Xu hướng biến đổi một số tính chất của nguyên tử các nguyên tố trong một chu kì và trong một nhóm
Giải thích được vì sao trong một chu kì bán kính nguyên tử giảm, độ âm điện và tính phi kim tăng, còn trong một nhóm A thì ngược lại — rồi dùng hai xu hướng đó (bắc cầu qua một nguyên tố trung gian) để so sánh hai nguyên tố bất kì.
Ứng với SGK Hoá học 10 (bộ thống nhất): Bài 6
⚡ Nhớ nhanh
- 1Nguyên tử các nguyên tố cùng nhóm A có cùng số electron lớp ngoài cùng (nhóm IA: ns¹ … nhóm VIIA: ns²np⁵) ⇒ tính chất hoá học tương tự; cấu hình lớp ngoài lặp lại sau mỗi chu kì.
- 2Chu kì (trái sang phải): Z tăng mà số lớp electron không đổi ⇒ hạt nhân hút lớp ngoài chặt hơn ⇒ bán kính giảm, độ âm điện tăng, tính kim loại giảm, tính phi kim tăng.
- 3Nhóm A (trên xuống dưới): thêm một lớp electron ⇒ lớp ngoài xa hạt nhân ⇒ bán kính tăng, độ âm điện giảm, tính kim loại tăng, tính phi kim giảm.
- 4Độ âm điện (χ, thang Pauling) đặc trưng cho khả năng hút electron của nguyên tử khi tạo liên kết; lớn nhất là fluorine (3,98). Kim loại mạnh nhất ở góc dưới bên trái (Cs), phi kim mạnh nhất ở góc trên bên phải (F).
- 5Bẫy: "Z lớn hơn thì nguyên tử to hơn" — Cl (Z = 17) nặng hơn Na (Z = 11) nhưng bán kính chỉ khoảng một nửa (99 pm so với 186 pm). Hai nguyên tố khác cả chu kì lẫn nhóm thì bắc cầu qua một nguyên tố trung gian.
👀 Nhìn là hiểu
Xem 5 cảnh: các nguyên tử chu kì 3 co lại dù Z tăng, nhóm IA phình ra vì thêm lớp, bản đồ độ âm điện và tính kim loại – phi kim, rồi so sánh chéo K – Na – Mg; sau đó tự kéo 6 thẻ (bán kính lớn nhất, độ âm điện lớn nhất…) thả vào đúng nguyên tử Na, Mg, K hay Cl.
Chu kì 3: bảy nguyên tử, cùng 3 lớp electron.
1 🔁 Cấu hình electron nguyên tử các nguyên tố nhóm A
Cần nhớ
- ✦Nguyên tố nhóm A có electron cuối cùng điền vào phân lớp s hoặc p của lớp ngoài cùng. Số electron lớp ngoài cùng = số thứ tự nhóm A (trừ He).
- ✦Đi hết một chu kì, cấu hình electron lớp ngoài cùng lặp lại: Li (2s¹), Na (3s¹), K (4s¹) đều có 1 electron lớp ngoài ⇒ cùng nhóm IA, đều là kim loại mạnh. Sự lặp lại này là nguyên nhân tính chất các nguyên tố biến đổi tuần hoàn.
- ✦Cùng nhóm A ⇒ cùng số electron lớp ngoài ⇒ tính chất hoá học tương tự; khác nhau ở số lớp electron (= số thứ tự chu kì), nên mức độ thể hiện tính chất khác nhau.
- ✦Nhóm VIIIA (khí hiếm) có lớp ngoài bền ns²np⁶ (He: 1s²) nên hầu như trơ; ta chỉ xét xu hướng của nhóm IA – VIIA.
Cấu hình electron lớp ngoài cùng theo nhóm A
| Nhóm | IA | IIA | IIIA | IVA | VA | VIA | VIIA | VIIIA |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Lớp ngoài cùng | ns¹ | ns² | ns²np¹ | ns²np² | ns²np³ | ns²np⁴ | ns²np⁵ | ns²np⁶ |
| Số e lớp ngoài | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| Ví dụ chu kì 3 | Na | Mg | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
2 ⚪ Bán kính nguyên tử
Cần nhớ
- ✦Trong một chu kì, theo chiều Z tăng, bán kính nguyên tử giảm dần: số lớp electron không đổi nhưng điện tích hạt nhân tăng ⇒ lực hút giữa hạt nhân và electron lớp ngoài tăng ⇒ nguyên tử co lại. Chu kì 3: Na 186 pm, Mg 160 pm … Cl 99 pm.
- ✦Trong một nhóm A, theo chiều Z tăng, bán kính tăng dần: mỗi chu kì thêm một lớp electron, lớp ngoài cùng xa hạt nhân hơn (và bị các lớp trong che chắn bớt) ⇒ nguyên tử to ra. Nhóm IA: Li 152 pm, Na 186 pm, K 227 pm.
- ✦Một nguyên nhân cho cả bảng: lực hút của hạt nhân lên electron lớp ngoài cùng. Hút chặt ⇒ nguyên tử nhỏ, khó nhường electron; hút lỏng ⇒ nguyên tử to, dễ nhường electron.
- ✦Chú ý — năng lượng ion hoá thứ nhất (I₁): năng lượng tối thiểu để tách electron thứ nhất khỏi nguyên tử ở trạng thái khí, cơ bản (kJ/mol). Bán kính càng lớn thì electron ngoài càng dễ tách ⇒ I₁ nhìn chung giảm trong nhóm A (Li 520, Na 496, K 419 kJ/mol) và tăng trong chu kì.
- ✦Giá trị bán kính trong bài là giá trị tham khảo (làm tròn, đo theo nhiều cách); đề chỉ hỏi xu hướng và so sánh, không bắt nhớ số.
Dạng bài
So sánh bán kính (hoặc tính kim loại) của nhiều nguyên tố
- 1 Đổi dữ kiện ra vị trí: viết cấu hình electron từ Z ⇒ số lớp electron (chu kì) và số electron lớp ngoài (nhóm A).
- 2 Cặp nào cùng chu kì ⇒ Z lớn hơn thì bán kính nhỏ hơn. Cặp nào cùng nhóm A ⇒ ở dưới (nhiều lớp hơn) thì bán kính lớn hơn.
- 3 Hai nguyên tố khác cả chu kì lẫn nhóm ⇒ tìm nguyên tố trung gian cùng chu kì với cái này, cùng nhóm với cái kia, rồi bắc cầu.
- 4 Kiểm tra: dãy kết quả phải đi "từ góc dưới bên trái lên góc trên bên phải" của bảng khi bán kính giảm.
⚠️ Bẫy hay gặp: Xếp theo Z ("Z càng lớn càng to") ra Al > Mg > Na — ngược hẳn: trong chu kì 3, Al (Z = 13) chỉ 143 pm còn Na (Z = 11) tới 186 pm. Quy tắc "Z lớn thì to" chỉ đúng trong một nhóm.
Sắp xếp các nguyên tử Na (Z = 11), Mg (Z = 12), Al (Z = 13) và K (Z = 19) theo chiều bán kính giảm dần.
Hướng dẫn giải
3 🧲 Độ âm điện
Cần nhớ
- ✦Độ âm điện (χ) của một nguyên tử đặc trưng cho khả năng hút electron của nguyên tử đó khi tạo liên kết hoá học. χ càng lớn ⇒ hút cặp electron dùng chung về phía mình càng mạnh. SGK dùng thang Pauling (không có đơn vị).
- ✦Trong một chu kì, theo chiều Z tăng, χ tăng dần (hạt nhân hút mạnh hơn, bán kính nhỏ hơn): chu kì 2 từ Li 0,98 đến F 3,98.
- ✦Trong một nhóm A, theo chiều Z tăng, χ nhìn chung giảm dần (lớp ngoài xa hạt nhân): F 3,98 > Cl 3,16 > Br 2,96 > I 2,66.
- ✦Fluorine có độ âm điện lớn nhất (3,98), sau đó là oxygen (3,44). Khí hiếm thường không được gán độ âm điện trong thang Pauling — đừng nói Ne hay Ar "lớn nhất chu kì".
- ✦Độ âm điện dùng để giải thích kiểu liên kết (bài 12) và số oxi hoá (bài 15) — nhớ chắc xu hướng ngay từ bài này.
Độ âm điện Pauling một số nguyên tố nhóm A
| Chu kì | IA | IIA | IIIA | IVA | VA | VIA | VIIA |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | H 2,20 | ||||||
| 2 | Li 0,98 | Be 1,57 | B 2,04 | C 2,55 | N 3,04 | O 3,44 | F 3,98 |
| 3 | Na 0,93 | Mg 1,31 | Al 1,61 | Si 1,90 | P 2,19 | S 2,58 | Cl 3,16 |
| 4 | K 0,82 | Ca 1,00 | Br 2,96 | ||||
| 5 | Rb 0,82 | Sr 0,95 | I 2,66 | ||||
| 6 | Cs 0,79 |
4 ⚔️ Tính kim loại, tính phi kim
Cần nhớ
- ✦Tính kim loại: tính chất của một nguyên tố mà nguyên tử dễ nhường electron để trở thành ion dương. Nguyên tử càng dễ nhường electron ⇒ tính kim loại càng mạnh.
- ✦Tính phi kim: tính chất của một nguyên tố mà nguyên tử dễ nhận electron để trở thành ion âm. Càng dễ nhận electron ⇒ tính phi kim càng mạnh.
- ✦Trong một chu kì (Z tăng): tính kim loại giảm, tính phi kim tăng — Na mạnh hơn Mg, Mg mạnh hơn Al; Cl là phi kim mạnh nhất chu kì 3.
- ✦Trong một nhóm A (Z tăng): tính kim loại tăng, tính phi kim giảm — K mạnh hơn Na (thí nghiệm: mẩu K phản ứng với nước mãnh liệt hơn mẩu Na); F là phi kim mạnh nhất nhóm VIIA.
- ✦Cả bảng: kim loại mạnh nhất ở góc dưới bên trái (Cs; Fr phóng xạ), phi kim mạnh nhất ở góc trên bên phải (F). Tính kim loại biến đổi cùng chiều bán kính; tính phi kim biến đổi cùng chiều độ âm điện.
Bốn tính chất, hai chiều, một nguyên nhân
| Tính chất | Chu kì (trái sang phải) | Nhóm A (trên xuống dưới) |
|---|---|---|
| Bán kính nguyên tử | Giảm | Tăng |
| Độ âm điện | Tăng | Giảm |
| Tính kim loại | Giảm | Tăng |
| Tính phi kim | Tăng | Giảm |
| Nguyên nhân | Z tăng, số lớp không đổi | Thêm lớp electron |
Dạng bài
Tìm nguyên tố từ số hạt rồi so sánh tính chất
- 1 Đổi dữ kiện ra số hạt: nguyên tử trung hoà có số p = số e; "tổng số hạt" = 2p + n, "số hạt mang điện" = 2p, "không mang điện" = n.
- 2 Giải hệ tìm p = Z ⇒ tên nguyên tố ⇒ cấu hình ⇒ chu kì, nhóm.
- 3 Áp xu hướng chu kì / nhóm (bắc cầu nếu cần) để so sánh.
- 4 Kiểm tra: thay ngược p, n vào cả hai dữ kiện.
⚠️ Bẫy hay gặp: Lấy "số hạt mang điện" = p (quên electron): p − n = 10 và p + n = 34 ⇒ p = 22 (Ti) — sai. Nguyên tử trung hoà có cả p và e mang điện, nên là 2p.
Nguyên tử X có tổng số hạt proton, neutron, electron là 34; số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 10. Nguyên tố Y có Z = 17. So sánh bán kính nguyên tử và tính kim loại của X và Y.
Hướng dẫn giải
5 🌍 Hoá học quanh ta
- ✦🔋 Pin lithium: Li là kim loại nhẹ nhất, dễ nhường electron, nên được chọn làm pin điện thoại, xe điện. Na rẻ hơn, cùng nhóm IA, đang được nghiên cứu làm pin sodium-ion thay thế.
- ✦🦷 Kem đánh răng có fluoride: fluorine có độ âm điện lớn nhất, liên kết rất bền với calcium trong men răng, giúp men răng cứng hơn trước acid từ thức ăn.
- ✦🧪 Kim loại kiềm ngâm trong dầu hoả: Na, K nhường electron rất dễ, gặp hơi nước trong không khí là phản ứng ngay; K mạnh hơn Na nên càng phải cẩn thận. Chỉ giáo viên được thao tác trong phòng thí nghiệm.
- ✦💡 Đèn hơi sodium vàng cam trên đường phố và tế bào quang điện dùng Cs: electron lớp ngoài của Cs bị hút lỏng nhất, ánh sáng cũng đủ bứt ra.
6 💡 Mẹo làm nhanh và lỗi hay sai
⚡ Mẹo làm nhanh trắc nghiệm
- ✦Nhớ hai góc: dưới trái (Cs) ⇒ bán kính lớn nhất, kim loại mạnh nhất, χ nhỏ nhất; trên phải (F) ⇒ bán kính nhỏ nhất (trừ khí hiếm, H), phi kim mạnh nhất, χ lớn nhất.
- ✦Bán kính và tính kim loại cùng chiều; độ âm điện và tính phi kim cùng chiều; hai cặp này ngược nhau.
- ✦Cho Z ⇒ viết cấu hình ⇒ kiểm cùng chu kì hay cùng nhóm trước, rồi mới chọn quy tắc. Khác cả hai ⇒ bắc cầu.
- ✦Đề cho "tổng hạt S, hiệu hạt mang điện và không mang điện D" ⇒ p = S + D4 ngay.
⚠️ Lỗi hay sai nhất
- ✦"Z tăng thì nguyên tử to ra" áp cho cả chu kì: Cl (Z = 17) chỉ 99 pm, nhỏ hơn Na (Z = 11) 186 pm.
- ✦Nói khí hiếm có độ âm điện lớn nhất chu kì: Ne, Ar không được gán χ trong thang Pauling; lớn nhất là F (3,98).
- ✦Đảo chiều nhóm: cho rằng I có tính phi kim mạnh hơn F vì Z lớn hơn (Z = 53 so với 9) — thật ra χ(I) = 2,66 < χ(F) = 3,98.
- ✦So trực tiếp Mg với K (khác chu kì, khác nhóm) rồi đoán bừa; phải bắc cầu qua Na: K > Na > Mg.
- ✦Lẫn "dễ nhường electron" (kim loại) với "hút electron mạnh" (độ âm điện lớn): K có χ = 0,82 nhỏ nên tính kim loại mạnh.
- ✦Nhớ nhầm "I₁ lớn thì dễ nhường electron": I₁ là năng lượng phải tốn để tách electron, lớn thì khó nhường (Li 520 > Cs 376 kJ/mol ⇒ Cs dễ nhường hơn).
⚖️ Kiểm tra bảo toàn
- ✦Điện tích: nguyên tử trung hoà có số proton = số electron; "hạt mang điện" luôn là 2p (ví dụ Na: 22 hạt mang điện, 12 neutron, tổng 34 ✓).
- ✦Thay ngược p, n vào cả hai dữ kiện đề cho trước khi kết luận nguyên tố.
- ✦Khớp vị trí: số lớp electron = số chu kì, số electron lớp ngoài = số nhóm A — kết luận xu hướng phải khớp với vị trí vừa tìm.
- ✦Hợp lí với số liệu: dãy bán kính đã xếp phải khớp bảng tham khảo (K 227 > Na 186 > Mg 160 > Al 143 pm); dãy χ không có khí hiếm.
✏️ Luyện tập
Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.
Cấu hình electron và vị trí
- 1Nhận biết
Nguyên tử các nguyên tố nhóm VIIA có cấu hình electron lớp ngoài cùng dạng
- 2Thông hiểu
Các nguyên tố trong cùng một nhóm A có tính chất hoá học tương tự nhau chủ yếu vì nguyên tử của chúng
- 3Thông hiểu Nguyên tố X có Z = 16. Số electron lớp ngoài cùng của nguyên tử X là .
- 4Vận dụng
Nguyên tử X có tổng số hạt proton, neutron, electron là 34; số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 10. Vị trí của X trong bảng tuần hoàn là
Bán kính nguyên tử
- 1Nhận biết
Trong một nhóm A, theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, bán kính nguyên tử
- 2Thông hiểu
Dãy nào sau đây được xếp theo chiều bán kính nguyên tử giảm dần?
- 3Thông hiểu
Trong một chu kì, bán kính nguyên tử giảm dần theo chiều tăng của điện tích hạt nhân vì
- 4Thông hiểu
Trong các nguyên tử O (Z = 8), S (Z = 16), Na (Z = 11), K (Z = 19), nguyên tử có bán kính lớn nhất là
- 5Vận dụng Bán kính nguyên tử và độ âm điện các nguyên tố chu kì 3 (bán kính là giá trị tham khảo): Từ Na đến Cl, bán kính nguyên tử giảm bao nhiêu phần trăm so với bán kính Na (làm tròn đến hàng đơn vị)? Đáp số: %
Độ âm điện
- 1Nhận biết
Độ âm điện của một nguyên tử đặc trưng cho
- 2Thông hiểu
Nguyên tố có độ âm điện lớn nhất trong bảng tuần hoàn là
- 3Thông hiểu
Dãy các nguyên tố nhóm VIIA được xếp theo chiều độ âm điện tăng dần là
- 4Vận dụng Hai nguyên tố X, Y thuộc cùng một nhóm A, ở hai chu kì liên tiếp, có tổng số proton là 32. Nguyên tố có độ âm điện lớn hơn có Z = .
Tính kim loại, tính phi kim
- 1Nhận biết
Tính kim loại của một nguyên tố là tính chất mà nguyên tử của nó
- 2Thông hiểu
Tính kim loại của Na (Z = 11), K (Z = 19), Mg (Z = 12) được xếp theo chiều giảm dần là
- 3Thông hiểu
Thí nghiệm do giáo viên làm (kim loại kiềm phản ứng mạnh — chỉ làm trong phòng thí nghiệm, có giáo viên hướng dẫn): thả mẩu sodium và mẩu potassium nhỏ như nhau vào hai chậu nước có vài giọt phenolphthalein. Mẩu potassium chạy nhanh, phản ứng mãnh liệt hơn và bốc cháy; cả hai chậu chuyển màu hồng. Kết luận đúng là
- 4Vận dụng
X và Y là hai nguyên tố đứng kế tiếp nhau trong một chu kì (ZX < ZY), tổng số proton của hai nguyên tử là 25. Phát biểu nào sau đây đúng?
Đọc bảng số liệu
- 1Thông hiểu
Bán kính (giá trị tham khảo), độ âm điện và năng lượng ion hoá thứ nhất I₁ của các nguyên tố nhóm IA: Nhận xét nào đúng?
- 2Vận dụng Theo bảng nhóm IA ở câu trên, tỉ số bán kính nguyên tử r(Cs) : r(Li) bằng bao nhiêu (làm tròn đến hàng phần trăm)? Đáp số:
- 3Thông hiểu
Độ âm điện Pauling các nguyên tố chu kì 2: Nguyên tố có tính phi kim mạnh thứ hai trong chu kì 2 là
- 4Thông hiểu Theo bảng chu kì 2 ở câu trên, số nguyên tố có độ âm điện lớn hơn 3,0 là .
- 5Vận dụng Theo bảng chu kì 3 ở nhóm "Bán kính nguyên tử" (Na 186 pm, Cl 99 pm), trung bình mỗi khi Z tăng thêm 1 trong chu kì 3, bán kính nguyên tử giảm bao nhiêu pm (làm tròn đến hàng phần mười)? Đáp số:
🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp
Đề Hoá học có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý) và 6 câu trả lời ngắn (đáp số tối đa 4 ký tự, kể cả dấu − và dấu phẩy). Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.
Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn
- 1Thông hiểu
Cho các nguyên tố F (Z = 9), Cl (Z = 17), Br (Z = 35). Dãy được xếp theo chiều độ âm điện giảm dần là
- 2Thông hiểu
Trong các nguyên tố Li (Z = 3), Na (Z = 11), Mg (Z = 12), Al (Z = 13), nguyên tố có tính kim loại mạnh nhất là
- 3Vận dụng
Hai nguyên tố X, Y thuộc cùng một nhóm A, ở hai chu kì liên tiếp (ZX < ZY), tổng số proton là 24. Phát biểu nào sau đây đúng?
Phần II · Đúng / sai
- 1Thông hiểu
Thí nghiệm (kim loại kiềm phản ứng mạnh với nước — chỉ làm trong phòng thí nghiệm, do giáo viên làm): Bước 1: rót nước vào hai chậu thuỷ tinh, nhỏ vài giọt phenolphthalein. Bước 2: thả một mẩu sodium nhỏ vào chậu (1), một mẩu potassium cùng cỡ vào chậu (2). Quan sát: mẩu sodium chạy trên mặt nước, tan dần; mẩu potassium chạy nhanh hơn, bốc cháy; cả hai chậu chuyển màu hồng.
a)Dung dịch sau phản ứng ở cả hai chậu có môi trường base.
b)Kết quả phù hợp xu hướng: trong nhóm IA, tính kim loại tăng theo chiều tăng của điện tích hạt nhân.
c)Potassium phản ứng mạnh hơn vì nguyên tử potassium có độ âm điện lớn hơn sodium.
d)Nếu thay potassium bằng lithium (cùng cỡ) thì phản ứng ở chậu (2) còn mãnh liệt hơn potassium.
- 2Vận dụng
Cho bảng số liệu các nguyên tố chu kì 3 (bán kính là giá trị tham khảo):
a)Từ Na đến Cl, bán kính nguyên tử giảm dần còn độ âm điện tăng dần.
b)Trong bảy nguyên tố trên, chlorine có tính phi kim mạnh nhất.
c)Argon (Z = 18) đứng sau chlorine nên có độ âm điện lớn hơn 3,16.
d)Bán kính nguyên tử chlorine nhỏ hơn một nửa bán kính nguyên tử sodium.
Phần III · Trả lời ngắn
- 1Thông hiểu Cho các phát biểu: (1) Trong một chu kì, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân, độ âm điện tăng dần. (2) Trong một nhóm A, tính phi kim tăng dần từ trên xuống dưới. (3) Fluorine là nguyên tố có độ âm điện lớn nhất. (4) Nguyên tử chlorine có bán kính lớn hơn nguyên tử sodium vì có điện tích hạt nhân lớn hơn. (5) Cesium có tính kim loại mạnh hơn lithium. Số phát biểu đúng là bao nhiêu? Đáp số:
- 2Vận dụng Nguyên tử X có tổng số hạt proton, neutron, electron là 52; số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 16. Số electron lớp ngoài cùng của nguyên tử X là bao nhiêu? Đáp số:
- 3Vận dụng Cho các nguyên tố: Li (Z = 3), Mg (Z = 12), Al (Z = 13), K (Z = 19), Rb (Z = 37), Cl (Z = 17). Có bao nhiêu nguyên tố có bán kính nguyên tử lớn hơn bán kính nguyên tử sodium (Z = 11)? Đáp số:
🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?
- •Phần I thường hỏi xu hướng bán kính, độ âm điện, tính kim loại – phi kim trong chu kì và nhóm A, nguyên tố có độ âm điện lớn nhất (F), sắp xếp ba – bốn nguyên tố cho bằng Z (phải bắc cầu khi khác cả chu kì lẫn nhóm).
- •Phần II hay có bảng số liệu (bán kính, độ âm điện, năng lượng ion hoá) hoặc thí nghiệm Na, K với nước; ý dễ sai là "Z lớn hơn thì to hơn", "khí hiếm có độ âm điện lớn nhất". Phần III có thể hỏi tìm Z từ tổng số hạt, đếm số phát biểu đúng hoặc số nguyên tố thoả điều kiện.
- •Bài này dùng ngay ở bài 7 (tính acid – base của oxide, hydroxide) và bài 8 (định luật tuần hoàn); độ âm điện là chìa khoá của liên kết cộng hoá trị (bài 12), số oxi hoá (bài 15), nhóm halogen (bài 21: tính oxi hoá F₂ > Cl₂ > Br₂ > I₂) và kim loại kiềm, kiềm thổ ở Hoá 12.
Xu hướng biến đổi thành phần và một số tính chất của hợp chất trong một chu kì