Nhóm halogen
Nắm vị trí, cấu tạo và xu hướng biến đổi tính chất của nhóm halogen (F, Cl, Br, I): thể, màu, nhiệt độ sôi, tính oxi hoá giảm dần; viết được phản ứng với kim loại, hydrogen, nước, kiềm; dùng quy tắc halogen mạnh đẩy halogen yếu và biết cách điều chế chlorine.
Ứng với SGK Hoá học 10 (bộ thống nhất): Bài 21
⚡ Nhớ nhanh
- 1Halogen là nhóm VIIA: F, Cl, Br, I; lớp ngoài cùng ns²np⁵ (7 electron) ⇒ dễ nhận 1 electron: X₂ + 2e → 2X⁻ ⇒ tính oxi hoá mạnh. Đơn chất là phân tử X₂, liên kết cộng hoá trị không cực; trong tự nhiên chỉ có ở dạng hợp chất.
- 2Từ F₂ đến I₂: khối lượng phân tử tăng ⇒ tương tác van der Waals mạnh dần ⇒ t° sôi tăng (−188, −34, 59, 184 °C), thể khí, khí, lỏng, rắn, màu đậm dần (lục nhạt, vàng lục, nâu đỏ, tím đen).
- 3Phản ứng: 2Fe + 3Cl₂ → 2FeCl₃ (Fe lên +3); H₂ + Cl₂ → 2HCl (ánh sáng); Cl₂ + H₂O ⇌ HCl + HClO (tẩy màu); Cl₂ + 2NaOH → NaCl + NaClO + H₂O (nước Javel, chlorine vừa oxi hoá vừa khử).
- 4Tính oxi hoá F₂ > Cl₂ > Br₂ > I₂ ⇒ halogen mạnh đẩy halogen yếu khỏi muối: Cl₂ + 2NaBr → 2NaCl + Br₂; Br₂ + 2NaI → 2NaBr + I₂ (I₂ làm hồ tinh bột hoá xanh tím). Chiều ngược lại không xảy ra.
- 5Điều chế Cl₂ trong phòng thí nghiệm: MnO₂ + 4HCl → MnCl₂ + Cl₂↑ + 2H₂O (HCl đặc, đun nóng); trong công nghiệp: điện phân dung dịch NaCl bão hoà có màng ngăn.
- 6Bẫy: "F₂ mạnh nhất nên đẩy Cl₂ khỏi dung dịch NaCl" — F₂ phản ứng ngay với nước (2F₂ + 2H₂O → 4HF + O₂); "t° sôi tăng vì liên kết X–X bền dần" — khi sôi không phá liên kết trong phân tử.
👀 Nhìn là hiểu
Xem 4 cảnh: bốn halogen F₂, Cl₂, Br₂, I₂ với thể, màu và nhiệt độ sôi; nước chlorine làm dung dịch NaBr hoá vàng nâu; nước bromine làm NaI nâu sẫm rồi hồ tinh bột hoá xanh tím; nhỏ ngược chiều thì không có gì xảy ra; rồi tự kéo 4 thẻ "X₂ đẩy ra Y₂" vào ống NaCl, NaBr, NaI hoặc ô "Không ống nào".
F₂, Cl₂ là khí; Br₂ lỏng; I₂ rắn. Màu đậm dần.
Tính oxi hoá: F₂ > Cl₂ > Br₂ > I₂
1 ⚛️ Trạng thái tự nhiên, cấu tạo nguyên tử và phân tử
Cần nhớ
- ✦Nhóm halogen là nhóm VIIA: fluorine (F), chlorine (Cl), bromine (Br), iodine (I) và astatine (At, phóng xạ), tennessine (Ts, nhân tạo). Bài này xét F, Cl, Br, I.
- ✦Trạng thái tự nhiên: halogen hoạt động mạnh nên chỉ tồn tại ở dạng hợp chất. Fluorine trong khoáng fluorite CaF₂, cryolite Na₃AlF₆, men răng; chlorine chủ yếu trong NaCl (nước biển, mỏ muối); bromine, iodine có trong nước biển, rong biển; iodine có trong tuyến giáp người.
- ✦Cấu hình lớp ngoài cùng ns²np⁵: 7 electron hoá trị, thiếu 1 electron để đạt octet ⇒ dễ nhận 1 electron: X + 1e → X⁻. Số oxi hoá đặc trưng −1.
- ✦Fluorine có độ âm điện lớn nhất (3,98) nên trong hợp chất chỉ có số oxi hoá −1; Cl, Br, I còn có số oxi hoá +1, +3, +5, +7 (khi liên kết với nguyên tố âm điện hơn như O).
- ✦Đơn chất là phân tử hai nguyên tử X₂ (F–F, Cl–Cl, Br–Br, I–I), liên kết cộng hoá trị không cực (hai nguyên tử giống nhau).
Bốn nguyên tố halogen
| F | Cl | Br | I | |
|---|---|---|---|---|
| Số hiệu Z | 9 | 17 | 35 | 53 |
| Chu kì | 2 | 3 | 4 | 5 |
| Lớp ngoài cùng | 2s²2p⁵ | 3s²3p⁵ | 4s²4p⁵ | 5s²5p⁵ |
| Độ âm điện (Pauling) | 3,98 | 3,16 | 2,96 | 2,66 |
| Bán kính nguyên tử | nhỏ nhất | tăng dần | tăng dần | lớn nhất |
| Số oxi hoá trong hợp chất | chỉ −1 | −1, +1, +3, +5, +7 | −1, +1, +3, +5, +7 | −1, +1, +3, +5, +7 |
2 🌡️ Tính chất vật lí
Thể, màu, nhiệt độ sôi ở điều kiện thường
| F₂ | Cl₂ | Br₂ | I₂ | |
|---|---|---|---|---|
| Khối lượng phân tử | 38 | 71 | 160 | 254 |
| Thể (25 °C) | khí | khí | lỏng | rắn |
| Màu | lục nhạt | vàng lục | nâu đỏ | tím đen (hơi tím) |
| t° nóng chảy (°C) | −220 | −101 | −7 | 114 |
| t° sôi (°C) | −188 | −34 | 59 | 184 |
Cần nhớ
- ✦Từ F₂ đến I₂: khối lượng phân tử tăng ⇒ tương tác van der Waals giữa các phân tử mạnh dần ⇒ t° nóng chảy, t° sôi tăng, thể chuyển từ khí sang lỏng rồi rắn, màu đậm dần.
- ✦Khi sôi, phân tử X₂ vẫn nguyên vẹn: cái bị phá là lực hút giữa các phân tử, không phải liên kết X–X. (Liên kết I–I còn kém bền hơn Cl–Cl, nên "liên kết bền dần" là lí do sai.)
- ✦I₂ là chất rắn dễ thăng hoa: đun nhẹ thì chuyển thẳng thành hơi màu tím.
- ✦X₂ không cực nên tan ít trong nước, tan tốt trong dung môi hữu cơ (I₂ tan trong hexane, ethanol). Dung dịch chlorine trong nước gọi là nước chlorine, của bromine là nước bromine (vàng nâu).
- ✦Halogen đều độc: Cl₂ gây ngạt, tổn thương phổi; Br₂ lỏng gây bỏng nặng khi dính da. Chỉ làm thí nghiệm trong phòng thí nghiệm, có giáo viên hướng dẫn.
3 🔥 Tính chất hoá học: tác dụng với kim loại, hydrogen, nước, kiềm
Cần nhớ
- ✦Halogen thể hiện tính oxi hoá mạnh, giảm dần từ F₂ đến I₂ (độ âm điện giảm, bán kính tăng ⇒ hút electron kém đi).
- ✦Với kim loại ⇒ muối halide; kim loại nhiều số oxi hoá lên mức cao: 2Na + Cl₂ → 2NaCl (lửa vàng, khói trắng); 2Fe + 3Cl₂ → 2FeCl₃ (đun nóng, khói nâu đỏ); Cu + Cl₂ → CuCl₂ (đun nóng); 2Al + 3Br₂ → 2AlBr₃. I₂ oxi hoá yếu hơn nhiều, phản ứng chậm, thường phải đun nóng hoặc có xúc tác.
- ✦Với hydrogen ⇒ hydrogen halide: H₂ + X₂ → 2HX. Điều kiện khó dần: F₂ nổ ngay trong bóng tối, Cl₂ cần ánh sáng hoặc đun nóng, Br₂ cần đun nóng, H₂ + I₂ ⇌ 2HI (đun nóng, xúc tác, thuận nghịch).
- ✦Với nước: 2F₂ + 2H₂O → 4HF + O₂ (mãnh liệt); Cl₂ + H₂O ⇌ HCl + HClO (nước chlorine; HClO oxi hoá mạnh nên tẩy màu, diệt khuẩn); Br₂ phản ứng chậm hơn; I₂ hầu như không phản ứng.
- ✦Với dung dịch kiềm: Cl₂ + 2NaOH → NaCl + NaClO + H₂O (nhiệt độ thường, dung dịch thu được là nước Javel); 3Cl₂ + 6KOH → 5KCl + KClO₃ + 3H₂O (đun nóng khoảng 70 °C). Chlorine từ 0 vừa xuống −1, vừa lên +1 (hoặc +5): tự oxi hoá – khử.
Dạng bài
Kim loại tác dụng với halogen
- 1 Viết phương trình, kim loại lên số oxi hoá cao nhất với Cl₂, Br₂ (Fe lên +3).
- 2 Đổi ra mol kim loại (m/M) hoặc khí (V/24,79).
- 3 Theo tỉ lệ phương trình (hoặc bảo toàn electron: nCl₂ · 2 = nKL · hoá trị) tính chất cần tìm.
- 4 Khối lượng muối = m kim loại + m halogen đã phản ứng.
- 5 Kiểm tra: tính lại khối lượng muối theo mol muối · M.
⚠️ Bẫy hay gặp: Viết Fe + Cl₂ → FeCl₂ (như Fe + HCl): ra 12,7 g muối và 2,48 L Cl₂ — sai, Cl₂ đưa Fe lên +3. Dùng 22,4 L/mol thì ra 3,36 L.
Đốt nóng 5,6 g bột iron trong khí chlorine dư (giáo viên làm thí nghiệm). Tính khối lượng muối thu được và thể tích Cl₂ (đkc) đã phản ứng.
Hướng dẫn giải
4 🔁 Tính oxi hoá tương đối: halogen mạnh đẩy halogen yếu
Cần nhớ
- ✦Thứ tự tính oxi hoá: F₂ > Cl₂ > Br₂ > I₂; ngược lại, tính khử của ion: F⁻ < Cl⁻ < Br⁻ < I⁻.
- ✦Halogen mạnh hơn đẩy halogen yếu hơn ra khỏi dung dịch muối: Cl₂ + 2NaBr → 2NaCl + Br₂ (dung dịch hoá vàng nâu); Cl₂ + 2NaI → 2NaCl + I₂; Br₂ + 2NaI → 2NaBr + I₂.
- ✦Chiều ngược lại không xảy ra: Br₂ + NaCl, I₂ + NaBr, I₂ + NaCl đều không phản ứng. Quy tắc gọn: halogen sinh ra phải yếu hơn halogen cho vào.
- ✦Ngoại lệ F₂: mạnh nhất nhưng không dùng để đẩy halogen khác trong dung dịch, vì F₂ phản ứng ngay với nước: 2F₂ + 2H₂O → 4HF + O₂.
- ✦Nhận ra I₂ sinh ra: thêm hồ tinh bột ⇒ màu xanh tím. Br₂ trong nước có màu vàng nâu.
Thí nghiệm so sánh tính oxi hoá (giáo viên làm)
| Nhỏ vào | dd NaCl | dd NaBr | dd NaI (+ hồ tinh bột) |
|---|---|---|---|
| Nước chlorine | không đổi | vàng nâu (Br₂) | xanh tím (I₂) |
| Nước bromine | không đổi (màu nước bromine) | không đổi | xanh tím (I₂) |
| Dung dịch iodine | không phản ứng | không phản ứng | — (vốn đã có I₂) |
Dạng bài
Halogen đẩy halogen khỏi muối
- 1 So sánh tính oxi hoá để biết phản ứng có xảy ra không (mạnh đẩy yếu).
- 2 Viết phương trình: X₂ + 2NaY → 2NaX + Y₂.
- 3 Đổi ra mol muối (hoặc khí).
- 4 Tính Y₂ sinh ra = 12 nNaY; khối lượng muối sau = nNaX · M. Có thể dùng tăng giảm khối lượng: mỗi mol NaBr thành NaCl giảm 80 − 35,5 = 44,5 g.
- 5 Kiểm tra bằng bảo toàn khối lượng và bảo toàn Na.
⚠️ Bẫy hay gặp: Quên hệ số 2: cho nBr₂ = nNaBr = 0,1 mol ⇒ 16 g Br₂ (gấp đôi). Hoặc cho Br₂ dư vào NaCl rồi tính ra Cl₂: phản ứng ấy không xảy ra.
Sục khí chlorine dư vào dung dịch chứa 10,3 g NaBr. Nêu hiện tượng, tính khối lượng Br₂ sinh ra và khối lượng muối khan thu được khi cô cạn dung dịch (Br₂ bay hơi hết).
Hướng dẫn giải
5 🏭 Ứng dụng và điều chế
Cần nhớ
- ✦Chlorine: khử trùng nước sinh hoạt, nước bể bơi; sản xuất nước Javel, chất tẩy trắng, HCl, nhựa PVC, thuốc trừ sâu. Fluorine: sản xuất chất chống dính (Teflon), hợp chất fluoride trong kem đánh răng. Bromine: dược phẩm, chất chống cháy, AgBr trong phim ảnh. Iodine: cồn iodine sát khuẩn, muối iodine (KI, KIO₃) phòng bệnh bướu cổ.
- ✦Điều chế Cl₂ trong phòng thí nghiệm: cho chất oxi hoá mạnh tác dụng với HCl đặc: MnO₂ + 4HCl → MnCl₂ + Cl₂↑ + 2H₂O (đun nóng); 2KMnO₄ + 16HCl → 2KCl + 2MnCl₂ + 5Cl₂↑ + 8H₂O (nhiệt độ thường). Khí qua bình NaCl bão hoà (giữ HCl) rồi H₂SO₄ đặc (giữ hơi nước), thu bằng cách đẩy không khí (Cl₂ nặng hơn không khí), nút bông tẩm NaOH chặn khí thoát ra.
- ✦Trong công nghiệp: điện phân dung dịch NaCl bão hoà có màng ngăn: 2NaCl + 2H₂O → 2NaOH + H₂↑ + Cl₂↑ (thu được cả NaOH, H₂). Không có màng ngăn thì Cl₂ gặp NaOH tạo nước Javel.
- ✦Trong các phản ứng điều chế, HCl đóng vai trò chất khử (Cl⁻ lên Cl₂) và một phần làm môi trường (tạo muối chloride).
Dạng bài
Tính lượng chlorine điều chế được
- 1 Viết phương trình (MnO₂ : Cl₂ = 1 : 1; KMnO₄ : Cl₂ = 2 : 5) hoặc dùng bảo toàn electron: Mn⁺⁴ nhận 2e, Mn⁺⁷ nhận 5e, mỗi Cl₂ ứng với 2e.
- 2 Đổi ra mol chất oxi hoá: n = m/M (MnO₂ = 87, KMnO₄ = 158).
- 3 nCl₂ = electron nhận2 ⇒ V = n · 24,79 (nhân hiệu suất nếu có).
- 4 Kiểm tra: đếm lại electron hai phía.
⚠️ Bẫy hay gặp: Cho cả 0,4 mol HCl đều là chất khử: chỉ một nửa số Cl⁻ lên Cl₂. Với KMnO₄ hay quên tỉ lệ 2 : 5, lấy nCl₂ = nKMnO₄.
Giáo viên đun nóng 8,7 g MnO₂ với dung dịch HCl đặc (dư). Tính thể tích khí Cl₂ thu được ở đkc và số mol HCl bị oxi hoá.
Hướng dẫn giải
6 🌍 Hoá học quanh ta
- ✦🚰 Nước máy được khử trùng bằng chlorine: Cl₂ + H₂O ⇌ HCl + HClO, HClO diệt vi khuẩn — vì thế nước máy đôi khi có mùi hắc nhẹ, để thoáng một lúc là bớt.
- ✦🧂 Muối iodine: muối ăn trộn thêm KI hoặc KIO₃ giúp cơ thể đủ iodine, phòng bệnh bướu cổ, nhất là với trẻ em và phụ nữ mang thai.
- ✦🧴 Nước Javel (NaClO) tẩy trắng, sát khuẩn; chỉ dùng đúng hướng dẫn và không trộn với chất tẩy rửa khác, vì có thể sinh khí Cl₂ độc.
- ✦🩹 Cồn iodine (I₂ hoà tan trong ethanol) dùng sát khuẩn vết thương nhỏ; vết màu nâu trên da là màu của iodine.
7 💡 Mẹo làm nhanh và lỗi hay sai
⚡ Mẹo làm nhanh trắc nghiệm
- ✦Nhớ một dãy cho mọi câu so sánh: F₂ > Cl₂ > Br₂ > I₂ (tính oxi hoá, độ âm điện giảm); ngược lại t° sôi, bán kính, màu tăng dần.
- ✦Câu "phản ứng nào xảy ra": halogen sinh ra phải đứng sau halogen cho vào trong dãy.
- ✦Kim loại + Cl₂: mmuối = mKL + 71 · nCl₂; Fe luôn ra FeCl₃.
- ✦Cl₂ + NaOH (thường) ⇒ NaCl + NaClO; Cl₂ + KOH (đun nóng) ⇒ KCl + KClO₃. MnO₂ : Cl₂ = 1 : 1; KMnO₄ : Cl₂ = 2 : 5.
⚠️ Lỗi hay sai nhất
- ✦Cho Fe + Cl₂ → FeCl₂: 5,6 g Fe ra 12,7 g thay vì 16,25 g FeCl₃.
- ✦Nói tính oxi hoá tăng từ F₂ đến I₂ "vì Z tăng": thực tế giảm — Br₂ không đẩy được Cl₂ khỏi NaCl.
- ✦Cho F₂ đẩy Cl₂ khỏi dung dịch NaCl: F₂ phản ứng với nước trước (2F₂ + 2H₂O → 4HF + O₂).
- ✦Giải thích t° sôi I₂ (184 °C) cao hơn F₂ (−188 °C) bằng "liên kết I–I bền hơn": sai, do van der Waals mạnh hơn (M 254 so với 38).
- ✦Coi Cl₂ + 2NaOH là phản ứng acid – base: đây là tự oxi hoá – khử (Cl 0 lên +1 và xuống −1).
- ✦Tính Cl₂ từ 3,16 g KMnO₄ theo tỉ lệ 1 : 1 (0,02 mol) thay vì 2 : 5 (0,05 mol).
⚖️ Kiểm tra bảo toàn
- ✦Electron: Fe 0,1 mol nhường 0,3 mol = Cl₂ 0,15 mol nhận 0,3 mol; MnO₂ 0,1 mol nhận 0,2 mol = Cl₂ 0,1 mol.
- ✦Khối lượng: mFeCl₃ = 5,6 + 10,65 = 16,25 g; NaBr 10,3 g + Cl₂ 3,55 g = NaCl 5,85 g + Br₂ 8 g.
- ✦Nguyên tố: Na trong NaBr = Na trong NaCl (0,1 mol); Cl trong Cl₂ phản ứng với NaOH chia đôi cho NaCl và NaClO.
- ✦Điện tích / số oxi hoá: trong Cl₂ + 2NaOH, một Cl lên +1 bù đúng một Cl xuống −1.
✏️ Luyện tập
Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.
Cấu tạo và tính chất vật lí
- 1Nhận biết
Cấu hình electron lớp ngoài cùng của các nguyên tử halogen là
- 2Nhận biết
Ở điều kiện thường, đơn chất halogen tồn tại ở thể lỏng là
- 3Thông hiểu
Nguyên nhân chính làm nhiệt độ sôi tăng dần từ F₂ đến I₂ là
- 4Thông hiểu
Cho bảng nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi của các halogen (áp suất thường): Ở −20 °C, Br₂ và Cl₂ lần lượt ở thể
- 5Thông hiểu Cho các nguyên tố F, Cl, Br, I. Số nguyên tố có thể có số oxi hoá dương trong hợp chất là .
Phản ứng với kim loại, hydrogen, nước, kiềm
- 1Nhận biết
Đốt nóng dây iron trong bình khí chlorine dư, sản phẩm thu được là
- 2Thông hiểu
Cho bảng điều kiện phản ứng của halogen với hydrogen: Kết luận nào rút ra đúng từ bảng?
- 3Thông hiểu
Dẫn khí Cl₂ vào dung dịch NaOH ở nhiệt độ thường. Các chất tạo thành là
- 4Thông hiểu Đốt 4,6 g sodium trong khí chlorine dư. Khối lượng NaCl thu được là g.
- 5Vận dụng
Cho 4,8 g kim loại M (hoá trị II) tác dụng hết với khí chlorine dư, thu được 19 g muối. Kim loại M là
- 6Vận dụng Thể tích khí Cl₂ (đkc) cần dùng để phản ứng hết với 5,6 g Fe (đun nóng) là L (làm tròn hai chữ số thập phân, 24,79 L/mol).
Halogen mạnh đẩy halogen yếu
- 1Thông hiểu
Phản ứng nào sau đây xảy ra?
- 2Thông hiểu
Giáo viên nhỏ nước bromine vào hai ống nghiệm rồi thêm vài giọt hồ tinh bột, kết quả: Kết luận đúng là
- 3Thông hiểu Cho các cặp chất trong dung dịch: (1) Cl₂ + NaBr; (2) Br₂ + NaCl; (3) Br₂ + NaI; (4) I₂ + NaBr; (5) Cl₂ + NaI. Số cặp xảy ra phản ứng là .
- 4Vận dụng Sục khí Cl₂ dư vào dung dịch chứa 15 g NaI. Khối lượng I₂ sinh ra là g.
- 5Vận dụng
Sục khí Cl₂ dư vào dung dịch chứa m gam NaBr, phản ứng hoàn toàn. Cô cạn dung dịch, khối lượng muối khan thu được nhỏ hơn m là 4,45 g. Giá trị của m là
Ứng dụng và điều chế chlorine
- 1Nhận biết
Trong phòng thí nghiệm, khí chlorine thường được điều chế bằng cách đun nóng dung dịch HCl đặc với
- 2Thông hiểu
Chlorine được dùng để khử trùng nước sinh hoạt vì
- 3Thông hiểu Đun nóng 8,7 g MnO₂ với dung dịch HCl đặc dư. Thể tích Cl₂ thu được ở đkc là L (làm tròn hai chữ số thập phân, 24,79 L/mol).
- 4Vận dụng
Cho 3,16 g KMnO₄ tác dụng hết với dung dịch HCl đặc dư. Thể tích khí Cl₂ thu được ở đkc (24,79 L/mol) là
- 5Vận dụng Dẫn 2,479 L khí Cl₂ (đkc) vào dung dịch NaOH 1 M ở nhiệt độ thường, phản ứng vừa đủ. Thể tích dung dịch NaOH đã dùng là mL.
🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp
Đề Hoá học có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý) và 6 câu trả lời ngắn (đáp số tối đa 4 ký tự, kể cả dấu − và dấu phẩy). Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.
Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn
- 1Thông hiểu
Phát biểu nào sau đây đúng?
- 2Thông hiểu
Giáo viên đưa một mẩu giấy quỳ tím ẩm vào bình đựng khí chlorine. Hiện tượng quan sát được là
- 3Vận dụng
Đốt cháy hoàn toàn 2,7 g aluminium trong khí chlorine dư. Khối lượng muối thu được là
Phần II · Đúng / sai
- 1Thông hiểu
Thí nghiệm (chỉ làm trong phòng thí nghiệm, có giáo viên hướng dẫn): ống (1) chứa 2 mL dung dịch NaBr, ống (2) chứa 2 mL dung dịch NaI. Nhỏ vài giọt nước chlorine vào mỗi ống, lắc nhẹ; sau đó thêm vài giọt hồ tinh bột vào ống (2).
a)Dung dịch ở ống (1) chuyển màu vàng nâu do Br₂ sinh ra.
b)Ở ống (2), hồ tinh bột chuyển màu xanh tím vì có I₂ sinh ra.
c)Thí nghiệm chứng tỏ Br₂ có tính oxi hoá mạnh hơn I₂.
d)Nếu thay nước chlorine bằng nước bromine thì dung dịch ở cả hai ống đều có halogen mới sinh ra.
- 2Vận dụng
Dẫn V lít khí Cl₂ (đkc) vào 200 mL dung dịch NaOH 1 M ở nhiệt độ thường, phản ứng vừa đủ, thu được dung dịch X dùng để tẩy trắng (Na = 23, O = 16, Cl = 35,5).
a)Dung dịch X chứa NaCl và NaClO.
b)Trong phản ứng, Cl₂ chỉ đóng vai trò chất oxi hoá.
c)Giá trị của V là 2,479.
d)Khối lượng NaClO trong X là 14,9 g.
Phần III · Trả lời ngắn
- 1Thông hiểu Cho các chất: Fe, Cu, H₂, NaOH, NaCl, O₂. Số chất tác dụng được với khí chlorine (ở điều kiện thích hợp) là bao nhiêu? Đáp số:
- 2Vận dụng Sục khí Cl₂ dư vào dung dịch chứa 20,6 g NaBr. Khối lượng Br₂ sinh ra là bao nhiêu gam? Đáp số:
- 3Vận dụng Điện phân dung dịch chứa 117 kg NaCl có màng ngăn: 2NaCl + 2H₂O → 2NaOH + H₂ + Cl₂, hiệu suất 80 %. Khối lượng Cl₂ thu được là bao nhiêu kg (làm tròn một chữ số thập phân)? Đáp số:
🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?
- •Phần I thường hỏi cấu hình ns²np⁵, thể – màu của halogen, xu hướng t° sôi và tính oxi hoá, sản phẩm Fe + Cl₂, Cl₂ + NaOH, phản ứng halogen nào đẩy được halogen nào, cách điều chế Cl₂.
- •Phần II hay có thí nghiệm nước chlorine / nước bromine với dung dịch NaBr, NaI (+ hồ tinh bột), hoặc Cl₂ với NaOH: ý dễ mất điểm là kết luận vượt quá thí nghiệm, cho F₂ đẩy Cl₂ trong dung dịch, coi Cl₂ chỉ là chất oxi hoá, quên hệ số 2.
- •Bài này dùng bảng tuần hoàn (chương 2), liên kết và van der Waals (chương 3), phản ứng oxi hoá – khử (bài 15); nối tiếp bài 22 (hydrogen halide, ion halide); sang Hoá 11 gặp lại ở dẫn xuất halogen, Hoá 12 ở điện phân dung dịch NaCl sản xuất NaOH, Cl₂.
Hydrogen halide. Muối halide