Định luật tuần hoàn. Ý nghĩa của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học
Phát biểu định luật tuần hoàn và nguyên nhân của nó, dùng mối quan hệ vị trí ⇄ cấu hình electron ⇄ tính chất để suy ra Z, kim loại hay phi kim, công thức oxide, hydroxide, hợp chất khí với hydrogen, so sánh với nguyên tố lân cận, rồi ôn cả chương 2.
Ứng với SGK Hoá học 10 (bộ thống nhất): Bài 8
⚡ Nhớ nhanh
- 1Định luật tuần hoàn: tính chất của các nguyên tố và đơn chất, thành phần và tính chất của các hợp chất tạo nên từ các nguyên tố đó biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân (không theo nguyên tử khối).
- 2Nguyên nhân: cấu hình electron lớp ngoài cùng lặp lại sau mỗi chu kì (ns¹ ở đầu chu kì, ns²np⁶ ở cuối chu kì) ⇒ tính chất lặp lại xu hướng, không lặp lại giá trị.
- 3Vị trí ⇄ cấu tạo: số thứ tự ô = Z; số thứ tự chu kì = số lớp electron; số thứ tự nhóm A = số electron lớp ngoài cùng (electron hoá trị). Chu kì 3, nhóm VIIA ⇒ 1s²2s²2p⁶3s²3p⁵, Z = 17.
- 4Vị trí ⇒ tính chất: 1, 2, 3 electron lớp ngoài cùng ⇒ kim loại; 5, 6, 7 ⇒ phi kim. Nhóm n: oxide cao nhất R₂Oₙ, hợp chất khí với hydrogen RH₈₋ₙ (nhóm IVA – VIIA). So sánh: cùng chu kì hoặc cùng nhóm thì so thẳng, khác cả hai thì đi qua mắt xích (O > S > P).
- 5Bẫy: cho rằng Z lớn hơn thì phi kim mạnh hơn (S có Z = 16 nhưng O mạnh hơn); viết hợp chất với hydrogen của nhóm VA là RH₅ (đúng là RH₃, 8 − 5 = 3).
👀 Nhìn là hiểu
Xem 4 cảnh: đồ thị bán kính 20 nguyên tố đầu bật lên ở Li, Na, K; lớp electron ngoài cùng lặp lại theo nhóm; từ ô chu kì 3 nhóm VIIA suy ra cấu hình, Z, Cl₂O₇, HClO₄; so sánh P, S, O qua mắt xích S; rồi tự kéo 7 thẻ tính chất (cấu hình, oxide, acid, hợp chất khí với hydrogen) vào đúng ô chu kì 3 nhóm IA, IIA, VA hoặc VIIA.
Vẽ bán kính nguyên tử theo Z tăng dần, từ H đến Ca.
1 🔁 Định luật tuần hoàn
Cần nhớ
- ✦Nội dung: tính chất của các nguyên tố và đơn chất, cũng như thành phần và tính chất của các hợp chất tạo nên từ các nguyên tố đó, biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử.
- ✦Nguyên nhân: khi Z tăng, cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố nhóm A lặp lại tuần hoàn: mỗi chu kì mở đầu bằng ns¹ (kim loại kiềm, trừ chu kì 1) và kết thúc bằng ns²np⁶ (khí hiếm). Mà lớp ngoài cùng quyết định tính chất hoá học.
- ✦Tuần hoàn là lặp lại xu hướng, không lặp lại con số: bán kính giảm dần trong mỗi chu kì rồi bật lên ở đầu chu kì sau (Li 167 · Na 190 · K 243 pm, đỉnh sau cao hơn đỉnh trước).
- ✦Mendeleev (1869) xếp theo nguyên tử khối nhưng phải đảo vài cặp để nguyên tố giống nhau rơi vào cùng cột (Te 127,6 đứng trước I 126,9); argon tìm ra sau (1894) cũng phải đứng trước potassium dù nặng hơn (39,95 so với 39,10). Xếp theo Z thì hết mâu thuẫn: Te 52 – I 53, Ar 18 – K 19.
Lớp electron ngoài cùng lặp lại theo nhóm
| Nhóm | Chu kì 2 | Chu kì 3 | Chu kì 4 | Lớp ngoài cùng |
|---|---|---|---|---|
| IA | Li 2s¹ | Na 3s¹ | K 4s¹ | ns¹ |
| IIA | Be 2s² | Mg 3s² | Ca 4s² | ns² |
| VIIA | F 2s²2p⁵ | Cl 3s²3p⁵ | Br 4s²4p⁵ | ns²np⁵ |
| VIIIA | Ne 2s²2p⁶ | Ar 3s²3p⁶ | Kr 4s²4p⁶ | ns²np⁶ (bền) |
2 📍 Ý nghĩa 1: vị trí ⇄ cấu tạo nguyên tử
Cần nhớ
- ✦Ba cầu nối: số thứ tự ô = Z (= số proton = số electron); số thứ tự chu kì = số lớp electron; số thứ tự nhóm A = số electron lớp ngoài cùng (electron hoá trị).
- ✦Nhóm A gồm khối s (IA, IIA, electron cuối vào ns) và khối p (IIIA – VIIIA, electron cuối vào np; trừ He). Nhóm B là khối d, f.
- ✦Đọc được hai chiều: biết vị trí ⇒ viết cấu hình, tính Z; biết cấu hình (hoặc Z) ⇒ tìm chu kì, nhóm.
- ✦Với chu kì 2, 3: Z = (Z của khí hiếm đứng trước) + số thứ tự nhóm A. Chu kì 2: Z = 2 + n; chu kì 3: Z = 10 + n.
Từ vị trí đọc ra được gì
| Biết | Suy ra | Ví dụ: chu kì 3, nhóm VIIA |
|---|---|---|
| Chu kì | Số lớp electron | 3 lớp |
| Nhóm A | Số electron lớp ngoài cùng | 7 electron (3s²3p⁵) |
| Cả hai | Cấu hình đầy đủ và Z | 1s²2s²2p⁶3s²3p⁵, Z = 17 (chlorine) |
| Số electron ngoài cùng | Kim loại hay phi kim | 7 ⇒ phi kim mạnh |
Dạng bài
Từ vị trí suy ra cấu hình electron và Z
- 1 Chu kì ⇒ số lớp electron; nhóm A ⇒ số electron lớp ngoài cùng và phân lớp cuối (IA, IIA: ns; IIIA – VIIIA: ns, np).
- 2 Viết lớp ngoài cùng trước (ví dụ 3s²3p⁵), rồi điền đủ các lớp bên trong.
- 3 Cộng số electron ⇒ Z.
- 4 Kiểm tra: Z = (Z khí hiếm đứng trước) + số thứ tự nhóm A.
⚠️ Bẫy hay gặp: Lấy luôn số nhóm làm Z (Z = 7, tức nitrogen) hoặc đếm sai chu kì: chu kì 2 nhóm VIIA mới là F (Z = 9). Nhóm VIIA nghĩa là 7 electron lớp ngoài cùng, không phải 7 electron tất cả.
Nguyên tố X ở chu kì 3, nhóm VIIA. Không tra bảng, viết cấu hình electron, tính Z và cho biết X là kim loại hay phi kim.
Hướng dẫn giải
3 🧪 Ý nghĩa 2: vị trí ⇒ tính chất và công thức hợp chất
Cần nhớ
- ✦Số electron lớp ngoài cùng 1, 2, 3 ⇒ thường là kim loại (trừ H, He, B); 5, 6, 7 ⇒ thường là phi kim; 8 ⇒ khí hiếm; 4 thì phải xét thêm (C, Si phi kim; Ge, Sn, Pb kim loại).
- ✦Nhóm A thứ n: hoá trị cao nhất với oxygen = n ⇒ oxide cao nhất R₂Oₙ (n chẵn rút gọn: RO, RO₂, RO₃); hydroxide tương ứng đi từ base (ROH, R(OH)₂) qua lưỡng tính (R(OH)₃) tới acid (H₂RO₃, H₃RO₄, H₂RO₄, HRO₄).
- ✦Phi kim nhóm IVA – VIIA có hợp chất khí với hydrogen RH₈₋ₙ: CH₄, NH₃, H₂S, HCl. Hoá trị cao nhất với O + hoá trị với H = 8.
- ✦Riêng nitrogen (chu kì 2): hydroxide cao nhất là HNO₃ (không phải H₃NO₄); F không có oxide cao nhất F₂O₇ vì F chỉ có hoá trị I.
Công thức hợp chất theo nhóm A (R là nguyên tố)
| Nhóm | Oxide cao nhất | Hydroxide | Hợp chất khí với H |
|---|---|---|---|
| IA | R₂O (Na₂O) | ROH (NaOH) | — |
| IIA | RO (MgO) | R(OH)₂ (Mg(OH)₂) | — |
| IIIA | R₂O₃ (Al₂O₃) | R(OH)₃ (Al(OH)₃) | — |
| IVA | RO₂ (SiO₂) | H₂RO₃ (H₂SiO₃) | RH₄ (SiH₄) |
| VA | R₂O₅ (P₂O₅) | H₃RO₄ (H₃PO₄) | RH₃ (PH₃) |
| VIA | RO₃ (SO₃) | H₂RO₄ (H₂SO₄) | H₂R (H₂S) |
| VIIA | R₂O₇ (Cl₂O₇) | HRO₄ (HClO₄) | HR (HCl) |
Dạng bài
Tìm nguyên tố từ công thức oxide và % khối lượng
- 1 Từ oxide cao nhất R₂Oₙ suy ra nhóm n ⇒ hợp chất khí với hydrogen RH₈₋ₙ (hoặc ngược lại).
- 2 Viết % khối lượng theo R: %H = 8 − nR + 8 − n hoặc %R trong oxide = 2R/(2R + 16n).
- 3 Giải ra R (nguyên tử khối) ⇒ tra tên nguyên tố trong nhóm đó.
- 4 Kiểm tra: tính lại % với R vừa tìm, và R phải đúng là nguyên tố thuộc nhóm n.
⚠️ Bẫy hay gặp: Lấy hoá trị với hydrogen bằng số nhóm (RH₅): 5R + 5 = 0,0882 ⇒ R ≈ 51,7, không có nguyên tố nhóm VA nào như vậy. Hoá trị với H phải là 8 − 5 = 3.
Oxide cao nhất của nguyên tố R có công thức R₂O₅. Trong hợp chất khí của R với hydrogen, hydrogen chiếm 8,82 % khối lượng. Xác định R.
Hướng dẫn giải
4 ⚖️ Ý nghĩa 3: so sánh với nguyên tố lân cận
Cần nhớ
- ✦Trong một chu kì, theo chiều Z tăng: bán kính giảm, độ âm điện tăng ⇒ tính kim loại giảm, tính phi kim tăng; base của hydroxide yếu dần, acid mạnh dần.
- ✦Trong một nhóm A, từ trên xuống: bán kính tăng, độ âm điện giảm ⇒ tính kim loại tăng, tính phi kim giảm.
- ✦Chỉ so thẳng được khi hai nguyên tố cùng chu kì hoặc cùng nhóm. Khác cả hai thì tìm mắt xích: nguyên tố cùng chu kì với cái này và cùng nhóm với cái kia.
- ✦Nhờ vậy Mendeleev đã dự đoán được nguyên tố chưa tìm ra (eka-aluminium, sau là gallium) từ các ô lân cận.
Dạng bài
So sánh tính chất ba nguyên tố bằng mắt xích
- 1 Xác định chu kì, nhóm của từng nguyên tố (từ Z hoặc cấu hình).
- 2 Ghép từng cặp cùng chu kì hoặc cùng nhóm, áp xu hướng.
- 3 Nối hai kết quả qua nguyên tố chung (mắt xích).
- 4 Kiểm tra bằng độ âm điện Pauling (nếu có): khớp chiều thì đúng.
⚠️ Bẫy hay gặp: So theo Z: "S có Z = 16 lớn nhất nên phi kim mạnh nhất" ⇒ S > P > O (sai). Z lớn hơn chỉ đi kèm phi kim mạnh hơn khi cùng một chu kì.
So sánh tính phi kim của P (Z = 15), S (Z = 16) và O (Z = 8).
Hướng dẫn giải
5 🗂️ Ôn chương 2: Bảng tuần hoàn và định luật tuần hoàn
Tổng hợp
- ✦Cấu tạo bảng (bài 5): xếp theo Z tăng dần; cùng số lớp electron ⇒ cùng chu kì (7 chu kì: 1, 2, 3 là chu kì nhỏ); cùng số electron hoá trị ⇒ cùng nhóm (18 cột: 8 nhóm A, 8 nhóm B, nhóm VIIIB gồm 3 cột). Khối s, p (nhóm A), d, f (nhóm B).
- ✦Xu hướng nguyên tử (bài 6): trong chu kì Z tăng ⇒ bán kính giảm, độ âm điện tăng, kim loại giảm, phi kim tăng; trong nhóm A từ trên xuống thì ngược lại. F có độ âm điện lớn nhất (3,98).
- ✦Xu hướng hợp chất (bài 7): chu kì 3 từ Na đến Cl, hoá trị cao nhất với O tăng 1 ⇒ 7; oxide và hydroxide đi từ base mạnh (NaOH) qua lưỡng tính (Al(OH)₃) tới acid rất mạnh (HClO₄).
- ✦Định luật tuần hoàn (bài 8): mọi xu hướng trên lặp lại vì cấu hình lớp ngoài cùng lặp lại; biết vị trí ⇒ biết cấu tạo ⇒ đoán được tính chất.
Xu hướng biến đổi (nhóm A)
| Đại lượng | Trong chu kì (Z tăng) | Trong nhóm (từ trên xuống) |
|---|---|---|
| Bán kính nguyên tử | giảm | tăng |
| Độ âm điện | tăng | giảm |
| Tính kim loại | giảm | tăng |
| Tính phi kim | tăng | giảm |
| Tính base của hydroxide | giảm | tăng |
| Tính acid của hydroxide | tăng | giảm |
Dạng bài
Hai nguyên tố biết tổng Z
- 1 Kế tiếp trong một chu kì: ZY = ZX + 1 ⇒ giải hệ tổng – hiệu.
- 2 Cùng nhóm A, hai chu kì liên tiếp: hiệu Z là 8 hoặc 18 (hiếm hơn: 32) ⇒ thử từng trường hợp.
- 3 Từ Z viết cấu hình, kiểm tra hai nguyên tố có thật cùng nhóm (cùng chu kì) không; loại nghiệm sai.
- 4 Kiểm tra: cộng lại đúng tổng Z đề cho.
⚠️ Bẫy hay gặp: Chỉ thử hiệu 18 hoặc nhận luôn nghiệm 7 và 25 mà không kiểm tra nhóm. Hoặc chia đôi tổng (16 và 16) như thể hai nguyên tố trùng nhau.
Hai nguyên tố X, Y thuộc cùng một nhóm A, ở hai chu kì liên tiếp, có tổng số hiệu nguyên tử là 32 (ZX < ZY). Xác định X, Y.
Hướng dẫn giải
6 🌍 Hoá học quanh ta
- ✦🔮 Mendeleev đoán trước nguyên tố: ông để trống ô dưới nhôm và đoán "eka-aluminium" nặng khoảng 68, khối lượng riêng 5,9 g/cm³; năm 1875 người ta tìm ra gallium khớp gần đúng từng con số.
- ✦💡 Chọn vật liệu theo vị trí: silicon và germanium (nhóm IVA, nằm giữa kim loại và phi kim) là chất bán dẫn trong chip điện thoại, pin mặt trời.
- ✦🦷 Cùng nhóm, tính chất giống nhau: strontium cùng nhóm IIA với calcium nên có thể đi vào xương thay calcium; vì vậy strontium phóng xạ trong bụi hạt nhân rất nguy hiểm.
- ✦🧂 Halogen cùng nhóm VIIA: chlorine (muối ăn), fluorine (kem đánh răng, dạng fluoride), iodine (muối iodine) đều là phi kim mạnh, tạo hợp chất kiểu NaX giống nhau.
7 💡 Mẹo làm nhanh và lỗi hay sai
⚡ Mẹo làm nhanh trắc nghiệm
- ✦Chu kì 2: Z = 2 + n; chu kì 3: Z = 10 + n (n là số thứ tự nhóm A). Chu kì 3 nhóm VA ⇒ Z = 15.
- ✦Thấy R₂Oₙ (hoặc ROₙ/₂) ⇒ nhóm n ⇒ hợp chất với H là RH₈₋ₙ. Tổng hai hoá trị luôn bằng 8.
- ✦So sánh ba nguyên tố: tìm mắt xích cùng chu kì với một, cùng nhóm với một; "góc trên bên phải" phi kim mạnh nhất, "góc dưới bên trái" kim loại mạnh nhất.
- ✦Cùng nhóm A, hai chu kì liên tiếp ở đầu bảng (chu kì 2 – 3, 3 – 4 với nhóm IA, IIA) ⇒ hiệu Z = 8.
⚠️ Lỗi hay sai nhất
- ✦Nói định luật tuần hoàn theo nguyên tử khối: phải là theo điện tích hạt nhân (Ar 39,95 vẫn đứng trước K 39,10).
- ✦Hiểu "tuần hoàn" là lặp lại giá trị: bán kính Li 167, Na 190, K 243 pm khác nhau, chỉ lặp lại xu hướng.
- ✦So theo Z khi khác chu kì: S (Z = 16) không mạnh hơn O (Z = 8); thứ tự đúng O > S > P.
- ✦Viết hợp chất khí với H của nhóm VA là RH₅ hoặc của nhóm VIA là RH₆: đúng là RH₃ (NH₃, PH₃), H₂R (H₂S).
- ✦Cho Na (nhóm IA, hoá trị I) có hợp chất khí "RH" như HCl: kim loại không tạo hợp chất khí với hydrogen; RH là của nhóm VIIA.
- ✦Nhận nghiệm Z mà không kiểm tra nhóm: tổng 32 với hiệu 18 cho N (VA) và Mn (VIIB), không cùng nhóm.
⚖️ Kiểm tra lại
- ✦Z: cộng số electron trong cấu hình phải bằng số thứ tự ô (1s²2s²2p⁶3s²3p⁵ ⇒ 17).
- ✦Hoá trị: hoá trị cao nhất với O + hoá trị với H = 8 (P: 5 + 3; S: 6 + 2; Cl: 7 + 1).
- ✦Phần trăm: tính lại % với nguyên tử khối vừa tìm (PH₃: 334 = 8,82 %).
- ✦Xu hướng: kết quả so sánh phải khớp độ âm điện Pauling (O 3,44 > S 2,58 > P 2,19).
✏️ Luyện tập
Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.
Định luật tuần hoàn
- 1Nhận biết
Theo định luật tuần hoàn, tính chất của các nguyên tố biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của
- 2Nhận biết
Nguyên nhân của sự biến đổi tuần hoàn tính chất các nguyên tố là do sự lặp lại tuần hoàn của
- 3Thông hiểu
Cho bảng bán kính nguyên tử (số liệu tính toán): Nhận xét nào đúng?
- 4Thông hiểu
Argon (nguyên tử khối 39,95) đứng trước potassium (nguyên tử khối 39,10) trong bảng tuần hoàn vì
Vị trí ⇄ cấu tạo nguyên tử
- 1Nhận biết
Nguyên tố ở chu kì 2, nhóm VIA có số hiệu nguyên tử là
- 2Thông hiểu Nguyên tố X ở chu kì 3, nhóm VA. Số hiệu nguyên tử của X là .
- 3Thông hiểu
Nguyên tử X có cấu hình electron 1s²2s²2p⁶3s²3p¹. Vị trí và tính chất của X là
- 4Thông hiểu
Nguyên tố X ở chu kì 3, nhóm IA. Công thức hydroxide của X và tính chất của nó là
- 5Vận dụng Nguyên tố R thuộc nhóm VIA. Trong oxide cao nhất của R, R chiếm 40 % khối lượng. Nguyên tử khối của R là .
Vị trí ⇒ tính chất, so sánh
- 1Thông hiểu
Cho Si (Z = 14), P (Z = 15), S (Z = 16), O (Z = 8). Dãy xếp theo chiều tính phi kim tăng dần là
- 2Thông hiểu
Cho Na (Z = 11), Mg (Z = 12), K (Z = 19). Thứ tự tính kim loại tăng dần là
- 3Nhận biết
Trong các acid H₂SiO₃, H₃PO₄, H₂SO₄, HClO₄ (hydroxide cao nhất của chu kì 3), acid mạnh nhất là
- 4Vận dụng Nguyên tố R thuộc nhóm IVA; trong hợp chất khí với hydrogen, hydrogen chiếm 25 % khối lượng. Phần trăm khối lượng của R trong oxide cao nhất là % (làm tròn một chữ số thập phân).
- 5Vận dụng
Năm 1871 Mendeleev để trống ô dưới nhôm và dự đoán "eka-aluminium". Năm 1875 gallium được tìm ra: Nhận xét nào đúng?
Ôn chương 2
- 1Thông hiểu
Phát biểu nào sau đây về bảng tuần hoàn là đúng?
- 2Thông hiểu
Trong một chu kì, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân thì
- 3Thông hiểu
Bảng oxide cao nhất và hydroxide tương ứng của một số nguyên tố chu kì 3: Phát biểu nào sai?
- 4Thông hiểu Hai nguyên tố X, Y đứng kế tiếp nhau trong cùng một chu kì, có tổng số hiệu nguyên tử là 25 (ZX < ZY). Số hiệu nguyên tử của Y là .
- 5Vận dụng Hai nguyên tố X, Y thuộc cùng một nhóm A, ở hai chu kì liên tiếp, có tổng số hiệu nguyên tử là 24 (ZX < ZY). Số hiệu nguyên tử của Y là .
- 6Vận dụng
Cho 4,0 g kim loại R thuộc nhóm IIA tác dụng hết với nước, thu được 2,479 L khí H₂ (đkc). R là
🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp
Đề Hoá học có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý) và 6 câu trả lời ngắn (đáp số tối đa 4 ký tự, kể cả dấu − và dấu phẩy). Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.
Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn
- 1Thông hiểu
Nguyên tử X có cấu hình electron lớp ngoài cùng 3s²3p⁴. Phát biểu nào đúng?
- 2Thông hiểu
Cho O (Z = 8), S (Z = 16), Na (Z = 11), Mg (Z = 12). Dãy sắp xếp theo chiều bán kính nguyên tử tăng dần là
- 3Vận dụng
Oxide cao nhất của nguyên tố R có công thức R₂O₇. Trong hợp chất khí của R với hydrogen, hydrogen chiếm 2,74 % khối lượng. R là
Phần II · Đúng / sai
- 1Thông hiểu
Nguyên tố X ở ô số 19 của bảng tuần hoàn.
a)X có 4 lớp electron và 1 electron lớp ngoài cùng, nên X ở chu kì 4, nhóm IA.
b)X là phi kim vì có số hiệu nguyên tử lớn hơn chlorine (Z = 17).
c)Hydroxide XOH có tính base mạnh hơn NaOH.
d)Bán kính nguyên tử X nhỏ hơn Na vì điện tích hạt nhân của X lớn hơn.
- 2Vận dụng
Thí nghiệm (chỉ làm trong phòng thí nghiệm, có giáo viên hướng dẫn): ba cốc nước có vài giọt phenolphthalein. Thả vào mỗi cốc một mẩu nhỏ kim loại: cốc (1) sodium, cốc (2) magnesium, cốc (3) aluminium (đã cạo sạch). Cốc (1): mẩu Na chạy trên mặt nước, tan nhanh, có khí thoát ra, dung dịch hoá hồng. Cốc (2), (3): gần như không thấy hiện tượng ở nhiệt độ thường.
a)Ở cốc (1) có phản ứng 2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂↑; NaOH làm phenolphthalein hoá hồng.
b)Kết quả cho thấy tính kim loại Na > Mg > Al, khớp xu hướng giảm dần trong chu kì 3.
c)Al phải phản ứng mạnh nhất vì nguyên tử Al có nhiều electron lớp ngoài cùng nhất (3 electron) để nhường.
d)Nếu mẩu Na nặng 0,23 g tan hết thì thể tích H₂ thu được ở đkc là 0,112 L.
Phần III · Trả lời ngắn
- 1Thông hiểu Cho các nguyên tố chu kì 3: Na, Mg, Al, Si, P, S, Cl. Có bao nhiêu nguyên tố tạo được hợp chất khí với hydrogen dạng RH₈₋ₙ? Đáp số:
- 2Vận dụng Oxide cao nhất của nguyên tố R có dạng R₂O₅; trong hợp chất khí của R với hydrogen, R chiếm 82,35 % khối lượng. Số hiệu nguyên tử của R là bao nhiêu? Đáp số:
- 3Vận dụng Nguyên tố X ở chu kì 3, nhóm VIA. Phần trăm khối lượng oxygen trong oxide cao nhất của X là bao nhiêu % (làm tròn đến hàng đơn vị)? Đáp số:
🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?
- •Phần I thường hỏi nội dung định luật (theo điện tích hạt nhân), từ vị trí suy ra Z, cấu hình, kim loại hay phi kim, công thức oxide cao nhất và hợp chất khí với hydrogen, sắp xếp bán kính, tính kim loại, phi kim của 3 – 4 nguyên tố.
- •Phần II, III hay có bài tìm nguyên tố từ % khối lượng (R₂Oₙ, RH₈₋ₙ), hai nguyên tố biết tổng Z, đếm số nguyên tố thoả điều kiện; ý dễ mất điểm là RH₅ cho nhóm VA, so sánh theo Z khi khác chu kì, nhận nghiệm Z không cùng nhóm.
- •Bài này khép chương 2 (bài 5 – 7) và là nền cho chương 3 liên kết hoá học (octet, độ âm điện); sang Hoá 11 gặp lại ở nitrogen – phosphorus – sulfur theo nhóm, sang Hoá 12 ở kim loại nhóm IA, IIA và kim loại chuyển tiếp.
Quy tắc octet