Sinh học lớp 11
Bài 22 · Cơ bản

Sinh trưởng và phát triển ở động vật

Phân biệt ba kiểu phát triển ở động vật (không qua biến thái, biến thái hoàn toàn, biến thái không hoàn toàn), giải thích vai trò của ecdysone, juvenile hormone, GH, thyroxine, làm được bài thực hành quan sát biến thái, rồi ôn cả chương 3.

Ứng với SGK Sinh học 11 (bộ thống nhất): Bài 22, Bài 23

⚡ Nhớ nhanh

  • 1Không qua biến thái (người, gà, trâu bò): con non giống con trưởng thành, chỉ nhỏ hơn. Biến thái hoàn toàn (bướm, ruồi, ong, ếch): trứng → ấu trùng → nhộng → trưởng thành, ấu trùng khác hẳn con trưởng thành. Biến thái không hoàn toàn (châu chấu, gián, ve sầu): trứng → ấu trùng → trưởng thành, không có nhộng, lột xác nhiều lần.
  • 2Lợi ích của biến thái hoàn toàn: ấu trùng và con trưởng thành khác thức ăn, khác nơi ở nên không tranh ăn của nhau (sâu ăn lá, bướm hút mật); châu chấu thì cả hai cùng ăn lá nên cạnh tranh trực tiếp.
  • 3Hormone sâu bọ: ecdysone gây lột xác và thúc biến thái; juvenile hormone giữ trạng thái ấu trùng, ngăn biến thái (hai hormone tác dụng ngược nhau). Hormone người: GH (tuyến yên) làm lớn lên; thyroxine (tuyến giáp, cần iodine) điều hoà chuyển hoá, phát triển thần kinh, thúc nòng nọc biến thái; testosterone, estrogen gây biến đổi tuổi dậy thì.
  • 4Thực hành: nuôi nòng nọc phải có chỗ cạn (mọc đủ chân là thở phổi, không có chỗ cạn thì chết đuối), nước máy để lắng 1 – 2 ngày cho bay hết chlorine, ghi ngày cụ thể vào bảng theo dõi, thả về đúng nơi bắt.
  • 5Bẫy: nhầm biến thái không hoàn toàn có nhộng; nhầm juvenile hormone thúc biến thái; cho bướu cổ là do ăn nhiều muối (đúng là do thiếu iodine).

👀 Nhìn là hiểu

Xem bốn cảnh tự chạy (bướm có nhộng và hai thanh ecdysone – juvenile hormone, châu chấu không có nhộng, nòng nọc thành ếch khi thyroxine tăng, ai tranh ăn với con), rồi tự chơi: kéo năm thẻ (ecdysone, juvenile hormone, thyroxine, GH, hòn đá nhô khỏi nước) vào sinh vật đang cần; sai thì ô rung và có một dòng lí do.

Biến thái hoàn toàn: có nhộngtrứngsâu (ấu trùng)nhộngbướmjuvenile hormoneecdysonemức hormone: minh hoạ, không phải nồng độ thật

Từ trứng nở ra sâu: ăn lá để lớn.

ecdysone dâng cao sẽ báo hiệu bước tiếp theo

1 🦋 Ba kiểu phát triển ở động vật

Ba kiểu phát triển

Con non so với trưởng thànhVí dụ / ghi nhớ
Không qua biến tháigiống bố mẹ, chỉ nhỏ hơn và chưa hoàn thiệnngười, trâu bò, gà
Biến thái hoàn toànkhác hẳn, có giai đoạn nhộngbướm, ruồi, ong, ếch
Biến thái không hoàn toàngần giống, không có nhộng, lột xác nhiều lầnchâu chấu, gián, ve sầu
Ai không tranh ăn với conbiến thái hoàn toànsâu ăn lá, bướm hút mật
Ai cạnh tranh với conbiến thái không hoàn toànấu trùng và châu chấu cùng ăn lá

Cần nhớ

  • ✦Biến thái là sự thay đổi đột ngột về hình thái, cấu tạo và sinh lí của con non để thành con trưởng thành: không phải chỉ lớn lên mà cơ thể được xây lại.
  • ✦Biến thái hoàn toàn: trứng → ấu trùng → nhộng → trưởng thành. Nhộng nằm im nhưng bên trong các cơ quan của sâu bị phân giải và cơ quan của bướm được hình thành. Không được vứt nhộng vì tưởng đã chết.
  • ✦Biến thái không hoàn toàn: trứng → ấu trùng → trưởng thành. Ấu trùng gần giống trưởng thành, chỉ chưa có cánh, chưa sinh sản; lột xác nhiều lần để lớn.
  • ✦Cái lợi lớn của biến thái hoàn toàn: ấu trùng và trưởng thành khác thức ăn, nơi ở, nhiệm vụ (sâu: ăn và lớn; bướm: sinh sản và phát tán) nên không cạnh tranh, cùng một nguồn sống nuôi được nhiều cá thể hơn.

Dạng bài

Xác định kiểu phát triển của một loài

  1. 1 Xác định dữ kiện: các giai đoạn của vòng đời, con non có giống con trưởng thành không, có giai đoạn nhộng không.
  2. 2 Không có ấu trùng, con non giống bố mẹ ⇒ không qua biến thái.
  3. 3 Có ấu trùng và có nhộng, ấu trùng khác hẳn ⇒ biến thái hoàn toàn; có ấu trùng nhưng không có nhộng, ấu trùng gần giống ⇒ không hoàn toàn.
  4. 4 Kiểm tra: có nhộng thì chắc chắn là biến thái hoàn toàn; hai loài cùng ăn lá ở mọi giai đoạn thì dễ cạnh tranh ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Cho biến thái không hoàn toàn cũng có giai đoạn nhộng; hoặc cho rằng "biến thái" chỉ là thay đổi hình dạng cho đẹp, quên ý nghĩa tránh cạnh tranh.

🐞
Làm mẫu

Loài X: trứng nở ra ấu trùng ăn lá, bò trên cây; ấu trùng ngừng ăn, treo mình, thành nhộng; sau đó thành con bay, hút mật hoa. Loài Y: ấu trùng giống con trưởng thành nhưng nhỏ hơn, chưa có cánh, lột xác bốn lần rồi thành con trưởng thành, cả hai cùng ăn lá. Xác định kiểu phát triển và cho biết loài nào dễ có cạnh tranh giữa con và bố mẹ.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

2 🧪 Hormone điều hoà sinh trưởng và phát triển

Hormone điều hoà

HormoneTiết ởTác dụng
Ecdysonesâu bọgây lột xác, thúc biến thái
Juvenile hormonesâu bọgiữ trạng thái ấu trùng, ngăn biến thái
Thyroxinetuyến giáp (cần iodine)điều hoà chuyển hoá, phát triển thần kinh; thúc nòng nọc biến thái
GH (hormone sinh trưởng)tuyến yênlàm lớn lên: thiếu lúc nhỏ thì lùn, thừa lúc nhỏ thì khổng lồ
Testosterone, estrogentinh hoàn, buồng trứngbiến đổi ở tuổi dậy thì

Cần nhớ

  • ✦Ở sâu bọ, tỉ lệ juvenile hormone / ecdysone quyết định: ecdysone cao + juvenile hormone cao ⇒ chỉ lột xác, vẫn là ấu trùng; juvenile hormone giảm ⇒ hoá nhộng rồi thành trưởng thành.
  • ✦Thyroxine cần iodine để tạo ra. Thiếu iodine ⇒ tuyến giáp không đủ thyroxine, phải phình to để cố bù ⇒ bướu cổ. Ở trẻ nhỏ, thiếu thyroxine gây chậm lớn, chậm phát triển trí tuệ, hậu quả không hồi lại được ⇒ muối ăn được trộn iodine.
  • ✦Ở nòng nọc, thyroxine tăng ⇒ mọc chân, mang đổi thành phổi, đuôi ngắn dần ⇒ thành ếch. Thiếu thyroxine (hoặc thiếu iodine) thì nòng nọc không biến thái được.
  • ✦GH chỉ làm lớn lên (sinh trưởng), không gây biến thái; không dùng GH hay hormone tăng trọng tuỳ tiện.

Dạng bài

Đọc thí nghiệm hormone từ bảng số liệu

  1. 1 Xác định dữ kiện: nhóm đối chứng và các nhóm thêm hormone / chất ngăn; chỉ tiêu đo (số ngày, có biến thái không).
  2. 2 So từng nhóm với đối chứng: nhóm thêm hormone nhanh hơn ⇒ hormone thúc quá trình; nhóm thêm chất ngăn không xảy ra ⇒ hormone cần cho quá trình.
  3. 3 Tính chênh lệch hoặc tỉ lệ (số ngày đối chứng − số ngày nhóm thí nghiệm; hoặc chia).
  4. 4 Kiểm tra: kết luận phải khớp cả hai nhóm (nhanh hơn và không xảy ra), không chỉ một nhóm ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Kết luận chỉ từ nhóm B mà bỏ qua nhóm C; hoặc nhầm juvenile hormone (giữ ấu trùng) với hormone thúc biến thái ở sâu bọ.

🐸
Làm mẫu

Ba nhóm nòng nọc: A đối chứng thành ếch sau 60 ngày; B thêm thyroxine vào nước thành ếch sau 25 ngày; C thêm chất ngăn tuyến giáp tạo thyroxine, sau 90 ngày vẫn là nòng nọc (số liệu minh hoạ). Kết luận gì và nhóm B sớm hơn nhóm A bao nhiêu ngày?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

3 🥚 Nhân tố ảnh hưởng và ứng dụng

Cần nhớ

  • ✦Nhân tố bên trong: di truyền, hormone. Bên ngoài: thức ăn (đủ chất, đúng giai đoạn), nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm, bệnh tật.
  • ✦Nuôi tằm: tằm nhả tơ ở giai đoạn ấu trùng nên muốn nhiều tơ thì kéo dài giai đoạn ấu trùng (cho ăn đủ, giữ điều kiện ổn định, hạn chế yếu tố thúc biến thái sớm); đây là cách làm ở cơ sở nuôi tằm.
  • ✦Vật nuôi: cho ăn đủ chất đúng giai đoạn; thận trọng với hormone tăng trọng: nhiều loại bị cấm vì tồn dư trong thịt gây hại cho người ăn.
  • ✦Với bản thân ở tuổi dậy thì: ăn đủ đạm và calcium, ngủ đủ, vận động; thắc mắc về cơ thể thì hỏi bố mẹ, thầy cô, nhân viên y tế.

4 🔬 Thực hành: Quan sát biến thái ở động vật

Mục đích, mẫu vật, dụng cụ

  • ✦Mục đích: quan sát, ghi lại các giai đoạn biến thái của một loài, đo được thời gian từng giai đoạn, nhận ra ai tranh ăn với ai.
  • ✦Mẫu vật dễ kiếm: sâu bướm trên cây cải, cây chanh, rau; nòng nọc ở ao, ruộng; tằm mua ở nơi nuôi; ruồi giấm trong lọ chuối chín. Có thể thay bằng video hoặc mô phỏng nếu không kiếm được mẫu.
  • ✦Dụng cụ: hộp nhựa có lỗ thông khí + giấy thấm (sâu bướm); bể hoặc chậu nước + rong + hòn đá hoặc mảnh xốp (nòng nọc); kính lúp; thước nhỏ; sổ ghi và bút.

Các bước

  • ✦Nuôi sâu bướm: cho vào hộp có lỗ thông khí, lót giấy thấm, thay lá tươi mỗi ngày đúng loại lá đã bắt được nó; tránh nắng gắt và quá ẩm.
  • ✦Nuôi nòng nọc: dùng nước không có chlorine (nước máy để lắng 1 – 2 ngày), thả ít rong, cho ăn rau luộc mềm hoặc thức ăn cá, thay một phần nước vài ngày một lần. Luôn để một hòn đá hoặc mảnh xốp nhô lên khỏi mặt nước: nòng nọc mọc đủ bốn chân là thở bằng phổi, bể toàn nước sâu thì nó chết đuối.
  • ✦Ghi bảng theo dõi: ngày quan sát (ghi ngày cụ thể, không ghi "vài hôm sau"), giai đoạn, hình thái (dài bao nhiêu, màu gì, có chân, có cánh chưa), thức ăn, hoạt động; chụp ảnh hoặc vẽ mỗi lần.
  • ✦Kết thúc: thả con vật về đúng nơi đã bắt; không bắt loài quý hiếm hoặc được bảo vệ; làm xong rửa tay bằng xà phòng.

Bảng theo dõi mẫu: nuôi sâu bướm

NgàyGiai đoạn và hình tháiThức ăn, hoạt động
1trứng nhỏ màu vàng nhạtchưa ăn
4sâu non nở ra, dài khoảng 3 mmgặm lá non, ăn liên tục
12sâu dài khoảng 25 mm, đã lột xác vài lầnăn rất khoẻ, lớn nhanh
16sâu ngừng ăn, treo mìnhchuẩn bị hoá nhộng
18nhộng, nằm im, không ănbên trong được xây lại
28vỏ nhộng nứt, bướm chui ra, phơi cánhhút mật hoa, bay đi

Dạng bài

Tính thời gian từng giai đoạn từ bảng theo dõi

  1. 1 Xác định dữ kiện: ngày bắt đầu mỗi giai đoạn trong bảng.
  2. 2 Thời gian một giai đoạn = ngày bắt đầu giai đoạn sau − ngày bắt đầu giai đoạn đó.
  3. 3 Cả vòng đời = ngày bướm chui ra − ngày thấy trứng.
  4. 4 Kiểm tra: các giai đoạn cộng lại bằng cả vòng đời ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Ghi "vài hôm sau" nên không tính được; hoặc tính sâu non đến ngày 16 (lúc ngừng ăn) thay vì đến lúc thành nhộng ngày 18 mà không nói rõ mốc.

🐛
Làm mẫu

Theo bảng theo dõi mẫu, giai đoạn nhộng kéo dài bao nhiêu ngày, giai đoạn sâu non (từ lúc nở đến lúc hoá nhộng) kéo dài bao nhiêu ngày, và cả vòng đời từ trứng đến bướm là bao nhiêu ngày?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

An toàn và đạo đức

  • ✦Nuôi đủ ăn, đủ sạch, không chọc phá; không đụng vào nhộng.
  • ✦Nước máy phải để lắng cho bay hết chlorine, không dùng nước mới hứng hoặc nước nóng.
  • ✦Không bắt động vật hoang dã, loài quý hiếm; làm có người lớn ở nhà hoặc giáo viên ở trường; rửa tay sau khi nuôi.

5 🔁 Ôn chương 3: Sinh trưởng và phát triển ở sinh vật

Chương 3 trong một bảng (bài 19 – 23)

Thực vật (bài 20, 21)Động vật (bài 22, 23)
Sinh trưởngmô phân sinh đỉnh làm dài; mô phân sinh bên làm thân to (vòng gỗ)tăng kích thước, khối lượng (lớn lên)
Phát triểnphân hoá cơ quan: ra rễ, thân, lá, hoa, quảkhông biến thái / biến thái hoàn toàn / không hoàn toàn
Hormonekích thích: auxin, gibberellin, cytokinin; ức chế: abscisic acid, ethyleneecdysone, juvenile hormone (sâu bọ); GH, thyroxine, testosterone, estrogen (người)
Ứng dụngbấm ngọn phá ưu thế ngọn; tính tuổi cây bằng vòng gỗnuôi tằm kéo dài ấu trùng; muối iodine; nuôi đủ chất đúng giai đoạn

Mốc cần nhớ

  • ✦Sinh trưởng là tăng kích thước, khối lượng; phát triển = sinh trưởng + phân hoá tế bào + phát sinh hình thái (hình thành cơ quan), nối thành vòng đời. Đường cong sinh trưởng thường có dạng chữ S: chậm → nhanh → chậm dần rồi dừng.
  • ✦Vòng gỗ: mô phân sinh bên của cây gỗ ở vùng có mùa rõ rệt tạo ra mỗi năm một vòng ⇒ đếm vòng gỗ ước lượng tuổi cây (vùng nhiệt đới nhiều khi vòng không rõ).
  • ✦Ưu thế ngọn: auxin sinh ra ở ngọn ức chế chồi bên; bấm ngọn bỏ ưu thế ngọn nên cây ra nhiều cành bên (chè, cà phê).
  • ✦Cái chung: hormone điều hoà sinh trưởng và phát triển ở cả thực vật và động vật; môi trường (thức ăn, nhiệt độ, ánh sáng) ảnh hưởng đến mức độ biểu hiện.

Dạng bài

Tính tuổi cây từ vòng gỗ

  1. 1 Xác định dữ kiện: số vòng gỗ đếm được, năm đốn cây, mỗi năm một vòng.
  2. 2 Tuổi cây ≈ số vòng gỗ (năm).
  3. 3 Năm trồng = năm đốn − tuổi cây.
  4. 4 Kiểm tra: năm trồng phải nhỏ hơn năm đốn; vòng sát lõi là vòng của năm đầu ✓.

⚠️ Bẫy hay gặp: Cộng thay vì trừ (2026 + 38); hoặc áp dụng đếm vòng gỗ cho cây thân cỏ, cây vùng nhiệt đới không có mùa rõ rệt.

🌳
Làm mẫu

Một cây gỗ ở vùng ôn đới bị đốn năm 2026, đếm được 38 vòng gỗ rõ (mỗi năm một vòng). Cây được trồng vào năm nào?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

6 🧂 Sinh học quanh ta

  • ✦🧂 Muối iodine trộn sẵn ở nước ta để phòng bướu cổ và chậm phát triển do thiếu iodine, nhất là ở vùng núi xa biển.
  • ✦🧵 Nuôi tằm lấy tơ: người nuôi cho tằm ăn đủ lá dâu, giữ điều kiện ổn định để tằm lớn đều rồi mới nhả tơ làm kén.
  • ✦🐸 Nòng nọc ở ao ruộng biến thành ếch, nhái; ếch ăn sâu bọ nên giúp nhà nông: không nên bắt quá nhiều hoặc dùng thuốc trừ sâu bừa bãi.
  • ✦🍗 Thịt sạch: hormone tăng trọng nhiều loại bị cấm dùng trong chăn nuôi; chọn nguồn thịt có kiểm dịch, nhãn mác rõ ràng.

7 💡 Mẹo làm nhanh và lỗi hay sai

⚡ Mẹo làm nhanh trắc nghiệm

  • ✦Có nhộng ⇒ biến thái hoàn toàn; không nhộng, ấu trùng gần giống ⇒ không hoàn toàn; con non giống bố mẹ ⇒ không biến thái.
  • ✦Hormone sâu bọ: ecdysone = thúc (lột xác, biến thái); juvenile hormone = giữ ấu trùng. Hai chất này ngược nhau.
  • ✦Thiếu iodine ⇒ thiếu thyroxine ⇒ bướu cổ, chậm lớn; GH chỉ làm lớn lên, không biến thái.
  • ✦Đề cho bảng theo dõi theo ngày: lấy hiệu hai ngày liên tiếp để ra thời gian từng giai đoạn; đề cho vòng gỗ: tuổi = số vòng.

⚠️ Lỗi hay sai nhất

  • ✦Cho biến thái không hoàn toàn có giai đoạn nhộng (châu chấu, gián, ve sầu không có nhộng).
  • ✦Cho juvenile hormone thúc biến thái; đúng là nó giữ trạng thái ấu trùng, ngược với ecdysone.
  • ✦Cho bướu cổ do ăn nhiều muối; đúng là do thiếu iodine nên tuyến giáp phình to để bù.
  • ✦Tưởng nhộng nằm im là chết rồi vứt đi: bên trong nhộng cơ thể đang được xây lại thành bướm.
  • ✦Nuôi nòng nọc trong bể toàn nước sâu, không có chỗ cạn: nòng nọc mọc đủ chân thở bằng phổi nên chết đuối.
  • ✦Tính năm trồng cây bằng 2026 + 38 thay vì 2026 − 38 = 1988; ghi bảng theo dõi "vài hôm sau" nên không tính được thời gian.

🧮 Kiểm tra logic

  • ✦Các giai đoạn cộng lại phải bằng cả vòng đời: 3 + 14 + 10 = 27 ngày (bảng theo dõi mẫu).
  • ✦Nhóm thêm hormone thúc phải xong sớm hơn đối chứng (25 < 60 ngày); nhóm thêm chất ngăn phải chậm hoặc không xảy ra.
  • ✦Năm trồng + tuổi cây = năm đốn (1988 + 38 = 2026).
  • ✦Kiểm tra bằng phản ví dụ: nếu loài có nhộng thì không thể là biến thái không hoàn toàn; nếu ấu trùng và trưởng thành cùng ăn một loại lá thì không thể nói "không cạnh tranh".

✏️ Luyện tập

Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.

🦋

Ba kiểu phát triển

  1. 1
    Nhận biết

    Ở kiểu phát triển không qua biến thái, con non

  2. 2
    Nhận biết

    Vòng đời của sinh vật phát triển qua biến thái hoàn toàn gồm các giai đoạn

  3. 3
    Thông hiểu

    Châu chấu phát triển qua biến thái không hoàn toàn vì

  4. 4
    Thông hiểu

    Cái lợi lớn nhất của biến thái hoàn toàn đối với loài là

  5. 5
    Vận dụng Trong các loài: bướm, gián, người, ong, ve sầu, ếch, có bao nhiêu loài phát triển qua biến thái hoàn toàn? Đáp số:
🧪

Hormone điều hoà

  1. 1
    Nhận biết

    Hormone ecdysone ở sâu bọ có tác dụng

  2. 2
    Thông hiểu

    Ở một con sâu, ecdysone dâng cao nhưng juvenile hormone vẫn còn cao. Điều gì xảy ra?

  3. 3
    Thông hiểu

    Thiếu iodine gây bướu cổ vì

  4. 4
    Vận dụng

    Ba nhóm nòng nọc được nuôi với điều kiện khác nhau (số liệu minh hoạ): Kết luận hợp lí nhất là

🥚

Nhân tố ảnh hưởng và ứng dụng

  1. 1
    Thông hiểu

    Vì sao nhiều loại hormone tăng trọng bị cấm dùng trong chăn nuôi?

  2. 2
    Vận dụng Với bảng nòng nọc (số liệu minh hoạ): Nhóm B thành ếch sớm hơn nhóm A bao nhiêu ngày? Đáp số:
  3. 3
    Thông hiểu

    Người nuôi tằm muốn tằm nhả nhiều tơ hơn thì cần

🔬

Thực hành quan sát biến thái

  1. 1
    Nhận biết

    Bể nuôi nòng nọc cần có chỗ cạn nhô lên khỏi mặt nước vì

  2. 2
    Thông hiểu Bảng theo dõi nuôi sâu bướm: Giai đoạn nhộng kéo dài bao nhiêu ngày (từ lúc thành nhộng đến lúc bướm chui ra)? Đáp số:
  3. 3
    Thông hiểu

    Một nhóm học sinh nuôi nòng nọc trong chậu nước máy vừa hứng, toàn nước sâu. Nòng nọc yếu dần, khi mọc chân thì chết. Nguyên nhân hợp lí nhất là

🔁

Ôn chương 3

  1. 1
    Thông hiểu

    Phát biểu nào đúng về sinh trưởng và phát triển?

  2. 2
    Vận dụng Một cây gỗ ở vùng ôn đới bị đốn năm 2026, đếm được 38 vòng gỗ rõ (mỗi năm một vòng). Cây được trồng vào năm nào? Đáp số:
  3. 3
    Thông hiểu

    Người ta bấm ngọn cây chè để cây ra nhiều cành bên vì

  4. 4
    Thông hiểu

    Ở cây thân gỗ, thân to ra theo bề ngang nhờ

  5. 5
    Vận dụng

    Loài Z: trứng nở ra ấu trùng ăn lá; ấu trùng ngừng ăn, hoá nhộng; từ nhộng ra con trưởng thành chỉ hút mật hoa. Phát biểu đúng là

  6. 6
    Nhận biết

    Thiếu hormone sinh trưởng (GH) từ lúc nhỏ thường gây

🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp

Đề Sinh học có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý) và 6 câu trả lời ngắn (đáp số tối đa 4 ký tự, kể cả dấu − và dấu phẩy). Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.

🅰️

Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn

  1. 1
    Thông hiểu

    Phát biểu nào sau đây đúng về biến thái ở động vật?

  2. 2
    Vận dụng

    Ở một vùng núi xa biển, nhiều trẻ chậm lớn, người lớn bị bướu cổ. Biện pháp phòng hợp lí và rẻ nhất là

  3. 3
    Vận dụng

    Ở loài nào sau đây ấu trùng và con trưởng thành dễ cạnh tranh thức ăn nhất?

✅

Phần II · Đúng / sai

  1. 1
    Vận dụng

    Một thí nghiệm trên ba nhóm nòng nọc (số liệu minh hoạ):

    a)Thyroxine thúc đẩy nòng nọc biến thái thành ếch.

    b)Nhóm C cho thấy thiếu thyroxine thì nòng nọc không biến thái được.

    c)Nhóm B biến thái chậm hơn nhóm A 35 ngày.

    d)Kết quả ở nhóm C chứng tỏ biến thái của nòng nọc không cần thyroxine.

  2. 2
    Vận dụng

    Một nhóm học sinh nuôi sâu bướm và ghi bảng theo dõi:

    a)Giai đoạn nhộng kéo dài 10 ngày.

    b)Sâu ngừng ăn và treo mình ở ngày 16 là dấu hiệu chuẩn bị hoá nhộng.

    c)Nhộng nằm im nên đã chết, cần bỏ đi để khỏi hỏng bảng theo dõi.

    d)Bướm trưởng thành ăn lá giống sâu non nên cạnh tranh với sâu.

🔢

Phần III · Trả lời ngắn

  1. 1
    Thông hiểu Cho các phát biểu: (1) Ở động vật không qua biến thái, con non giống con trưởng thành; (2) biến thái không hoàn toàn có giai đoạn nhộng; (3) juvenile hormone giữ trạng thái ấu trùng; (4) thiếu iodine gây bướu cổ; (5) ecdysone giữ trạng thái ấu trùng. Có bao nhiêu phát biểu đúng? Đáp số:
  2. 2
    Vận dụng Với bảng nòng nọc (số liệu minh hoạ): Nhóm A mất thời gian gấp bao nhiêu lần nhóm B để thành ếch? (làm tròn đến một chữ số thập phân, viết dấu phẩy) Đáp số:
  3. 3
    Vận dụng Một cây gỗ ở vùng ôn đới bị đốn năm 2026, đếm được 41 vòng gỗ rõ (mỗi năm một vòng). Cây được trồng vào năm nào? Đáp số:

🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?

  • •Phần I thường hỏi phân biệt biến thái hoàn toàn với không hoàn toàn (có nhộng hay không), tác dụng của ecdysone, juvenile hormone, thyroxine, GH, và nguyên nhân bướu cổ (thiếu iodine).
  • •Phần II hay có một bảng thí nghiệm hormone (nòng nọc, sâu bọ) hoặc bảng theo dõi vòng đời rồi bốn ý đúng sai; ý dễ sai là nhầm juvenile hormone với hormone thúc biến thái và quên so sánh với nhóm đối chứng.
  • •Phần III có thể hỏi đếm số phát biểu đúng, tính thời gian từng giai đoạn từ bảng, tính tuổi cây từ vòng gỗ; nối với Sinh 10 (nuôi cấy tế bào, phân chia tế bào là cơ sở sinh trưởng) và Sinh 12 (gene điều hoà biểu hiện thành hormone, sinh trưởng quần thể có đường cong chữ S).
Làm đề thi thử trọn bộ
Bài tiếp theo
Khái quát về sinh sản ở sinh vật