Tuần hoàn ở động vật
Phân biệt hệ tuần hoàn hở – kín, đơn – kép; đọc chu kì tim 0,8 s, tính nhịp tim và lưu lượng tim; giải thích vì sao tim không mỏi và máu chảy chậm nhất ở mao mạch; làm thực hành đếm nhịp tim, đo huyết áp và so nhịp tim trước – sau vận động.
Ứng với SGK Sinh học 11 (bộ thống nhất): Bài 10, Bài 11
⚡ Nhớ nhanh
- 1Hệ hở (thân mềm, chân khớp): máu ra khỏi mạch, tràn vào khoang cơ thể rồi mới về tim, chảy chậm, áp lực thấp. Hệ kín (giun đốt, động vật có xương sống): máu luôn trong mạch, áp lực cao, điều chỉnh được lượng máu tới từng nơi.
- 2Tuần hoàn đơn (cá): máu qua tim một lần mỗi vòng, qua mang xong gần hết áp lực. Tuần hoàn kép (lưỡng cư trở lên): máu qua tim hai lần, được tim bơm lại sau phổi ⇒ đi nhanh, áp lực cao.
- 3Chu kì tim người ≈ 0,8 s = nhĩ co 0,1 + thất co 0,3 + dãn chung 0,4 ⇒ nhịp 60 / 0,8 = 75 lần/phút; lưu lượng tim = nhịp × thể tích tâm thu (75 × 70 mL ≈ 5,25 L/phút). Tim không mỏi vì mỗi buồng nghỉ lâu hơn co.
- 4Huyết áp giảm dần từ động mạch chủ → mao mạch → tĩnh mạch (bình thường ≈ 12080 mmHg lúc nghỉ). Vận tốc phụ thuộc tổng tiết diện: mao mạch có tổng lớn nhất nên máu chảy chậm nhất — vừa đủ thời gian trao đổi chất.
- 5Thực hành: bắt mạch bằng ngón trỏ + giữa (không dùng ngón cái), đo huyết áp điện tử sau khi ngồi nghỉ 5 phút; khi vận động nhịp tim tăng, ai hồi phục về mức nghỉ nhanh hơn là người thích nghi tốt hơn.
👀 Nhìn là hiểu
Xem một chu kì tim quay chậm (nhĩ co, thất co, dãn chung), thời gian nghỉ dài hơn co, máu đi qua các đoạn mạch (huyết áp giảm dần, mao mạch chậm nhất) và nhịp tim hai bạn chạy 2 phút. Sau đó tự làm thực hành: kéo thẻ vào ba bước đo nhịp tim (nghỉ, chạy 2 phút, nghỉ 3 phút) rồi dán nhận xét cho bạn A và bạn B.
Tim 4 ngăn: nửa phải xanh, nửa trái đỏ.
Chu kì 0,8 s = 0,1 + 0,3 + 0,4 ⇒ 60 / 0,8 = 75 lần/phút
1 🩸 Các kiểu hệ tuần hoàn
So sánh bốn kiểu
| Đặc điểm | Hệ quả | |
|---|---|---|
| Hệ hở (tôm, cua, châu chấu, ốc) | máu ra khỏi mạch, tràn vào khoang cơ thể tắm tế bào rồi về tim | chảy chậm, áp lực thấp, hợp với động vật ít hoạt động |
| Hệ kín (giun đốt, cá, chim, thú…) | máu luôn trong mạch | nhanh, áp lực cao, điều chỉnh lượng máu tới từng cơ quan |
| Tuần hoàn đơn (cá) | máu qua tim một lần mỗi vòng: tim → mang → cơ thể → tim | qua mang xong mất gần hết áp lực ⇒ đi chậm |
| Tuần hoàn kép (lưỡng cư, bò sát, chim, thú) | máu qua tim hai lần: vòng nhỏ (tim → phổi → tim), vòng lớn (tim → cơ thể → tim) | máu được bơm lại sau phổi ⇒ đi khắp cơ thể nhanh, áp lực cao |
Cần nhớ
- ✦Hệ hở vẫn có tim; "hở" nghĩa là máu rời mạch tràn vào khoang cơ thể. Hệ kín là máu không rời mạch.
- ✦Tuần hoàn kép là máu qua tim hai lần trong một vòng, không phải có hai quả tim: vẫn một tim, chia hai nửa riêng.
- ✦Tim người có 4 ngăn (2 tâm nhĩ, 2 tâm thất): nửa phải chứa máu nghèo oxygen (từ cơ thể về, bơm lên phổi), nửa trái chứa máu giàu oxygen (từ phổi về, bơm đi khắp cơ thể); hai nửa không pha trộn.
2 🫀 Tim và chu kì tim
Cần nhớ
- ✦Chu kì tim là một lần tim co dãn: tâm nhĩ co 0,1 s → tâm thất co 0,3 s → dãn chung 0,4 s, tổng 0,8 s. Nhịp tim = 60 / chu kì = 75 lần/phút (chừng 100 000 lần mỗi ngày).
- ✦Vì sao tim đập cả đời không mỏi? Trong mỗi chu kì, thời gian nghỉ nhiều hơn thời gian co: tâm nhĩ co 0,1 s thì nghỉ 0,7 s, tâm thất co 0,3 s thì nghỉ 0,5 s. Cơ tim kịp hồi phục sau mỗi nhịp.
- ✦Lưu lượng tim (lượng máu tim bơm trong 1 phút) = nhịp tim × thể tích tâm thu (lượng máu mỗi lần thất co). Người trưởng thành lúc nghỉ: 75 × 70 mL ≈ 5250 mL ≈ 5,25 L/phút.
- ✦Khi nhịp tăng thì chu kì ngắn lại, phần bị rút chủ yếu là thời gian dãn chung (nghỉ) — vì vậy tim hoạt động mạnh lâu sẽ mệt hơn tim lúc nghỉ.
Dạng bài
Tính chu kì, nhịp tim và lưu lượng tim
- 1 Xác định dữ kiện: thời gian từng pha (hoặc nhịp tim), thể tích tâm thu.
- 2 Chu kì = tổng các pha; nhịp tim = 60 / chu kì (lần/phút).
- 3 Thời gian nghỉ của một buồng = chu kì − thời gian co của buồng đó.
- 4 Lưu lượng tim = nhịp × thể tích tâm thu; đổi mL sang L (÷ 1000).
- 5 Kiểm tra: các pha cộng đủ chu kì; nghỉ + co = chu kì ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Cộng nhầm "co nhĩ + co thất" thành chu kì (0,4 s) hoặc cho rằng tim "không nghỉ": quên pha dãn chung 0,4 s — chính pha này làm tổng thời gian nghỉ nhiều hơn thời gian co.
Tim người trưởng thành lúc nghỉ: nhĩ co 0,1 s, thất co 0,3 s, dãn chung 0,4 s; thể tích tâm thu 70 mL. Tính chu kì, nhịp tim, thời gian nghỉ của tâm thất và lưu lượng tim.
Hướng dẫn giải
3 🩺 Huyết áp và vận tốc máu trong hệ mạch
Cần nhớ
- ✦Huyết áp là áp lực máu lên thành mạch. Tâm thu (lúc thất co) khoảng 110 – 120 mmHg; tâm trương (lúc tim dãn) khoảng 70 – 80 mmHg; bình thường ở người trưởng thành lúc nghỉ ≈ 12080 mmHg.
- ✦Huyết áp giảm dần theo chiều dòng máu: động mạch chủ → động mạch nhỏ → mao mạch → tĩnh mạch. Máu về tim qua tĩnh mạch nhờ van tĩnh mạch và cơ bắp ép, không nhờ áp lực cao.
- ✦Vận tốc máu v = lưu lượng Q / tổng tiết diện A của đoạn mạch đó. Mỗi mao mạch rất nhỏ nhưng có số lượng khổng lồ nên tổng tiết diện mao mạch lớn nhất ⇒ máu chảy chậm nhất.
- ✦Chậm ở mao mạch là điều cần: đây là nơi trao đổi chất giữa máu và tế bào, chảy chậm thì mới đủ thời gian trao đổi.
Số liệu minh hoạ (Q = 5 L/phút ≈ 83,3 mL/s)
| Đoạn mạch | Tổng tiết diện (cm²) | Huyết áp (mmHg) | Vận tốc (cm/s) |
|---|---|---|---|
| động mạch chủ | 4 | 100 | 20,8 |
| động mạch nhỏ | 40 | 60 | 2,1 |
| mao mạch | 4000 | 25 | 0,021 |
| tĩnh mạch nhỏ | 80 | 10 | 1,04 |
| tĩnh mạch chủ | 8 | 3 | 10,4 |
Dạng bài
So sánh vận tốc máu ở hai đoạn mạch
- 1 Xác định dữ kiện: lưu lượng Q (như nhau ở mọi đoạn), tổng tiết diện A của từng đoạn.
- 2 Đổi đơn vị: Q (L/phút) → mL/s (1 mL = 1 cm³).
- 3 Tính v = Q / A cho từng đoạn.
- 4 Kiểm tra: v × A phải xấp xỉ bằng nhau (cùng Q); A lớn hơn thì v nhỏ hơn ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Cho rằng mao mạch nhỏ nên máu chảy nhanh (hoặc cho vận tốc phụ thuộc tiết diện của một mạch): phải xét tổng tiết diện của cả loại mạch.
Lưu lượng tim 5 L/phút. Tổng tiết diện động mạch chủ 4 cm², mao mạch 4000 cm² (số liệu minh hoạ). Tính vận tốc máu ở hai đoạn và so sánh.
Hướng dẫn giải
4 ❤️ Điều hoà hoạt động của tim và phòng bệnh tim mạch
Cần nhớ
- ✦Tim có tính tự động: hệ dẫn truyền ngay trong tim tự phát nhịp, nên tim vẫn đập dù không còn liên hệ với não. Thần kinh và hormone chỉ điều chỉnh nhanh hay chậm, không tạo ra nhịp đập (adrenaline làm tim nhanh hơn, acetylcholine làm tim chậm lại).
- ✦Khi vận động cơ cần nhiều oxygen và chất dinh dưỡng hơn, thải CO₂ nhanh hơn ⇒ nhịp tim và thể tích tâm thu tăng ⇒ lưu lượng tim tăng (vd 150 × 90 mL = 13,5 L/phút).
- ✦Phòng bệnh tim mạch: ăn ít mỡ động vật và ít muối, nhiều rau quả; tập thể dục đều đặn; không hút thuốc, hạn chế rượu bia; giữ cân nặng hợp lí; đo huyết áp định kì. Huyết áp luôn cao hơn bình thường thì hỏi bác sĩ, không tự chẩn đoán hay tự dùng thuốc.
5 🔬 Thực hành: Đo nhịp tim, huyết áp và thí nghiệm vận động
Mục đích, dụng cụ, các bước
- ✦Mục đích: đếm được nhịp tim, đo được huyết áp đúng điều kiện, so nhịp tim trước – sau vận động và hiểu ý nghĩa của tốc độ hồi phục.
- ✦Dụng cụ: đồng hồ bấm giây, huyết áp kế điện tử (đo bằng máy, không dùng thuỷ ngân), bảng ghi số liệu. Làm từng đôi, có người lớn hoặc giáo viên.
- ✦Đếm nhịp tim: đặt ngón trỏ và ngón giữa lên động mạch quay ở cổ tay, đếm trong 60 s (hoặc 15 s rồi nhân 4). Không dùng ngón cái vì ngón cái có mạch đập riêng, dễ đếm nhầm. Người trưởng thành nghỉ: 60 – 100 lần/phút, thường 70 – 75.
- ✦Đo huyết áp: bao đo quấn quanh cánh tay trên, mép dưới cách khuỷu tay ≈ 2 cm; ngồi nghỉ ít nhất 5 phút, tay đặt ngang tim, lưng tựa, hai chân chạm đất không bắt chéo, không nói chuyện. Không đo ngay sau vận động, sau cà phê, hút thuốc hay khi đang mót tiểu.
- ✦Thí nghiệm vận động: đếm nhịp lúc nghỉ ⇒ chạy tại chỗ 2 phút ⇒ đếm ngay khi dừng ⇒ đếm lại mỗi phút cho tới gần mức ban đầu. Vẽ đồ thị nhịp tim theo thời gian.
- ✦Kết quả mong đợi: ai cũng tăng nhịp khi chạy (≈ 150); người luyện tập thường xuyên có nhịp lúc nghỉ thấp hơn và hồi phục nhanh hơn. Chỉ số đáng nhìn là tốc độ hồi phục chứ không phải nhịp lúc chạy.
- ✦Tính tự động của tim ếch (xem video hoặc phần mềm mô phỏng; chỉ làm trong phòng thí nghiệm có giáo viên hướng dẫn, không tự làm ở nhà): tim ếch tách rời cơ thể trong dung dịch sinh lí vẫn đập; nhỏ adrenaline thì nhanh hơn, acetylcholine thì chậm lại. Thao tác trên động vật phải nhanh gọn, không gây đau kéo dài; nhiều trường dùng mô phỏng thay thế.
Đo sai ở đâu
| Làm thế này | Kết quả bị gì | Phải làm sao |
|---|---|---|
| Đo ngay sau khi đi bộ tới lớp | huyết áp, nhịp tim cao giả | ngồi nghỉ 5 phút rồi đo |
| Để tay thõng xuống đùi | số đo lệch vì tay không ngang tim | đặt tay ngang mức tim |
| Nói chuyện trong lúc đo | huyết áp tăng vài mmHg | ngồi yên, không nói |
| Bắt chéo chân | huyết áp tăng giả | hai chân chạm đất |
| Bắt mạch bằng ngón cái | đếm nhầm mạch của chính ngón cái | dùng ngón trỏ và ngón giữa |
| Đo khi đang mót tiểu | huyết áp cao hơn | đi vệ sinh trước rồi hãy đo |
Dạng bài
Đánh giá hồi phục nhịp tim sau vận động
- 1 Xác định dữ kiện: nhịp lúc nghỉ, nhịp ngay sau khi dừng, nhịp sau vài phút.
- 2 So nhịp ngay sau khi dừng của hai người: nếu bằng nhau thì chưa kết luận được gì.
- 3 Tính mức giảm = nhịp ngay sau khi dừng − nhịp sau 3 phút; xem còn cách mức nghỉ bao xa.
- 4 Giảm nhiều hơn và về gần mức nghỉ hơn ⇒ hồi phục nhanh ⇒ hệ tuần hoàn thích nghi tốt hơn.
- 5 Kiểm tra: đối chiếu đồ thị hai người; nhịp lúc nghỉ thấp hơn thường đi kèm hồi phục nhanh ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Chỉ nhìn nhịp tim lúc chạy để đánh giá sức khoẻ: ai chạy cũng tăng nhịp; khác nhau nằm ở lúc dừng lại và ở nhịp lúc nghỉ.
Hai bạn cùng chạy tại chỗ 2 phút, nhịp tim đều lên 150 lần/phút (số liệu minh hoạ). Sau khi dừng 3 phút, bạn A còn 82, bạn B còn 120; lúc nghỉ A là 62, B là 78. Nhận xét.
Hướng dẫn giải
6 🌱 Sinh học quanh ta
- ✦⌚ Đồng hồ thông minh đo nhịp tim bằng cảm biến ở cổ tay: cùng nguyên lí với bắt mạch động mạch quay, nhưng vẫn cần đeo vừa và ngồi yên khi đo.
- ✦🏃 Tập thể thao đều đặn (đi bộ nhanh, đạp xe, bơi 30 phút mỗi ngày) làm nhịp tim lúc nghỉ giảm và hồi phục nhanh hơn sau vận động.
- ✦🧂 Ăn mặn, nhiều mỡ, hút thuốc làm tăng nguy cơ huyết áp cao và bệnh tim mạch; món ăn Việt nên bớt muối, mắm, nhiều rau xanh.
- ✦🏥 Đo huyết áp ở trạm y tế / nhà thuốc thường dùng máy điện tử; muốn số đo đáng tin phải ngồi nghỉ vài phút trước khi đo.
7 💡 Mẹo làm nhanh và lỗi hay sai
⚡ Mẹo làm nhanh trắc nghiệm
- ✦Hỏi "hở hay kín" ⇒ xem máu có ra khỏi mạch không; hỏi "đơn hay kép" ⇒ đếm số lần máu qua tim trong một vòng (1 hay 2).
- ✦Hỏi "vì sao tim không mỏi" ⇒ thời gian nghỉ dài hơn thời gian co (thất co 0,3 s, nghỉ 0,5 s).
- ✦Hỏi "vì sao mao mạch chậm" ⇒ tổng tiết diện lớn nhất; chậm để đủ thời gian trao đổi chất.
- ✦Bài thực hành: nhớ bốn chữ "nghỉ – đo – ngón trỏ giữa – hồi phục": ngồi nghỉ 5 phút trước khi đo, không dùng ngón cái, nhìn tốc độ hồi phục.
⚠️ Lỗi hay sai nhất
- ✦Cho máu chảy nhanh nhất ở mao mạch vì mao mạch nhỏ: sai, mao mạch chậm nhất (≈ 0,021 cm/s, chậm hơn động mạch chủ ≈ 1000 lần).
- ✦Cho tim không mỏi vì cơ tim "khoẻ khác thường": đúng là do nghỉ (0,5 s) nhiều hơn co (0,3 s) trong mỗi chu kì.
- ✦Nhầm hệ hở là "không có tim" và tuần hoàn kép là "hai quả tim": hệ hở vẫn có tim; tuần hoàn kép là máu qua tim hai lần.
- ✦Cộng thiếu pha: chu kì = 0,1 + 0,3 + 0,4 = 0,8 s chứ không phải 0,4 s; nhịp = 60 / 0,8 = 75, không phải 150.
- ✦Cho huyết áp cao nhất ở tĩnh mạch: huyết áp giảm dần, thấp nhất ở tĩnh mạch (≈ 3 mmHg ở tĩnh mạch chủ trong bảng minh hoạ).
- ✦Bắt mạch bằng ngón cái, đo huyết áp ngay khi vừa chạy tới lớp, để tay thõng xuống đùi: số đo sai; tim ếch tách rời còn đập là do tính tự động, không phải do não.
🧮 Kiểm tra logic
- ✦Các pha cộng đủ chu kì: 0,1 + 0,3 + 0,4 = 0,8; nhịp × chu kì = 75 × 0,8 = 60 s.
- ✦Nghỉ + co của từng buồng = chu kì (0,3 + 0,5 = 0,8; 0,1 + 0,7 = 0,8).
- ✦Lưu lượng = nhịp × thể tích tâm thu; đổi mL sang L chia 1000 (5250 mL = 5,25 L).
- ✦Vận tốc × tổng tiết diện ≈ như nhau ở mọi đoạn (≈ 83 cm³/s); đoạn nào tiết diện lớn thì vận tốc nhỏ.
- ✦Hồi phục: bằng nhau lúc chạy thì phải so lúc dừng; mức giảm sau 3 phút = nhịp lúc dừng − nhịp sau 3 phút.
✏️ Luyện tập
Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.
Các kiểu hệ tuần hoàn
- 1Nhận biết
Điểm đặc trưng của hệ tuần hoàn hở là
- 2Nhận biết
Nhóm động vật nào sau đây đều có hệ tuần hoàn kín?
- 3Thông hiểu
Tuần hoàn đơn của cá kém tuần hoàn kép chủ yếu vì
- 4Thông hiểu
Phát biểu nào sau đây đúng về tuần hoàn kép?
Tim và chu kì tim
- 1Nhận biết
Chu kì tim của người trưởng thành lúc nghỉ khoảng
- 2Thông hiểu Chu kì tim dài 0,8 s thì nhịp tim là lần/phút.
- 3Thông hiểu
Bắt đầu từ lúc tâm nhĩ co, thứ tự các pha của một chu kì tim là
- 4Thông hiểu
Tim đập suốt đời mà không mỏi chủ yếu vì
- 5Vận dụng Nhịp tim 75 lần/phút, thể tích tâm thu 70 mL (số liệu minh hoạ). Lưu lượng tim là L/phút.
- 6Vận dụng
Khi chạy, nhịp tim tăng lên 150 lần/phút. Chu kì tim lúc này là
Huyết áp và vận tốc máu
- 1Nhận biết
Huyết áp tâm thu là áp lực máu lên thành mạch khi
- 2Thông hiểu
Huyết áp thay đổi theo chiều dòng máu như thế nào?
- 3Thông hiểu
Máu chảy chậm nhất ở mao mạch vì
- 4Vận dụng
Số liệu minh hoạ một số đoạn mạch: Nhận xét nào đúng?
- 5Vận dụng Lưu lượng tim 5 L/phút ≈ 83,3 mL/s, tổng tiết diện động mạch chủ 4 cm² (số liệu minh hoạ). Vận tốc máu ở động mạch chủ là cm/s (làm tròn đến hàng đơn vị).
Điều hoà tim, phòng bệnh tim mạch
- 1Thông hiểu
Biện pháp nào sau đây giúp phòng bệnh tim mạch?
- 2Thông hiểu
Một người ngồi nghỉ 5 phút, đo bằng máy điện tử được 15095 mmHg nhiều lần trong nhiều ngày. Cách xử lí hợp lí là
- 3Vận dụng Khi chạy, nhịp tim 150 lần/phút và thể tích tâm thu 70 mL (số liệu minh hoạ). Lưu lượng tim là L/phút.
Thực hành: nhịp tim và huyết áp
- 1Thông hiểu
Khi bắt mạch cổ tay để đếm nhịp tim, không nên dùng ngón cái vì
- 2Vận dụng
Nhịp tim hai bạn sau khi chạy tại chỗ 2 phút (số liệu minh hoạ): Nhận xét hợp lí nhất là
- 3Thông hiểu
Tim ếch tách rời khỏi cơ thể, đặt trong dung dịch sinh lí vẫn tiếp tục đập. Điều đó chứng tỏ
- 4Nhận biết
Trước khi đo huyết áp bằng máy điện tử, người được đo cần
🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp
Đề Sinh học có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý) và 6 câu trả lời ngắn (đáp số tối đa 4 ký tự, kể cả dấu − và dấu phẩy). Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.
Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn
- 1Thông hiểu
Ưu điểm của hệ tuần hoàn kín so với hệ tuần hoàn hở là
- 2Vận dụng
Một người có chu kì tim 0,6 s. Nhịp tim của người này là
- 3Vận dụng
Bạn An đo huyết áp ngay sau khi đi bộ nhanh lên tầng 4 được 13588 mmHg (số liệu minh hoạ). Nhận định hợp lí nhất là
Phần II · Đúng / sai
- 1Thông hiểu
Số liệu minh hoạ về một số đoạn mạch:
a)Mao mạch có tổng tiết diện lớn nhất và vận tốc máu nhỏ nhất.
b)Huyết áp ở tĩnh mạch chủ cao hơn huyết áp ở mao mạch.
c)Tích vận tốc × tổng tiết diện xấp xỉ bằng nhau ở mọi đoạn mạch (≈ 83 cm³/s), vì lưu lượng máu như nhau.
d)Máu chảy chậm ở mao mạch vì mỗi mao mạch rộng hơn động mạch chủ.
- 2Vận dụng
Tim người trưởng thành lúc nghỉ: tâm nhĩ co 0,1 s, tâm thất co 0,3 s, dãn chung 0,4 s.
a)Tâm thất nghỉ 0,5 s trong mỗi chu kì, dài hơn thời gian co.
b)Tâm nhĩ và tâm thất co cùng lúc trong 0,4 s đầu của chu kì.
c)Khi nhịp tim tăng lên 150 lần/phút thì chu kì tim còn 0,4 s.
d)Tim không mỏi vì cơ tim không bao giờ nghỉ.
Phần III · Trả lời ngắn
- 1Thông hiểu Cho các phát biểu: (1) tâm thất co 0,3 s; (2) tuần hoàn kép là cơ thể có hai quả tim; (3) máu chảy chậm nhất ở mao mạch; (4) huyết áp giảm dần từ động mạch chủ tới tĩnh mạch; (5) tim ếch tách rời không thể đập; (6) bắt mạch nên dùng ngón cái. Số phát biểu đúng là bao nhiêu? Đáp số:
- 2Vận dụng Nhịp tim 80 lần/phút, thể tích tâm thu 60 mL (số liệu minh hoạ). Lưu lượng tim là bao nhiêu L/phút? Đáp số:
- 3Vận dụng Sau khi chạy nhịp tim bạn A là 150; sau 3 phút nghỉ còn 82 lần/phút. Nhịp tim đã giảm bao nhiêu lần/phút? Đáp số:
🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?
- •Phần I thường hỏi hệ hở – kín, tuần hoàn đơn – kép, chu kì tim (0,1 – 0,3 – 0,4 s), vì sao tim không mỏi, huyết áp và vận tốc máu trong hệ mạch.
- •Phần II hay cho bảng số liệu mạch máu hoặc mô tả thí nghiệm đo nhịp tim, huyết áp: ý dễ mất điểm là "mao mạch nhỏ nên máu chảy nhanh", "tim không mỏi vì không nghỉ", "đo huyết áp ngay sau khi chạy".
- •Phần III có thể hỏi nhịp tim từ chu kì, lưu lượng tim = nhịp × thể tích tâm thu, thời gian nghỉ của một buồng tim hoặc số phát biểu đúng; nối với Sinh 10 (hô hấp tế bào cần oxygen do máu mang tới) và Sinh 12 (tiến hoá: tuần hoàn kép là thích nghi của động vật hoạt động mạnh trên cạn).
Miễn dịch ở người và động vật