Hoá học lớp 10
Bài 19 · Cơ bản

Tốc độ phản ứng

Hiểu tốc độ phản ứng là độ biến thiên nồng độ trong một đơn vị thời gian, tính tốc độ trung bình (nhớ chia hệ số), viết biểu thức tốc độ theo định luật tác dụng khối lượng, giải thích và tính ảnh hưởng của nồng độ, áp suất, nhiệt độ (hệ số Van't Hoff), diện tích bề mặt và chất xúc tác.

Ứng với SGK Hoá học 10 (bộ thống nhất): Bài 19

⚡ Nhớ nhanh

  • 1Tốc độ phản ứng là độ biến thiên nồng độ của một chất trong một đơn vị thời gian (M/s, mol/(L·s)). Với aA + bB → cC + dD: — chia hệ số thì chất nào cũng cho cùng một tốc độ.
  • 2Định luật tác dụng khối lượng (phản ứng đơn giản): . Hằng số tốc độ k chỉ phụ thuộc bản chất phản ứng và nhiệt độ (và xúc tác), không phụ thuộc nồng độ. Chất rắn không có trong biểu thức.
  • 3Tăng nồng độ, áp suất (chất khí), diện tích bề mặt ⇒ va chạm nhiều hơn ⇒ v tăng. Tăng nhiệt độ ⇒ va chạm mạnh hơn, nhiều hơn: , γ = 2 – 4.
  • 4Chất xúc tác làm giảm năng lượng hoạt hoá Ea ⇒ v tăng; sau phản ứng xúc tác còn nguyên, không làm đổi ΔᵣH. Vd. 2H₂O₂ → 2H₂O + O₂ có MnO₂ sủi bọt mạnh.
  • 5Bẫy: quên chia hệ số; quên số mũ (gấp đôi [NO] trong v = k[NO]²[O₂] thì v × 4); tăng nhiệt độ mà nhân thời gian thay vì chia; tăng áp suất cho phản ứng không có chất khí.

👀 Nhìn là hiểu

Xem 5 cảnh đá vôi tan trong HCl: va chạm hiệu quả, hai cốc đua thu 20 mL khí khi đổi nồng độ, nhiệt độ, đá vôi cục – bột, rồi sơ đồ năng lượng có và không có xúc tác; sau đó tự kéo 6 thẻ tác động vào ô "Nhanh hơn", "Chậm hơn" hay "Gần như không đổi" và xem hai cốc đua lại.

Phóng to bề mặt đá vôi trong dung dịch HClCaCO₃ (rắn)H⁺H⁺H⁺H⁺H⁺H⁺H⁺H⁺H⁺H⁺H⁺H⁺phản ứng!H⁺H⁺đủ năng lượng (vượt Ea)chậm: bật rava chạm hiệu quả = va chạm đủ mạnh, đúng hướng

Phóng to: ion H⁺ của acid lao vào bề mặt đá vôi.

1 ⏱️ Tốc độ phản ứng và tốc độ trung bình

Cần nhớ

  • ✦Tốc độ phản ứng (kí hiệu v) đặc trưng cho sự nhanh, chậm của phản ứng: là độ biến thiên nồng độ của một chất (chất đầu hoặc sản phẩm) trong một đơn vị thời gian. Đơn vị: mol/(L·s) = M/s (thời gian có thể là phút, giờ, ngày).
  • ✦Tốc độ trung bình trong khoảng Δt = t₂ − t₁: với aA + bB → cC + dD, .
  • ✦Dấu trừ trước chất đầu vì nồng độ chất đầu giảm (ΔC < 0) mà tốc độ luôn dương. Chia hệ số để mọi chất cho cùng một giá trị — tốc độ là của phản ứng, không của riêng chất nào.
  • ✦Theo thời gian, chất đầu vơi dần ⇒ phản ứng chậm dần; vì vậy tốc độ trung bình phải nói rõ "trong khoảng thời gian nào".

Dạng bài

Tính tốc độ trung bình của phản ứng

  1. 1 Viết phương trình đã cân bằng, xác định hệ số của chất đề cho.
  2. 2 Tính ΔC = C₂ − C₁ (chất đầu âm, sản phẩm dương); nếu đề cho số mol thì đổi ra mol/L bằng cách chia thể tích.
  3. 3 .
  4. 4 Kiểm tra: tính lại theo một chất khác, phải ra cùng số.

⚠️ Bẫy hay gặp: Quên chia hệ số: theo N₂O₅ ra 3,1·10⁻⁵ M/s, theo NO₂ ra 6,2·10⁻⁵ M/s — một phản ứng mà ra hai tốc độ. Ngược lại, biết v = 0,01 M/s của N₂ + 3H₂ → 2NH₃ thì [H₂] giảm 3 · 0,01 = 0,03 M mỗi giây, không phải 0,01.

⏱️
Làm mẫu

Xét phản ứng 2N₂O₅(g) → 4NO₂(g) + O₂(g). Sau 100 s, nồng độ N₂O₅ giảm từ 0,0200 M xuống 0,0169 M, còn nồng độ NO₂ tăng từ 0 lên 0,0062 M. Tính tốc độ trung bình của phản ứng trong 100 s đó.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

2 🧮 Biểu thức tốc độ — định luật tác dụng khối lượng

Cần nhớ

  • ✦Định luật tác dụng khối lượng: ở nhiệt độ không đổi, tốc độ phản ứng tỉ lệ với tích nồng độ các chất tham gia với số mũ thích hợp. Với phản ứng đơn giản aA + bB → sản phẩm: .
  • ✦k là hằng số tốc độ: chỉ phụ thuộc bản chất phản ứng và nhiệt độ (chất xúc tác mở đường phản ứng khác nên k cũng đổi). Khi CA = CB = 1 M thì v = k. Đổi nồng độ thì k không đổi.
  • ✦Số mũ lấy theo hệ số chỉ với phản ứng đơn giản (một giai đoạn); phản ứng phức tạp thì số mũ do thực nghiệm xác định. Chất rắn không có trong biểu thức (ảnh hưởng qua diện tích bề mặt).
  • ✦Hỏi "v tăng mấy lần" thì lập tỉ số : k tự triệt tiêu, mỗi nồng độ mang số mũ riêng của nó.

Dạng bài

Tốc độ thay đổi bao nhiêu lần khi đổi nồng độ

  1. 1 Viết (phản ứng đơn giản, bỏ chất rắn).
  2. 2 Ghi mỗi nồng độ tăng bao nhiêu lần; nén khí làm thể tích giảm n lần ⇒ mọi nồng độ khí tăng n lần.
  3. 3 v₂/v₁ = (lần tăng của CA) mũ a · (lần tăng của CB) mũ b.
  4. 4 Kiểm tra: k không đổi (cùng nhiệt độ); số mũ đúng bằng hệ số trong phương trình.

⚠️ Bẫy hay gặp: Bỏ qua số mũ: (a) ra 3 lần; nhân thay vì luỹ thừa: ra 6 lần. Hoặc đề hỏi "v tăng 8 lần chỉ bằng tăng CB" với v = k·CA·C²_B mà trả lời 8 lần — đúng là √8 ≈ 2,83 lần.

🧮
Làm mẫu

Phản ứng 2NO(g) + O₂(g) → 2NO₂(g) có v = k·C²_NO·CO₂. Tốc độ tăng bao nhiêu lần nếu (a) tăng nồng độ NO lên 3 lần, giữ nguyên O₂; (b) tăng cả hai nồng độ lên 2 lần?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

3 🧪 Nồng độ, áp suất, diện tích bề mặt, chất xúc tác

Cần nhớ

  • ✦Phản ứng xảy ra khi các hạt va chạm hiệu quả (đủ năng lượng, đúng hướng). Năng lượng tối thiểu để va chạm gây ra phản ứng gọi là năng lượng hoạt hoá Ea.
  • ✦Nồng độ tăng ⇒ số va chạm tăng ⇒ v tăng (Zn trong HCl 2 M tan nhanh hơn trong HCl 1 M). Áp suất tăng (nén khí) ⇒ nồng độ chất khí tăng ⇒ v tăng; phản ứng không có chất khí thì áp suất gần như không ảnh hưởng.
  • ✦Diện tích bề mặt (chất rắn) tăng ⇒ nhiều chỗ tiếp xúc ⇒ v tăng: đá vôi bột tan trong HCl nhanh hơn đá vôi cục cùng khối lượng; chẻ nhỏ củi thì dễ cháy. Cắt khối lập phương cạnh a thành 8 khối cạnh a/2: diện tích từ 6a² thành 12a².
  • ✦Chất xúc tác làm tăng tốc độ nhưng còn lại sau phản ứng (về lượng và chất). Nó mở đường phản ứng có Ea thấp hơn; mức chất đầu và sản phẩm không đổi ⇒ ΔᵣH không đổi, xúc tác cũng không làm xảy ra phản ứng vốn không xảy ra. Vd. ; enzyme trong cơ thể.
  • ✦Thí nghiệm (giáo viên hướng dẫn): hai ống cùng 3 mL dung dịch H₂O₂ 3 %, cho vào ống 2 một ít bột MnO₂ ⇒ ống 2 sủi bọt mạnh, que đóm còn tàn đỏ bùng cháy; lọc lại MnO₂ vẫn còn nguyên khối lượng.

Yếu tố nào tác động thế nào

Yếu tốVì sao v tăngk đổi khôngVí dụ
Nồng độ ↑Nhiều va chạm hơnKhôngHCl 2 M ăn Zn nhanh hơn 1 M
Áp suất ↑ (khí)Nồng độ khí tăngKhôngNén hỗn hợp N₂, H₂
Diện tích bề mặt ↑Nhiều chỗ tiếp xúcKhôngĐá vôi bột, củi chẻ nhỏ
Nhiệt độ ↑Va chạm mạnh hơn, nhiều hơnCóNồi áp suất, tủ lạnh
Chất xúc tácHạ năng lượng hoạt hoáCóMnO₂ với H₂O₂, enzyme

4 🌡️ Nhiệt độ — hệ số nhiệt độ Van't Hoff

Cần nhớ

  • ✦Tăng nhiệt độ ⇒ hạt chuyển động nhanh hơn, nhiều hạt vượt được Ea hơn ⇒ số va chạm hiệu quả tăng mạnh ⇒ v tăng.
  • ✦Quy tắc Van't Hoff: với nhiều phản ứng, cứ tăng 10 °C thì tốc độ tăng γ lần (γ là hệ số nhiệt độ, thường 2 – 4): (gần đúng, trong khoảng nhiệt độ hẹp).
  • ✦Thời gian phản ứng tỉ lệ nghịch với tốc độ: — nóng hơn thì ít thời gian hơn.
  • ✦Hạ nhiệt độ làm chậm phản ứng: giữ thực phẩm trong tủ lạnh; tăng nhiệt độ cho nhanh: nồi áp suất (nước sôi trên 100 °C), nung quặng.

Dạng bài

Tính tốc độ, thời gian khi đổi nhiệt độ

  1. 1 Tính số "nấc 10 °C": n = T₂ − T₁10 (giảm nhiệt độ thì n âm).
  2. 2 v₂/v₁ = γⁿ.
  3. 3 Đổi đơn vị thời gian nếu cần, rồi t₂ = t₁ : (v₂/v₁) — nhanh hơn thì chia.
  4. 4 Kiểm tra: nhiệt độ tăng thì t₂ phải nhỏ hơn t₁.

⚠️ Bẫy hay gặp: Nhân thay vì chia: 180 · 8 = 1440 s (nóng hơn mà lâu hơn — vô lí); hoặc chia cho số nấc 3 thay vì 2³ = 8 ⇒ 60 s; hoặc tính γ · n = 6 lần thay vì γⁿ.

🌡️
Làm mẫu

Ở 20 °C một phản ứng kết thúc sau 3 phút. Hệ số nhiệt độ γ = 2. Ở 50 °C phản ứng kết thúc sau bao lâu?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

5 🔁 Ôn chương 6: Tốc độ phản ứng

Tổng hợp

  • ✦Đo tốc độ: v trung bình = |ΔC|/(hệ số · Δt); có thể theo dõi bằng thể tích khí thoát ra, khối lượng giảm, màu nhạt dần, thời gian xuất hiện kết tủa.
  • ✦Biểu thức tốc độ: (phản ứng đơn giản); k đổi theo nhiệt độ và xúc tác, không đổi theo nồng độ.
  • ✦Năm yếu tố: nồng độ, áp suất (chất khí), diện tích bề mặt ⇒ va chạm nhiều hơn; nhiệt độ ⇒ va chạm mạnh hơn ( lần); xúc tác ⇒ hạ Ea.
  • ✦Nối với chương 5: năng lượng hoạt hoá (đỉnh giản đồ) quyết định nhanh – chậm, còn ΔᵣH (hai đầu giản đồ) quyết định toả – thu. Xúc tác đổi đỉnh, giữ nguyên hai đầu.

Thay đổi điều kiện thì v, k, ΔᵣH thế nào

Thay đổiTốc độ vHằng số kΔᵣH
Tăng nồng độ / áp suất khíTăngKhông đổiKhông đổi
Nghiền nhỏ chất rắnTăngKhông đổiKhông đổi
Tăng nhiệt độTăng γ lần mỗi 10 °CTăngGần như không đổi
Thêm chất xúc tácTăngTăngKhông đổi

Dạng bài

Bài phối hợp nhiều yếu tố

  1. 1 Tách từng yếu tố: nồng độ (theo số mũ), áp suất (mọi nồng độ khí cùng tăng), nhiệt độ (γⁿ).
  2. 2 Nhân các hệ số tăng lại với nhau (k triệt tiêu khi chỉ đổi nồng độ; nhiệt độ đã nằm trong γⁿ).
  3. 3 Đổi ra thời gian nếu đề hỏi (chia).
  4. 4 Kiểm tra từng hệ số có hợp lí (tăng nhiệt độ ⇒ > 1; pha loãng ⇒ < 1).

⚠️ Bẫy hay gặp: Coi "tăng áp suất 2 lần" chỉ tăng một chất, hoặc quên số mũ 2 của SO₂ ⇒ 4 lần; cộng các hệ số (8 + 2 = 10) thay vì nhân.

🔁
Làm mẫu

Phản ứng đơn giản 2SO₂(g) + O₂(g) → 2SO₃(g) có v = k·C²_SO₂·CO₂. Nén hỗn hợp để thể tích bình giảm 2 lần, đồng thời tăng nhiệt độ thêm 10 °C (γ = 2). Tốc độ tăng bao nhiêu lần?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

6 🌍 Hoá học quanh ta

  • ✦🧊 Tủ lạnh, tủ đông: hạ nhiệt độ làm chậm các phản ứng làm ôi thiu thức ăn. Ngược lại nồi áp suất cho nước sôi trên 100 °C nên thịt, xương chín nhanh hơn.
  • ✦🪵 Chẻ nhỏ củi, quạt gió: tăng diện tích bề mặt và nồng độ oxygen làm lửa cháy mạnh. Bụi bột mì, bụi than lơ lửng trong nhà máy có diện tích bề mặt cực lớn nên có thể nổ — nhà máy phải hút bụi, cấm lửa.
  • ✦🧬 Enzyme là chất xúc tác sinh học: amylase trong nước bọt cắt tinh bột ngay trong miệng — nhai kĩ cơm thấy ngọt. Bột giặt sinh học có enzyme tẩy vết bẩn protein ở nhiệt độ thấp.
  • ✦🚗 Bộ chuyển đổi xúc tác trên ô tô (Pt, Pd, Rh) giúp khí độc CO, NO chuyển nhanh thành CO₂, N₂ trước khi ra ống xả. Trong công nghiệp, tổng hợp NH₃ dùng xúc tác Fe, sản xuất H₂SO₄ dùng V₂O₅.

7 💡 Mẹo làm nhanh và lỗi hay sai

⚡ Mẹo làm nhanh trắc nghiệm

  • ✦"Yếu tố nào không ảnh hưởng" ⇒ thường là áp suất với phản ứng không có chất khí (Zn + HCl, CaCO₃ + HCl).
  • ✦Nén khí n lần ⇒ mọi nồng độ khí × n ⇒ v nhân n mũ (tổng các số mũ). Vd. 2NO + O₂ nén 3 lần ⇒ 3³ = 27 lần.
  • ✦Van't Hoff: "tăng bao nhiêu độ để v × 81 với γ = 3" ⇒ 81 = 3⁴ ⇒ 4 nấc = 40 °C.
  • ✦Xúc tác: tăng v, giảm Ea, còn nguyên sau phản ứng, không đổi ΔᵣH, không làm cân bằng chuyển dịch (Hoá 11).

⚠️ Lỗi hay sai nhất

  • ✦Quên chia hệ số: 2N₂O₅ → 4NO₂ + O₂ tính theo NO₂ ra 6,2·10⁻⁵ M/s thay vì 1,55·10⁻⁵ M/s.
  • ✦Quên số mũ: v = k[NO]²[O₂], tăng [NO] 3 lần ⇒ 9 lần, không phải 3 hay 6.
  • ✦Nhân thời gian khi tăng nhiệt độ: 180 s ở 20 °C, γ = 2 ⇒ 50 °C mất 22,5 s, không phải 1440 s.
  • ✦Cho rằng tăng nồng độ làm k tăng (k chỉ đổi theo nhiệt độ, xúc tác) hoặc cho chất rắn vào biểu thức tốc độ.
  • ✦Cho rằng xúc tác làm phản ứng toả nhiều nhiệt hơn hay bị tiêu hao hết: MnO₂ lọc lại vẫn nguyên khối lượng; ΔᵣH không đổi.

⚖️ Kiểm tra bảo toàn

  • ✦Tỉ lệ hệ số: lượng các chất thay đổi theo đúng hệ số — 2N₂O₅ mất 0,0031 M thì NO₂ sinh 0,0062 M, O₂ sinh 0,00155 M; chia hệ số đều ra 1,55·10⁻⁵ M/s.
  • ✦Không âm: nồng độ chất đầu lúc sau không thể âm; [A] = 0,4 M thì B (hệ số 2) đã mất 2 · 0,1 = 0,2 M.
  • ✦Nguyên tố: CaCO₃ 0,01 mol dù cục hay bột cũng chỉ cho tối đa 0,01 mol CO₂ (0,2479 L) — diện tích bề mặt chỉ đổi tốc độ, không đổi lượng sản phẩm.
  • ✦Chiều hợp lí: nóng hơn, đặc hơn, nhỏ hơn ⇒ nhanh hơn ⇒ thời gian ngắn hơn.

✏️ Luyện tập

Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.

⏱️

Tốc độ trung bình

  1. 1
    Nhận biết

    Đơn vị thường dùng của tốc độ phản ứng là

  2. 2
    Thông hiểu

    Cho N₂(g) + 3H₂(g) → 2NH₃(g). Nếu tốc độ trung bình của phản ứng là 0,01 M/s thì mỗi giây nồng độ H₂ giảm

  3. 3
    Thông hiểu Cho Br₂ + HCOOH → 2HBr + CO₂. Nồng độ Br₂ giảm từ 0,0120 M xuống 0,0101 M sau 50 s. Tốc độ trung bình của phản ứng là ·10⁻⁵ M/s.
  4. 4
    Vận dụng Cho 2H₂O₂ → 2H₂O + O₂. Nồng độ H₂O₂ giảm từ 0,50 M xuống 0,30 M trong 40 s. Tốc độ trung bình của phản ứng là ·10⁻³ M/s.
  5. 5
    Thông hiểu

    Theo dõi nồng độ chất A trong phản ứng A → sản phẩm: Nhận xét nào đúng?

🧮

Định luật tác dụng khối lượng

  1. 1
    Nhận biết

    Hằng số tốc độ k trong biểu thức phụ thuộc vào

  2. 2
    Thông hiểu

    Phản ứng 2NO(g) + O₂(g) → 2NO₂(g) có v = k·C²_NO·CO₂. Tăng nồng độ NO lên 3 lần, giữ nguyên O₂ thì tốc độ

  3. 3
    Vận dụng

    Phản ứng đơn giản A + 2B → C. Muốn tốc độ tăng 8 lần mà chỉ thay đổi nồng độ B thì phải tăng CB lên

  4. 4
    Thông hiểu Phản ứng đơn giản A + B → C có hằng số tốc độ k = 0,5 L/(mol·s). Khi CA = 0,2 M, CB = 0,3 M thì tốc độ phản ứng là M/s.
🧪

Các yếu tố ảnh hưởng

  1. 1
    Nhận biết

    Chất xúc tác làm tăng tốc độ phản ứng vì

  2. 2
    Thông hiểu

    Yếu tố nào không ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng giữa Zn (hạt) và dung dịch HCl?

  3. 3
    Thông hiểu

    Cùng 1 g đá vôi cho vào hai cốc chứa cùng 50 mL HCl 1 M: cốc 1 đá vôi cục, cốc 2 đá vôi nghiền bột. Nhận xét đúng là

  4. 4
    Thông hiểu Cho đá vôi cục vào dung dịch HCl 1 M ở 25 °C. Các biện pháp: (1) dùng đá vôi bột; (2) dùng HCl 2 M; (3) làm lạnh cốc; (4) tăng áp suất không khí trên cốc; (5) đun nóng nhẹ; (6) pha thêm nước cất vào dung dịch acid. Số biện pháp làm phản ứng nhanh hơn là .
  5. 5
    Vận dụng Phân huỷ hoàn toàn 3,4 g H₂O₂ trong dung dịch có MnO₂ xúc tác (2H₂O₂ → 2H₂O + O₂) thu được V lít khí O₂ ở đkc (25 °C, 1 bar). V = (làm tròn hai chữ số thập phân).
🌡️

Nhiệt độ — Van't Hoff

  1. 1
    Nhận biết

    Tăng nhiệt độ làm tốc độ phản ứng tăng chủ yếu vì

  2. 2
    Thông hiểu

    Một phản ứng có hệ số nhiệt độ γ = 3. Khi tăng nhiệt độ từ 20 °C lên 50 °C, tốc độ phản ứng tăng

  3. 3
    Vận dụng Ở 40 °C một phản ứng kết thúc sau 16 phút. Hệ số nhiệt độ γ = 2. Ở 70 °C phản ứng kết thúc sau phút.
  4. 4
    Vận dụng Một phản ứng có γ = 3. Muốn tốc độ tăng 81 lần thì phải tăng nhiệt độ thêm °C.
🔬

Thí nghiệm và số liệu

  1. 1
    Thông hiểu

    Đo thời gian thu được 20 mL khí CO₂ khi cho 1 g đá vôi vào 50 mL dung dịch HCl (lượng acid dư): Kết luận nào sai?

  2. 2
    Vận dụng Theo bảng trên (TN 1 và TN 4, tốc độ tỉ lệ nghịch với thời gian), hệ số nhiệt độ γ của phản ứng là .
🔁

Ôn chương 6

  1. 1
    Thông hiểu

    Phát biểu nào sau đây về chất xúc tác là đúng?

  2. 2
    Vận dụng Phản ứng đơn giản 2SO₂(g) + O₂(g) → 2SO₃(g). Giữ nguyên nhiệt độ, tăng áp suất chung của hệ lên 2 lần (nén thể tích còn một nửa). Tốc độ phản ứng tăng lần.
  3. 3
    Vận dụng

    Phản ứng đơn giản A → sản phẩm có v = k·CA và γ = 2. Tăng nồng độ A lên 3 lần đồng thời tăng nhiệt độ thêm 20 °C thì tốc độ tăng

  4. 4
    Thông hiểu Cho các thay đổi: (1) tăng nồng độ chất đầu; (2) tăng nhiệt độ; (3) thêm chất xúc tác; (4) tăng áp suất (chất khí); (5) nghiền nhỏ chất rắn. Số thay đổi làm hằng số tốc độ k thay đổi là .
  5. 5
    Vận dụng

    Cho 5 g CaCO₃ vào dung dịch HCl dư, sau 50 s thu được 0,6198 L khí CO₂ (đkc, 25 °C, 1 bar). Tốc độ trung bình tạo CO₂ trong 50 s đó là

  6. 6
    Thông hiểu

    Ghép biện pháp với yếu tố ảnh hưởng tốc độ — cặp nào sai?

🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp

Đề Hoá học có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý) và 6 câu trả lời ngắn (đáp số tối đa 4 ký tự, kể cả dấu − và dấu phẩy). Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.

🅰️

Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn

  1. 1
    Thông hiểu

    Xét 2N₂O₅(g) → 4NO₂(g) + O₂(g). Trong 100 s đầu, nồng độ NO₂ tăng từ 0 lên 0,0062 M. Tốc độ trung bình của phản ứng trong khoảng đó là

  2. 2
    Thông hiểu

    So sánh giản đồ năng lượng của cùng một phản ứng khi có và không có chất xúc tác. Nhận xét đúng là

  3. 3
    Vận dụng

    Một phản ứng có γ = 2,5. Khi tăng nhiệt độ từ 25 °C lên 55 °C, tốc độ phản ứng tăng khoảng

✅

Phần II · Đúng / sai

  1. 1
    Thông hiểu

    Thí nghiệm (chỉ làm trong phòng thí nghiệm, có giáo viên hướng dẫn): Bước 1: rót vào hai cốc, mỗi cốc 50 mL dung dịch HCl 1 M. Bước 2: cho vào cốc (1) 1 g đá vôi dạng cục, cốc (2) 1 g đá vôi đã nghiền bột, cùng lúc. Quan sát: cốc (2) sủi bọt mạnh hơn và đá vôi tan hết trước.

    a)Phản ứng ở cốc (2) nhanh hơn vì diện tích bề mặt tiếp xúc của đá vôi lớn hơn.

    b)Khi phản ứng kết thúc, thể tích CO₂ thu được ở hai cốc bằng nhau.

    c)Cốc (2) nhanh hơn vì nồng độ HCl trong cốc (2) lớn hơn.

    d)Thể tích CO₂ (đkc) thu được ở mỗi cốc là 0,224 L.

  2. 2
    Vận dụng

    Phản ứng đơn giản A(g) + 2B(g) → C(g) ở nhiệt độ t có hằng số tốc độ k = 0,2 (đơn vị phù hợp). Ban đầu [A] = 0,5 M, [B] = 0,4 M.

    a)Tốc độ ban đầu của phản ứng là 0,016 M/s.

    b)Tăng nồng độ B lên 2 lần (giữ nguyên A) thì tốc độ tăng 2 lần.

    c)Tăng nhiệt độ thì hằng số tốc độ k tăng.

    d)Tại thời điểm [A] còn 0,4 M thì tốc độ phản ứng là 0,0128 M/s.

🔢

Phần III · Trả lời ngắn

  1. 1
    Thông hiểu Xét phản ứng Zn(s) + 2HCl(aq) → ZnCl₂(aq) + H₂(g). Cho các yếu tố: (1) nhiệt độ dung dịch; (2) nồng độ HCl; (3) kích thước hạt Zn; (4) áp suất khí quyển trên cốc; (5) lượng nước cất pha thêm vào dung dịch acid. Có bao nhiêu yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng? Đáp số:
  2. 2
    Vận dụng Ở 20 °C một phản ứng kết thúc sau 27 phút. Hệ số nhiệt độ γ = 3. Ở 50 °C phản ứng kết thúc sau bao nhiêu phút? Đáp số:
  3. 3
    Vận dụng Phản ứng đơn giản 2NO(g) + O₂(g) → 2NO₂(g). Giữ nguyên nhiệt độ, nén hỗn hợp để thể tích bình giảm 3 lần. Tốc độ phản ứng tăng bao nhiêu lần? Đáp số:

🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?

  • •Phần I thường hỏi đơn vị và cách tính tốc độ trung bình (chia hệ số), biểu thức định luật tác dụng khối lượng, yếu tố nào ảnh hưởng / không ảnh hưởng, vai trò chất xúc tác và quy tắc Van't Hoff.
  • •Phần II hay có thí nghiệm so sánh hai cốc (nồng độ, đá vôi cục – bột, nhiệt độ, MnO₂ với H₂O₂): ý dễ sai là "lượng sản phẩm nhiều hơn", "xúc tác bị tiêu hao", quên số mũ; Phần III có thể hỏi số lần tốc độ tăng, thời gian theo γ hoặc đếm yếu tố.
  • •Bài này nối với enthalpy (bài 17: năng lượng hoạt hoá khác ΔᵣH), mở đường cho cân bằng hoá học Hoá 11 (v_thuận = v_nghịch, xúc tác không làm dịch chuyển cân bằng) và các điều kiện sản xuất NH₃, H₂SO₄ (nhiệt độ, áp suất, xúc tác).
Làm đề thi thử trọn bộ
Bài tiếp theo
Nhóm halogen