Hoá học lớp 11
Bài 13 · Cơ bản

Cấu tạo hoá học hợp chất hữu cơ

Phát biểu thuyết cấu tạo hoá học, viết công thức cấu tạo (đầy đủ, thu gọn, khung phân tử), nhận ra chất đồng đẳng và đồng phân (mạch carbon, vị trí nhóm chức, loại nhóm chức), viết đủ đồng phân không trùng, rồi ôn cả chương 3: phân loại, tách – tinh chế, công thức phân tử, phổ IR.

Ứng với SGK Hoá học 11 (bộ thống nhất): Bài 13

⚡ Nhớ nhanh

  • 1Thuyết cấu tạo hoá học: (1) nguyên tử liên kết theo đúng hoá trị và theo một thứ tự nhất định — đổi thứ tự là ra chất khác; (2) carbon hoá trị IV, các C nối với nhau thành mạch không nhánh, có nhánh hoặc vòng; (3) tính chất phụ thuộc thành phần và cấu tạo hoá học.
  • 2Công thức cấu tạo đầy đủ (vẽ mọi liên kết), thu gọn (CH₃–CH₂–OH hay CH₃CH₂OH), khung phân tử (đường gấp khúc: mỗi đầu mút, mỗi đỉnh là một C; H gắn C lược bỏ, nguyên tử khác C viết rõ).
  • 3Đồng đẳng: cấu tạo và tính chất tương tự, hơn kém nhau một hay nhiều nhóm CH₂ (CH₄, C₂H₆, C₃H₈…). Đồng phân: cùng công thức phân tử, khác cấu tạo ⇒ chất khác (ethanol lỏng 78 °C, dimethyl ether khí −24 °C, cùng C₂H₆O).
  • 4Ba loại đồng phân cấu tạo: mạch carbon (butane / 2-methylpropane), vị trí nhóm chức (propan-1-ol / propan-2-ol), loại nhóm chức (ethanol / dimethyl ether). C₄H₁₀ có 2, C₅H₁₂ có 3 đồng phân. Bẫy: gắn nhánh CH₃ vào C đầu mạch chỉ là vẽ lại mạch dài hơn — luôn đếm mạch dài nhất.
  • 5Ôn chương 3: hợp chất hữu cơ (trừ CO, CO₂, H₂CO₃, carbonate, cyanide, carbide) ⇒ tách – tinh chế (chưng cất, chiết, kết tinh, sắc kí) ⇒ % nguyên tố + phổ MS ra công thức phân tử ⇒ phổ IR tìm nhóm chức ⇒ công thức cấu tạo.

👀 Nhìn là hiểu

Xem 5 cảnh: hai chất cùng C₂H₆O, dời nhánh CH₃ biến butane thành 2-methylpropane, bẫy nhánh ở C đầu mạch (đếm mạch dài nhất), ba đồng phân C₅H₁₂, rồi ba loại đồng phân; sau đó tự kéo 6 hình khung carbon C₅H₁₂ vẽ theo nhiều kiểu vào đúng tên chất (pentane, 2-methylbutane, 2,2-dimethylpropane).

C₂H₆OEthanolDimethyl etherCH₃CH₂OHCH₃OCH₃💧 lỏng · sôi 78 °C💨 khí · sôi −24 °CC–C–OC–O–C

Hai chất cùng công thức phân tử C₂H₆O.

1 🧩 Thuyết cấu tạo hoá học

Cần nhớ

  • ✦Luận điểm 1: trong phân tử hợp chất hữu cơ, các nguyên tử liên kết với nhau theo đúng hoá trị và theo một thứ tự nhất định. Thứ tự liên kết đó là cấu tạo hoá học; thay đổi thứ tự liên kết sẽ tạo ra chất khác.
  • ✦Luận điểm 2: carbon có hoá trị IV. Nguyên tử C liên kết được với nguyên tử nguyên tố khác và với nhau tạo thành mạch carbon: mạch không nhánh, mạch có nhánh, mạch vòng.
  • ✦Luận điểm 3: tính chất của chất phụ thuộc vào thành phần phân tử (bản chất, số lượng nguyên tử) và cấu tạo hoá học (thứ tự liên kết).
  • ✦Hoá trị hay dùng: C IV, H I, O II, N III, Cl (Br, I) I. Viết xong đếm lại số liên kết quanh từng nguyên tử: C phải đủ 4 (liên kết đôi tính 2, ba tính 3).
Ethanol CH₃–CH₂–OH

Thứ tự C–C–O, có liên kết O–H. Chất lỏng, sôi 78,3 °C, tan vô hạn trong nước, tác dụng với Na giải phóng H₂.

Dimethyl ether CH₃–O–CH₃

Thứ tự C–O–C, không có O–H. Chất khí, sôi −24 °C, không tác dụng với Na. Cùng C₂H₆O mà là chất khác hẳn.

Dạng bài

Kiểm tra một công thức cấu tạo

  1. 1 Đếm số liên kết quanh từng nguyên tử: C đủ 4, O đủ 2, N đủ 3, H và halogen đủ 1.
  2. 2 Đếm nguyên tử từng nguyên tố ⇒ công thức phân tử, so với đề.
  3. 3 So thứ tự liên kết với chất cần so (nối C–O–C hay C–C–O?) để biết là cùng chất hay đồng phân.
  4. 4 Kiểm tra: công thức không vi phạm hoá trị và đúng CTPT ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Viết CH₃=CH–CH₃: C đầu mạch có 3 liên kết với H cộng 2 của liên kết đôi = 5, sai hoá trị. Đúng là CH₂=CH–CH₃.

🧩
Làm mẫu

Hai chất A: CH₃–CH₂–OH và B: CH₃–O–CH₃. Kiểm tra hoá trị, tìm CTPT và cho biết A, B là cùng một chất hay khác chất.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

2 ✏️ Công thức cấu tạo

Cần nhớ

  • ✦Công thức cấu tạo biểu diễn thứ tự và cách liên kết (đơn, đôi, ba) giữa các nguyên tử trong phân tử.
  • ✦Đầy đủ: vẽ tất cả liên kết, kể cả C–H. Thu gọn: gộp H vào nguyên tử C mang nó (CH₃–CH₂–CH₃), có thể bỏ cả gạch liên kết đơn (CH₃CH₂CH₃); nhánh đặt trong ngoặc: CH₃CH(CH₃)CH₃.
  • ✦Khung phân tử (thu gọn nhất): chỉ vẽ đường gấp khúc của mạch carbon; mỗi đầu mút và mỗi đỉnh là một C, đủ H theo hoá trị IV thì không viết; nguyên tử khác (O, N, Cl) và H gắn chúng viết rõ (–OH).
  • ✦Đếm H của một C trong khung: số H = 4 − số liên kết của C đó (liên kết đôi tính 2).

Ba cách viết một chất

ChấtCTPTThu gọnKhung phân tử
ButaneC₄H₁₀CH₃CH₂CH₂CH₃đường gấp khúc 4 đỉnh
2-methylpropaneC₄H₁₀CH₃CH(CH₃)CH₃hình chữ Y, 4 đầu – đỉnh
Propan-2-olC₃H₈OCH₃CH(OH)CH₃chữ V 3 đỉnh, –OH ở đỉnh giữa
PropeneC₃H₆CH₂=CHCH₃3 đỉnh, nét đôi ở đoạn đầu

Dạng bài

Đọc khung phân tử ra công thức thu gọn và CTPT

  1. 1 Đánh dấu mỗi đầu mút và mỗi đỉnh là một C.
  2. 2 Với mỗi C: số H = 4 − số liên kết của nó (với C và với nhóm khác).
  3. 3 Viết công thức thu gọn theo thứ tự trên mạch, cộng nguyên tử ⇒ CTPT.
  4. 4 Kiểm tra: mọi C đủ hoá trị IV; chất no mạch hở chứa O có dạng CₙH₂ₙ₊₂O.

⚠️ Bẫy hay gặp: Quên H của nhóm –OH (chỉ đếm H gắn C) ⇒ ra C₄H₉O. Trong khung, H gắn C được lược bỏ nhưng H gắn O, N phải viết và phải đếm.

✏️
Làm mẫu

Khung phân tử của một chất là đường gấp khúc 4 đỉnh (kể cả hai đầu mút), nhóm –OH gắn ở đỉnh thứ 2. Viết công thức thu gọn và công thức phân tử.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

3 🔁 Chất đồng đẳng và chất đồng phân

Cần nhớ

  • ✦Đồng đẳng: những chất có thành phần phân tử hơn kém nhau một hay nhiều nhóm CH₂ nhưng có cấu tạo và tính chất hoá học tương tự nhau, hợp thành một dãy đồng đẳng: CH₄, C₂H₆, C₃H₈… (CₙH₂ₙ₊₂); CH₃OH, C₂H₅OH, C₃H₇OH…
  • ✦Hai điều kiện của đồng đẳng: hơn kém n·CH₂ và cấu tạo tương tự (cùng loại mạch, cùng nhóm chức). CH₃OCH₃ (ether) và C₃H₇OH (alcohol) hơn kém một CH₂ nhưng không đồng đẳng.
  • ✦Đồng phân: những chất khác nhau nhưng có cùng công thức phân tử ⇒ khác cấu tạo nên khác tính chất. Cùng phân tử khối chưa chắc là đồng phân (C₃H₈O và C₂H₄O₂ đều M = 60).
  • ✦Đếm đồng phân: lấy mạch dài nhất làm mạch chính, rút dần từng C ra làm nhánh, đặt nhánh từ C thứ 2 vào giữa mạch; nhánh không được đặt ở C đầu mạch (sẽ thành mạch dài hơn).

Đồng phân khác đồng đẳng

Đồng phânĐồng đẳng
Công thức phân tửGiống nhauHơn kém n·CH₂
Cấu tạoKhác nhauTương tự nhau
Tính chất hoá họcCó thể khác hẳnTương tự nhau
Ví dụC₂H₅OH và CH₃OCH₃CH₄ và C₂H₆

Dạng bài

Viết đủ đồng phân mạch carbon (không trùng)

  1. 1 Viết mạch không nhánh dài nhất (n carbon).
  2. 2 Bớt 1 C làm nhánh CH₃, đặt nhánh vào C thứ 2, thứ 3… nhưng chỉ tới giữa mạch (đối xứng thì trùng); không đặt ở C đầu mạch.
  3. 3 Bớt tiếp 2 C (hai nhánh CH₃ hoặc một nhánh C₂H₅) nếu mạch còn đủ dài; mỗi lần viết xong đánh số từ đầu gần nhánh.
  4. 4 Kiểm tra: với mỗi công thức, đếm lại mạch dài nhất và vị trí nhánh; hai công thức trùng tên là một chất.

⚠️ Bẫy hay gặp: Gắn nhánh CH₃ vào C đầu mạch của butane rồi gọi là "1-methylbutane": mạch dài nhất thật ra có 5 C ⇒ đó vẫn là pentane vẽ gấp khúc. Tương tự, C₄H₁₀ chỉ có 2 đồng phân, không phải 3.

🔁
Làm mẫu

Viết các đồng phân cấu tạo của C₅H₁₂ và gọi tên.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

4 🧬 Các loại đồng phân cấu tạo

Cần nhớ

  • ✦Đồng phân mạch carbon: khác nhau ở mạch (không nhánh, có nhánh, vòng): butane CH₃CH₂CH₂CH₃ và 2-methylpropane CH₃CH(CH₃)CH₃.
  • ✦Đồng phân vị trí nhóm chức (hoặc vị trí liên kết bội, nhóm thế): cùng nhóm chức, khác chỗ gắn: propan-1-ol CH₃CH₂CH₂OH và propan-2-ol CH₃CH(OH)CH₃; 1-chloropropane và 2-chloropropane.
  • ✦Đồng phân loại nhóm chức: khác hẳn nhóm chức: ethanol CH₃CH₂OH (alcohol, –OH) và dimethyl ether CH₃OCH₃ (ether, C–O–C).
  • ✦Viết đồng phân của chất có nhóm chức: xét từng loại nhóm chức có thể ⇒ với mỗi loại, xét mạch carbon ⇒ với mỗi mạch, xét vị trí nhóm chức không tương đương.

Dạng bài

Viết đồng phân của chất có nhóm chức

  1. 1 Liệt kê loại nhóm chức có thể có với CTPT (C, H, O no mạch hở một O: alcohol –OH hoặc ether C–O–C).
  2. 2 Với mỗi loại, viết các mạch carbon có thể (như đồng phân mạch).
  3. 3 Trên mỗi mạch, đặt nhóm chức vào các vị trí không tương đương (đối xứng là trùng).
  4. 4 Kiểm tra: đếm lại từng chất (CTPT đúng, không trùng), cộng các loại.

⚠️ Bẫy hay gặp: Viết thêm "CH₃CH₂–O–CH₃" như một chất mới bên cạnh CH₃–O–CH₂CH₃: đọc từ hai phía vẫn là một ether. Hoặc viết CH₂(OH)CH₂CH₃ khác CH₃CH₂CH₂OH — chỉ là đọc ngược, cùng là propan-1-ol.

🧬
Làm mẫu

Viết các đồng phân cấu tạo ứng với công thức phân tử C₃H₈O và cho biết loại đồng phân giữa chúng.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

5 🔁 Ôn chương 3: Đại cương về hoá học hữu cơ

Tổng hợp chương

  • ✦Bài 10 — Hợp chất hữu cơ: hợp chất của carbon trừ CO, CO₂, H₂CO₃, muối carbonate, cyanide, carbide. Chia hydrocarbon (chỉ C, H: alkane, alkene, alkyne, arene) và dẫn xuất (có O, N, halogen…). Nhóm chức (–OH, –CHO, >C=O, –COOH, –COO–, –NH₂…) quyết định tính chất đặc trưng. Liên kết chủ yếu cộng hoá trị ⇒ t°sôi thấp, dễ cháy, phản ứng chậm, nhiều sản phẩm.
  • ✦Phổ hồng ngoại (IR): mỗi liên kết hấp thụ ở vùng số sóng riêng ⇒ nhận ra nhóm chức (bảng dưới). Có peak rộng 3500 – 3200 cm⁻¹ ⇒ có O–H; peak mạnh 1780 – 1650 cm⁻¹ ⇒ có C=O.
  • ✦Bài 11 — Tách và tinh chế: dựa vào tính chất khác nhau: chưng cất (t°sôi khác nhau, chất lỏng tan lẫn: ethanol – nước), chiết (hai dung môi không trộn lẫn: dầu ăn – nước, lớp nào ở trên do khối lượng riêng), kết tinh (độ tan đổi mạnh theo nhiệt độ), sắc kí (khả năng hấp phụ khác nhau; chất bám yếu đi nhanh).
  • ✦Bài 12 — Công thức phân tử: x : y : z = %C/12 : %H/1 : %O/16 ⇒ CTĐGN; M từ peak [M⁺] (m/z lớn nhất) trên phổ MS hoặc tỉ khối ⇒ n = M/M₀. Bài 13: cùng CTPT có thể nhiều cấu tạo (đồng phân) ⇒ cần IR, tính chất để chốt cấu tạo.

Số sóng hấp thụ đặc trưng trên phổ IR

Liên kết (nhóm chức)Số sóng (cm⁻¹)Dạng peak
O–H (alcohol, phenol)3500 – 3200rộng
O–H (carboxylic acid)3300 – 2500rất rộng
N–H (amine)3500 – 3300vừa
C=O (aldehyde, ketone, acid, ester)1780 – 1650mạnh, nhọn
C–H (no)3000 – 2850vừa

Dạng bài

Bài tổng hợp: từ số liệu đến công thức cấu tạo

  1. 1 % nguyên tố ⇒ CTĐGN; phổ MS (m/z lớn nhất) ⇒ M ⇒ CTPT.
  2. 2 Phổ IR ⇒ có nhóm O–H? C=O? N–H? ⇒ loại hợp chất.
  3. 3 Viết các cấu tạo có nhóm chức đó ứng với CTPT (đồng phân).
  4. 4 Kiểm tra: M của CTPT khớp M⁺, nhóm chức khớp mọi peak IR, mỗi cấu tạo đúng hoá trị.

⚠️ Bẫy hay gặp: Thấy C=O liền kết luận carboxylic acid (CH₃CH₂CH₂COOH cũng là C₄H₈O₂): acid còn có peak O–H rất rộng 3300 – 2500 cm⁻¹, ở đây không có.

🔎
Làm mẫu

Chất lỏng X có mùi thơm, tách khỏi hỗn hợp phản ứng bằng chiết rồi chưng cất. X chứa 54,55 % C; 9,09 % H; còn lại O; phổ MS có peak m/z lớn nhất là 88; phổ IR có peak mạnh ở 1740 cm⁻¹ và không có peak rộng trong vùng 3500 – 2500 cm⁻¹. Xác định CTPT, nhóm chức và viết một công thức cấu tạo phù hợp.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

6 🌍 Hoá học quanh ta

  • ✦🍷 Ethanol trong đồ uống có cồn và dimethyl ether (khí dùng trong bình xịt, nhiên liệu thử nghiệm) cùng công thức C₂H₆O mà một chất lỏng, một chất khí.
  • ✦⛽ Xăng chứa nhiều đồng phân C₈H₁₈: mạch nhiều nhánh như 2,2,4-trimethylpentane cháy êm, còn heptane (C₇H₁₆, mạch thẳng) dễ gây kích nổ — đó là gốc của chỉ số octane.
  • ✦🔥 Bình gas có butane và 2-methylpropane (isobutane) — hai đồng phân C₄H₁₀, đều dễ cháy, không để gần lửa, nơi nắng nóng.
  • ✦💊 Nhiều thuốc là đồng phân của nhau: đổi chỗ một nhóm chức có thể làm thuốc hết tác dụng, nên nhà sản xuất phải kiểm tra cấu tạo bằng phổ IR, MS.

7 💡 Mẹo làm nhanh và lỗi hay sai

⚡ Mẹo làm nhanh trắc nghiệm

  • ✦Số đồng phân nên thuộc: alkane C₄H₁₀ 2, C₅H₁₂ 3, C₆H₁₄ 5; C₃H₈O 3, C₄H₁₀O 7 (4 alcohol + 3 ether); C₃H₇Cl 2, C₄H₉Cl 4.
  • ✦Hỏi "đồng phân hay đồng đẳng": so CTPT trước — giống ⇒ xét đồng phân; khác n·CH₂ ⇒ xét tiếp có cùng nhóm chức không.
  • ✦Độ bất bão hoà k = 2C + 2 − H2 (bỏ qua O): k = 0 ⇒ no, mạch hở, chỉ có đồng phân mạch và vị trí nhóm chức, loại nhóm chức; k ≥ 1 mới có liên kết đôi hoặc vòng.
  • ✦Hai công thức thu gọn có cùng mạch dài nhất và nhánh cùng vị trí (đánh số từ đầu gần nhánh) là một chất.

⚠️ Lỗi hay sai nhất

  • ✦Đếm C₄H₁₀ có 3 đồng phân vì gắn CH₃ vào C đầu mạch: đó vẫn là butane, đúng là 2 đồng phân.
  • ✦Gọi CH₃OCH₃ và C₃H₇OH là đồng đẳng vì hơn kém CH₂: một ether, một alcohol ⇒ không đồng đẳng.
  • ✦Coi C₂H₄ và C₂H₆ là đồng đẳng: chúng hơn kém H₂, không phải CH₂, lại khác loại liên kết.
  • ✦Coi CH₃CH(CH₃)CH₂CH₃ và CH₃CH₂CH(CH₃)CH₃ là hai đồng phân: đọc từ hai đầu của cùng 2-methylbutane.
  • ✦Viết CH₃=CH–CH₃ (C có 5 liên kết) hay CH₃–CH₂=CH₃: luôn đếm lại hoá trị IV.
  • ✦Cho rằng cùng phân tử khối là đồng phân: C₃H₈O (60) và C₂H₄O₂ (60) khác CTPT.

⚖️ Kiểm tra bảo toàn

  • ✦Hoá trị: tổng liên kết quanh mỗi C = 4, O = 2, N = 3, H = 1.
  • ✦Nguyên tử: mỗi đồng phân phải có đúng số C, H, O của CTPT (C₃H₈O: 3 C, 8 H, 1 O — kể cả H của –OH).
  • ✦Số H tối đa: chất no mạch hở có H = 2C + 2 (+ số N); hơn thế là viết sai.
  • ✦Đếm đồng phân: tổng theo từng loại (alcohol + ether…) và mỗi chất một tên khác nhau.

✏️ Luyện tập

Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.

🧩

Thuyết cấu tạo và công thức cấu tạo

  1. 1
    Nhận biết

    Theo thuyết cấu tạo hoá học, trong hợp chất hữu cơ carbon có hoá trị

  2. 2
    Thông hiểu

    Theo luận điểm 1 của thuyết cấu tạo hoá học, khi thay đổi thứ tự liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử thì

  3. 3
    Thông hiểu

    Công thức cấu tạo nào sau đây viết SAI hoá trị?

  4. 4
    Thông hiểu Chất có công thức thu gọn CH₃–CH(CH₃)–CH₂–OH. Số nguyên tử hydrogen trong một phân tử là .
🔁

Đồng đẳng và đồng phân

  1. 1
    Nhận biết

    Hai chất là đồng phân của nhau khi chúng

  2. 2
    Thông hiểu

    Cặp chất nào sau đây là đồng đẳng của nhau?

  3. 3
    Thông hiểu

    Số đồng phân cấu tạo của C₄H₁₀ là

  4. 4
    Vận dụng Số đồng phân cấu tạo của alkane C₆H₁₄ là .
🧬

Các loại đồng phân

  1. 1
    Thông hiểu

    Propan-1-ol (CH₃CH₂CH₂OH) và propan-2-ol (CH₃CH(OH)CH₃) là đồng phân về

  2. 2
    Nhận biết

    Số công thức cấu tạo ứng với công thức phân tử C₂H₆O là

  3. 3
    Vận dụng Số đồng phân cấu tạo ứng với công thức phân tử C₄H₁₀O là .
  4. 4
    Thông hiểu Số đồng phân cấu tạo ứng với công thức phân tử C₄H₉Cl là .
🔬

Bảng số liệu và phổ

  1. 1
    Thông hiểu

    Ba chất X, Y, Z là ba đồng phân của C₅H₁₂ có nhiệt độ sôi như bảng: Nhận xét nào đúng?

  2. 2
    Thông hiểu

    So sánh hai chất cùng công thức C₂H₆O (thí nghiệm với Na chỉ làm trong phòng thí nghiệm, có giáo viên hướng dẫn): Giải thích nào đúng?

  3. 3
    Vận dụng

    Hai chất A, B có cùng công thức C₂H₆O. Phổ IR của A có một peak rộng ở khoảng 3350 cm⁻¹; phổ IR của B không có peak nào trong vùng 3500 – 3200 cm⁻¹. Kết luận đúng là

🔁

Ôn chương 3

  1. 1
    Thông hiểu

    Chất nào sau đây KHÔNG phải hợp chất hữu cơ?

  2. 2
    Nhận biết

    Để tách ethanol (sôi 78 °C) ra khỏi dung dịch ethanol trong nước, phương pháp phù hợp là

  3. 3
    Vận dụng

    Chất X chứa 54,55 % C; 9,09 % H; còn lại O; phổ MS có peak m/z lớn nhất là 88; phổ IR có peak mạnh ở 1740 cm⁻¹, không có peak rộng trong vùng 3500 – 2500 cm⁻¹. X là

  4. 4
    Vận dụng Cho các cặp chất: (1) CH₄ và C₃H₈; (2) C₂H₅OH và CH₃OCH₃; (3) CH₃OCH₃ và C₃H₇OH; (4) C₂H₅OH và C₃H₇OH; (5) CH₃CH₂CH₂CH₃ và CH₃CH(CH₃)CH₃; (6) C₂H₄ và C₂H₆. Số cặp chất đồng đẳng là .
  5. 5
    Vận dụng Đốt cháy hoàn toàn 2,96 g chất hữu cơ X (chứa C, H, O) thu được 7,04 g CO₂ và 3,60 g H₂O; peak m/z lớn nhất trên phổ MS của X là 74. Số đồng phân cấu tạo của X là .
  6. 6
    Thông hiểu

    Hỗn hợp pentane (sôi 36,1 °C) và 2-methylbutane (sôi 27,8 °C) là hai chất lỏng tan lẫn vào nhau. Để tách riêng hai đồng phân này nên dùng

🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp

Đề Hoá học có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý) và 6 câu trả lời ngắn (đáp số tối đa 4 ký tự, kể cả dấu − và dấu phẩy). Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.

🅰️

Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn

  1. 1
    Thông hiểu

    Cặp chất nào sau đây là đồng phân của nhau?

  2. 2
    Thông hiểu

    Hai công thức (CH₃)₂CH–CH₂–CH₃ và CH₃–CH₂–CH(CH₃)–CH₃ biểu diễn

  3. 3
    Vận dụng

    Hợp chất X chứa 60,00 % C; 13,33 % H; còn lại O; phân tử khối 60. Số đồng phân cấu tạo ứng với công thức phân tử của X là

✅

Phần II · Đúng / sai

  1. 1
    Thông hiểu

    Hai chất A và B có cùng công thức phân tử C₂H₆O. Thí nghiệm (chỉ làm trong phòng thí nghiệm, có giáo viên hướng dẫn): (1) ở 25 °C, A là chất lỏng sôi ở 78,3 °C, tan vô hạn trong nước; B là chất khí sôi ở −24 °C. (2) Cho mẩu Na nhỏ vào A thấy sủi bọt khí; dẫn B qua Na không thấy phản ứng.

    a)A và B là hai đồng phân của nhau.

    b)A là CH₃–O–CH₃.

    c)Sự khác nhau về tính chất của A và B minh hoạ luận điểm: tính chất phụ thuộc cấu tạo hoá học.

    d)A và B là đồng phân vị trí nhóm chức.

  2. 2
    Vận dụng

    Ba chất X, Y, Z là các đồng phân cấu tạo của C₅H₁₂, nhiệt độ sôi (ở 1 atm) như bảng:

    a)C₅H₁₂ có đúng 3 đồng phân cấu tạo.

    b)Chất Z (sôi 9,5 °C) có mạch carbon không nhánh.

    c)Gắn thêm một nhánh CH₃ vào C đầu mạch của butane (C₄) sẽ được đồng phân thứ tư của C₅H₁₂.

    d)Ở 20 °C, 1 atm, chỉ có một trong ba đồng phân ở thể khí.

🔢

Phần III · Trả lời ngắn

  1. 1
    Thông hiểu Cho các chất: CH₃CH₂OH, CH₃OCH₃, CH₃CH₂CH₂OH, CH₃CH(OH)CH₃, CH₃OCH₂CH₃, CH₃CH₂CH₂CH₂OH. Có bao nhiêu chất là đồng phân của propan-1-ol (không kể chính nó)? Đáp số:
  2. 2
    Vận dụng Hydrocarbon Y chứa 83,33 % C về khối lượng, phân tử khối 72. Y có bao nhiêu đồng phân cấu tạo? Đáp số:
  3. 3
    Vận dụng Có bao nhiêu đồng phân cấu tạo ứng với công thức phân tử C₃H₆Cl₂? Đáp số:

🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?

  • •Bài kiểm tra trên lớp thường hỏi ba luận điểm của thuyết cấu tạo, nhận ra cặp đồng đẳng / đồng phân, loại đồng phân (mạch carbon, vị trí, loại nhóm chức) và viết công thức thu gọn, khung phân tử.
  • •Hay có câu đếm số đồng phân (C₅H₁₂, C₄H₁₀O, C₄H₉Cl…) và câu tổng hợp chương 3: từ % nguyên tố, phổ MS, phổ IR đến công thức cấu tạo; câu đúng/sai có thể so sánh hai chất cùng C₂H₆O.
  • •Bài này là nền cho cả phần hữu cơ: đồng phân mạch carbon của alkane (bài 15), vị trí liên kết bội và đồng phân hình học (bài 16), bậc và đồng phân alcohol (bài 20), carbonyl – carboxylic acid (bài 23 – 24); lớp 12 dùng lại để đếm đồng phân ester, amine.
Làm đề thi thử trọn bộ
Bài tiếp theo
Alkane