Lịch sử lớp 10
Bài 9 · Cơ bản

Một số nền văn minh cổ trên đất nước Việt Nam

Phân tích được cơ sở hình thành của văn minh Văn Lang – Âu Lạc, Chăm-pa, Phù Nam; nêu được thành tựu tiêu biểu của mỗi nền về nhà nước, kinh tế, đời sống vật chất và tinh thần; so sánh được ba nền (thời gian, địa bàn, nét riêng) và có ý thức bảo tồn di sản.

Ứng với SGK Lịch sử 10 (bộ thống nhất): Bài 9

⚡ Nhớ nhanh

  • 1Ba nền, ba vùng: Văn Lang – Âu Lạc (văn minh sông Hồng) ở Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ; Chăm-pa ở duyên hải miền Trung và một phần cao nguyên Trường Sơn; Phù Nam ở Nam Bộ, hạ lưu sông Mê Công.
  • 2Thời gian: Văn Lang – Âu Lạc từ đầu thiên niên kỉ I TCN đến đầu Công nguyên; Chăm-pa từ thế kỉ II đến thế kỉ XV; Phù Nam hình thành khoảng đầu Công nguyên (hoàn thiện nhà nước ở thế kỉ III – V). Chăm-pa và Phù Nam cùng tồn tại nhiều thế kỉ.
  • 3Cội nguồn bản địa: văn hoá Phùng Nguyên → Đông Sơn (Văn Lang – Âu Lạc); văn hoá Sa Huỳnh (Chăm-pa); văn hoá tiền Óc Eo (Phù Nam). Chăm-pa và Phù Nam chịu ảnh hưởng mạnh của Ấn Độ; Văn Lang – Âu Lạc có nguồn gốc bản địa.
  • 4Nhà nước: Văn Lang (kinh đô Phong Châu, Hùng Vương – Lạc hầu – Lạc tướng – Bồ chính), Âu Lạc (208 – 179 TCN, Cổ Loa); Lâm Ấp – Chăm-pa (năm 192, kinh đô Sin-ha-pu-ra ở Trà Kiệu); Phù Nam (đầu Công nguyên, vua có cả vương quyền và thần quyền).
  • 5Thế mạnh riêng: lúa nước và đúc đồng (trống đồng Đông Sơn) · kiến trúc, điêu khắc đền tháp (Mỹ Sơn, tháp Bà Pô Na-ga) và chữ Chăm cổ · thương mại đường biển (cảng thị Óc Eo). Cả ba đều là di sản của dân tộc Việt Nam hôm nay.

👀 Nhìn là hiểu

Bản đồ Việt Nam giản lược chia ba vùng (có Hoàng Sa, Trường Sa) tự chạy 4 cảnh: Văn Lang – Âu Lạc (trống đồng Đông Sơn, Cổ Loa) → Chăm-pa (Mỹ Sơn, tháp Bà Pô Na-ga) → Phù Nam (thuyền buôn tới cảng Óc Eo) → so sánh, ba thanh thời gian chồng lên nhau. Bấm "Tự chơi": kéo 9 thẻ hiện vật, đặc điểm vào đúng vùng (hoặc chạm thẻ rồi chạm vùng); có một thẻ không thuộc nền nào trong ba nền, thả vào ô nét đứt dưới bản đồ.

QĐ. Hoàng SaQĐ. Trường SaVăn Lang – Âu LạcBắc Bộ, Bắc Trung Bộtrống đồng Đông SơnChăm-paduyên hải Trung Bộtháp Chăm, Mỹ SơnPhù NamNam Bộ, Mê Côngcảng thị Óc EoVăn Lang – Âu LạcChăm-pa: thế kỉ II – XVPhù Nam1000 TCN050010001500Sơ đồ giản lược, không theo tỉ lệ.

Bắc Bộ, sông Hồng: cái nôi của văn minh Văn Lang – Âu Lạc.

1 🥁 Văn Lang – Âu Lạc: cơ sở hình thành và nhà nước

Cần nhớ

  • ✦Văn minh Văn Lang – Âu Lạc (còn gọi văn minh sông Hồng, văn minh Việt cổ) có nguồn gốc bản địa, chủ nhân là các cộng đồng người Việt cổ; hình thành từ đầu thiên niên kỉ I TCN đến đầu Công nguyên ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.
  • ✦Điều kiện tự nhiên: lưu vực sông Hồng, Thái Bình, Mã, Cả… đất đai màu mỡ, sông ngòi dày đặc, khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa ⇒ thuận lợi trồng lúa nước; khoáng sản có đồng, sắt, thiếc, chì ⇒ thuận lợi luyện kim. Thách thức: hạn hán, lũ lụt (truyền thuyết Sơn Tinh – Thuỷ Tinh).
  • ✦Cơ sở xã hội: cội nguồn từ văn hoá Phùng Nguyên (khoảng 4 000 năm trước), rực rỡ ở văn hoá Đông Sơn; sự phát triển công cụ, sản xuất ⇒ xã hội nguyên thuỷ tan rã, phân hoá xã hội, nhà nước ra đời.
  • ✦Cư dân sống thành làng; vì nhu cầu nông nghiệp (trị thuỷ, làm thuỷ lợi, khai hoang) và bảo vệ đời sống chung, các làng liên kết, suy tôn thủ lĩnh chung ⇒ cơ sở dẫn tới nhà nước đầu tiên.
Thuận lợi

Đất phù sa màu mỡ, sông ngòi dày đặc, khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa ⇒ động, thực vật sinh sôi, trồng lúa nước; mỏ đồng, sắt, thiếc, chì ⇒ luyện kim phát triển.

Thách thức

Hạn hán và lũ lụt — buộc cộng đồng phải liên kết làm thuỷ lợi, trị thuỷ; truyền thuyết Sơn Tinh – Thuỷ Tinh phản ánh cuộc chống ngập lụt ở đồng bằng Bắc Bộ.

So sánh hai nhà nước nối tiếp nhau

Nhà nước Văn LangNhà nước Âu Lạc
Thời gianRa đời cách ngày nay khoảng 2 700 năm, tồn tại đến năm 208 TCN208 – 179 TCN
Kinh đôPhong Châu (tỉnh Phú Thọ)Cổ Loa (thành phố Hà Nội)
Người đứng đầuHùng Vương (giúp việc: Lạc hầu)Thục Phán – An Dương Vương (giúp việc: Lạc hầu)
Địa phươngBộ do Lạc tướng cai quản; chiềng, chạ do Bồ chính đứng đầuDưới địa phương vẫn do các Lạc tướng cai quản
Tổ chứcCòn sơ khaiTiếp nối Văn Lang

⚠️ Bẫy hay gặp

  • ✦Đảo kinh đô: Phong Châu (Văn Lang), Cổ Loa (Âu Lạc). Đảo cấp: Lạc tướng đứng đầu Bộ, Bồ chính đứng đầu chiềng, chạ, Lạc hầu giúp việc ở trung ương.
  • ✦Ba tầng lớp xã hội thời Hùng Vương (Tư liệu 1): quý tộc, nô tì (địa vị thấp nhất), dân tự do của công xã nông thôn (đông đảo nhất, lực lượng sản xuất chủ yếu). Đề hay hỏi "tầng lớp nào đông nhất" — là dân tự do, không phải nô tì.

2 🌾 Văn Lang – Âu Lạc: kinh tế, đời sống và ý nghĩa

Cần nhớ

  • ✦Kinh tế: khai phá đất đai, mở rộng diện tích trồng trọt: làm rẫy (cây lương thực ở vùng đồi núi) và ruộng lúa nước (vùng đồng bằng); có bước tiến lớn về công cụ và kĩ thuật canh tác. Ngoài ra chăn nuôi, đánh bắt thuỷ sản, thủ công phát triển.
  • ✦Thời Đông Sơn, nghề đúc đồng phát triển vượt bậc: công cụ lao động, vũ khí, trống đồng, thạp đồng… Đến nay đã có gần 300 trống đồng Đông Sơn được phát hiện trên lãnh thổ Việt Nam; Việt Nam là trung tâm xuất hiện, truyền bá sớm và quan trọng.
  • ✦Đời sống vật chất: ăn cơm, rau, cá (lúa gạo là lương thực chính); phụ nữ mặc váy, áo yếm, đàn ông đóng khố, ở trần; ở nhà sàn (gỗ, tre, nứa, lá) quây quần thành xóm làng; đi lại, vận chuyển bằng đường thuỷ (thuyền, bè).
  • ✦Đời sống tinh thần: thờ tổ tiên và người có công với cộng đồng, thờ thần tự nhiên, tín ngưỡng phồn thực; nghệ thuật tinh xảo (trống đồng, thạp đồng, trang sức, tượng người, chim, thú); âm nhạc phát triển — trống đồng trước hết là nhạc khí dùng trong lễ, tết của cộng đồng.
  • ✦Ý nghĩa (Tư liệu 2): một nền văn minh nông nghiệp trồng lúa nước dựa trên cộng đồng xóm làng và cơ cấu chính trị nhà nước phôi thai; đã xác lập lối sống Việt Nam, truyền thống Việt Nam, đặt cơ sở vững chắc cho sự tồn tại và phát triển của quốc gia – dân tộc sau này.

⚠️ Bẫy hay gặp

  • ✦"Trống đồng chỉ là nhạc cụ" — chưa đủ: trống đồng vừa là nhạc khí, vừa là hiện vật có hoa văn cho biết đời sống người Việt cổ (giã gạo, nhà sàn, thuyền…) — một nguồn sử liệu hình ảnh.
  • ✦"Văn minh Đông Sơn do người nước ngoài truyền vào" — sai. Các phát hiện về dấu tích văn hoá đồng thau tiền Đông Sơn ở Việt Nam bác bỏ quan điểm cho rằng văn hoá Đông Sơn được du nhập từ bên ngoài.

3 🛕 Văn minh Chăm-pa

Cần nhớ

  • ✦Thời gian – địa bàn: hình thành và phát triển từ thế kỉ II đến thế kỉ XV trên các tỉnh duyên hải miền Trung và một phần cao nguyên Trường Sơn. Phía đông giáp biển cả, phía tây là rừng núi (lâm thổ sản quý như trầm hương, hải sản); nằm bên tuyến đường biển quốc tế ⇒ thuận lợi giao lưu; nhưng khí hậu khô hạn, đồng bằng hẹp, bị dải Hoành Sơn chia cắt (Tư liệu 3).
  • ✦Cơ sở xã hội: văn hoá Sa Huỳnh (khoảng thế kỉ V TCN; thời đại kim khí) — liên minh cụm làng, thủ lĩnh tối cao; tiếp xúc văn minh Ấn Độ qua thương nhân, chữ viết, tôn giáo, tư tưởng, mô hình nhà nước và pháp luật.
  • ✦Nhà nước: hai thế kỉ đầu Công nguyên, người Chăm ở quận Nhật Nam đấu tranh chống ách cai trị của nhà Hán; năm 192, dưới sự lãnh đạo của Khu Liên, nhân dân huyện Tượng Lâm lập nước Lâm Ấp (sau gọi là Chăm-pa), kinh đô Sin-ha-pu-ra (Trà Kiệu, Đà Nẵng). Đứng đầu là vua (cha truyền con nối, thường đồng nhất với một vị thần), dưới có hai đại thần (văn, võ); địa phương chia thành châu – huyện – làng.
  • ✦Kinh tế: trồng lúa (có hệ thống tưới tiêu), chăn nuôi, thủ công; rất giỏi buôn bán đường biển — các cảng thị nổi tiếng: Đại Chiêm (Đà Nẵng), Thị Nại (Gia Lai), Pan-đu-ran-ga (Khánh Hoà). Bán trầm hương, kì nam, ngọc trai…; mua thuỷ tinh (Ấn Độ), mã não (Thái Lan), gương đồng (Trung Quốc), đồ gốm xanh cô-ban (A-rập).
  • ✦Đời sống: ăn cơm, rau, cá; mặc mảnh vải "ka-ma" quấn từ phải sang trái; ở nhà sàn. Tín ngưỡng bản địa (vạn vật hữu linh, thờ sinh thực khí, tổ tiên) + Phật giáo, Hin-đu giáo, Hồi giáo; lễ hội gắn với các cụm đền tháp. Chữ Chăm cổ (dựa trên chữ Phạn) là loại chữ cổ nhất ở Đông Nam Á.
  • ✦Kiến trúc – điêu khắc: tháp Mỹ Khánh (Huế), Phật viện Đồng Dương (Đà Nẵng), tháp Bà Pô Na-ga (Khánh Hoà), tháp Cánh Tiên, Dương Long (Gia Lai) và đặc biệt Thánh địa Mỹ Sơn (Đà Nẵng); tượng Phật Đồng Dương (đồng, nặng 120 kg, cao 119 cm — tượng Phật bằng đồng lớn nhất được tìm thấy), phù điêu Krít-na Gô-va-ha-na Khương Mỹ.

⚠️ Bẫy hay gặp

  • ✦Nhầm địa bàn: Chăm-pa là duyên hải miền Trung, không phải Nam Bộ (Phù Nam) hay Bắc Bộ (Văn Lang – Âu Lạc). Nhầm kinh đô: Sin-ha-pu-ra ở Trà Kiệu, không phải Cổ Loa hay Phong Châu.
  • ✦"Chữ Chăm là chữ nguyên gốc Ấn Độ" — sai: người Chăm dựa trên chữ Phạn để sáng tạo chữ viết riêng của dân tộc mình.

4 ⚓ Văn minh Phù Nam

Cần nhớ

  • ✦Địa bàn: chủ yếu là Nam Bộ Việt Nam ngày nay, thuộc hạ lưu sông Mê Công; hằng năm phù sa bồi đắp thành đồng bằng màu mỡ, có hệ thống kênh rạch chằng chịt thuận tiện cho thuyền bè.
  • ✦Cơ sở xã hội: cội nguồn từ văn hoá tiền Óc Eo; khoảng cuối thiên niên kỉ I TCN, nông nghiệp, thủ công, trao đổi hàng hoá phát triển; cấu trúc làng nông – chài – thương nghiệp hình thành, chuẩn bị cho các đô thị sơ khai. Cư dân chủ yếu thuộc các bộ lạc nhóm ngôn ngữ Ma-lay-ô – Pô-li-nê-di (ngữ hệ Nam Đảo), quen sông nước, giỏi nghề đi biển.
  • ✦Ảnh hưởng Ấn Độ mạnh mẽ, truyền bá chủ yếu qua hoạt động thương mại biển (thể hiện trong truyền thuyết về sự ra đời của vương quốc, chính trị, tư tưởng, kiến trúc, tôn giáo).
  • ✦Nhà nước: thành lập khoảng đầu Công nguyên trên cơ sở tập hợp nhiều tiểu quốc; đứng đầu là vua (cả vương quyền và thần quyền), giúp việc là quan lại nhiều cấp bậc. Hơn hai thế kỉ đầu còn đơn giản; thế kỉ III – V hoàn thiện, vươn lên thành vương quốc hùng mạnh, các nước Đốn Tốn, Xích Thổ, Chân Lạp phải thần phục, cống nạp (Tư liệu 6).
  • ✦Kinh tế: một trong những trung tâm giao thương quan trọng bậc nhất lúc bấy giờ; thương nhân Trung Quốc, Ấn Độ, Ba Tư ghé cảng Óc Eo. Sản phẩm thô (lâm sản: trầm hương, ngà voi, chim công…) và sản phẩm chế biến (vàng, bạc, thuỷ tinh, ngọc, đồi mồi, lụa, vải); hiện vật tiêu biểu: tiền vàng La Mã (hình 16). Thủ công (luyện kim, nấu thuỷ tinh, đóng tàu, làm gốm) và nông nghiệp cũng phát triển.
  • ✦Đời sống: lúa gạo, thịt, thuỷ hải sản; nhà sàn rộng lợp lá; đi lại bằng thuyền trên kênh, rạch, sông ngòi. Tín ngưỡng: thờ đa thần (tiêu biểu thần Mặt Trời), phồn thực; tiếp nhận Phật giáo, Hin-đu giáo (tượng Phật, tượng thần Vi-snu thuộc văn hoá Óc Eo). Phong tục tang lễ: thuỷ táng, hoả táng, thổ táng, điểu táng.

⚠️ Bẫy hay gặp

  • ✦"Phù Nam là văn minh nông nghiệp thuần tuý" — sai: Phù Nam hướng mạnh ra biển, cảng Óc Eo từng là điểm trung chuyển của tuyến hàng hải quốc tế (tiền La Mã, đồ trang sức Ấn Độ, gương Trung Hoa…).
  • ✦Nhầm cảng thị: Óc Eo (Phù Nam, Nam Bộ), còn Đại Chiêm, Thị Nại, Pan-đu-ran-ga là cảng thị của Chăm-pa.

5 ⚖️ So sánh ba nền văn minh

Ba nền văn minh cổ trên đất nước Việt Nam

Văn Lang – Âu LạcChăm-paPhù Nam
Thời gianTừ đầu thiên niên kỉ I TCN đến đầu Công nguyênThế kỉ II đến thế kỉ XVKhoảng đầu Công nguyên (hoàn thiện nhà nước ở thế kỉ III – V)
Địa bànBắc Bộ, Bắc Trung Bộ (lưu vực sông Hồng, sông Mã, sông Cả)Duyên hải miền Trung, một phần cao nguyên Trường SơnNam Bộ, hạ lưu sông Mê Công
Cội nguồnVăn hoá Phùng Nguyên → Đông Sơn (bản địa)Văn hoá Sa Huỳnh; tiếp xúc Ấn Độ từ sớmVăn hoá tiền Óc Eo; chịu ảnh hưởng Ấn Độ mạnh mẽ
Chính trịVăn Lang (Phong Châu), Âu Lạc (Cổ Loa): Hùng Vương, Lạc hầu, Lạc tướng, Bồ chínhLâm Ấp – Chăm-pa (năm 192), kinh đô Sin-ha-pu-ra: vua, hai đại thần, châu – huyện – làngVương quốc (đầu Công nguyên): vua có vương quyền và thần quyền, quan lại nhiều cấp
Kinh tế nổi bậtNông nghiệp lúa nước; đúc đồngLúa nước (thuỷ lợi) + buôn bán đường biển (cảng Đại Chiêm, Thị Nại…)Giao thương biển (cảng Óc Eo), thủ công, nông nghiệp
Tín ngưỡngThờ tổ tiên, thần tự nhiên, phồn thựcTín ngưỡng bản địa + Phật giáo, Hin-đu giáo, Hồi giáoThờ đa thần (thần Mặt Trời), phồn thực + Phật giáo, Hin-đu giáo
Thành tựu tiêu biểuTrống đồng, thạp đồng Đông Sơn; kinh đô Cổ LoaThánh địa Mỹ Sơn, tháp Bà Pô Na-ga, tượng Phật Đồng Dương; chữ Chăm cổDi chỉ Óc Eo: tiền vàng La Mã, tượng Phật, tượng thần Vi-snu
Giống nhau về cơ sở hình thành

Đều có cội nguồn từ nền văn hoá bản địa lâu đời; có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho nông nghiệp (và giao thương) nhưng cũng đặt ra thách thức; xã hội phân hoá, nhà nước ra đời; đều là di sản của dân tộc Việt Nam.

Khác nhau về cơ sở hình thành

Văn Lang – Âu Lạc: nguồn gốc bản địa, gắn sông Hồng, lúa nước. Chăm-pa: gắn biển và rừng núi, đường biển quốc tế, tiếp xúc Ấn Độ từ thời Sa Huỳnh. Phù Nam: gắn hạ lưu Mê Công, kênh rạch, cảng biển, ảnh hưởng Ấn Độ mạnh mẽ.

Dạng bài

Lập bảng so sánh cơ sở hình thành: giống – khác

  1. 1 Lập bảng ba cột (ba nền văn minh) × hai hàng: điều kiện tự nhiên, cơ sở xã hội.
  2. 2 Ghi địa bàn trước (sông Hồng · duyên hải miền Trung · hạ lưu Mê Công): đó là chìa khoá phân biệt.
  3. 3 Giống: điền ô nào cả ba cùng có (cội nguồn văn hoá bản địa, nhà nước ra đời, là di sản Việt Nam).
  4. 4 Khác: tìm ô chỉ có ở một nền (Chăm-pa: biển + rừng, Sa Huỳnh; Phù Nam: kênh rạch, cảng biển, ảnh hưởng Ấn Độ mạnh; Văn Lang – Âu Lạc: sông Hồng, nguồn gốc bản địa).

⚠️ Bẫy hay gặp: Nói "Phù Nam chỉ buôn bán, Văn Lang – Âu Lạc chỉ làm ruộng": đều là phát biểu tuyệt đối. Phù Nam vẫn có nông nghiệp, thủ công; Văn Lang – Âu Lạc vẫn có thủ công, trao đổi.

🔎
Làm mẫu

Điểm khác biệt nổi bật giữa Phù Nam và Văn Lang – Âu Lạc về hướng phát triển kinh tế là gì?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

✏️ Luyện tập

Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.

🥁

Văn Lang – Âu Lạc: nhà nước

  1. 1
    Nhận biết

    Văn minh Văn Lang – Âu Lạc còn được gọi là

  2. 2
    Thông hiểu

    Bấm lần lượt theo đúng trình tự thời gian:

    Thứ tự của em: — bấm lần lượt —

  3. 3
    Thông hiểu

    Trong tổ chức Nhà nước Văn Lang, người đứng đầu ở địa phương (cấp Bộ) là

  4. 4
    Nhận biết Nhà nước Âu Lạc đặt kinh đô ở .
  5. 5
    Vận dụng

    Vì sao các làng liên kết với nhau, suy tôn thủ lĩnh chung, dẫn tới sự ra đời của nhà nước đầu tiên ở Việt Nam?

🌾

Đông Sơn: kinh tế và đời sống

  1. 1
    Nhận biết

    Nghề thủ công phát triển vượt bậc ở thời kì văn hoá Đông Sơn là

  2. 2
    Thông hiểu

    Theo Tư liệu 1 (SGK), tầng lớp đông đảo nhất, giữ vai trò lực lượng sản xuất chủ yếu trong xã hội thời Hùng Vương là

  3. 3
    Vận dụng

    Ý nghĩa lớn nhất của nền văn minh Văn Lang – Âu Lạc đối với lịch sử Việt Nam là

🛕

Chăm-pa

  1. 1
    Thông hiểu

    Bấm lần lượt theo trình tự hình thành nhà nước Chăm-pa:

    Thứ tự của em: — bấm lần lượt —

  2. 2
    Thông hiểu

    Kinh đô của nước Lâm Ấp (Chăm-pa) lúc mới thành lập đặt ở

  3. 3
    Thông hiểu

    Chữ viết riêng của người Chăm được sáng tạo trên cơ sở chữ

  4. 4
    Nhận biết

    Thánh địa Mỹ Sơn là công trình tiêu biểu của nền văn minh

  5. 5
    Vận dụng

    Điều kiện nào giúp Chăm-pa phát triển mạnh nghề buôn bán đường biển?

⚓

Phù Nam

  1. 1
    Nhận biết

    Địa bàn chủ yếu của Vương quốc Phù Nam là

  2. 2
    Thông hiểu

    Cảng thị nổi tiếng của Vương quốc Phù Nam là

  3. 3
    Thông hiểu

    Hiện vật nào cho thấy Phù Nam từng giao thương với những vùng xa như Địa Trung Hải?

  4. 4
    Vận dụng

    Điểm khác biệt nổi bật giữa Phù Nam và Văn Lang – Âu Lạc về hướng phát triển là

⚖️

So sánh ba nền

  1. 1
    Thông hiểu

    Điểm giống nhau về cơ sở hình thành của ba nền văn minh cổ trên đất nước Việt Nam là

  2. 2
    Thông hiểu

    Bấm lần lượt ba nền văn minh theo thời điểm hình thành (từ sớm đến muộn):

    Thứ tự của em: — bấm lần lượt —

  3. 3
    Nhận biết Văn minh Chăm-pa hình thành và phát triển từ thế kỉ II đến thế kỉ .

🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp

Đề Lịch sử có 2 phần: 24 câu 4 lựa chọn và 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý, thường kèm một đoạn tư liệu), không có câu trả lời ngắn. Dưới đây là đủ 2 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.

🅰️

Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn

  1. 1
    Thông hiểu

    Kinh đô của Nhà nước Văn Lang và Nhà nước Âu Lạc lần lượt đặt ở

  2. 2
    Thông hiểu

    Cặp nền văn minh – địa bàn nào sau đây đúng?

  3. 3
    Vận dụng

    Nhận xét nào sau đây đúng về ba nền văn minh cổ trên đất nước Việt Nam?

  4. 4
    Vận dụng

    Phiên bản trống đồng Ngọc Lũ được Việt Nam chọn làm quà tặng Liên hợp quốc nhân kỉ niệm 50 năm ngày thành lập, chủ yếu vì

✅

Phần II · Đúng / sai (có tư liệu)

  1. 1
    Thông hiểu

    Tư liệu (tóm lược nội dung SGK Lịch sử 10): Nhà nước Văn Lang ra đời cách ngày nay khoảng 2 700 năm, kinh đô ở Phong Châu (tỉnh Phú Thọ); đứng đầu là Hùng Vương, giúp việc là Lạc hầu. Ở địa phương, đơn vị Bộ do Lạc tướng đứng đầu; dưới là các chiềng, chạ do Bồ chính đứng đầu. Tiếp nối là Nhà nước Âu Lạc (208 – 179 TCN), kinh đô ở Cổ Loa, đứng đầu là Thục Phán – An Dương Vương.

    a)Giúp việc cho Hùng Vương ở trung ương là Lạc hầu.

    b)Các chiềng, chạ do Lạc tướng đứng đầu.

    c)Cổ Loa là kinh đô của Nhà nước Âu Lạc.

    d)Nhà nước Văn Lang tồn tại từ năm 208 TCN đến năm 179 TCN.

  2. 2
    Vận dụng

    Tư liệu (tóm lược nội dung SGK Lịch sử 10): Vương quốc Phù Nam được thành lập vào khoảng đầu Công nguyên trên cơ sở tập hợp nhiều tiểu quốc; địa bàn chủ yếu là Nam Bộ, thuộc hạ lưu sông Mê Công. Phù Nam trở thành một trong những trung tâm giao thương quan trọng bậc nhất lúc bấy giờ: thương nhân từ Trung Quốc, Ấn Độ, Ba Tư ghé qua cảng Óc Eo để trao đổi, buôn bán. Ở di chỉ Óc Eo đã tìm thấy cả đồng tiền vàng La Mã.

    a)Óc Eo là cảng thị quan trọng, nơi thương nhân nhiều nước ghé buôn bán.

    b)Địa bàn chủ yếu của Phù Nam là vùng duyên hải miền Trung.

    c)Đồng tiền vàng La Mã ở Óc Eo là bằng chứng cho thấy Phù Nam có quan hệ buôn bán với bên ngoài.

    d)Phù Nam là nền văn minh nông nghiệp thuần tuý, không có hoạt động buôn bán.

🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?

  • •Phần I thường hỏi: kinh đô và tổ chức Nhà nước Văn Lang – Âu Lạc (Lạc hầu, Lạc tướng, Bồ chính), mốc 192 (Lâm Ấp), địa bàn và cảng thị của mỗi nền, hiện vật tiêu biểu (trống đồng – Mỹ Sơn – Óc Eo), điểm giống và khác về cơ sở hình thành.
  • •Phần II hay cho một đoạn tóm lược (tổ chức nhà nước, hoạt động kinh tế, cảng thị Óc Eo) rồi hỏi 4 ý: ý dễ mất điểm là đảo kinh đô, đảo cấp quan, nhầm mốc 208 – 179 TCN với Văn Lang, hoặc nói Phù Nam "chỉ làm nông nghiệp".
  • •Bài này nối với bài 8 (văn minh Đông Nam Á: ba nền đều là một phần của khu vực), bài 10 (văn minh Đại Việt kế thừa Văn Lang – Âu Lạc), bài 11 – 12 (các dân tộc Việt Nam: người Chăm, Việt…) và bài 13 (khối đại đoàn kết dân tộc).
Làm đề thi thử trọn bộ
Bài tiếp theo
Văn minh Đại Việt