Hoá học lớp 10
Bài 15 · Cơ bản

Phản ứng oxi hoá – khử

Xác định được số oxi hoá của nguyên tố trong đơn chất, hợp chất, ion; nhận ra chất oxi hoá, chất khử, quá trình oxi hoá, quá trình khử; lập phương trình phản ứng oxi hoá – khử bằng phương pháp thăng bằng electron, tính lượng chất theo bảo toàn electron và nêu ý nghĩa thực tiễn — rồi ôn cả chương 4.

Ứng với SGK Hoá học 10 (bộ thống nhất): Bài 15

⚡ Nhớ nhanh

  • 1Số oxi hoá là điện tích quy ước của nguyên tử nếu coi mọi cặp electron liên kết lệch hẳn về nguyên tử có độ âm điện lớn hơn. Đơn chất: 0; H thường +1, O thường −2; tổng trong phân tử = 0, trong ion = điện tích ion (SO₄²⁻: x + 4·(−2) = −2 ⇒ S = +6).
  • 2Chất khử nhường electron, số oxi hoá tăng, bị oxi hoá; chất oxi hoá nhận electron, số oxi hoá giảm, bị khử. Mẹo: "khử cho, o nhận".
  • 3Phản ứng oxi hoá – khử là phản ứng có sự thay đổi số oxi hoá (có chuyển electron) — không cần oxygen: Fe + CuSO₄ → FeSO₄ + Cu.
  • 4Thăng bằng electron 4 bước: ghi số oxi hoá → viết quá trình oxi hoá, quá trình khử → nhân hệ số cho tổng e nhường = tổng e nhận → đặt hệ số, cân các nguyên tố còn lại: 3Cu + 8HNO₃ → 3Cu(NO₃)₂ + 2NO + 4H₂O.
  • 5Bẫy: gọi chất bị khử là "chất khử"; quên 6 trong 8 phân tử HNO₃ chỉ làm gốc muối; cho tổng số oxi hoá trong ion bằng 0; quên nhân chỉ số (Cr₂O₇²⁻ ra +12 thay vì +6).

👀 Nhìn là hiểu

Xem 4 cảnh: Fe cho 2 electron sang Cu²⁺ (Fe là chất khử, Cu²⁺ là chất oxi hoá), cái cân electron Al – Cu²⁺ lệch rồi cân ở 2 : 3, bốn bước lập phương trình Cu + HNO₃ (8 HNO₃ chỉ 2 bị khử), bảng so sánh chất khử ↔ chất oxi hoá; rồi tự kéo thẻ hệ số ×1 … ×6 lên đĩa "Bên cho e" và "Bên nhận e" để cân electron 5 phương trình (Fe + CuSO₄, Al + CuSO₄, Fe₂O₃ + CO, Cu + HNO₃, KMnO₄ + HCl).

Đinh sắt trong dung dịch CuSO₄Fe0Cu²⁺+2chất khử: cho 2esố oxi hoá tăng⇒ bị oxi hoáchất oxi hoá: nhận 2esố oxi hoá giảm⇒ bị khửCu bám đỏ trên đinh sắt, màu xanh của Cu²⁺ nhạt dần

Đinh sắt Fe (0) trong dung dịch chứa Cu²⁺ (+2).

1 🔢 Số oxi hoá

Cần nhớ

  • ✦Khái niệm: số oxi hoá của một nguyên tử trong phân tử là điện tích của nguyên tử đó, nếu giả định mọi cặp electron dùng chung đều chuyển hẳn về nguyên tử có độ âm điện lớn hơn. Viết dấu trước, số sau, đặt phía trên kí hiệu: , .
  • ✦Quy tắc 1: số oxi hoá của nguyên tử trong đơn chất bằng 0 (H₂, O₂, Fe, Cu, S, P đều là 0).
  • ✦Quy tắc 2: trong hợp chất, H thường +1 (trừ hydride kim loại NaH, CaH₂: −1); O thường −2 (trừ peroxide H₂O₂: −1; OF₂: +2); kim loại nhóm IA +1, IIA +2, Al +3; F luôn −1.
  • ✦Quy tắc 3: tổng số oxi hoá của các nguyên tử trong phân tử bằng 0 — nhớ nhân với chỉ số.
  • ✦Quy tắc 4: số oxi hoá của ion đơn nguyên tử bằng điện tích ion (Na⁺ +1, S²⁻ −2); trong ion đa nguyên tử, tổng số oxi hoá bằng điện tích ion (SO₄²⁻: −2; NH₄⁺: +1).

Số oxi hoá khác hoá trị

ChấtHoá trị của CSố oxi hoá của CVì sao
CH₄IV−4C âm điện hơn H, kéo 4 cặp e về mình
CH₃ClIV−23 cặp về C (từ H), 1 cặp về Cl
CCl₄IV+4Cl âm điện hơn, kéo cả 4 cặp
CO₂IV+4O kéo cả 4 cặp e của hai liên kết đôi

Dạng bài

Tính số oxi hoá của một nguyên tố

  1. 1 Điền số oxi hoá đã biết trước (H +1, O −2, kim loại nhóm IA, IIA, Al…), đặt ẩn x cho nguyên tố cần tìm.
  2. 2 Viết tổng: mỗi số oxi hoá nhân chỉ số; cho tổng = 0 (phân tử) hoặc = điện tích (ion).
  3. 3 Giải phương trình bậc nhất (có hai nguyên tử cùng loại thì chia 2).
  4. 4 Kiểm tra: số oxi hoá dương cao nhất không vượt số thứ tự nhóm A (S ≤ +6, N ≤ +5), số oxi hoá âm thấp nhất = số nhóm − 8 (S ≥ −2, N ≥ −3).

⚠️ Bẫy hay gặp: Quên nhân chỉ số: H₂SO₄ tính 1 + x − 2 = 0 ⇒ +1 (sai). Cho tổng trong ion bằng 0: NH₄⁺ ra −4. Với K₂Cr₂O₇: 2 + 2x − 14 = 0 ⇒ 2x = 12, quên chia 2 ra +12 — vô lí vì Cr thuộc nhóm VIB, cao nhất +6.

🧮
Làm mẫu

Xác định số oxi hoá của S trong H₂S, SO₂, H₂SO₄ và của N trong NH₄⁺, NO₃⁻.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

2 🔄 Chất oxi hoá, chất khử; quá trình oxi hoá, quá trình khử

Cần nhớ

  • ✦Chất khử (chất bị oxi hoá) là chất nhường electron ⇒ số oxi hoá tăng. Chất oxi hoá (chất bị khử) là chất nhận electron ⇒ số oxi hoá giảm.
  • ✦Quá trình oxi hoá (sự oxi hoá) là quá trình nhường electron: Fe → Fe²⁺ + 2e. Quá trình khử (sự khử) là quá trình nhận electron: Cu²⁺ + 2e → Cu.
  • ✦Mẹo nhớ: "khử cho, o nhận"; "chất khử bị oxi hoá, chất oxi hoá bị khử" (tên chất ngược với quá trình nó trải qua).
  • ✦Chất oxi hoá, chất khử là chất tham gia (vế trái), gọi cả phân tử: trong Fe + CuSO₄ → FeSO₄ + Cu, chất oxi hoá là CuSO₄ (chứa Cu²⁺), không phải Cu (sản phẩm).
  • ✦Một chất có thể vừa là chất khử vừa là môi trường: trong MnO₂ + 4HCl, chỉ 2 HCl bị oxi hoá thành Cl₂, 2 HCl còn lại tạo muối MnCl₂.

Hai chuỗi tương đương

Chất khửChất oxi hoá
Electronnhường (cho)nhận
Số oxi hoátănggiảm
Quá trình trải quabị oxi hoá (quá trình oxi hoá)bị khử (quá trình khử)
Ví dụ thường gặpkim loại, H₂, C, CO, H₂S, HClO₂, Cl₂, HNO₃, H₂SO₄ đặc, KMnO₄, ion kim loại (Cu²⁺, Ag⁺)

Dạng bài

Xác định chất oxi hoá, chất khử và viết hai quá trình

  1. 1 Ghi số oxi hoá các nguyên tố ở hai vế, khoanh nguyên tố thay đổi.
  2. 2 Nguyên tố tăng ⇒ chất chứa nó (vế trái) là chất khử; nguyên tố giảm ⇒ chất chứa nó là chất oxi hoá.
  3. 3 Viết quá trình oxi hoá (… → … + ne) và quá trình khử (… + me → …), số e = độ tăng/giảm × số nguyên tử.
  4. 4 Kiểm tra: tổng e nhường = tổng e nhận khi đã có hệ số.

⚠️ Bẫy hay gặp: Gọi Cl₂ là chất khử (Cl₂ là sản phẩm); hoặc nói "MnO₂ là chất khử vì nó bị khử" — chất bị khử là chất oxi hoá. Tính HCl đóng vai trò chất khử bằng cả 4 mol ⇒ gấp đôi đúng.

🧪
Làm mẫu

Trong phòng thí nghiệm, điều chế Cl₂ theo phản ứng (chỉ làm trong phòng thí nghiệm, có giáo viên hướng dẫn): . Xác định chất oxi hoá, chất khử, viết hai quá trình.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

3 ⚖️ Phản ứng oxi hoá – khử và lập phương trình

Cần nhớ

  • ✦Phản ứng oxi hoá – khử là phản ứng hoá học trong đó có sự chuyển electron giữa các chất, hay có sự thay đổi số oxi hoá của một số nguyên tử. Quá trình oxi hoá và quá trình khử luôn xảy ra đồng thời.
  • ✦Không cần oxygen: Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂ là phản ứng oxi hoá – khử (Zn 0 lên +2, H +1 xuống 0). Ngược lại HCl + NaOH → NaCl + H₂O không có nguyên tố nào đổi số oxi hoá.
  • ✦Nguyên tắc lập phương trình: tổng số electron chất khử nhường = tổng số electron chất oxi hoá nhận (thăng bằng electron).
  • ✦Bốn bước: (1) ghi số oxi hoá, tìm nguyên tố thay đổi; (2) viết quá trình oxi hoá và quá trình khử; (3) tìm hệ số nhân sao cho số e nhường = số e nhận (BCNN); (4) đặt hệ số vào sơ đồ, cân các nguyên tố còn lại theo thứ tự kim loại → gốc acid → H → kiểm tra O.

Bốn bước với Cu + HNO₃ loãng

BướcLàm gìaCu + bHNO₃ → cCu(NO₃)₂ + dNO + eH₂O
1Ghi số oxi hoá, tìm nguyên tố đổiCu: 0 lên +2; N: +5 xuống +2
2Viết hai quá trìnhCu → Cu²⁺ + 2e; N nhận 3e (+5 xuống +2)
3Nhân hệ số cho e bằng nhau×3 và ×2 (BCNN của 2 và 3 là 6)
4Đặt hệ số, cân phần còn lại3Cu + 8HNO₃ → 3Cu(NO₃)₂ + 2NO + 4H₂O

Dạng bài

Lập phương trình bằng phương pháp thăng bằng electron

  1. 1 Ghi số oxi hoá, tìm chất khử, chất oxi hoá.
  2. 2 Viết hai quá trình; nếu sản phẩm có 2 nguyên tử của nguyên tố thay đổi (N₂O, N₂, Cl₂, Fe₂O₃) thì viết luôn cho 2 nguyên tử.
  3. 3 Nhân hệ số theo BCNN cho e nhường = e nhận; đặt vào phương trình.
  4. 4 Cân các nguyên tố không đổi số oxi hoá (gốc muối, H), cuối cùng kiểm tra O hai vế.

⚠️ Bẫy hay gặp: Viết quá trình khử cho một nguyên tử N (nhận 4e) rồi nhân ×3 và ×4 như thể BCNN của 3 và 4: ra 4Al và 3N trong N₂O (không chia được) — phải tính cho cả N₂O (2 N, 8e). Hay đặt hệ số HNO₃ = 6 (chỉ số N bị khử), quên 24 N vào muối.

📝
Làm mẫu

Lập phương trình phản ứng: aAl + bHNO₃ → cAl(NO₃)₃ + dN₂O + eH₂O (tìm a, b, c, d, e nguyên tối giản). Chỉ rõ chất khử, chất oxi hoá.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

4 🌋 Ý nghĩa của phản ứng oxi hoá – khử

Cần nhớ

  • ✦Năng lượng: đốt cháy nhiên liệu (than, xăng, khí gas: CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O) cung cấp nhiệt, điện; pin, acquy biến năng lượng phản ứng oxi hoá – khử thành điện năng.
  • ✦Luyện kim: khử oxide kim loại bằng C, CO, H₂: (lò cao luyện gang).
  • ✦Sự sống: quang hợp (CO₂ bị khử thành đường) và hô hấp tế bào (đường bị oxi hoá, giải phóng năng lượng) là các chuỗi phản ứng oxi hoá – khử.
  • ✦Sản xuất hoá chất: NH₃ → NO → NO₂ → HNO₃; điều chế Cl₂, NaOH bằng điện phân… Mặt có hại: kim loại bị gỉ, ăn mòn, thực phẩm bị ôi do oxi hoá.

Dạng bài

Tính lượng chất trong phản ứng oxi hoá – khử

  1. 1 Viết phương trình đã cân bằng (hoặc chỉ cần hai quá trình cho – nhận).
  2. 2 Đổi ra mol chất đề cho: n = m/M hoặc n = V/24,79 hoặc n = CM · V.
  3. 3 Dùng tỉ lệ hệ số, hoặc bảo toàn electron: Σ n(chất khử) · (e nhường mỗi chất) = Σ n(chất oxi hoá) · (e nhận mỗi chất).
  4. 4 Kiểm tra: tính lại bằng con đường còn lại (tỉ lệ phương trình ↔ bảo toàn electron, hoặc bảo toàn khối lượng).

⚠️ Bẫy hay gặp: Quên hệ số 2 của Fe (nFe = 0,1 ⇒ 5,6 g); dùng 22,4 L/mol ⇒ 6,72 L thay vì 7,44 L; cho mỗi CO nhường 4e (lấy số oxi hoá +4 của CO₂) thay vì 2e.

🏭
Làm mẫu

Khử hoàn toàn 16 g Fe₂O₃ bằng khí CO dư ở nhiệt độ cao. Tính khối lượng Fe thu được và thể tích CO đã phản ứng (đkc).

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

5 🔁 Ôn chương 4: Phản ứng oxi hoá – khử

Tổng hợp

  • ✦Ba câu hỏi cho mọi phản ứng: có nguyên tố nào đổi số oxi hoá không? Chất nào cho e (chất khử), chất nào nhận e (chất oxi hoá)? Mỗi chất cho/nhận bao nhiêu e?
  • ✦Theo loại phản ứng: phản ứng thế (kim loại + acid, kim loại + muối) luôn là oxi hoá – khử; phản ứng trao đổi (acid – base, tạo kết tủa) không bao giờ là; phản ứng hoá hợp, phân huỷ có thể là hoặc không.
  • ✦Tính chất theo số oxi hoá: nguyên tố ở số oxi hoá thấp nhất chỉ có tính khử (H₂S, NH₃), cao nhất chỉ có tính oxi hoá (H₂SO₄, HNO₃), trung gian vừa oxi hoá vừa khử (S, SO₂, Fe²⁺, Cl₂).
  • ✦Bảo toàn electron là công cụ tính nhanh: không cần viết đủ phương trình, chỉ cần số mol và số e mỗi chất cho/nhận.

Phản ứng nào là oxi hoá – khử?

Phản ứngSố oxi hoá đổi?Oxi hoá – khử?
2Na + Cl₂ → 2NaCl (hoá hợp)Na 0 lên +1, Cl 0 xuống −1có
CaO + H₂O → Ca(OH)₂ (hoá hợp)khôngkhông
2KClO₃ → 2KCl + 3O₂ (phân huỷ, t°, xúc tác MnO₂)Cl +5 xuống −1, O −2 lên 0có
CaCO₃ → CaO + CO₂ (phân huỷ, t°)khôngkhông
Fe + 2HCl → FeCl₂ + H₂ (thế)Fe 0 lên +2, H +1 xuống 0có
NaOH + HCl → NaCl + H₂O (trao đổi)khôngkhông

Dạng bài

Bảo toàn electron cho hỗn hợp chất khử

  1. 1 Đổi ra mol chất oxi hoá (hoặc tính từ độ tăng khối lượng).
  2. 2 e nhận = n(chất oxi hoá) · (số e mỗi phân tử nhận).
  3. 3 Lập hệ: khối lượng hỗn hợp và e nhường = e nhận.
  4. 4 Kiểm tra: tính lại khối lượng sản phẩm từ số mol vừa tìm.

⚠️ Bẫy hay gặp: Lấy nCl = 28,435,5 = 0,8 rồi tính thể tích khí 0,8 · 24,79 = 19,8 L — khí là Cl₂ (M 71), không phải nguyên tử Cl. Hoặc cho Al nhường 2e như Mg.

🔥
Làm mẫu

Đốt 7,8 g hỗn hợp Mg và Al trong khí Cl₂ dư (chỉ làm trong phòng thí nghiệm, có giáo viên hướng dẫn), thu được 36,2 g hỗn hợp muối chloride. Tính thể tích Cl₂ đã phản ứng (đkc) và số mol mỗi kim loại.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

6 🌍 Hoá học quanh ta

  • ✦🔥 Bếp gas, động cơ xe: nhiên liệu (chất khử) bị O₂ (chất oxi hoá) oxi hoá, giải phóng nhiệt — chính là phản ứng oxi hoá – khử.
  • ✦🍎 Táo cắt để lâu bị thâm: một số chất trong quả bị O₂ không khí oxi hoá; vắt chanh (vitamin C là chất khử) lên mặt cắt giúp chậm thâm.
  • ✦🔋 Pin điện thoại, acquy xe máy: phản ứng oxi hoá – khử xảy ra ở hai cực tách rời, electron đi qua dây dẫn tạo dòng điện; pin hỏng phải bỏ đúng nơi thu gom.
  • ✦🔩 Gỉ sắt: Fe bị O₂ và hơi nước oxi hoá thành gỉ (chủ yếu Fe₂O₃·nH₂O); sơn, mạ kẽm, bôi dầu mỡ ngăn sắt tiếp xúc với không khí ẩm.

7 💡 Mẹo làm nhanh và lỗi hay sai

⚡ Mẹo làm nhanh trắc nghiệm

  • ✦"Khử cho, o nhận; tăng khử, giảm oxi hoá". Chất bị oxi hoá = chất khử.
  • ✦Số oxi hoá: điền H +1, O −2, kim loại theo nhóm trước; ion thì tổng = điện tích. Kiểm tra bằng khoảng (nhóm − 8) … (số nhóm).
  • ✦Hỏi "có phải oxi hoá – khử không": có đơn chất tham gia hoặc tạo thành ⇒ gần như chắc chắn có (trừ 3O₂ ⇌ 2O₃); trao đổi ion ⇒ không.
  • ✦Tính nhanh bằng bảo toàn electron: Cu → 2e, Al → 3e, Fe → Fe²⁺ 2e / Fe³⁺ 3e; Cl₂ nhận 2e, NO nhận 3e, NO₂ nhận 1e, MnO₄⁻ nhận 5e.

⚠️ Lỗi hay sai nhất

  • ✦Gọi "chất khử là chất bị khử": ngược — chất khử bị oxi hoá (Fe trong Fe + CuSO₄).
  • ✦Quên nhân chỉ số / quên chia: Cr trong K₂Cr₂O₇ ra +12 (đúng +6); S trong H₂SO₄ ra +2 (bỏ sót 2 H và quên nhân 4 với −2: x − 2 = 0).
  • ✦Cho tổng số oxi hoá trong ion bằng 0: NH₄⁺ ra −4 (đúng −3).
  • ✦Chọn chất oxi hoá là sản phẩm (Cu, Cl₂): chất oxi hoá, chất khử phải là chất tham gia.
  • ✦Cân Cu + HNO₃ ra tổng hệ số 18 (đặt HNO₃ = 6): quên 2 phân tử HNO₃ bị khử thành NO — đúng là 8 HNO₃, tổng 20.
  • ✦Nghĩ "phải có oxygen mới là oxi hoá – khử": Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂ cũng là.

⚖️ Kiểm tra bảo toàn

  • ✦Electron: e nhường = e nhận (Fe₂O₃ + CO: Fe nhận 0,6 = CO nhường 0,6 mol).
  • ✦Nguyên tố: sau khi đặt hệ số, đếm lại từng nguyên tố, kiểm O cuối cùng (3Cu + 8HNO₃: O 24 = 18 + 2 + 4).
  • ✦Điện tích: phương trình ion hai vế cùng tổng điện tích (5Fe²⁺ + MnO₄⁻ + 8H⁺ → 5Fe³⁺ + Mn²⁺ + 4H₂O: +17 = +17).
  • ✦Khối lượng: m(kim loại) + m(Cl₂) = m(muối) (7,8 + 28,4 = 36,2 g).

✏️ Luyện tập

Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.

🔢

Số oxi hoá

  1. 1
    Nhận biết

    Số oxi hoá của nguyên tử trong đơn chất

  2. 2
    Thông hiểu

    Số oxi hoá của S trong H₂SO₄ là

  3. 3
    Thông hiểu

    Số oxi hoá của N trong ion NH₄⁺ là

  4. 4
    Vận dụng

    Số oxi hoá của Cr trong K₂Cr₂O₇ là

  5. 5
    Thông hiểu Cho các chất và ion: NH₃, N₂, NO, NO₂, HNO₃, NH₄⁺, NO₃⁻. Số chất và ion trong đó N có số oxi hoá dương là .
🔄

Chất oxi hoá, chất khử

  1. 1
    Nhận biết

    Trong phản ứng oxi hoá – khử, chất khử là chất

  2. 2
    Thông hiểu

    Trong phản ứng Fe + CuSO₄ → FeSO₄ + Cu, chất oxi hoá là

  3. 3
    Thông hiểu

    Cho phản ứng: . Phát biểu đúng là

  4. 4
    Vận dụng Trong phản ứng MnO₂ + 4HCl → MnCl₂ + Cl₂ + 2H₂O, nếu có 0,4 mol HCl phản ứng thì số mol HCl đóng vai trò chất khử là mol.
⚖️

Nhận ra và lập phương trình

  1. 1
    Nhận biết

    Phản ứng nào sau đây là phản ứng oxi hoá – khử?

  2. 2
    Thông hiểu

    Cho sơ đồ: aCu + bHNO₃ → cCu(NO₃)₂ + dNO + eH₂O (a, b, c, d, e là các số nguyên tối giản). Tổng a + b + c + d + e bằng

  3. 3
    Thông hiểu Trong công nghiệp sản xuất nitric acid, NH₃ bị oxi hoá theo sơ đồ aNH₃ + bO₂ → cNO + dH₂O (xúc tác Pt, t°). Sau khi cân bằng với hệ số nguyên tối giản, hệ số của O₂ là .
  4. 4
    Vận dụng

    Cho phản ứng: 8Al + 30HNO₃ → 8Al(NO₃)₃ + 3N₂O + 15H₂O. Tỉ lệ số phân tử HNO₃ đóng vai trò chất oxi hoá và số phân tử HNO₃ đóng vai trò môi trường (tạo muối) là

🌋

Thí nghiệm, tính toán, ý nghĩa

  1. 1
    Thông hiểu

    Thí nghiệm: nhúng một sợi dây đồng đã làm sạch vào ống nghiệm chứa dung dịch AgNO₃ không màu. Sau một thời gian, dây đồng phủ một lớp màu trắng xám, dung dịch chuyển dần sang màu xanh. Phát biểu đúng là

  2. 2
    Thông hiểu

    Khử hoàn toàn 16 g Fe₂O₃ bằng CO dư ở nhiệt độ cao. Khối lượng Fe thu được là

  3. 3
    Vận dụng Chuẩn độ 10 mL dung dịch FeSO₄ (môi trường H₂SO₄ loãng) cần vừa đủ 15 mL dung dịch KMnO₄ 0,02 M. Biết 5Fe²⁺ + MnO₄⁻ + 8H⁺ → 5Fe³⁺ + Mn²⁺ + 4H₂O. Nồng độ mol của FeSO₄ là M.
  4. 4
    Nhận biết

    Quá trình nào sau đây không phải là quá trình oxi hoá – khử?

🔁

Ôn chương 4

  1. 1
    Thông hiểu Cho các chất: S, SO₂, H₂S, H₂SO₄, FeCl₂, Na. Xét số oxi hoá của S, Fe, Na, số chất vừa có tính oxi hoá vừa có tính khử là .
  2. 2
    Thông hiểu

    Cho bảng số oxi hoá của sulfur: Xét nguyên tố S, chất chỉ có tính khử là

  3. 3
    Vận dụng

    Đốt 7,8 g hỗn hợp Mg và Al trong khí Cl₂ dư, thu được 36,2 g hỗn hợp muối. Thể tích Cl₂ (đkc, 24,79 L/mol) đã phản ứng là

  4. 4
    Vận dụng Ngâm một lá Zn trong dung dịch CuSO₄, sau một thời gian lấy ra, rửa nhẹ, làm khô, thấy khối lượng lá kim loại giảm 0,1 g (toàn bộ Cu sinh ra bám trên lá). Khối lượng Zn đã phản ứng là g (Zn = 65, Cu = 64).
  5. 5
    Thông hiểu

    Phát biểu nào sau đây đúng?

🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp

Đề Hoá học có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý) và 6 câu trả lời ngắn (đáp số tối đa 4 ký tự, kể cả dấu − và dấu phẩy). Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.

🅰️

Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn

  1. 1
    Thông hiểu

    Trong phản ứng , phát biểu nào sau đây đúng?

  2. 2
    Thông hiểu

    Xét nguyên tố sulfur, chất nào sau đây vừa có tính oxi hoá vừa có tính khử?

  3. 3
    Vận dụng

    Cho 3,16 g KMnO₄ tác dụng hết với dung dịch HCl đặc dư: 2KMnO₄ + 16HCl → 2KCl + 2MnCl₂ + 5Cl₂ + 8H₂O. Thể tích Cl₂ thu được ở đkc (24,79 L/mol) là

✅

Phần II · Đúng / sai

  1. 1
    Thông hiểu

    Thí nghiệm: cho một đinh sắt đã đánh sạch gỉ vào ống nghiệm chứa 3 mL dung dịch CuSO₄ 0,5 M. Sau khoảng 10 phút lấy đinh ra quan sát.

    a)Bề mặt đinh sắt được phủ một lớp kim loại màu đỏ.

    b)Fe là chất oxi hoá vì Fe đẩy được Cu ra khỏi muối.

    c)Màu xanh của dung dịch nhạt dần vì ion Cu²⁺ bị khử thành Cu.

    d)Nếu đinh sắt dư và Cu²⁺ phản ứng hết, khối lượng đinh tăng 0,12 g.

  2. 2
    Vận dụng

    Để xác định nồng độ muối iron(II), người ta chuẩn độ bằng dung dịch KMnO₄ trong môi trường H₂SO₄ loãng (chỉ làm trong phòng thí nghiệm, có giáo viên hướng dẫn): dung dịch KMnO₄ màu tím mất màu ngay khi nhỏ vào, đến khi dư một giọt thì dung dịch có màu hồng nhạt. Phương trình: 10FeSO₄ + 2KMnO₄ + 8H₂SO₄ → 5Fe₂(SO₄)₃ + 2MnSO₄ + K₂SO₄ + 8H₂O.

    a)FeSO₄ là chất khử, số oxi hoá của Fe tăng từ +2 lên +3.

    b)H₂SO₄ là chất oxi hoá trong phản ứng này.

    c)Mỗi nguyên tử Mn nhận 5 electron, nên tỉ lệ mol FeSO₄ : KMnO₄ phản ứng là 5 : 1.

    d)Để phản ứng hết 0,1 mol FeSO₄ cần 0,05 mol KMnO₄.

🔢

Phần III · Trả lời ngắn

  1. 1
    Thông hiểu Cho các phản ứng: (1) 2Na + Cl₂ → 2NaCl; (2) CaO + H₂O → Ca(OH)₂; (3) nhiệt phân KClO₃ thành KCl và O₂; (4) NaOH + HCl → NaCl + H₂O; (5) Fe + 2HCl → FeCl₂ + H₂; (6) nhiệt phân CaCO₃ thành CaO và CO₂. Có bao nhiêu phản ứng oxi hoá – khử? Đáp số:
  2. 2
    Vận dụng Cân bằng phương trình aAl + bHNO₃ → cAl(NO₃)₃ + dN₂O + eH₂O với hệ số nguyên tối giản. Tổng hệ số của các chất trong phương trình là bao nhiêu? Đáp số:
  3. 3
    Vận dụng Khử hoàn toàn 32 g Fe₂O₃ bằng khí CO dư ở nhiệt độ cao. Khối lượng Fe thu được là bao nhiêu gam? Đáp số:

🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?

  • •Phần I thường hỏi số oxi hoá trong hợp chất và ion (H₂SO₄, KMnO₄, K₂Cr₂O₇, NH₄⁺), chất oxi hoá – chất khử, phản ứng nào là oxi hoá – khử, tổng hệ số sau khi cân bằng (Cu + HNO₃, KMnO₄ + HCl).
  • •Phần II hay có thí nghiệm kim loại đẩy kim loại (Fe + CuSO₄, Cu + AgNO₃) hoặc chuẩn độ bằng KMnO₄: ý dễ mất điểm là gọi chất khử là chất bị khử, coi H₂SO₄ là chất oxi hoá khi nó chỉ là môi trường, quên hệ số khi tính lượng chất. Phần III có thể đếm số phản ứng oxi hoá – khử, tính tổng hệ số, khối lượng kim loại.
  • •Bài này dùng cấu hình electron, độ âm điện của chương 1 – 3 và là nền cho các bài sau: enthalpy của phản ứng đốt cháy (chương 5), halogen (chương 7); Hoá 11: N, S và HNO₃, H₂SO₄ đặc tính theo bảo toàn electron; Hoá 12: dãy điện hoá, pin điện hoá, điện phân, ăn mòn kim loại.
Làm đề thi thử trọn bộ
Bài tiếp theo
Biến thiên enthalpy trong các phản ứng hoá học