Kinh tế và pháp luật lớp 10
Bài 23 · Chuyên đề học tập

Mô hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ

Nhận ra một doanh nghiệp có phải doanh nghiệp nhỏ không, nói được thuận lợi, khó khăn, lĩnh vực phù hợp, nhân tố ảnh hưởng, và xếp đúng các việc vào quy trình thành lập, tổ chức hoạt động của doanh nghiệp nhỏ.

Ứng với SGK Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 10 (bộ thống nhất): Chuyên đề 2

⚡ Nhớ nhanh

  • 1Doanh nghiệp nhỏ là doanh nghiệp có quy mô nhỏ về vốn, lao động và doanh thu (tiêu chí ở Điều 5 Nghị định số 80/2021/NĐ-CP). Nông – lâm – thuỷ sản, công nghiệp, xây dựng: không quá 100 người và (doanh thu không quá 50 tỉ hoặc vốn không quá 20 tỉ đồng). Thương mại, dịch vụ: không quá 50 người và (doanh thu không quá 100 tỉ hoặc vốn không quá 50 tỉ đồng); đều không phải siêu nhỏ.
  • 2Thuận lợi: linh hoạt đổi mẫu mã · quản lí lao động chặt chẽ · dễ bổ sung thiết bị đổi mới công nghệ. Khó khăn: vốn ít, khó mở rộng · thiếu thông tin thị trường · trình độ lao động thấp · quản lí thiếu chuyên nghiệp · khó cạnh tranh với doanh nghiệp lớn.
  • 3Lĩnh vực phù hợp: nông nghiệp (rau, hoa, chăn nuôi gà, lợn… theo VietGAP, hữu cơ) · tiểu thủ công nghiệp (gốm sứ, mộc, đúc đồng, thêu ren, dệt lụa) · công nghiệp (dệt may, giày dép, nội thất) · thương mại (bán lẻ có cửa hàng, thương mại điện tử) · dịch vụ (khách sạn, ăn uống, du lịch, sửa chữa, tư vấn…).
  • 4Mục tiêu không chỉ tối đa hoá lợi nhuận mà còn đứng vững, tham gia chuỗi giá trị, liên kết với hộ gia đình, doanh nghiệp khác. Nhân tố bên trong: con người (quyết định) · tài chính · kĩ thuật, công nghệ · thiết kế sản phẩm và mạng lưới tiêu thụ. Nhân tố bên ngoài: môi trường chính trị, kinh tế, xã hội và hỗ trợ của Chính phủ, địa phương · thay đổi công nghệ · khách hàng, đối thủ.
  • 5Mạch nhớ: thành lập 4 giai đoạn (chuẩn bị thông tin → nộp hồ sơ → con dấu → thủ tục sau thành lập) → hoạt động 3 giai đoạn (đầu vào → sản xuất → đầu ra) → rút bài học thành công, thất bại (thương hiệu, liên kết, đổi mới mẫu mã, lương và tay nghề).

👀 Nhìn là hiểu

Bấm ▶ xem 4 cảnh: doanh nghiệp AH đặt cạnh ngưỡng "nhỏ", cán cân thuận lợi – khó khăn, chặng đường 4 giai đoạn thành lập, rồi băng chuyền đầu vào – sản xuất – đầu ra. Hết cảnh, bấm "Tự chơi" để kéo từng việc vào đúng giai đoạn thành lập; có một thẻ bẫy.

Doanh nghiệp dệt AH — lĩnh vực công nghiệp (theo SGK)Lao động tham gia bảo hiểm xã hội (người)0Công nghiệp: 100Thương mại, dịch vụ: 50Doanh thu năm (tỉ đồng) — số liệu SGK0 tỉCông nghiệp: 50 tỉThương mại, dịch vụ: 100 tỉ50 ≤ 100 người · 12 ≤ 50 tỉ ⇒ DOANH NGHIỆP NHỎ

Doanh nghiệp dệt AH: 50 lao động, doanh thu 12 tỉ đồng.

1 🏭 Bài 4 · Khái niệm, thuận lợi, khó khăn của doanh nghiệp nhỏ

Cần nhớ

  • ✦Doanh nghiệp nhỏ là những doanh nghiệp có quy mô nhỏ về vốn, lao động và doanh thu. Ở nước ta, tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ được quy định tại Điều 5 Nghị định số 80/2021/NĐ-CP ngày 26 tháng 8 năm 2021 của Chính phủ (quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa).
  • ✦Cách xét (khoản 2 Điều 5): lấy số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm và một trong hai chỉ tiêu tài chính: tổng doanh thu của năm hoặc tổng nguồn vốn của năm; đồng thời không phải doanh nghiệp siêu nhỏ. Ngưỡng khác nhau theo lĩnh vực (xem bảng).
  • ✦Thuận lợi của doanh nghiệp nhỏ: linh hoạt trong tổ chức hoạt động kinh doanh, dễ thay đổi mẫu mã sản phẩm để đáp ứng nhu cầu thị trường · có điều kiện tổ chức, quản lí lao động chặt chẽ, hiệu quả (ít lao động, tập trung một địa điểm) · dễ bổ sung thiết bị để đổi mới công nghệ.
  • ✦Khó khăn: vốn ít nên khó đầu tư đồng bộ, khó mở rộng quy mô (khó vay ngân hàng vì thiếu tài sản thế chấp, phải chứng minh tính khả thi của dự án) · thiếu thông tin thị trường · trình độ lao động thấp (chủ yếu lao động thủ công) · trình độ quản lí thiếu chuyên nghiệp · khả năng cạnh tranh hạn chế với doanh nghiệp cùng ngành và doanh nghiệp lớn hơn trong nước, trên thế giới; nếu không nỗ lực vượt qua, dễ rơi vào nguy cơ phá sản.

Ngưỡng xác định doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ (theo SGK)

Lĩnh vựcLoạiLao động (BHXH, bình quân năm)Doanh thu nămhoặc nguồn vốn năm
Nông, lâm, thuỷ sản · công nghiệp · xây dựngNhỏkhông quá 100 ngườikhông quá 50 tỉ đồngkhông quá 20 tỉ đồng
Thương mại · dịch vụNhỏkhông quá 50 ngườikhông quá 100 tỉ đồngkhông quá 50 tỉ đồng
Nông, lâm, thuỷ sản · công nghiệp · xây dựngSiêu nhỏkhông quá 10 ngườikhông quá 3 tỉ đồngkhông quá 3 tỉ đồng
Thương mại · dịch vụSiêu nhỏkhông quá 10 ngườikhông quá 10 tỉ đồngkhông quá 3 tỉ đồng
Thuận lợi

Linh hoạt đổi mẫu mã theo nhu cầu · quản lí lao động chặt chẽ, sâu sát · dễ đổi mới công nghệ vì chỉ cần bổ sung thiết bị dần dần.

Khó khăn

Vốn ít khó đầu tư đồng bộ, mở rộng · thiếu thông tin thị trường · lao động, quản lí trình độ chưa cao · cạnh tranh hạn chế trước doanh nghiệp lớn.

Dạng bài

Kiểm một doanh nghiệp có phải doanh nghiệp nhỏ không

  1. 1 Xác định lĩnh vực: nông – lâm – thuỷ sản, công nghiệp, xây dựng (ngưỡng lớn hơn một nửa) hay thương mại, dịch vụ.
  2. 2 Lấy số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm, so với 100 (nhóm nông, công, xây) hoặc 50 (thương mại, dịch vụ).
  3. 3 Lấy doanh thu hoặc nguồn vốn: chỉ cần một trong hai đạt ngưỡng (50 tỉ hoặc 20 tỉ; 100 tỉ hoặc 50 tỉ).
  4. 4 Loại trừ siêu nhỏ (đến 10 người và doanh thu, vốn rất nhỏ). Đủ cả hai điều kiện lao động và tài chính, không phải siêu nhỏ ⇒ doanh nghiệp nhỏ.

⚠️ Bẫy hay gặp: Cho rằng "có sản phẩm bán toàn quốc, xuất khẩu nên không phải doanh nghiệp nhỏ". Tiêu chí chỉ dựa vào lao động, doanh thu hoặc vốn, không dựa vào phạm vi thị trường.

🧵
Làm mẫu

Doanh nghiệp dệt AH của anh H có 50 lao động thường xuyên, doanh thu năm qua 12 tỉ đồng; sản phẩm đã vào nhiều siêu thị và xuất khẩu. AH có phải doanh nghiệp nhỏ không?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

⚠️ Bẫy hay gặp

  • ✦Nhầm ngưỡng theo lĩnh vực: nông – công – xây là 100 người (50 tỉ hoặc 20 tỉ), thương mại – dịch vụ là 50 người (100 tỉ hoặc 50 tỉ). Đề hay đảo hai nhóm.
  • ✦Nhầm "hoặc" thành "và" ở chỉ tiêu tài chính: chỉ cần doanh thu hoặc nguồn vốn đạt ngưỡng; lao động thì phải đạt.
  • ✦Nhầm doanh nghiệp nhỏ với siêu nhỏ (siêu nhỏ chỉ đến 10 người). Doanh nghiệp nhỏ theo SGK là loại không phải siêu nhỏ.
  • ✦Cho rằng "vốn hạn chế nên doanh nghiệp nhỏ khó đổi mới công nghệ". SGK nêu dễ bổ sung thiết bị đổi mới công nghệ là thuận lợi; vốn ít là khó khăn khi đầu tư đồng bộ, mở rộng quy mô.

2 🧺 Bài 4 · Lĩnh vực sản xuất kinh doanh thích hợp

Cần nhớ

  • ✦Lĩnh vực thích hợp là lĩnh vực cho phép doanh nghiệp đạt mục đích kinh doanh, phù hợp quy định của pháp luật và năng lực sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ có vốn và số lượng lao động ít.
  • ✦Nông nghiệp: trồng cây lương thực, rau, hoa, cây ăn quả, cây cảnh; chăn nuôi gà, lợn, bò… vì không cần vốn lớn, khai thác nhân công chi phí thấp ở địa phương. Mô hình hữu cơ, công nghệ cao (thuỷ canh, trồng theo tiêu chuẩn VietGAP; nuôi tôm, cua, cá sạch) mang lại giá trị cao hơn. Ví dụ bà V: từ 5 tạ rau mỗi ngày, lập công ty liên kết với 3 hợp tác xã, 20 lao động, doanh thu khoảng 500 triệu đồng một tháng.
  • ✦Tiểu thủ công nghiệp: gắn với nghề thủ công, cung cấp sản phẩm nguyên bản, thủ công (đồ trang trí nội thất, hàng thủ công); triển khai ở quy mô nhỏ, lao động thủ công là chính: gốm sứ, mộc, đúc đồng, thêu ren, dệt lụa. Ví dụ công ty AM sản xuất gốm sứ: 30 lao động, doanh thu 8 tỉ đồng mỗi năm.
  • ✦Công nghiệp: các mặt hàng phù hợp như dệt may, giày dép, đồ nội thất, công nghiệp phụ trợ, chế biến nông, lâm, thuỷ, hải sản. Ví dụ công ty MK của chị C: gần 20 thợ và 10 nhân viên, doanh thu gần 6 tỉ đồng.
  • ✦Thương mại: bán lẻ có cửa hàng (tạp hoá, văn phòng phẩm, máy vi tính, vật liệu xây dựng, điện nước, nội thất — như doanh nghiệp tư nhân X của ông Q: 20 nhân viên, doanh thu gần 8 tỉ đồng) và thương mại điện tử (kinh doanh trực tuyến: tiết kiệm chi phí thuê mặt bằng, nhân viên, tiếp cận nguồn khách hàng lớn, đa dạng, không bị giới hạn không gian và thời gian — như doanh nghiệp tư nhân của chị A: 20 nhân viên, doanh thu khoảng 5 tỉ đồng).
  • ✦Dịch vụ: khách sạn, ăn uống, cưới hỏi, du lịch, sửa chữa trang thiết bị, hỗ trợ máy móc, tư vấn, chăm sóc sức khoẻ, bất động sản… — như công ty Kĩ thuật điện tử – điện lạnh Q: 25 nhân viên, doanh thu 12 tỉ đồng.

Lĩnh vực · ví dụ mô hình · vì sao hợp với doanh nghiệp nhỏ

Lĩnh vựcVí dụ mô hìnhVì sao hợp doanh nghiệp nhỏ
Nông nghiệpTrồng rau sạch VietGAP, nuôi gà, lợn, tôm, cua, cá sạchKhông cần vốn lớn, dùng nhân công địa phương giá thấp
Tiểu thủ công nghiệpGốm sứ, mộc, đúc đồng, thêu ren, dệt lụaQuy mô nhỏ, lao động thủ công là chính, sản phẩm nguyên bản
Công nghiệpDệt may, giày dép, đồ nội thất, công nghiệp phụ trợ, chế biếnMặt hàng phù hợp quy mô vốn và lao động ít
Thương mại · bán lẻ có cửa hàngCửa hàng tạp hoá, văn phòng phẩm, vật liệu xây dựng, nội thấtTận dụng mặt bằng sẵn có, kinh doanh một hoặc vài mặt hàng chuyên biệt
Thương mại · thương mại điện tửBán mĩ phẩm, thời trang trực tuyếnTiết kiệm thuê mặt bằng, thuê nhân viên; khách hàng lớn, đa dạng
Dịch vụLắp đặt, sửa chữa điện tử, điện lạnh; du lịch; tư vấnTriển khai quy mô nhỏ, ít vốn, gần khách hàng

⚠️ Bẫy hay gặp

  • ✦Xếp nhầm lĩnh vực: dệt may, giày dép, đồ nội thất là công nghiệp; gốm sứ, mộc, đúc đồng, thêu ren, dệt lụa là tiểu thủ công nghiệp (gắn với nghề thủ công).
  • ✦Nhầm bán lẻ có cửa hàng với thương mại điện tử: có mặt bằng, cửa hàng bán trực tiếp thì là bán lẻ có cửa hàng; kinh doanh trên môi trường Internet là thương mại điện tử.
  • ✦Cho rằng doanh nghiệp nhỏ chỉ làm được hàng thủ công, nhỏ lẻ. SGK nêu cả nông nghiệp hữu cơ, công nghệ cao, thương mại điện tử và dịch vụ.

3 🎯 Bài 4 · Mục tiêu và nhân tố ảnh hưởng

Cần nhớ

  • ✦Mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp nhỏ không chỉ là tối đa hoá lợi nhuận, mà còn đứng vững trong cuộc cạnh tranh khốc liệt trên thương trường; tham gia tích cực vào chuỗi giá trị, liên kết với các hộ gia đình, với các doanh nghiệp khác để khẳng định vị thế đối với sự phát triển kinh tế của địa phương và đất nước.
  • ✦Nhân tố bên trong: con người là nhân tố quyết định mọi hoạt động (sự tận tâm, năng lực quản lí, trình độ chuyên môn, ý thức người lao động) · khả năng tài chính · trình độ kĩ thuật, công nghệ sản xuất · thiết kế sản phẩm đặc sắc, hấp dẫn khách hàng và tổ chức mạng lưới tiêu thụ. Ngoài ra: hệ thống thông tin bên trong, cơ chế kiểm soát doanh nghiệp.
  • ✦Nhân tố bên ngoài: môi trường chính trị, kinh tế, xã hội và sự hỗ trợ của Chính phủ, chính quyền địa phương (Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; thuận lợi đăng kí doanh nghiệp, hỗ trợ lãi suất vay vốn, hỗ trợ thuê mặt bằng xây nhà xưởng) · thay đổi của kĩ thuật công nghệ (có thể gây sức ép đổi mới) · yếu tố thị trường: khách hàng, đối thủ cạnh tranh.

Nhân tố bên trong và bên ngoài — mỗi nhân tố một ví dụ

NhómNhân tốVí dụ ở doanh nghiệp AH
Bên trongCon ngườiĐội ngũ quản lí tận tâm, lao động được nâng cao trình độ, ý thức.
Bên trongKhả năng tài chínhTài chính hạn chế khiến khó mở rộng để nhận đơn đặt hàng lớn.
Bên trongKĩ thuật, công nghệĐầu tư trang thiết bị đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng.
Bên trongThiết kế mẫu, mạng lưới tiêu thụThiết kế nhiều mẫu đặc sắc; sản phẩm có mặt ở siêu thị nhiều tỉnh.
Bên ngoàiMôi trường chính trị, kinh tế, xã hội; hỗ trợMôi trường ổn định; Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; địa phương hỗ trợ lãi suất.
Bên ngoàiThay đổi công nghệKhoa học công nghệ thế giới phát triển nhanh khiến công nghệ của AH nhanh lạc hậu, buộc phải đổi mới.
Bên ngoàiThị trườngKhách hàng ưa chuộng mẫu mới; nhiều đối thủ cạnh tranh gây sức ép.

⚠️ Bẫy hay gặp

  • ✦Xếp nhầm khả năng tài chính là nhân tố bên ngoài. Tài chính, công nghệ sản xuất, thiết kế mẫu, mạng lưới tiêu thụ là nhân tố bên trong; hỗ trợ của địa phương, đối thủ cạnh tranh, thay đổi công nghệ thế giới là bên ngoài.
  • ✦Nhầm mục tiêu của doanh nghiệp nhỏ với "chỉ tối đa hoá lợi nhuận". SGK nhấn mạnh tồn tại, đứng vững, tham gia chuỗi giá trị, liên kết và vị thế đối với địa phương, đất nước.
  • ✦Cho rằng nhân tố quyết định là vốn. SGK: trong nhiều nhân tố bên trong, con người đóng vai trò quyết định.

4 📝 Bài 5 · Quy trình thành lập doanh nghiệp nhỏ

Cần nhớ

  • ✦Quy trình thành lập thông thường có 4 giai đoạn.
  • ✦Giai đoạn 1 — Chuẩn bị đầy đủ thông tin cần thiết: lựa chọn loại hình doanh nghiệp (doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh, công ty TNHH một thành viên, công ty TNHH hai thành viên trở lên, công ty cổ phần; anh H chọn TNHH một thành viên vì chủ sở hữu chỉ chịu trách nhiệm pháp lí với số vốn điều lệ đã đăng kí, không ảnh hưởng tài sản chung của gia đình) · bản sao căn cước công dân/hộ chiếu của tất cả thành viên góp vốn/cổ đông sáng lập · tên công ty · địa chỉ trụ sở (địa điểm liên lạc trên lãnh thổ Việt Nam, thuộc quyền sử dụng hợp pháp của công ty) · vốn điều lệ (tài sản như nhà, đất chuyển quyền sở hữu cho công ty và ghi vào điều lệ) · chức danh người đại diện theo pháp luật · ngành nghề kinh doanh chuẩn hoá theo quy định về đăng kí kinh doanh.
  • ✦Giai đoạn 2 — Soạn thảo và nộp hồ sơ: soạn hồ sơ, chuẩn bị đủ giấy tờ theo nghị định về đăng kí doanh nghiệp; nộp đến phòng đăng kí kinh doanh cấp tỉnh/thành phố nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính. Sau 3 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận, nếu hồ sơ hợp lệ thì được cấp giấy chứng nhận đăng kí doanh nghiệp.
  • ✦Giai đoạn 3 — Làm con dấu pháp nhân: mang bản sao giấy chứng nhận đến cơ sở có chức năng khắc dấu; đại diện doanh nghiệp mang bản gốc giấy chứng nhận để nhận con dấu.
  • ✦Giai đoạn 4 — Thủ tục sau khi thành lập: đăng bố cáo thành lập · treo bảng hiệu công ty tại địa chỉ trụ sở đã đăng kí · đăng kí khai thuế ban đầu với cơ quan thuế trong thời hạn quy định · khai thuế qua mạng điện tử thông qua dịch vụ chữ kí số · nộp thông báo áp dụng phương pháp tính thuế giá trị gia tăng (theo mẫu của Bộ Tài chính) · làm thủ tục mua, đặt in, tự in hoá đơn theo thông tư của Bộ Tài chính · chuẩn bị đủ điều kiện kinh doanh với ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

ℹ️ Luật mới — biết thêm, đi thi vẫn trả lời theo SGK

  • ✦Con dấu: theo Điều 43 Luật Doanh nghiệp năm 2020 (Luật số 59/2020/QH14, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2021), dấu của doanh nghiệp có thể là dấu khắc tại cơ sở khắc dấu hoặc dấu dưới hình thức chữ kí số; doanh nghiệp tự quyết định loại dấu, số lượng, hình thức và nội dung dấu. Vì vậy khắc dấu không còn là bước bắt buộc với mọi doanh nghiệp; SGK trình bày "làm con dấu pháp nhân" như một giai đoạn của quy trình thông thường, làm bài vẫn theo SGK.
  • ✦Công bố thông tin: Điều 32 Luật Doanh nghiệp năm 2020 quy định doanh nghiệp phải công bố nội dung đăng kí doanh nghiệp trên Cổng thông tin quốc gia về đăng kí doanh nghiệp sau khi được cấp giấy chứng nhận. SGK gọi bước này là "đăng bố cáo thành lập".
  • ✦Hoá đơn: hiện nay doanh nghiệp dùng hoá đơn điện tử (Nghị định số 254/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, thay Nghị định số 123/2020/NĐ-CP). Việc "mua, đặt in, tự in hoá đơn" trong SGK nay là đăng kí sử dụng hoá đơn điện tử với cơ quan thuế.

Bốn giai đoạn thành lập — mỗi giai đoạn việc cụ thể

Giai đoạnViệc phải làmVí dụ cụ thể
1 · Chuẩn bị thông tinChọn loại hình, tên, trụ sở, vốn điều lệ, người đại diện, ngành nghề; chuẩn bị bản sao căn cướcAnh H chọn công ty TNHH một thành viên tên AH, ghi giá trị đất, nhà vào vốn điều lệ, giám đốc là người đại diện.
2 · Soạn và nộp hồ sơSoạn hồ sơ theo nghị định; nộp phòng đăng kí kinh doanh cấp tỉnh; sau 3 ngày làm việc nếu hợp lệ thì có giấy chứng nhậnAnh H nộp hồ sơ tại phòng đăng kí kinh doanh nơi đặt trụ sở chính.
3 · Làm con dấuMang bản sao giấy chứng nhận đến cơ sở khắc dấu; mang bản gốc đến nhận dấuĐại diện AH mang giấy chứng nhận đi khắc và nhận con dấu pháp nhân.
4 · Thủ tục sau thành lậpĐăng bố cáo, treo bảng hiệu, đăng kí khai thuế ban đầu, khai thuế qua mạng, thông báo phương pháp tính thuế GTGT, hoá đơnAH treo bảng hiệu tại địa chỉ đã đăng kí và khai thuế qua mạng bằng chữ kí số.

Dạng bài

Xếp một việc làm vào đúng giai đoạn thành lập

  1. 1 Gạch việc cụ thể trong tình huống (chọn tên? nộp hồ sơ? khắc dấu? treo bảng hiệu?).
  2. 2 Hỏi: việc đó làm trước hay sau khi có giấy chứng nhận đăng kí doanh nghiệp?
  3. 3 Trước giấy: chuẩn bị thông tin (giai đoạn 1) rồi soạn, nộp hồ sơ (giai đoạn 2). Ngay khi có giấy: làm con dấu (giai đoạn 3). Sau khi có giấy và dấu: bố cáo, bảng hiệu, thuế, hoá đơn (giai đoạn 4).
  4. 4 Kết luận bằng một câu: việc đó thuộc giai đoạn mấy, vì sao.

⚠️ Bẫy hay gặp: Thấy chữ "địa chỉ trụ sở" rồi xếp treo bảng hiệu vào giai đoạn 1. Địa chỉ trụ sở được chọn ở giai đoạn 1, còn treo bảng hiệu tại địa chỉ đó là việc làm sau khi có giấy chứng nhận.

🪧
Làm mẫu

Chị L đã nhận giấy chứng nhận đăng kí doanh nghiệp và con dấu pháp nhân, nhưng chưa treo bảng hiệu tại trụ sở và chưa đăng kí khai thuế. Hai việc này thuộc giai đoạn nào?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

⚠️ Bẫy hay gặp

  • ✦Xếp chọn tên, trụ sở, vốn điều lệ vào giai đoạn 2. Đó là giai đoạn 1 (chuẩn bị thông tin); giai đoạn 2 mới là soạn và nộp hồ sơ.
  • ✦Nhầm cơ quan nhận hồ sơ: phòng đăng kí kinh doanh cấp tỉnh/thành phố nơi đặt trụ sở chính; cấp giấy sau 3 ngày làm việc nếu hồ sơ hợp lệ.
  • ✦Nghĩ có giấy chứng nhận và con dấu là xong việc. Còn giai đoạn 4: đăng bố cáo, treo bảng hiệu, khai thuế, hoá đơn.
  • ✦Nhầm hai lần mang giấy ở giai đoạn 3: bản sao giấy chứng nhận mang đến cơ sở khắc dấu, bản gốc mang đi nhận con dấu.

5 🔄 Bài 5 · Quy trình hoạt động và bài học thành công, thất bại

Cần nhớ

  • ✦Quy trình tổ chức hoạt động có 3 giai đoạn.
  • ✦Giai đoạn 1 — Chuẩn bị các yếu tố đầu vào: nguồn nhân lực (cán bộ kĩ thuật, quản lí nhân sự, kinh doanh, hành chính; công nhân có tay nghề, lao động phụ), vốn, trang thiết bị kĩ thuật, nguyên vật liệu, thông tin thị trường.
  • ✦Giai đoạn 2 — Tiến hành sản xuất: xác định cơ cấu sản xuất (bộ phận sản xuất chính, bộ phận phụ trợ, bộ phận sản xuất phụ tận dụng phế liệu, bộ phận phục vụ cung ứng, bảo quản, vận chuyển) · bố trí nhân lực phù hợp khả năng, sở trường · quản lí kĩ thuật (thiết kế sản phẩm, sản xuất ra sản phẩm, bảo đảm máy móc hoạt động liên tục, an toàn) · quản lí chất lượng sản phẩm từng công đoạn.
  • ✦Giai đoạn 3 — Giải quyết đầu ra: có chiến lược quảng bá, giới thiệu sản phẩm, tìm hiểu nhu cầu khách hàng, có phương thức phân phối tiện lợi; tìm đơn đặt hàng (sản phẩm AH đã có mặt ở siêu thị nhiều tỉnh và có đơn của đối tác nước ngoài).
  • ✦Bài học thành công: tiêu chí đánh giá gồm hiệu quả kinh doanh (tăng doanh thu, thị phần, lợi nhuận, thu nhập, tạo việc làm, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, đóng góp ngân sách), quy mô (vốn, lao động, sản lượng ngày càng tăng), văn hoá (tầm nhìn, giá trị mang lại cho cộng đồng, môi trường làm việc nhân văn, khuyến khích sáng tạo, thân thiện môi trường). Bài học của AH: quan tâm xây dựng thương hiệu; tìm hiểu nhu cầu thị trường để thiết kế mẫu riêng; tham gia chuỗi giá trị, liên kết với hộ gia đình, doanh nghiệp dệt trong xã.
  • ✦Bài học thất bại của AH: tin vào chất lượng, mở rộng sản xuất mà không cải tiến mẫu mã, không cung cấp sản phẩm mới ⇒ sản phẩm chậm tiêu thụ, doanh thu sụt giảm · không quan tâm tăng lương, nâng cao tay nghề cho công nhân (lương 4 – 5 triệu đồng một tháng) ⇒ công nhân thiếu động lực, năng suất, hiệu quả thấp.

Ba giai đoạn hoạt động · bài học thành công và thất bại của AH

Nội dungVí dụ ở AH
Giai đoạn 1 · Đầu vàoNhân lực, vốn, thiết bị, nguyên liệu, thông tinTuyển cán bộ, thợ dệt; mua máy dệt, máy cắt, sợi, chỉ.
Giai đoạn 2 · Sản xuấtCơ cấu sản xuất, bố trí nhân lực, quản lí kĩ thuật và chất lượngCó bộ phận sản xuất chính, phụ trợ; kiểm tra chất lượng từng công đoạn.
Giai đoạn 3 · Đầu raQuảng bá, tìm hiểu nhu cầu, phân phốiSản phẩm vào siêu thị nhiều tỉnh, có đơn hàng nước ngoài.
Thành côngThương hiệu, thiết kế riêng, liên kết hộ gia đìnhĐưa sản phẩm đến nhiều siêu thị, xuất khẩu; tạo việc làm cho các gia đình trong xã.
Thất bạiKhông đổi mẫu mã; không quan tâm lương, tay nghề công nhânSản phẩm khăn mặt cũ chậm tiêu thụ, doanh thu sụt giảm.

Dạng bài

Dự án "Tìm hiểu mô hình sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp nhỏ ở địa phương" (hoạt động vận dụng của SGK)

  1. 1 Lựa chọn doanh nghiệp tiến hành khảo sát (gần nơi ở, chịu tiếp nhận).
  2. 2 Xác định nội dung khảo sát: mục tiêu hoạt động, số lao động, doanh thu năm trước, thuận lợi, khó khăn.
  3. 3 Triển khai: phỏng vấn, nghiên cứu thông tin về doanh nghiệp, chụp ảnh.
  4. 4 Báo cáo kết quả: chuẩn bị văn bản theo nội dung đã đề ra, thuyết trình giới thiệu kết quả; so với ngưỡng để xem có phải doanh nghiệp nhỏ không.

⚠️ Bẫy hay gặp: Báo cáo chỉ kể lại bằng cảm nhận mà không đối chiếu số liệu (lao động, doanh thu) với ngưỡng, hoặc nhầm doanh nghiệp siêu nhỏ với doanh nghiệp nhỏ.

🧶
Làm mẫu

Nhóm của bạn khảo sát một xưởng mộc trong làng: 8 lao động, doanh thu năm trước 2 tỉ đồng, khó khăn là thiếu vốn mua máy mới, thuận lợi là dễ đổi mẫu theo đơn đặt. Nhóm kết luận được gì khi so với ngưỡng của SGK?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

⚠️ Bẫy hay gặp

  • ✦Nhầm thứ tự: đầu vào → sản xuất → đầu ra. Đề hay cho "tìm đơn đặt hàng, quảng bá" và hỏi đó là giai đoạn mấy: giai đoạn 3 (đầu ra).
  • ✦Cho rằng "sản phẩm bán chạy thì cứ mở rộng sản xuất". Bài học thất bại của AH: không cải tiến mẫu mã khiến khách chuyển sang sản phẩm khác.
  • ✦Nghĩ thành công chỉ nhìn lợi nhuận. SGK nêu cả tiêu chí quy mô và văn hoá (giá trị cho cộng đồng, môi trường làm việc, sáng tạo, thân thiện môi trường).
  • ✦Cho rằng công nhân thu nhập thấp thì "hài lòng nên không cần tăng lương, nâng tay nghề". Đó chính là một bài học thất bại của AH.

✏️ Luyện tập

Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.

🏭

Khái niệm doanh nghiệp nhỏ

  1. 1
    Nhận biết

    Theo SGK, doanh nghiệp nhỏ là doanh nghiệp có quy mô nhỏ về

  2. 2
    Nhận biết Doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá người (và doanh thu không quá 50 tỉ đồng hoặc vốn không quá 20 tỉ đồng).
  3. 3
    Thông hiểu

    Doanh nghiệp dệt AH có 50 lao động tham gia bảo hiểm xã hội và doanh thu 12 tỉ đồng một năm; sản phẩm đã vào nhiều siêu thị. Nhận định nào đúng?

  4. 4
    Vận dụng

    Công ty thương mại H có 60 lao động tham gia bảo hiểm xã hội, doanh thu 80 tỉ đồng; công ty sản xuất đồ gỗ K cũng có 60 lao động, doanh thu 40 tỉ đồng. Biết cả hai không thuộc nhóm siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ là

  5. 5
    Vận dụng

    Cho biết những quan điểm sau đúng hay sai?

    a)Doanh nghiệp nhỏ là mô hình khó thay đổi công nghệ vì rất hạn chế về vốn.

    b)Doanh nghiệp Y kinh doanh nông nghiệp, thường xuyên 12 lao động và doanh thu khoảng 3,5 tỉ đồng một năm, được coi là doanh nghiệp nhỏ.

    c)Doanh nghiệp M có sản phẩm bán toàn quốc và xuất khẩu nên không phải doanh nghiệp nhỏ.

    d)Mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp nhỏ là khẳng định sự tồn tại và vị thế của doanh nghiệp trong cộng đồng.

🧺

Lĩnh vực phù hợp

  1. 1
    Thông hiểu

    Ông Q có nhà mặt phố lớn, bỏ vốn lập doanh nghiệp tư nhân X kinh doanh đồ điện tử gia dụng, có cửa hàng ngay tại nhà, 20 nhân viên, doanh thu gần 8 tỉ đồng. Mô hình của ông Q thuộc

  2. 2
    Thông hiểu

    Chị A trước thuê cửa hàng bán mĩ phẩm, thời trang, nay chuyển sang kinh doanh trực tuyến. Lí do chủ yếu khiến mô hình này phù hợp với doanh nghiệp nhỏ là

  3. 3
    Nhận biết

    Hoạt động nào sau đây thuộc lĩnh vực sản xuất kinh doanh tiểu thủ công nghiệp?

  4. 4
    Vận dụng

    Công ty TNHH một thành viên AM sản xuất bát, đĩa, chén, bình hoa gốm sứ với 30 lao động, doanh thu 8 tỉ đồng một năm. Vì sao hoạt động của AM phù hợp với doanh nghiệp nhỏ?

🎯

Mục tiêu và nhân tố ảnh hưởng

  1. 1
    Nhận biết

    Mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp nhỏ không chỉ là tối đa hoá lợi nhuận mà còn

  2. 2
    Thông hiểu

    Anh H cho rằng kết quả hoạt động của AH chịu ảnh hưởng lớn của sự tận tâm, năng lực đội ngũ quản lí và trình độ, ý thức của người lao động. Theo SGK, đó là nhân tố

  3. 3
    Thông hiểu

    Một doanh nghiệp may nhỏ ở địa phương được chính quyền hỗ trợ lãi suất khi vay vốn, đồng thời phải cạnh tranh gay gắt với nhiều đối thủ cùng ngành. Hai yếu tố này thuộc nhóm nhân tố nào?

  4. 4
    Thông hiểu

    Đúng hay sai về thuận lợi, khó khăn và nhân tố ảnh hưởng?

    a)Vốn ít nên khó đầu tư đồng bộ, khó mở rộng quy mô là một khó khăn của doanh nghiệp nhỏ.

    b)Linh hoạt thay đổi mẫu mã sản phẩm để đáp ứng nhu cầu thị trường là một thuận lợi của doanh nghiệp nhỏ.

    c)Sự thay đổi nhanh của kĩ thuật công nghệ trên thế giới là nhân tố bên trong doanh nghiệp nhỏ.

    d)Doanh nghiệp nhỏ không phải cạnh tranh với doanh nghiệp lớn vì quy mô hai bên khác nhau.

📝

Quy trình thành lập

  1. 1
    Thông hiểu

    Sắp xếp theo đúng thứ tự các giai đoạn thành lập doanh nghiệp:

    Thứ tự của em: — bấm lần lượt —

  2. 2
    Thông hiểu

    Anh H muốn lập công ty và chọn loại hình công ty TNHH một thành viên. Lí do phù hợp với SGK là

  3. 3
    Thông hiểu

    Chị L đã nhận giấy chứng nhận đăng kí doanh nghiệp. Việc nào sau đây thuộc giai đoạn thủ tục sau khi thành lập công ty?

  4. 4
    Vận dụng

    Sau khi thành lập doanh nghiệp, anh T không khai thuế qua mạng điện tử vì cho rằng không cần thiết. Nhận xét nào đúng?

🔄

Hoạt động, thành công và thất bại

  1. 1
    Thông hiểu

    Sắp xếp ba giai đoạn tổ chức hoạt động của doanh nghiệp nhỏ:

    Thứ tự của em: — bấm lần lượt —

  2. 2
    Vận dụng

    Sau khi sản phẩm khăn mặt đầu tiên bán chạy, anh H tin vào chất lượng và tiếp tục mở rộng sản xuất, không cải tiến mẫu mã. Vài tháng sau khách quen chuyển sang sản phẩm của doanh nghiệp khác, doanh thu sụt giảm. Bài học thất bại rút ra là

  3. 3
    Nhận biết

    Tiêu chí hiệu quả kinh doanh để đánh giá thành công của doanh nghiệp nhỏ gồm

🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp

Đề Giáo dục Kinh tế và Pháp luật (50 phút) có 2 phần: 24 câu 4 lựa chọn và 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý), không có câu trả lời ngắn. Gần như câu nào cũng cho một tình huống hoặc đoạn thông tin rồi hỏi. Dưới đây là đủ 2 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.

🅰️

Kiểm tra cuối chuyên đề · Trắc nghiệm 4 lựa chọn

  1. 1
    Thông hiểu

    Công ty Kĩ thuật điện tử – điện lạnh Q chuyên lắp đặt, sửa chữa đồ điện tử, điện lạnh gia dụng, có 25 nhân viên tham gia bảo hiểm xã hội, doanh thu năm qua 12 tỉ đồng. Công ty Q

  2. 2
    Thông hiểu

    Khi chuẩn bị thành lập công ty, anh H xác định chức danh người đại diện theo pháp luật là giám đốc, vốn điều lệ bằng giá trị đất và nhà của mình chuyển cho công ty, đồng thời chọn tên công ty. Các việc này thuộc giai đoạn

  3. 3
    Vận dụng

    Công ty may MK của chị C có gần 20 thợ và 10 nhân viên, doanh thu năm gần 6 tỉ đồng, thị trường mở rộng ra nhiều tỉnh. Mô hình này phù hợp với doanh nghiệp nhỏ vì

  4. 4
    Vận dụng

    Ở giai đoạn giải quyết đầu ra cho sản xuất, doanh nghiệp nhỏ nên

✅

Kiểm tra cuối chuyên đề · Đúng / sai (có tình huống, thông tin)

  1. 1
    Vận dụng

    Thông tin: Doanh nghiệp dệt AH do anh H thành lập sau khi vay thêm vốn, hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp, có 50 lao động thường xuyên tham gia bảo hiểm xã hội, tổng doanh thu năm qua 12 tỉ đồng; được hưởng chính sách hỗ trợ như cung cấp thông tin thị trường, đào tạo nhân lực. Anh H chọn mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên. Sau 10 năm, anh liên kết với các hộ gia đình trong xã nhận dệt gia công, đưa sản phẩm vào nhiều siêu thị và xuất khẩu. Tuy nhiên, lúc mới hoạt động, anh từng chủ quan không cải tiến mẫu mã khiến doanh thu sụt giảm.

    a)AH là doanh nghiệp nhỏ vì số lao động và doanh thu không vượt ngưỡng của lĩnh vực công nghiệp.

    b)Vì sản phẩm đã vào nhiều siêu thị và xuất khẩu nên AH không còn được coi là doanh nghiệp nhỏ.

    c)Việc liên kết với các hộ gia đình trong xã, tham gia chuỗi giá trị phù hợp với mục tiêu của doanh nghiệp nhỏ.

    d)Việc không cải tiến mẫu mã khi mới hoạt động là bài học thành công của AH.

  2. 2
    Thông hiểu

    Tình huống: Chị L thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên sản xuất đồ gỗ. Chị chọn tên công ty, địa chỉ trụ sở, xác định vốn điều lệ và chức danh người đại diện theo pháp luật là giám đốc, rồi soạn hồ sơ nộp đến phòng đăng kí kinh doanh cấp tỉnh. Hồ sơ hợp lệ, chị nhận giấy chứng nhận đăng kí doanh nghiệp rồi mang bản gốc đi nhận con dấu pháp nhân. Chị nghĩ như vậy là xong nên chưa đăng kí khai thuế và chưa treo bảng hiệu.

    a)Việc chị L chọn tên, trụ sở, vốn điều lệ, người đại diện thuộc giai đoạn chuẩn bị đầy đủ thông tin để thành lập doanh nghiệp.

    b)Hồ sơ thành lập được nộp đến phòng đăng kí kinh doanh cấp tỉnh/thành phố nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính.

    c)Chị L đã hoàn tất mọi thủ tục thành lập vì đã có giấy chứng nhận và con dấu.

    d)Treo bảng hiệu công ty tại địa chỉ trụ sở là việc làm trước khi nộp hồ sơ thành lập.

🎯 Chuyên đề này ra kiểm tra thế nào?

  • •Chuyên đề học tập, không thi tốt nghiệp; kiểm tra thường cho tình huống một doanh nghiệp (số lao động, doanh thu, lĩnh vực) rồi hỏi có phải doanh nghiệp nhỏ không, hoặc cho việc làm cụ thể rồi hỏi thuộc giai đoạn nào của quy trình thành lập, hoạt động.
  • •Đoạn thông tin hay dài (doanh nghiệp AH, chị L thành lập công ty); ý đúng/sai thường đảo ngưỡng theo lĩnh vực (100 người hay 50 người), "doanh thu hoặc vốn", bên trong ↔ bên ngoài, hoặc đảo thứ tự giai đoạn.
  • •Bài này nối với bài 7 lớp 10 (Sản xuất kinh doanh và các mô hình sản xuất kinh doanh) và với lớp 12: chuyên đề Luật Doanh nghiệp (loại hình, thành lập, giải thể) cùng bài lập kế hoạch kinh doanh.
Làm đề thi thử trọn bộ
Bài tiếp theo
Một số vấn đề về pháp luật hình sự