Ôn tập học kì II
Phân biệt được văn chính luận trung đại, thơ, truyện (người kể chuyện, điểm nhìn), văn bản thông tin đa phương thức và nhật kí trong một ngữ liệu lạ, nêu đúng tác dụng của chêm xen, liệt kê, phương tiện phi ngôn ngữ, rồi làm trọn một đề đúng cấu trúc đề thi tốt nghiệp.
Ứng với SGK Kết nối tri thức: Ôn tập HK2
⚡ Nhớ nhanh
- 1Học kì II có 4 bài: tác gia Nguyễn Trãi — cáo, thơ Nôm, thơ chữ Hán (B6) · truyện và quyền năng người kể chuyện (B7) · văn bản thông tin tổng hợp, đa phương thức (B8) · văn bản về hành trang sống: suy ngẫm, thơ, nhật kí (B9).
- 2Văn chính luận trung đại (cáo, hịch, chiếu, thư): bàn việc nước, bố cục quy phạm, câu văn sóng đôi, lời trang trọng — vẫn có yếu tố biểu cảm làm tăng sức thuyết phục.
- 3Truyện: hỏi ai kể, kể ở ngôi nào, nhìn qua mắt ai, biết nhiều hay ít; lời người kể chuyện khác lời nhân vật.
- 4Văn bản thông tin: chính xác, khách quan, số liệu kiểm chứng được; có thể lồng ghép tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận và dùng phương tiện phi ngôn ngữ (hình, bảng, biểu đồ, sơ đồ).
- 5Tiếng Việt: từ Hán Việt (B6) · chêm xen, liệt kê (B7) · phương tiện phi ngôn ngữ (B8, B9). Câu "nêu tác dụng" luôn đủ 3 tầng: gọi tên + dẫn chứng → nội dung → biểu đạt.
- 6Đề tốt nghiệp lớp 12: đọc hiểu 4đ (5 câu) · đoạn ~200 chữ 2đ · bài ~600 chữ 4đ — bạn luyện từ bây giờ. Đề cuối kì lớp 10 thường cùng dạng đọc hiểu + viết, ngắn hơn.
🎮 Chơi mà hiểu
Mỗi lần hiện một đoạn rất ngắn: kéo tay cầm ✋ (hoặc chạm rồi chạm ô) vào một trong năm ô Chính luận · Thơ · Truyện · Thông tin · Nhật kí. Đúng thì chữ "tố cáo" thể loại được tô màu kèm dấu hiệu — có hai đoạn bẫy xưng "tôi".
Đoạn 1/10 · Học liệu STEAM tự viết để luyện, nhân vật hư cấu
Trộm nghĩ: giữ nước trước hết phải giữ lòng dân. Kẻ cầm quyền mà quên dân thì như cây mất gốc; người giữ nước mà thương dân thì như thuyền gặp nước. Nay bá cáo khắp nơi, để mọi người đều biết.
📜 Chính luận
cáo, hịch: việc nước
🎵 Thơ
dòng thơ, vần, cảm xúc
📖 Truyện
người kể, điểm nhìn
📊 Thông tin
số liệu, các bước, nguồn
📓 Nhật kí
ngày tháng, viết cho mình
Mẹo: nhìn hình thức trước (dòng thơ? tên vai in hoa? số liệu?), rồi hỏi mục đích (kể, gửi cảm xúc, bàn luận, cung cấp thông tin, diễn).
1 🗂️ Các kiểu văn bản của học kì II
Cần nhớ
- ✦Đề thi lấy văn bản ngoài SGK; câu 1 thường hỏi thể loại, ngôi kể, người kể chuyện hoặc thông tin chính — luôn kèm 1–2 dấu hiệu lấy từ văn bản.
- ✦Bài 6 khác các bài khác: học theo một tác gia (Nguyễn Trãi) — đọc tác phẩm trong mối liên hệ với cuộc đời, sự nghiệp, thời đại của tác giả.
- ✦Bài 7 bổ sung cho các bài truyện trước: người kể chuyện (ngôi thứ nhất hay thứ ba, toàn tri hay hạn tri), điểm nhìn, lời người kể chuyện / lời nhân vật, cảm hứng chủ đạo.
- ✦Có số liệu chưa chắc đã chỉ là thông tin khô: văn bản thông tin được phép lồng ghép kể, tả, bày tỏ cảm xúc, miễn không làm mất tính chính xác, khách quan.
- ✦Xưng "tôi" chưa chắc là nhật kí: nhật kí có ngày tháng, chuyện thật trong ngày, viết cho chính mình; truyện ngôi thứ nhất thì có cốt truyện được sắp xếp.
Bảng tổng hợp: dấu hiệu nhận biết · câu hay hỏi
| Kiểu | Đã học (SGK) | Dấu hiệu nhận biết | Câu đề hay hỏi |
|---|---|---|---|
| 📜 Văn chính luận trung đại | "Bình Ngô đại cáo" (Nguyễn Trãi); mở bài là văn bản giới thiệu "Tác gia Nguyễn Trãi" | Bàn việc nước; bố cục quy phạm; câu văn sóng đôi (biền ngẫu), lời trang trọng, nhiều điển tích; có cảm xúc, hình ảnh, giọng điệu (yếu tố biểu cảm) | Luận đề, mạch lập luận; tác dụng câu sóng đôi, yếu tố biểu cảm; giọng điệu |
| 🎵 Thơ | "Bảo kính cảnh giới" bài 43 (thơ Nôm), "Dục Thuý sơn" (thơ chữ Hán) của Nguyễn Trãi; đọc thêm "Ngôn chí" bài 3, "Bạch Đằng hải khẩu"; ở B9: "Con đường không chọn" (R. Frost) | Thơ Nôm Đường luật của Nguyễn Trãi có khi xen câu sáu chữ; thơ chữ Hán, thơ nước ngoài đọc qua bản dịch; nhân vật trữ tình, hình ảnh biểu tượng | Thể thơ; vẻ đẹp tâm hồn nhân vật trữ tình; ý nghĩa hình ảnh, biểu tượng; tác dụng biện pháp |
| 📖 Truyện | "Người cầm quyền khôi phục uy quyền" (trích "Những người khốn khổ" – V. Hugo), "Dưới bóng hoàng lan" (Thạch Lam), "Một chuyện đùa nho nhỏ" (A. Chekhov); đọc thêm "Con khướu sổ lồng" (trích – Nguyễn Quang Sáng) | Người kể chuyện ngôi thứ nhất hoặc thứ ba; điểm nhìn; lời người kể chuyện xen lời nhân vật; người kể biết hết hay chỉ biết một phần | Ngôi kể, điểm nhìn; tác dụng của cách chọn người kể; nhân vật; cảm hứng chủ đạo, chủ đề |
| 📊 Văn bản thông tin | "Sự sống và cái chết" (trích – Trịnh Xuân Thuận), "Nghệ thuật truyền thống của người Việt" (trích "Văn minh Việt Nam" – Nguyễn Văn Huyên), "Phục hồi tầng ozone: thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu" (Lê My); đọc thêm "Tính cách của cây" (trích – P. Wohlleben) | Tên người, nơi chốn, thời gian, số liệu kiểm chứng được; ngôn ngữ rõ, đơn nghĩa; có thể lồng ghép kể, tả, biểu cảm, nghị luận; hình, bảng, biểu đồ, sơ đồ; bản tin đưa sự kiện cập nhật | Thông tin chính, mục đích người viết, cách đặt nhan đề; tác dụng phương tiện phi ngôn ngữ; quan điểm người viết |
| 🧭 Văn bản về hành trang sống (B9) | "Về chính chúng ta" (trích "7 bài học hay nhất về vật lí" – C. Rovelli), "Một đời như kẻ tìm đường" (trích – Phan Văn Trường); đọc thêm "Mãi mãi tuổi hai mươi" (trích nhật kí – Nguyễn Văn Thạc) | Người viết bày tỏ suy ngẫm, quan điểm về con người, lựa chọn, cách sống; gắn với bối cảnh lịch sử, văn hoá, xã hội; nhật kí ghi ngày tháng, chuyện thật, viết cho chính mình | Quan điểm người viết; bối cảnh của văn bản; ý nghĩa với quan niệm sống của bạn |
Người kể xưng "tôi", kể lại chuyện đã qua, đã được sắp xếp thành cốt truyện. Người kể có thể là nhân vật chính, nhân vật chứng kiến — thậm chí là một đồ vật, con vật.
Người viết ghi ngay chuyện thật trong ngày, có ngày tháng, viết cho chính mình. Không có "người kể chuyện" hư cấu: người viết chính là tác giả.
2 🧭 Gặp văn bản lạ: đọc từng kiểu thế nào
Dạng bài
Đọc một đoạn văn chính luận trung đại
- 1 Xác định mục đích: tuyên cáo, kêu gọi, khuyên can… và đối tượng hướng tới.
- 2 Tìm luận đề (thường là một tư tưởng lớn) và mạch lập luận qua các phần.
- 3 Gạch các cặp câu sóng đôi, điển tích: chúng làm lời văn trang trọng, chặt chẽ ra sao.
- 4 Tìm yếu tố biểu cảm (cảm xúc, hình ảnh, giọng điệu): tự hào, căm giận, xót thương…
⚠️ Bẫy hay gặp: Chỉ nói "lời văn hay, trang trọng". Phải chỉ ra cặp câu sóng đôi cụ thể và tác dụng: nhấn mạnh, cân đối, đanh thép.
Dạng bài
Đọc một bài thơ Nôm, thơ chữ Hán (qua bản dịch)
- 1 Với thơ chữ Hán: đọc cả phiên âm, dịch nghĩa, dịch thơ; bám dịch nghĩa khi phân tích từ ngữ.
- 2 Nhận thể thơ; với thơ Nôm của Nguyễn Trãi, để ý câu sáu chữ xen câu bảy chữ.
- 3 Tìm hình ảnh thiên nhiên, đời sống — chúng hé lộ tâm hồn nhà thơ (yêu thiên nhiên, thương dân, khát khao sống nhàn).
- 4 Đặt bài thơ vào cuộc đời tác giả để hiểu sâu hơn.
⚠️ Bẫy hay gặp: Phân tích chữ trong bản dịch thơ như chữ của tác giả. Bản dịch thơ có thể thêm, bớt ý — đối chiếu dịch nghĩa trước khi kết luận.
Dạng bài
Đọc một truyện: người kể chuyện và điểm nhìn
- 1 Ai kể: xưng "tôi" (ngôi thứ nhất) hay ẩn danh (ngôi thứ ba)? Người kể là nhân vật nào, hay là một vật?
- 2 Người kể biết đến đâu: biết hết nội tâm mọi nhân vật (toàn tri), hay chỉ biết những gì mình thấy (hạn tri)?
- 3 Điểm nhìn đặt vào ai — sự việc hiện ra qua mắt nhân vật nào?
- 4 Hỏi: cách kể ấy làm truyện hay hơn ở đâu (khách quan, gần gũi, bất ngờ, để ngỏ)?
⚠️ Bẫy hay gặp: Nhầm người kể chuyện với tác giả. Người kể là "vai" do nhà văn tạo ra — có khi là một đứa trẻ, một con vật, một đồ vật.
Câu tự viết: "Tôi là cái bàn học kê sát cửa sổ. Tôi không có mắt, nhưng mặt gỗ của tôi nhớ hết." Nêu tác dụng của việc chọn người kể.
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Đọc một văn bản thông tin đa phương thức
- 1 Đọc nhan đề, sa-pô: thông tin chính là gì, người viết là ai, viết để làm gì.
- 2 Gạch số liệu, nguồn: có kiểm chứng được không?
- 3 Đọc hình, bảng, biểu đồ, sơ đồ cùng lúc với chữ: mỗi thứ cho biết thêm điều gì.
- 4 Tìm chỗ lồng ghép kể, tả, biểu cảm: nó làm văn bản hấp dẫn hơn nhưng có làm lệch thông tin không?
⚠️ Bẫy hay gặp: Bỏ qua bảng, hình khi trả lời. Câu "nêu tác dụng của phương tiện phi ngôn ngữ" cần chỉ đúng cái bảng / hình ấy cho biết gì mà chữ không nói gọn bằng.
Dạng bài
Đọc một trang nhật kí, một bài suy ngẫm
- 1 Xác định bối cảnh: thời gian, hoàn cảnh viết (chiến tranh, tuổi trẻ, một bước ngoặt).
- 2 Gạch những câu người viết tự hỏi, tự nhủ — đó là chỗ lộ quan điểm sống.
- 3 Nêu lựa chọn, giá trị mà người viết hướng tới.
- 4 Liên hệ: điều đó có ý nghĩa gì với hành trang của bạn hôm nay.
⚠️ Bẫy hay gặp: Tách văn bản khỏi bối cảnh. Một trang nhật kí thời chiến cần được hiểu trong hoàn cảnh người viết lúc ấy.
3 🔤 Tiếng Việt học kì II: Hán Việt, chêm xen, liệt kê, phi ngôn ngữ
Cần nhớ
- ✦Từ Hán Việt: nhiều yếu tố Hán Việt đồng âm khác nghĩa — muốn hiểu từ, phải hiểu đúng nghĩa từng yếu tố (vd "thiên" trong "thiên nhiên" là trời, trong "thiên niên kỉ" là nghìn).
- ✦Chêm xen: xen một từ, cụm từ vào câu (thường đặt giữa hai dấu gạch ngang, dấu phẩy hoặc ngoặc đơn) để giải thích, thêm ý, bộc lộ cảm xúc.
- ✦Liệt kê: nêu một chuỗi yếu tố cùng loại để cung cấp thông tin đầy đủ, nhấn mạnh đối tượng.
- ✦Phương tiện phi ngôn ngữ: số liệu cho thông tin chính xác; đường nối, sơ đồ cho thấy quan hệ; biểu đồ trình bày hệ thống; hình ảnh tăng tính trực quan, hấp dẫn.
- ✦Biểu đồ tròn: cơ cấu một tổng thể · sơ đồ Venn: so sánh · biểu đồ thời gian: sự phát triển · sơ đồ cây: thông tin theo cấp bậc.
Bảng nhận diện (ví dụ tự soạn)
| Hiện tượng | Dấu hiệu | Ví dụ | Tác dụng |
|---|---|---|---|
| 🈶 Yếu tố Hán Việt đồng âm | Một tiếng, nhiều nghĩa gốc khác nhau | "thiên nhiên" (trời) – "thiên niên kỉ" (nghìn) – "thiên di" (dời đi) | Hiểu đúng nghĩa từ, tránh dùng sai |
| ➖ Chêm xen | Cụm xen giữa hai dấu gạch ngang / ngoặc đơn | "Bà tôi — năm nay đã tám mươi — vẫn tự đạp xe đi chợ." | Giải thích thêm; nhấn sự đáng quý; giọng kể gần gũi |
| 📋 Liệt kê | Chuỗi yếu tố cùng loại, ngăn bằng dấu phẩy | "Trong ba lô có bánh chưng, lọ muối vừng, đôi tất len và lá thư của mẹ." | Thông tin đầy đủ; nhấn mạnh tình thương gói ghém |
| 📈 Phi ngôn ngữ | Bảng, biểu đồ, sơ đồ, hình kèm chữ | Biểu đồ cột số sách mượn qua 4 năm | Trực quan, dễ so sánh, dễ nhớ; làm thông tin đáng tin hơn |
Học kì II đã học gì ở từng bài (theo SGK)
| Bài | Thực hành tiếng Việt | Viết |
|---|---|---|
| 6 · Nguyễn Trãi | Từ Hán Việt (tiếp theo) | Nghị luận về một vấn đề xã hội |
| 7 · Người kể chuyện | Biện pháp chêm xen, biện pháp liệt kê | Nghị luận phân tích, đánh giá chủ đề và nhân vật trong tác phẩm truyện |
| 8 · Văn bản thông tin | Phương tiện phi ngôn ngữ | Văn bản nội quy hoặc hướng dẫn nơi công cộng |
| 9 · Hành trang cuộc sống | Phương tiện phi ngôn ngữ (tiếp theo) | Bài luận về bản thân |
Dạng bài
Nêu tác dụng của biện pháp chêm xen, liệt kê
- 1 Gọi tên + trích phần chêm xen / chuỗi liệt kê (trong ngoặc kép).
- 2 Nội dung: chêm xen giải thích, bổ sung gì; liệt kê cho thấy điều gì đầy đủ, phong phú ra sao.
- 3 Biểu đạt: nhịp câu, giọng điệu (chêm xen tạo giọng thủ thỉ, bình luận; liệt kê tạo nhịp dồn, nhấn mạnh).
- 4 Nếu kịp: thái độ, cảm xúc của người viết.
⚠️ Bẫy hay gặp: Chỉ ghi "chêm xen để giải thích". Phải nói giải thích điều gì và nó làm nổi bật ý nào của câu.
Nêu tác dụng của chêm xen trong câu: "Bà tôi — năm nay đã tám mươi — vẫn tự đạp xe đi chợ."
Hướng dẫn giải
4 📝 Ra phòng thi: đoạn 200 chữ, bài 600 chữ
Dạng bài
Đoạn ~200 chữ phân tích một chi tiết, một nhân vật truyện (2 điểm)
- 1 Câu chủ đề nêu ý nghĩa của chi tiết / nét chính của nhân vật.
- 2 2–3 ý, mỗi ý trích từ ngữ trong ngoặc kép rồi bình: nó cho thấy điều gì.
- 3 Một câu về nghệ thuật: người kể chuyện, điểm nhìn, cách xây dựng chi tiết.
- 4 Câu kết khép ý, có thể liên hệ ngắn.
⚠️ Bẫy hay gặp: Kể lại truyện. Mỗi câu trích phải đi kèm một câu "điều đó cho thấy…".
Dạng bài
Bài nghị luận xã hội ~600 chữ (4 điểm)
- 1 Mở bài: nêu vấn đề + ý kiến của bạn.
- 2 Giải thích ngắn khái niệm then chốt.
- 3 2–3 luận điểm, mỗi luận điểm: lí lẽ + một dẫn chứng thật, cụ thể, có thể kiểm chứng.
- 4 Một ý kiến trái chiều + phản bác có chừng mực.
- 5 Bài học, hành động; kết bài.
⚠️ Bẫy hay gặp: Bịa số liệu, bịa câu nói của người nổi tiếng. Bài học từ Bài 8: thông tin phải kiểm chứng được — không nhớ chắc thì kể sự việc, đừng đặt số.
Chia 120 phút (đề tốt nghiệp — luyện từ lớp 10)
- ✦Đọc hiểu: ~35 phút — đọc văn bản hai lượt, lượt hai gạch người kể, điểm nhìn hoặc số liệu.
- ✦Đoạn 200 chữ: ~25 phút.
- ✦Bài 600 chữ: ~55 phút, có 5 phút lập dàn ý.
- ✦Soát lỗi: 5 phút.
✏️ Luyện tập
Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.
Nhận diện kiểu văn bản
- 1Nhận biết
Đặc điểm nào thuộc văn nghị luận Việt Nam thời trung đại?
- 2Nhận biết
Người kể chuyện ngôi thứ ba có đặc điểm nào?
- 3Thông hiểu
"Mãi về sau tôi mới kể cho Hạnh nghe chuyện hôm ấy. Lúc đó tôi mười sáu tuổi…" (tự viết). Đoạn này thuộc kiểu nào?
- 4Thông hiểu
Văn bản giới thiệu khu bảo tồn, có số loài chim, nguồn số liệu, kèm một câu người viết kể cảm xúc khi đứng giữa bãi bồi. Đó là:
- 5Thông hiểu
Đúng hay sai?
a)Văn nghị luận trung đại thuyết phục bằng lí lẽ, bằng chứng và cả yếu tố biểu cảm.
b)Người kể chuyện chính là tác giả.
c)Văn bản thông tin có thể lồng ghép tự sự, miễn không làm sai lệch thông tin.
d)Thơ Nôm Đường luật của Nguyễn Trãi luôn đủ bảy chữ mỗi câu.
- 6Vận dụng
Đề: "Xác định người kể chuyện và ngôi kể." (truyện do cái bàn học xưng "tôi" kể về cô chủ nhỏ). Câu trả lời nào được trọn điểm?
Đọc từng kiểu
- 1Nhận biết
Xếp các bước đọc một văn bản thông tin đa phương thức.
Thứ tự của em: — bấm lần lượt —
- 2Thông hiểu
Khi phân tích một bài thơ chữ Hán, vì sao nên bám bản dịch nghĩa?
- 3Thông hiểu
Người kể chuyện chỉ kể những gì mình thấy, không biết ý nghĩ của các nhân vật khác. Cách kể ấy có tác dụng gì?
- 4Thông hiểu
Muốn cho thấy số chim di cư tăng dần qua 5 năm, nên dùng phương tiện phi ngôn ngữ nào?
- 5
✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí
Đọc câu tự viết: "Kẻ cầm quyền mà quên dân thì như cây mất gốc; người giữ nước mà thương dân thì như thuyền gặp nước." Trong 3–5 câu, nêu tác dụng của lối câu sóng đôi.
0 chữ / tối thiểu 40
Tiếng Việt học kì II
- 1Nhận biết Chọn phần chêm xen trong câu.
.
- 2Nhận biết
Yếu tố "thiên" trong từ nào mang nghĩa "nghìn"?
- 3Thông hiểu
"Mẹ gói vào ba lô cho con bánh chưng, lọ muối vừng, đôi tất len và lá thư viết vội." Biện pháp chính và tác dụng là gì?
- 4Thông hiểu
Câu nào dùng chêm xen để bộc lộ cảm xúc của người viết?
- 5Thông hiểu
Muốn trình bày cơ cấu các hoạt động trong một ngày của học sinh lớp 10 (bao nhiêu phần trăm học, ngủ, chơi…), nên dùng:
- 6Vận dụng
Đề: "Nêu tác dụng của bảng giờ mở cửa thư viện trong văn bản." Câu trả lời nào ĐỦ ý nhất?
Viết theo đề thi
- 1Nhận biết
Trong đề thi tốt nghiệp, bài văn khoảng 600 chữ chiếm bao nhiêu điểm?
- 2Thông hiểu
Câu dẫn chứng nào an toàn nhất cho bài 600 chữ về giá trị của thất bại?
- 3
✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí
Viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích cảm xúc trong bài thơ tự viết: "Ba lô con đã chật / mẹ vẫn nhét thêm gói muối vừng / như sợ đường xa / thiếu một chút mặn mòi của nhà".
0 chữ / tối thiểu 170
📄 Luyện văn bản mới · kiểu đề tốt nghiệp
Đề Ngữ văn (120 phút) có đọc hiểu 4 điểm trên một văn bản ngoài SGK, một đoạn văn khoảng 200 chữ (2 điểm) và một bài văn khoảng 600 chữ (4 điểm). Văn bản dưới đây không có trong SGK — đúng như phòng thi.
Đề luyện đủ cấu trúc: "Cái bàn học kể chuyện"
Cái bàn học kể chuyện (truyện ngắn do Học liệu STEAM viết để luyện đọc, nhân vật hư cấu; người kể là một đồ vật) Tôi là cái bàn học kê sát cửa sổ phòng Thảo. Tôi đã ở đây từ năm cô bé vào lớp Một, khi chân cô ngồi còn chưa chạm đất. Tôi không có mắt, nhưng mặt gỗ của tôi nhớ hết: vết mực tím năm lớp Ba, vết dao rọc giấy năm lớp Bảy, và những giọt nước mắt mà Thảo tưởng không ai thấy. Mùa hè năm ấy, Thảo ôn thi vào trường chuyên. Đèn bàn sáng đến một giờ sáng. Cô dán lên tường trước mặt tôi một tờ giấy: "Phải đỗ." Tối nào cô cũng nhìn nó trước khi mở sách, như người ta nhìn một mệnh lệnh. Ngày có kết quả, Thảo về nhà rất sớm. Cô không bật đèn. Cô gục xuống mặt tôi, và tôi thấy gỗ mình ướt dần, ấm rồi lạnh. Thiếu nửa điểm. Bố gõ cửa hai lần rồi thôi. Mẹ để khay cơm ngoài cửa, đến tối vẫn còn nguyên. Ba ngày sau, Thảo xé tờ giấy "Phải đỗ" trên tường. Tôi tưởng cô sẽ vứt hết sách vở. Nhưng không. Cô lấy ra một cuốn vở mới, ghi lên bìa: "Sổ lỗi sai". Rồi cô mở lại từng đề đã làm, chép vào đó từng chỗ mình sai, viết bên cạnh vì sao sai và cách làm đúng. Có những lỗi rất ngớ ngẩn: quên đơn vị, đọc sót một chữ "không" trong đề. Tôi không biết đọc, nhưng tôi biết đếm. Cuốn sổ ấy mỗi tuần một dày thêm. Lên lớp Mười ở trường gần nhà, Thảo vẫn giữ thói quen ấy. Có lần cô bạn ngồi cạnh sang chơi, thấy cuốn sổ, bật cười: "Ai lại đi ghi cả những cái mình dốt?" Thảo cũng cười: "Ghi để lần sau đỡ dốt." Cuối năm lớp Mười, Thảo được chọn vào đội tuyển học sinh giỏi của trường. Tối hôm ấy, cô không dán tờ giấy nào lên tường. Cô chỉ vuốt nhẹ lên mặt tôi, chỗ vết nước mắt năm trước đã khô thành một vệt mờ, và nói nhỏ như nói với một người bạn: – Hồi ấy mà đỗ, chắc mình chẳng bao giờ có cuốn sổ này. Tôi là cái bàn, tôi không trả lời được. Nhưng nếu được nói, tôi sẽ bảo cô rằng: cái vệt mờ ấy, tôi giữ lại không phải để nhớ một lần thua, mà để nhớ ngày cô bắt đầu học lại từ chính mình.
- 1
✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định người kể chuyện và ngôi kể của văn bản.
0 chữ - 2
✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí
Câu 2 (0,5 điểm). Sau lần thi trượt, Thảo đã làm những việc gì? Chỉ ra hai việc.
0 chữ - 3
✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí
Câu 3 (1,0 điểm). Nêu tác dụng của biện pháp liệt kê trong câu: "…mặt gỗ của tôi nhớ hết: vết mực tím năm lớp Ba, vết dao rọc giấy năm lớp Bảy, và những giọt nước mắt mà Thảo tưởng không ai thấy."
0 chữ / tối thiểu 50 - 4
✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí
Câu 4 (1,0 điểm). Việc chọn cái bàn học làm người kể chuyện có tác dụng gì?
0 chữ / tối thiểu 60 - 5
✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí
Câu 5 (1,0 điểm). Câu nói của Thảo "Hồi ấy mà đỗ, chắc mình chẳng bao giờ có cuốn sổ này." gợi cho bạn suy nghĩ gì về cách nhìn một lần thất bại? (khoảng 5–7 dòng)
0 chữ / tối thiểu 60 - 6
✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí
Phần viết, câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích ý nghĩa của chi tiết cuốn "Sổ lỗi sai" trong truyện "Cái bàn học kể chuyện".
0 chữ / tối thiểu 170 - 7
✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí
Phần viết, câu 2 (4,0 điểm). Viết bài văn khoảng 600 chữ trình bày suy nghĩ của bạn về vấn đề: giá trị của thất bại.
0 chữ / tối thiểu 500
Văn bản mới: thông tin đa phương thức "Thư viện mở đến 19 giờ"
Thư viện trường mở cửa đến 19 giờ từ học kì II (bản tin do Học liệu STEAM viết để luyện đọc; trường, số liệu, nhân vật hư cấu) Từ ngày 61, thư viện Trường THPT Hoà Bình kéo dài giờ mở cửa đến 19 giờ các ngày trong tuần, sau khi hơn 600 học sinh tham gia khảo sát của Đoàn trường đề xuất có thêm chỗ tự học buổi chiều. Bảng 1. Giờ mở cửa mới • Thứ Hai – Thứ Sáu: 7 giờ – 19 giờ • Thứ Bảy: 7 giờ – 11 giờ • Chủ nhật, ngày lễ: nghỉ Hình 1 (sơ đồ tầng 2): khu đọc yên tĩnh ở phía cửa sổ, khu thảo luận nhóm ở cuối phòng, có vạch ngăn bằng giá sách. Theo cô Trần Thu Hà, phụ trách thư viện, số lượt mượn sách năm học trước đạt khoảng 4.200 lượt, tăng gần gấp đôi so với năm học trước nữa. "Nhiều em ở lại sau giờ học mà không có chỗ ngồi, nên chúng tôi muốn thư viện thành nơi các em muốn quay lại," cô nói. Bạn Lê Minh Khoa (lớp 10A3) kể: hôm đầu tiên thư viện mở muộn, cậu ngồi ôn Hoá đến sáu giờ rưỡi, lúc về thấy trời đã tối mà lòng nhẹ hẳn vì làm xong cả đề. Học sinh mượn sách cần mang thẻ học sinh; mỗi lần được mượn tối đa 3 cuốn trong 14 ngày.
- 1
✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí
Câu 1. Văn bản thuộc loại nào? Thông tin chính là gì?
0 chữ - 2
✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí
Câu 2. Nêu tác dụng của Bảng 1 và Hình 1 trong văn bản.
0 chữ / tối thiểu 40 - 3
✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí
Câu 3. Chỉ ra đoạn có lồng ghép yếu tố tự sự, biểu cảm. Đoạn ấy có làm mất tính khách quan của bản tin không? Vì sao?
0 chữ / tối thiểu 40
🎯 Chủ đề này vào đề tốt nghiệp ở đâu?
- •Phần đọc hiểu (4 điểm) của đề tốt nghiệp lớp 12 dùng văn bản ngoài SGK, có thể là đoạn văn chính luận, bài thơ, truyện có người kể đặc biệt, văn bản thông tin có bảng biểu, trang nhật kí. Câu hay gặp: người kể chuyện, ngôi kể, điểm nhìn; tác dụng của chêm xen, liệt kê, phương tiện phi ngôn ngữ — bạn luyện từ bây giờ.
- •Đoạn văn ~200 chữ (2 điểm) thường phân tích một chi tiết, một nhân vật, một khổ thơ trong văn bản đọc hiểu — trích từ ngữ rồi bình, đừng kể lại.
- •Bài văn ~600 chữ (4 điểm) thường là nghị luận xã hội gợi từ văn bản (như giá trị của thất bại, lựa chọn con đường của mình). Đề luyện "Cái bàn học kể chuyện" ở trên đi đủ cả ba phần, đúng cấu trúc thật; văn bản phụ luyện thêm văn bản thông tin đa phương thức.
Nhận diện thể loại — bắt đầu từ lớp 10