Sinh học lớp 11
Bài 27 · Cơ bản

Sinh sản ở động vật

Phân biệt các hình thức sinh sản vô tính và ba giai đoạn của sinh sản hữu tính ở động vật, giải thích vì sao số con khác nhau, mô tả vòng điều hoà bằng hormone (GnRH, FSH, LH, testosterone, estrogen, progesterone) cùng liên hệ ngược, hiểu nguyên tắc tránh thai và hỗ trợ sinh sản, rồi ôn cả chương 4.

Ứng với SGK Sinh học 11 (bộ thống nhất): Bài 27

⚡ Nhớ nhanh

  • 1Sinh sản vô tính (phân đôi, nảy chồi, phân mảnh, trinh sinh): một cá thể, không cần giao tử đực, con giống mẹ. Sinh sản hữu tính có ba giai đoạn: hình thành giao tử → thụ tinh → phát triển phôi. Trinh sinh (ong đực nở từ trứng không thụ tinh) vẫn là sinh sản vô tính.
  • 2Thụ tinh ngoài (cá, ếch): trứng và tinh trùng gặp nhau trong nước, tỉ lệ sống rất thấp ⇒ đẻ rất nhiều trứng. Thụ tinh trong (bò sát, chim, thú) cộng chăm sóc con ⇒ đẻ ít mà tỉ lệ sống cao. Đẻ trứng thai: phôi nở trong mẹ nhưng vẫn dùng chất trong trứng; đẻ con: phôi nhận chất từ mẹ qua nhau thai.
  • 3Vòng điều hoà: vùng dưới đồi tiết GnRH ⇒ tuyến yên tiết FSH, LH ⇒ tinh hoàn / buồng trứng tiết testosterone / estrogen, progesterone. Hormone của tuyến sinh dục kìm ngược vùng dưới đồi và tuyến yên (liên hệ ngược âm) nên nồng độ giữ ổn định.
  • 4Chu kì kinh nguyệt khoảng 28 ngày: estrogen tăng đủ cao ⇒ LH vọt ⇒ rụng trứng (~ ngày 14) ⇒ thể vàng tiết progesterone ⇒ tụt hormone thì niêm mạc tử cung bong (hành kinh). Thuốc tránh thai kết hợp (estrogen + progesterone) giữ hormone luôn cao ⇒ FSH, LH thấp ⇒ không rụng trứng. Chỉ bao cao su vừa tránh thai vừa phòng bệnh lây qua đường tình dục.
  • 5Bẫy: cho rằng cá đẻ nhiều vì "khoẻ hơn" (đúng: tỉ lệ sống thấp); nhầm đẻ trứng thai với đẻ con; coi trinh sinh là hữu tính; nghĩ thuốc tránh thai cũng phòng được bệnh lây qua đường tình dục.

👀 Nhìn là hiểu

Trình diễn 4 cảnh tự chạy: vòng GnRH → FSH, LH → testosterone cùng mũi tên liên hệ ngược âm; chu kì nữ 28 ngày (LH vọt ⇒ rụng trứng ⇒ progesterone); uống thuốc tránh thai ⇒ không có đỉnh LH; so sánh hai đồ thị. Bấm 🎮: kéo hormone vào đúng tuyến tiết ra nó (có một thẻ bẫy), rồi kéo ↑ / ↓ cho từng chỉ số khi dùng thuốc tránh thai.

Vùng dưới đồiTuyến yênTinh hoànGnRHFSH, LHGnRH0,00LH0,00testo.0,00mức tương đối

Vùng dưới đồi tiết GnRH, kích thích tuyến yên.

GnRH ⇒ FSH, LH ⇒ testosterone

Mức hormone là đơn vị tương đối, đường cong là mô hình minh hoạ. Cần dùng biện pháp tránh thai thì hỏi bác sĩ.

1 🧫 Sinh sản vô tính ở động vật

Cần nhớ

  • ✦Sinh sản vô tính: chỉ một cá thể mẹ tham gia, không có sự kết hợp giao tử đực – cái; con sinh ra giống mẹ về vật chất di truyền (trừ đột biến).
  • ✦Ưu điểm: nhanh, không cần tìm bạn tình, đông con trong môi trường ổn định. Nhược điểm: các cá thể giống nhau nên khi môi trường đổi (dịch bệnh, khí hậu) dễ cùng bị hại.
  • ✦Trinh sinh vẫn là vô tính vì trứng không được thụ tinh (ong đực nở từ trứng không thụ tinh).

Bốn hình thức sinh sản vô tính ở động vật

Hình thứcCách tạo conVí dụ
Phân đôicơ thể mẹ tách làm hai cá thể mớitrùng giày, trùng roi, amip
Nảy chồichồi mọc ra từ mẹ, lớn lên rồi tách hoặc dính lại thành tập đoànthuỷ tức, san hô
Phân mảnhcơ thể đứt thành mảnh, mỗi mảnh mọc lại thành cá thểgiun dẹp, sao biển
Trinh sinhtrứng không thụ tinh phát triển thành cơ thể mớiong, kiến, một số thằn lằn, rệp

2 🐟 Sinh sản hữu tính: giai đoạn, kiểu thụ tinh, kiểu sinh con

Cần nhớ

  • ✦Ba giai đoạn: (1) hình thành giao tử (sinh tinh ở tinh hoàn, sinh trứng ở buồng trứng, đều qua giảm phân); (2) thụ tinh (tinh trùng gặp trứng tạo hợp tử); (3) phát triển phôi thành cơ thể mới.
  • ✦Sinh tinh: một tinh bào bậc một cho 4 tinh trùng. Sinh trứng: một noãn bào bậc một cho 1 trứng (cùng các thể cực nhỏ tiêu biến).
  • ✦Thụ tinh ngoài: ở môi trường nước, tinh trùng phải tự tìm trứng, trứng và con non không được bảo vệ ⇒ tỉ lệ sống thấp ⇒ đẻ rất nhiều trứng. Thụ tinh trong: tinh trùng đưa vào cơ quan sinh dục cái, phôi được che chở ⇒ đẻ ít mà tỉ lệ sống cao.

Ba kiểu sinh con

KiểuPhôi phát triển ởPhôi lấy chất từVí dụ
Đẻ trứngngoài cơ thể mẹchất dự trữ trong trứngchim, bò sát, cá
Đẻ trứng thaitrong cơ thể mẹvẫn là chất trong trứngmột số cá, rắn
Đẻ controng cơ thể mẹtừ mẹ qua nhau thaithú (cả người)

Dạng bài

Giải thích vì sao số trứng hoặc số con khác nhau

  1. 1 Xác định dữ kiện: thụ tinh ngoài hay trong; con non có được bảo vệ, chăm sóc không.
  2. 2 Thụ tinh ngoài, không chăm con: gần như mọi trứng đều gặp nguy cơ (không gặp tinh trùng, bị ăn, ra điều kiện bất lợi) ⇒ tỉ lệ sống tới tuổi sinh sản rất thấp.
  3. 3 Loài phải bù bằng số lượng để vẫn còn đủ cá thể sống sót. Thụ tinh trong + chăm sóc con thì tỉ lệ sống cao nên đẻ ít.
  4. 4 Kiểm tra: số con sống sót trưởng thành trung bình mỗi mẹ ≈ như nhau (đủ thay thế bố mẹ); kết luận về chiến lược, không về "khoẻ hơn" ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Giải thích "cá đẻ nhiều vì khoẻ hơn" hoặc "thú ít con vì yếu hơn"; thực ra là tỉ lệ sống sót khác nhau do thụ tinh và chăm sóc con.

🐟
Làm mẫu

Một con cá cái đẻ 2 000 000 trứng. Để quần thể ổn định, trung bình mỗi con cái chỉ cần có 2 con sống tới tuổi sinh sản (số liệu minh hoạ). Tỉ lệ trứng sống sót tới tuổi sinh sản là bao nhiêu? Thú đẻ 2 con, cả hai đều sống thì tỉ lệ là bao nhiêu?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

3 🧪 Điều hoà sinh sản bằng hormone

Cần nhớ

  • ✦Chuỗi điều khiển: vùng dưới đồi tiết GnRH ⇒ tuyến yên tiết FSH và LH ⇒ tinh hoàn (nam) hoặc buồng trứng (nữ) tiết hormone sinh dục. Tuyến yên không tiết testosterone hay estrogen.
  • ✦Nam: FSH (cùng testosterone) kích thích sinh tinh; LH kích thích tế bào kẽ tiết testosterone. Testosterone tăng ⇒ kìm GnRH, LH (liên hệ ngược âm) ⇒ nồng độ ổn định, không tăng mãi.
  • ✦Nữ: FSH kích thích nang trứng lớn lên và tiết estrogen; estrogen cao đủ ⇒ LH vọt (liên hệ ngược dương, hiếm gặp) ⇒ rụng trứng; phần nang còn lại thành thể vàng tiết progesterone (cùng estrogen).
  • ✦Progesterone giữ niêm mạc tử cung dày để sẵn sàng làm tổ, đồng thời kìm FSH, LH (không rụng thêm trứng). Không có thai ⇒ thể vàng tàn, estrogen và progesterone tụt ⇒ niêm mạc bong, hành kinh; nếu có thai, nhau thai tiết HCG giữ thể vàng.

Các hormone sinh sản

HormoneNơi tiếtTác dụng chính
GnRHvùng dưới đồikích thích tuyến yên tiết FSH, LH
FSHtuyến yênnam: sinh tinh; nữ: nang trứng phát triển, tiết estrogen
LHtuyến yênnam: tiết testosterone; nữ: gây rụng trứng, tạo thể vàng
Testosteronetinh hoànsinh tinh, đặc điểm sinh dục nam; kìm ngược GnRH, LH
Estrogennang trứng, thể vàngđặc điểm sinh dục nữ, niêm mạc tử cung dày lên; kìm hoặc (lúc cao) kích LH
Progesteronethể vànggiữ niêm mạc tử cung, kìm FSH, LH

Chu kì kinh nguyệt ~ 28 ngày (ngày 1 = ngày đầu hành kinh)

Giai đoạnNgàySự kiện chính
Hành kinh1 – 5niêm mạc bong; FSH bắt đầu tăng
Pha nang trứng1 – 14FSH ⇒ nang lớn ⇒ estrogen tăng dần ⇒ niêm mạc dày lên
Rụng trứng~ 14estrogen cao ⇒ LH vọt ⇒ trứng rời nang
Pha thể vàng15 – 28thể vàng tiết progesterone (đỉnh ~ ngày 20 – 21); không thụ tinh thì tàn ⇒ hành kinh

Dạng bài

Đọc bảng hormone để xác định thời điểm trong chu kì

  1. 1 Xác định dữ kiện: ngày, nồng độ FSH, LH, estrogen, progesterone (đơn vị tương đối).
  2. 2 Tìm đỉnh LH (tăng vọt gấp nhiều lần): rụng trứng xảy ra khoảng một ngày sau đỉnh. Estrogen cao ngay trước đó.
  3. 3 Progesterone cao ⇒ đang ở pha thể vàng (sau rụng trứng); progesterone ≈ 1 ⇒ pha nang trứng hoặc sắp hành kinh.
  4. 4 Kiểm tra: LH vọt trước, progesterone tăng sau rụng trứng (không thể ngược lại) ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Cho rằng rụng trứng vào lúc progesterone cao nhất (ngày 21); hoặc nghĩ FSH là hormone gây rụng trứng (đó là LH).

📅
Làm mẫu

Bảng sau là nồng độ hormone (đơn vị tương đối) ở một chu kì 28 ngày. LH ngày 13 gấp bao nhiêu lần ngày 7? Trứng rụng gần nhất vào ngày nào? Ngày 21 ở pha nào?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

4 🩺 Điều khiển sinh sản: tránh thai, sinh đẻ có kế hoạch, hỗ trợ sinh sản

Cần nhớ

  • ✦Ba hướng tránh thai: ngăn rụng trứng (thuốc tránh thai chứa hormone); ngăn tinh trùng gặp trứng (bao cao su, triệt sản); ngăn hợp tử làm tổ (dụng cụ tử cung). Mỗi biện pháp có chỉ định, tác dụng phụ riêng ⇒ hỏi nhân viên y tế trước khi dùng.
  • ✦Bao cao su là biện pháp duy nhất vừa tránh thai vừa giảm nguy cơ bệnh lây qua đường tình dục (kể cả HIV); thuốc tránh thai không có tác dụng đó.
  • ✦Thụ tinh nhân tạo (đưa tinh dịch vào đường sinh dục cái): một con đực giống tốt có nhiều đời con. Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF): trứng và tinh trùng gặp nhau ngoài cơ thể, phôi sớm được chuyển vào tử cung; hỗ trợ các cặp vợ chồng hiếm muộn, nhân giống loài quý hiếm.
  • ✦Sinh đẻ có kế hoạch là chủ động chọn thời điểm, số con và khoảng cách giữa các lần sinh; thai kì ở người khoảng 40 tuần (280 ngày) tính từ ngày đầu kì kinh cuối. Học sinh nên có kiến thức đúng về sức khoẻ sinh sản, biết nhờ người lớn và cơ sở y tế tin cậy tư vấn.

Dạng bài

Dự đoán tác dụng của hormone đưa từ ngoài vào

  1. 1 Xác định dữ kiện: hormone nào, nồng độ cao hay thấp, đưa đều đặn hay một lần.
  2. 2 Hormone sinh dục trong máu cao liên tục ⇒ liên hệ ngược âm lên vùng dưới đồi và tuyến yên ⇒ FSH, LH giảm.
  3. 3 FSH, LH giảm ⇒ nang trứng không lớn, không có đỉnh LH ⇒ không rụng trứng; buồng trứng tự tiết ít estrogen, progesterone hơn.
  4. 4 Kiểm tra: tổng hormone trong máu (tự tiết + thuốc) vẫn cao, nhưng phần do cơ thể tự tiết giảm ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Nghĩ thêm hormone thì FSH, LH cũng tăng theo; hoặc tin thuốc tránh thai phòng được cả bệnh lây qua đường tình dục. Muốn dùng thuốc phải hỏi bác sĩ, không tự ý.

💊
Làm mẫu

Một bạn nữ uống thuốc tránh thai kết hợp (estrogen + progesterone nhân tạo) mỗi ngày đúng hướng dẫn của bác sĩ. FSH, LH và sự rụng trứng thay đổi thế nào?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

5 🔁 Ôn chương 4: Sinh sản ở sinh vật

Tóm tắt bài 24 – 27

Nội dungÝ chính
Vô tínhmột cá thể, con giống mẹ, nhanh; ở thực vật: giâm, chiết, ghép, nuôi cấy mô; ở động vật: phân đôi, nảy chồi, phân mảnh, trinh sinh
Hữu tínhgiảm phân tạo giao tử + thụ tinh ⇒ biến dị tổ hợp, quần thể thích nghi khi môi trường đổi
Thụ tinh kép (thực vật có hoa)tinh tử 1 + trứng ⇒ hợp tử 2n; tinh tử 2 + nhân lưỡng bội của túi phôi ⇒ nhân tam bội 3n (nội nhũ)
Hạt phấn, túi phôihạt phấn có 2 tinh tử; túi phôi 7 tế bào, 8 nhân (n)
Động vậtthụ tinh ngoài / trong; đẻ trứng / trứng thai / đẻ con; GnRH ⇒ FSH, LH ⇒ hormone sinh dục, liên hệ ngược âm

Dạng bài

Đếm số NST trong hạt (thụ tinh kép)

  1. 1 Xác định dữ kiện: bộ NST lưỡng bội 2n của loài; giao tử n = 2n / 2.
  2. 2 Hợp tử = tinh tử (n) + trứng (n) = 2n (phát triển thành phôi).
  3. 3 Nội nhũ = tinh tử (n) + nhân lưỡng bội của tế bào trung tâm (hai nhân cực, 2 × n = 2n) = 3n.
  4. 4 Kiểm tra: phôi 2n, nội nhũ 3n; hạt phấn và trứng đều n ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Cho nội nhũ là 2n (giống hợp tử); hoặc nhầm hạt phấn là 2n. Nội nhũ là 3n vì có hai nhân cực cộng một tinh tử.

🌾
Làm mẫu

Một loài thực vật có 2n = 24. Hạt phấn, hợp tử và tế bào nội nhũ (sau thụ tinh kép) lần lượt có bao nhiêu NST?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

6 🏡 Sinh học quanh ta

  • ✦🐠 Trại cá giống: cá mè, cá trắm đẻ hàng trăm nghìn trứng; người nuôi tiêm kích dục tố để cá đẻ đúng lúc, ương con non trong bể để tăng tỉ lệ sống.
  • ✦🐄 Thụ tinh nhân tạo ở bò là kĩ thuật phổ biến ở Việt Nam: tinh đông lạnh của bò đực giống tốt giúp đàn bò sữa, bò thịt cải tạo giống nhanh.
  • ✦🏥 Hỗ trợ sinh sản: IVF được nhiều bệnh viện ở Việt Nam thực hiện cho các cặp vợ chồng khó có con; kết quả phụ thuộc từng trường hợp, nên đến cơ sở y tế uy tín.
  • ✦💬 Sức khoẻ sinh sản tuổi vị thành niên: chuyện chu kì, tránh thai, bệnh lây qua đường tình dục cần thông tin đúng; có thắc mắc hãy hỏi cha mẹ, thầy cô, cán bộ y tế trường học hoặc bác sĩ.

7 💡 Mẹo làm nhanh và lỗi hay sai

⚡ Mẹo làm nhanh trắc nghiệm

  • ✦Chuỗi điều khiển luôn đọc theo thứ tự GnRH (dưới đồi) ⇒ FSH, LH (tuyến yên) ⇒ hormone tuyến sinh dục; mũi tên ngược là kìm (liên hệ ngược âm).
  • ✦Hỏi "hormone gây rụng trứng" ⇒ LH; "hormone giữ niêm mạc tử cung" ⇒ progesterone; "nang trứng lớn" ⇒ FSH.
  • ✦Đề cho thuốc / hormone ngoài đưa vào liên tục ⇒ FSH, LH giảm, không rụng trứng.
  • ✦Phân biệt nhanh: trứng nở trong mẹ nhưng ăn chất trong trứng ⇒ đẻ trứng thai; ăn chất của mẹ qua nhau thai ⇒ đẻ con.

⚠️ Lỗi hay sai nhất

  • ✦Giải thích cá đẻ hàng nghìn trứng vì "cá khoẻ hơn": thực ra tỉ lệ sống sót chỉ cỡ một phần triệu ⇒ phải bù bằng số lượng.
  • ✦Cho rằng tuyến yên tiết testosterone hoặc estrogen: hai hormone đó do tinh hoàn và buồng trứng tiết.
  • ✦Nhầm FSH với LH: rụng trứng do LH vọt, không phải FSH.
  • ✦Coi trinh sinh là sinh sản hữu tính (trứng không thụ tinh nên là vô tính); cho nội nhũ là 2n (đúng là 3n).
  • ✦Cho rằng thuốc tránh thai phòng được HIV; hoặc cho rằng uống thuốc xong thì FSH, LH tăng.
  • ✦Quên liên hệ ngược âm: testosterone tăng thì GnRH, LH giảm chứ không tăng thêm.

🧮 Kiểm tra số / logic

  • ✦Rụng trứng ≈ 14 ngày trước kì kinh sau: chu kì 28 ngày ⇒ ngày 14; chu kì 32 ngày ⇒ ngày 18 (pha thể vàng thường cố định ~ 14 ngày).
  • ✦Số giao tử: 1 tinh bào bậc một ⇒ 4 tinh trùng; 1 noãn bào bậc một ⇒ 1 trứng.
  • ✦Hợp tử 2n, nội nhũ 3n, hạt phấn / trứng n: tỉ lệ 2 : 3 : 1.
  • ✦Kiểm tra bằng phản ví dụ: nếu hormone tuyến sinh dục cao mà FSH, LH cũng tăng thì không có điều hoà ⇒ phải là liên hệ ngược âm.

✏️ Luyện tập

Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.

🧫

Vô tính và giao tử

  1. 1
    Nhận biết

    Thuỷ tức sinh sản vô tính chủ yếu bằng hình thức

  2. 2
    Thông hiểu

    Ong đực nở ra từ trứng không được thụ tinh. Hình thức sinh sản này là

  3. 3
    Thông hiểu

    Điểm chung của mọi hình thức sinh sản vô tính ở động vật là

  4. 4
    Thông hiểu Một cơ thể đực có 100 tế bào (tinh bào bậc một) cùng giảm phân bình thường tạo tinh trùng. Tổng số tinh trùng thu được là .
🐟

Sinh sản hữu tính: thụ tinh và kiểu sinh con

  1. 1
    Nhận biết

    Ba giai đoạn của sinh sản hữu tính ở động vật theo đúng thứ tự là

  2. 2
    Thông hiểu

    Cá đẻ hàng nghìn trứng mỗi lứa chủ yếu vì

  3. 3
    Vận dụng Một cá cái đẻ 2 000 000 trứng; để quần thể ổn định, trung bình mỗi con cái chỉ cần 2 con sống tới tuổi sinh sản (số liệu minh hoạ). Tỉ lệ sống sót là phần triệu.
  4. 4
    Thông hiểu

    Đẻ trứng thai khác đẻ con ở chỗ

  5. 5
    Vận dụng

    Số liệu về bốn loài (số liệu minh hoạ): Nhận xét nào hợp lí?

🧪

Hormone và chu kì

  1. 1
    Nhận biết

    Hormone do tuyến yên tiết ra để điều khiển tinh hoàn và buồng trứng là

  2. 2
    Thông hiểu

    Khi nồng độ testosterone trong máu tăng cao, điều nào sau đây xảy ra?

  3. 3
    Thông hiểu

    Nồng độ hormone (đơn vị tương đối, số liệu minh hoạ) ở một chu kì 28 ngày: Trứng rụng gần nhất vào ngày nào?

  4. 4
    Vận dụng Dùng bảng nồng độ hormone ở câu trên: LH ngày 13 gấp lần LH ngày 7.
  5. 5
    Vận dụng Một bạn nữ có chu kì đều 32 ngày (ngày 1 là ngày đầu hành kinh). Rụng trứng xảy ra khoảng 14 ngày trước kì kinh tiếp theo, tức vào ngày của chu kì.
🩺

Tránh thai và hỗ trợ sinh sản

  1. 1
    Nhận biết

    Biện pháp tránh thai nào đồng thời giảm nguy cơ bệnh lây qua đường tình dục?

  2. 2
    Vận dụng

    Vì sao thuốc tránh thai kết hợp (estrogen + progesterone) uống đều mỗi ngày ngăn được rụng trứng?

  3. 3
    Thông hiểu

    Lợi ích chính của thụ tinh nhân tạo trong chăn nuôi là

  4. 4
    Thông hiểu

    Trong thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), điều nào đúng?

  5. 5
    Thông hiểu Thai kì ở người khoảng 40 tuần, tương ứng khoảng ngày.
🔁

Ôn chương 4

  1. 1
    Thông hiểu

    Ở thực vật có hoa, thụ tinh kép tạo ra

  2. 2
    Vận dụng Một loài có 2n = 24. Sau thụ tinh kép, tế bào nội nhũ có nhiễm sắc thể.
  3. 3
    Thông hiểu

    Giâm cành khoai lang là hình thức sinh sản

  4. 4
    Thông hiểu

    Vì sao sinh sản hữu tính giúp quần thể thích nghi tốt hơn khi môi trường thay đổi?

  5. 5
    Thông hiểu

    Một noãn bào bậc một giảm phân cho bao nhiêu trứng?

  6. 6
    Thông hiểu Mỗi hạt phấn trưởng thành có tinh tử (giao tử đực).

🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp

Đề Sinh học có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý) và 6 câu trả lời ngắn (đáp số tối đa 4 ký tự, kể cả dấu − và dấu phẩy). Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.

🅰️

Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn

  1. 1
    Thông hiểu

    Mô tả nào đúng về điều hoà ở nữ trước khi rụng trứng?

  2. 2
    Vận dụng

    Cắt bỏ tinh hoàn của một con chuột đực rồi đo hormone sau vài tuần. Kết quả hợp lí nhất là

  3. 3
    Vận dụng

    Phát biểu nào sai về thụ tinh nhân tạo và hỗ trợ sinh sản?

✅

Phần II · Đúng / sai

  1. 1
    Vận dụng

    Một thí nghiệm trên chuột đực: cắt bỏ hai tinh hoàn, vài tuần sau nồng độ LH và FSH trong máu tăng rõ rệt. Khi tiêm testosterone đều đặn cho những con chuột này, LH và FSH giảm trở lại.

    a)Testosterone gây liên hệ ngược âm lên vùng dưới đồi và tuyến yên.

    b)Sau khi cắt tinh hoàn, nồng độ FSH trong máu giảm.

    c)Tiêm testosterone làm LH giảm trở lại.

    d)Kết quả chứng tỏ tuyến yên là nơi tiết testosterone.

  2. 2
    Vận dụng

    Ở một loài thằn lằn chỉ có cá thể cái, con cái đẻ trứng không qua thụ tinh và trứng nở ra thằn lằn con (một số loài thật sự sinh sản như vậy).

    a)Đây là sinh sản vô tính kiểu trinh sinh.

    b)Thằn lằn con thường giống mẹ về vật chất di truyền.

    c)Cần có tinh trùng thụ tinh cho trứng thì trứng mới nở.

    d)Cách sinh sản này tạo nhiều biến dị tổ hợp hơn sinh sản hữu tính.

🔢

Phần III · Trả lời ngắn

  1. 1
    Thông hiểu Cho các phát biểu: (1) bao cao su giảm nguy cơ bệnh lây qua đường tình dục; (2) ở đẻ trứng thai, phôi nhận chất dinh dưỡng từ mẹ qua nhau thai; (3) trinh sinh là sinh sản hữu tính; (4) progesterone do thể vàng tiết; (5) LH tăng vọt trước khi trứng rụng. Có bao nhiêu phát biểu đúng? Đáp số:
  2. 2
    Vận dụng Một bạn nữ có chu kì đều 26 ngày. Rụng trứng khoảng 14 ngày trước kì kinh tiếp theo, tức vào ngày thứ mấy của chu kì? Đáp số:
  3. 3
    Vận dụng Cần tối thiểu bao nhiêu tinh bào bậc một giảm phân bình thường để tạo ra 120 tinh trùng? Đáp số:

🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?

  • •Phần I thường hỏi so sánh đẻ trứng – đẻ trứng thai – đẻ con, thụ tinh ngoài – trong, hormone nào do tuyến nào tiết và tác dụng của liên hệ ngược âm; nhớ "LH gây rụng trứng, progesterone giữ niêm mạc".
  • •Phần II hay có một thí nghiệm (cắt tuyến, tiêm hormone, bảng nồng độ hormone theo ngày) rồi bốn ý hỏi chiều thay đổi của FSH, LH; ý dễ mất điểm là quên mất liên hệ ngược âm khi cắt tinh hoàn hoặc tiêm hormone.
  • •Phần III có thể hỏi số phát biểu đúng, ngày rụng trứng từ độ dài chu kì, số tinh trùng hay số NST nội nhũ; nối với Sinh 10 (giảm phân tạo giao tử) và Sinh 12 (biến dị tổ hợp, di truyền người).
Làm đề thi thử trọn bộ
Bài tiếp theo
Mối quan hệ giữa các quá trình sinh lí. Ngành nghề liên quan đến sinh học cơ thể