
Giáo viên thả ba kim loại vào ba loại dung dịch H₂SO₄ và ghi lại: Nhận xét nào đúng?
Sản xuất, muối sulfate, nhận biết
- 1Nhận biết
Thuốc thử dùng để nhận biết ion sulfate SO₄²⁻ là dung dịch chứa ion
- 2Nhận biết
Muối được dùng làm chất cản quang khi chụp X-quang dạ dày là
- 3Thông hiểu
Ba ống nghiệm X, Y, Z chứa một trong các dung dịch Na₂SO₄, Na₂CO₃, NaNO₃. Thử lần lượt được kết quả: X, Y, Z lần lượt là
- 4Thông hiểu Cho dung dịch BaCl₂ dư vào 200 mL dung dịch Na₂SO₄ 0,15 M. Khối lượng kết tủa thu được là g (Ba = 137, S = 32, O = 16).
- 5Thông hiểu
Trong sản xuất sulfuric acid bằng phương pháp tiếp xúc, SO₃ được hấp thụ bằng
- 6Vận dụng Từ 1,2 tấn FeS₂ sản xuất H₂SO₄ theo sơ đồ FeS₂ → SO₂ → SO₃ → H₂SO₄, hiệu suất cả quá trình 80 %. Khối lượng H₂SO₄ thu được là tấn (làm tròn hai chữ số thập phân).
Ôn chương 2
- 1Thông hiểu
Dùng quỳ tím ẩm để phân biệt hai bình khí NH₃ và SO₂. Hiện tượng đúng là
- 2Thông hiểu Cho các chất: N₂, NH₃, HNO₃, S, SO₂, H₂SO₄. Số chất vừa có tính oxi hoá vừa có tính khử (xét nguyên tố N hoặc S) là .
- 3Vận dụng
Cho 6,4 g Cu tác dụng hết với HNO₃ đặc (khí X là NO₂) và 6,4 g Cu khác tác dụng hết với H₂SO₄ đặc, nóng (khí Y là SO₂). Tỉ lệ thể tích VX : VY (cùng điều kiện) là
- 4Thông hiểu
Phát biểu nào sau đây đúng?
- 5Vận dụng Cho dung dịch Ba(OH)₂ dư vào dung dịch chứa 0,05 mol (NH₄)₂SO₄ rồi đun nóng. Thể tích khí NH₃ thoát ra ở đkc là L (làm tròn hai chữ số thập phân).
- 6Vận dụng
Tổng hợp NH₃ từ 2,8 tấn N₂ (H₂ dư) theo N₂ + 3H₂ ⇌ 2NH₃ với hiệu suất 25 %. Khối lượng NH₃ thu được là
🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp
Đề Hoá học có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý) và 6 câu trả lời ngắn (đáp số tối đa 4 ký tự, kể cả dấu − và dấu phẩy). Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.
Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn
- 1Thông hiểu
Phát biểu nào sau đây đúng?
- 2Thông hiểu
Dãy gồm các chất đều tác dụng được với dung dịch H₂SO₄ loãng là
- 3Vận dụng
Cho 12 g hỗn hợp Cu và Fe tác dụng hết với H₂SO₄ đặc, nóng dư, thu được 6,1975 L SO₂ (đkc, sản phẩm khử duy nhất). Phần trăm khối lượng Cu trong hỗn hợp là
Phần II · Đúng / sai
- 1Thông hiểu
Thí nghiệm (chỉ làm trong phòng thí nghiệm, có giáo viên hướng dẫn): cho mỗi ống một lá Cu như nhau. Ống (1): thêm 2 mL H₂SO₄ loãng. Ống (2): thêm 2 mL H₂SO₄ đặc rồi đun nóng nhẹ, dẫn khí thoát ra vào ống chứa nước bromine.
a)Ống (1) không có hiện tượng gì.
b)Ở ống (2) có khí H₂ thoát ra.
c)Dung dịch ở ống (2) chuyển màu xanh lam và khí sinh ra làm nước bromine mất màu.
d)Nếu 0,64 g Cu ở ống (2) tan hết thì số mol H₂SO₄ đã phản ứng là 0,01 mol.
- 2Vận dụng
Dung dịch X chứa Na₂SO₄ và Na₂CO₃. Lấy 100 mL X cho tác dụng với BaCl₂ dư được 6,63 g kết tủa. Thêm tiếp HCl dư vào, kết tủa tan một phần, có khí thoát ra, còn lại 4,66 g kết tủa (Ba = 137, S = 32, C = 12, O = 16).
a)Kết tủa còn lại sau khi thêm HCl dư là BaSO₄.
b)Kết tủa tan một phần vì một phần BaSO₄ tan trong HCl dư.
c)Nồng độ Na₂SO₄ trong X là 0,2 M.
d)Thể tích khí CO₂ thoát ra ở đkc là 0,224 L.
Phần III · Trả lời ngắn
- 1Thông hiểu Cho các kim loại: Mg, Al, Fe, Cu, Ag, Zn. Số kim loại tác dụng được với dung dịch H₂SO₄ loãng là bao nhiêu? Đáp số:
- 2Vận dụng Pha loãng 10 mL dung dịch H₂SO₄ 98 % (D = 1,84 g/mL) bằng cách rót từ từ vào nước, được 500 mL dung dịch. Nồng độ mol của dung dịch thu được là bao nhiêu M (làm tròn hai chữ số thập phân)? Đáp số:
- 3Vận dụng Cho 6,4 g Cu tác dụng hết với dung dịch HNO₃ loãng dư, NO là sản phẩm khử duy nhất. Thể tích NO ở đkc là bao nhiêu lít (làm tròn hai chữ số thập phân, 24,79 L/mol)? Đáp số:
🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?
- •Phần I thường hỏi cách pha loãng, kim loại tan trong H₂SO₄ loãng ↔ đặc nóng ↔ đặc nguội, khí sinh ra (H₂ hay SO₂), tính háo nước, thuốc thử nhận biết SO₄²⁻, giai đoạn hấp thụ SO₃.
- •Phần II hay có thí nghiệm Cu với acid loãng và đặc, hoặc nhận biết SO₄²⁻ – CO₃²⁻ bằng BaCl₂ rồi HCl: ý dễ mất điểm là cho acid đặc ra H₂, Fe + acid loãng ra Fe³⁺, quên thử kết tủa bằng acid, dùng 22,4 L/mol.
- •Bài này nối với bài 7 (SO₂, sơ đồ S → SO₂ → SO₃) và cả chương 2 (HNO₃ cùng luật với H₂SO₄ đặc), dùng bảo toàn electron của Hoá 10; sang Hoá 12 gặp lại ở kim loại tác dụng với acid, thụ động hoá Al, Fe và điện phân dung dịch sulfate.
Hợp chất hữu cơ và hoá học hữu cơ