Cấu trúc lớp vỏ electron nguyên tử
Hiểu electron chuyển động trong các orbital, xếp thành lớp và phân lớp; viết được cấu hình electron (theo phân lớp và theo ô orbital) của 20 nguyên tố đầu theo nguyên lí vững bền, nguyên lí Pauli, quy tắc Hund; từ lớp ngoài cùng đoán kim loại, phi kim, khí hiếm; rồi ôn cả chương 1.
Ứng với SGK Hoá học 10 (bộ thống nhất): Bài 3
⚡ Nhớ nhanh
- 1Orbital nguyên tử (AO) là vùng không gian quanh hạt nhân có xác suất tìm thấy electron lớn nhất (khoảng 90 %). AO s hình cầu, AO p hình số tám nổi (px, py, pz theo ba trục).
- 2Lớp n = 1, 2, 3, 4 (K, L, M, N) có n phân lớp, n² orbital, tối đa 2n² electron. Phân lớp s, p, d, f có 1, 3, 5, 7 AO ⇒ tối đa 2, 6, 10, 14 electron.
- 3Ba quy tắc điền: vững bền (mức năng lượng thấp trước: 1s < 2s < 2p < 3s < 3p < 4s < 3d), Pauli (mỗi AO tối đa 2 electron ngược chiều), Hund (trong một phân lớp, điền mỗi ô một electron cùng chiều trước rồi mới ghép đôi).
- 4Viết cấu hình: điền theo mức năng lượng, viết gom theo lớp: ₂₆Fe: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶3d⁶4s²; viết gọn [Ar]3d⁶4s².
- 5Lớp ngoài cùng tối đa 8 electron: 1, 2, 3 e ⇒ thường là kim loại (trừ H, He, B); 5, 6, 7 e ⇒ thường là phi kim; 8 e (He 2 e) ⇒ khí hiếm; 4 e ⇒ kim loại hoặc phi kim.
- 6Bẫy: lớp M chứa tối đa 18 electron (8 là số electron bão hoà lớp ngoài cùng); Fe có 2 electron lớp ngoài cùng (4s²), không gộp 3d⁶ vào. Ôn chương 1: A = Z + N, đồng vị cùng Z khác N, Ā = trung bình theo % số nguyên tử.
👀 Nhìn là hiểu
Xem 5 cảnh trên thang năng lượng có ô orbital: điền từng electron của O theo Pauli và Hund, ba cách xếp 2p của N (hai sai, một đúng), electron thứ 19 của K vào 4s chứ không vào 3d, Fe điền 4s trước nhưng viết 3d⁶4s²; rồi tự kéo 6 thẻ nguyên tử (H, O, Na, Cl, K, Fe) vào phân lớp chứa electron cuối cùng của nó.
Mỗi ô vuông là một orbital: s có 1 ô, p 3 ô, d 5 ô.
1 ☁️ Sự chuyển động của electron · orbital nguyên tử
Cần nhớ
- ✦Mô hình Rutherford – Bohr (mô hình hành tinh): electron chuyển động trên những quỹ đạo tròn xác định quanh hạt nhân, mỗi quỹ đạo ứng với một mức năng lượng. Mô hình này giải thích được quang phổ của hydrogen nhưng chưa đúng với nguyên tử nhiều electron.
- ✦Mô hình hiện đại: electron chuyển động rất nhanh quanh hạt nhân không theo quỹ đạo xác định, tạo thành "đám mây electron". Chỉ nói được xác suất gặp electron ở mỗi chỗ.
- ✦Orbital nguyên tử (AO): vùng không gian quanh hạt nhân mà xác suất có mặt electron lớn nhất (khoảng 90 %). Mỗi AO chứa tối đa 2 electron.
- ✦Hình dạng: AO s hình cầu; AO p hình số tám nổi, có 3 AO px, py, pz hướng theo ba trục; AO d, f phức tạp hơn. Để viết cấu hình, mỗi AO được vẽ bằng một ô vuông, mỗi electron là một mũi tên ↑ hoặc ↓.
Electron chạy trên quỹ đạo tròn xác định như hành tinh quanh Mặt Trời. Dễ hình dung số lớp, nhưng không đúng với thực tế.
Electron ở trong orbital: vùng có xác suất gặp electron khoảng 90 %, không có đường chạy cố định.
2 🧅 Lớp và phân lớp electron
Cần nhớ
- ✦Lớp electron: các electron có năng lượng gần bằng nhau xếp thành một lớp. Lớp n = 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 có tên K, L, M, N, O, P, Q. Lớp càng gần hạt nhân thì năng lượng càng thấp, electron liên kết càng chặt.
- ✦Phân lớp: các electron có năng lượng bằng nhau xếp thành một phân lớp, kí hiệu s, p, d, f. Lớp n (n ≤ 4) có đúng n phân lớp: lớp K có 1s; lớp L có 2s, 2p; lớp M có 3s, 3p, 3d; lớp N có 4s, 4p, 4d, 4f.
- ✦Sức chứa: phân lớp s, p, d, f có 1, 3, 5, 7 AO ⇒ tối đa 2, 6, 10, 14 electron. Lớp n có n² AO ⇒ tối đa 2n² electron.
- ✦Phân lớp đã đủ số electron tối đa gọi là phân lớp bão hoà (s², p⁶, d¹⁰); có một nửa số electron tối đa là bán bão hoà (p³, d⁵).
Sức chứa của bốn lớp đầu
| Lớp | n | Phân lớp | Số AO = n² | Tối đa 2n² e |
|---|---|---|---|---|
| K | 1 | 1s | 1 | 2 |
| L | 2 | 2s, 2p | 1 + 3 = 4 | 8 |
| M | 3 | 3s, 3p, 3d | 1 + 3 + 5 = 9 | 18 |
| N | 4 | 4s, 4p, 4d, 4f | 1 + 3 + 5 + 7 = 16 | 32 |
Dạng bài
Đếm số orbital và số electron tối đa
- 1 Liệt kê các phân lớp của lớp n (n ≤ 4 thì có n phân lớp: s, p, d, f).
- 2 Cộng số AO: s 1, p 3, d 5, f 7 ⇒ được n².
- 3 Nhân 2 (mỗi AO 2 electron) ⇒ 2n².
- 4 Kiểm tra bằng công thức n² và 2n².
⚠️ Bẫy hay gặp: Trả lời lớp M chứa tối đa 8 electron: đó là số electron bão hoà của lớp ngoài cùng, không phải sức chứa của lớp M. Fe có lớp M mang tới 14 electron (3s²3p⁶3d⁶).
Lớp M có bao nhiêu phân lớp, bao nhiêu orbital và chứa tối đa bao nhiêu electron?
Hướng dẫn giải
3 🪜 Thứ tự mức năng lượng · ba quy tắc điền electron
Cần nhớ
- ✦Nguyên lí vững bền: ở trạng thái cơ bản, electron chiếm lần lượt các phân lớp có mức năng lượng từ thấp đến cao: 1s < 2s < 2p < 3s < 3p < 4s < 3d < 4p < 5s…
- ✦Từ lớp thứ ba trở đi, mức năng lượng các phân lớp chen nhau: 4s thấp hơn 3d ⇒ electron vào 4s trước rồi mới vào 3d (vì thế K, Ca có electron 4s mà chưa có electron 3d).
- ✦Nguyên lí Pauli: mỗi AO chứa tối đa 2 electron có chiều tự quay ngược nhau (ô có hai mũi tên ↑↓). Ô có 1 electron: electron độc thân.
- ✦Quy tắc Hund: trong cùng một phân lớp, electron phân bố vào các AO sao cho số electron độc thân là tối đa, các electron độc thân có cùng chiều tự quay (điền mỗi ô một ↑ trước, đủ ô rồi mới thêm ↓).
Phân lớp 2p theo ô orbital (Hund)
| Nguyên tử | Cấu hình | 2p theo ô | Electron độc thân |
|---|---|---|---|
| C (Z = 6) | 1s²2s²2p² | ↑ · ↑ · trống | 2 |
| N (Z = 7) | 1s²2s²2p³ | ↑ · ↑ · ↑ | 3 |
| O (Z = 8) | 1s²2s²2p⁴ | ↑↓ · ↑ · ↑ | 2 |
| F (Z = 9) | 1s²2s²2p⁵ | ↑↓ · ↑↓ · ↑ | 1 |
| Ne (Z = 10) | 1s²2s²2p⁶ | ↑↓ · ↑↓ · ↑↓ | 0 |
Dạng bài
Biểu diễn cấu hình theo ô orbital, đếm electron độc thân
- 1 Viết cấu hình theo phân lớp (số electron = Z).
- 2 Vẽ mỗi phân lớp thành số ô: s 1 ô, p 3 ô, d 5 ô.
- 3 Phân lớp bão hoà: mỗi ô ↑↓. Phân lớp chưa bão hoà: điền mỗi ô một ↑ trước (Hund), còn dư mới thêm ↓ từ ô đầu.
- 4 Đếm ô chỉ có một mũi tên ⇒ số electron độc thân.
- 5 Kiểm tra: tổng số mũi tên = Z ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Ghép đôi sớm 2p⁴ thành ↑↓ · ↑↓ · trống ⇒ đếm ra 0 electron độc thân (sai quy tắc Hund). Hoặc vẽ hai mũi tên cùng chiều ↑↑ trong một ô (sai nguyên lí Pauli).
Biểu diễn cấu hình electron của oxygen (Z = 8) theo ô orbital và cho biết số electron độc thân.
Hướng dẫn giải
4 ✍️ Cấu hình electron nguyên tử
Cách viết
- ✦Bước 1: số electron của nguyên tử = Z.
- ✦Bước 2: điền electron theo thứ tự mức năng lượng 1s 2s 2p 3s 3p 4s 3d…, mỗi phân lớp đủ sức chứa rồi mới sang phân lớp sau.
- ✦Bước 3: viết lại theo thứ tự lớp (gom các phân lớp cùng lớp đứng liền nhau): điền 4s²3d⁶ nhưng viết 3d⁶4s².
- ✦Viết gọn: thay phần giống khí hiếm đứng trước bằng [kí hiệu khí hiếm]: Na [Ne]3s¹; Cl [Ne]3s²3p⁵; Fe [Ar]3d⁶4s².
- ✦Ngoại lệ (gặp ở bài sau, ghi nhớ): Cr (Z = 24) [Ar]3d⁵4s¹ và Cu (Z = 29) [Ar]3d¹⁰4s¹ — phân lớp d bán bão hoà hoặc bão hoà bền hơn.
Cấu hình một số nguyên tố trong 20 nguyên tố đầu (và Fe)
| Nguyên tố | Cấu hình | Số e mỗi lớp | e lớp ngoài cùng |
|---|---|---|---|
| H (Z = 1) | 1s¹ | 1 | 1 |
| C (Z = 6) | 1s²2s²2p² | 2 · 4 | 4 |
| Na (Z = 11) | 1s²2s²2p⁶3s¹ | 2 · 8 · 1 | 1 |
| Cl (Z = 17) | 1s²2s²2p⁶3s²3p⁵ | 2 · 8 · 7 | 7 |
| Ar (Z = 18) | 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶ | 2 · 8 · 8 | 8 |
| K (Z = 19) | 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s¹ | 2 · 8 · 8 · 1 | 1 |
| Fe (Z = 26) | 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶3d⁶4s² | 2 · 8 · 14 · 2 | 2 |
Dạng bài
Viết cấu hình electron, xác định electron lớp ngoài cùng
- 1 Số electron = Z (nguyên tử trung hoà).
- 2 Điền theo thứ tự mức năng lượng, cộng dồn đến khi đủ Z.
- 3 Viết lại gom theo lớp; lớp ngoài cùng là lớp có n lớn nhất.
- 4 Đếm electron của lớp ngoài cùng (cả s và p của lớp đó, không tính d của lớp trong).
- 5 Kiểm tra: tổng các số mũ = Z ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Với Fe (Z = 26): viết theo thứ tự điền …3p⁶4s²3d⁶ là chưa gom theo lớp; đếm electron lớp ngoài cùng là 2 + 6 = 8 là gộp nhầm 3d⁶ (thuộc lớp 3). Đúng: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶3d⁶4s², lớp ngoài cùng 4s² có 2 electron.
Viết cấu hình electron của chlorine (Z = 17), cho biết số electron lớp ngoài cùng và chlorine là kim loại hay phi kim.
Hướng dẫn giải
5 🎯 Đặc điểm của lớp electron ngoài cùng
Cần nhớ
- ✦Lớp ngoài cùng của nguyên tử có tối đa 8 electron. Lớp ngoài cùng có 8 electron (He có 2) là cấu hình bền vững của khí hiếm: He, Ne, Ar hầu như không tham gia phản ứng.
- ✦1, 2, 3 electron lớp ngoài cùng ⇒ thường là kim loại (trừ H, He, B). 5, 6, 7 electron ⇒ thường là phi kim. 4 electron ⇒ có thể là kim loại (Sn, Pb) hoặc phi kim (C, Si).
- ✦Electron lớp ngoài cùng quyết định tính chất hoá học của nguyên tố: biết cấu hình là đoán được nguyên tử dễ nhường hay dễ nhận electron (Na 1 e ngoài cùng dễ nhường; Cl 7 e dễ nhận thêm 1 e).
Số electron lớp ngoài cùng ⇒ loại nguyên tố
| e lớp ngoài cùng | Thường là | Ví dụ | Ngoại lệ |
|---|---|---|---|
| 1, 2, 3 | kim loại | Na, Mg, Al | H (1), He (2), B (3) |
| 4 | kim loại hoặc phi kim | C, Si (phi kim) | — |
| 5, 6, 7 | phi kim | N, O, Cl | — |
| 8 (He: 2) | khí hiếm | Ne, Ar | — |
6 🔁 Ôn chương 1: Cấu tạo nguyên tử
Tổng hợp
- ✦Thành phần nguyên tử (bài 1): hạt nhân (proton +1, neutron 0) và vỏ electron (−1). Nguyên tử trung hoà ⇒ số p = số e. mp ≈ mn ≈ 1 amu, me ≈ 0,00055 amu ⇒ khối lượng tập trung ở hạt nhân; đường kính hạt nhân nhỏ hơn đường kính nguyên tử khoảng 10⁴ lần.
- ✦Nguyên tố hoá học (bài 2): Z = số proton = số electron; A = Z + N; kí hiệu . Nguyên tố là tập hợp nguyên tử cùng Z. Đồng vị: cùng Z, khác N (³⁵Cl, ³⁷Cl).
- ✦Nguyên tử khối trung bình: Ā = a·A₁ + b·A₂100 với a, b là % số nguyên tử; luôn nằm giữa A₁ và A₂.
- ✦Lớp vỏ (bài 3): lớp, phân lớp, orbital; điền theo vững bền – Pauli – Hund; lớp ngoài cùng quyết định kim loại, phi kim, khí hiếm.
Ba loại hạt trong nguyên tử
| Hạt | Ở đâu | Điện tích | Khối lượng (amu) |
|---|---|---|---|
| proton (p) | hạt nhân | +1 (1,602·10⁻¹⁹ C) | ≈ 1 |
| neutron (n) | hạt nhân | 0 | ≈ 1 |
| electron (e) | lớp vỏ | −1 | ≈ 0,00055 |
Dạng bài
Từ tổng số hạt suy ra Z, A và cấu hình
- 1 Gọi Z = số p = số e, N = số n. Tổng số hạt: 2Z + N; hạt mang điện: 2Z; không mang điện: N.
- 2 Lập hệ hai phương trình theo đề, giải ra Z, N ⇒ A = Z + N.
- 3 Viết cấu hình theo Z, đọc số electron lớp ngoài cùng ⇒ loại nguyên tố.
- 4 Kiểm tra: thay Z, N vào cả hai dữ kiện của đề ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Viết tổng số hạt là Z + N (quên electron): Z + N = 40, 2Z − N = 12 ⇒ Z = 17,3 (không nguyên) — số lẻ là dấu hiệu lập sai phương trình.
Nguyên tử X có tổng số hạt proton, neutron, electron là 40; số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 12. Tìm Z, A, viết cấu hình electron và cho biết X là kim loại hay phi kim.
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Đồng vị: nguyên tử khối trung bình và % khối lượng một đồng vị trong hợp chất
- 1 Ā = a·A₁ + b·A₂100; biết Ā thì đặt x là % đồng vị 1, giải phương trình bậc nhất.
- 2 Đổi ra mol: xét 1 mol hợp chất ⇒ số mol nguyên tố đó = chỉ số trong công thức ⇒ số mol đồng vị = chỉ số · % số nguyên tử.
- 3 % khối lượng đồng vị = số mol đồng vị · số khốikhối lượng mol hợp chất, tính bằng Ā · 100 %.
- 4 Kiểm tra: Ā nằm giữa hai số khối; các % khối lượng cộng lại hợp lí.
⚠️ Bẫy hay gặp: Quên chỉ số 2 trong CaCl₂: 0,25 · 37111 ≈ 8,33 % (sai một nửa). Hoặc lấy 25 % làm luôn % khối lượng của ³⁷Cl: % số nguyên tử khác % khối lượng.
Chlorine trong tự nhiên gồm ³⁵Cl (75 % số nguyên tử) và ³⁷Cl (25 %). Tính nguyên tử khối trung bình của Cl và % khối lượng ³⁷Cl trong CaCl₂ (Ca = 40).
Hướng dẫn giải
7 🌍 Hoá học quanh ta
- ✦🎆 Pháo hoa nhiều màu: muối của mỗi kim loại khi bị đốt nóng cho ánh sáng màu riêng (sodium vàng, strontium đỏ, copper xanh) — electron nhận năng lượng nhảy lên mức cao rồi trở về mức thấp, phát ra ánh sáng. Pháo hoa chỉ do cơ sở được cấp phép sản xuất và bắn; không tự làm.
- ✦💡 Đèn neon, đèn đường vàng: khí neon phóng điện cho ánh sáng đỏ cam, hơi sodium cho ánh sáng vàng — cũng là electron chuyển giữa các mức năng lượng.
- ✦🎈 Bóng bay helium, bóng đèn argon: He, Ar có lớp ngoài cùng bền (He 2 e, Ar 8 e) nên hầu như không phản ứng: He không cháy như hydrogen, Ar bơm vào bóng đèn sợi đốt để dây tóc khỏi bị oxi hoá.
- ✦🔭 Biết sao làm bằng gì: mỗi nguyên tố cho một dải vạch sáng riêng (quang phổ) ứng với các mức năng lượng electron; nhờ đó các nhà khoa học biết Mặt Trời có hydrogen, helium.
8 💡 Mẹo làm nhanh và lỗi hay sai
⚡ Mẹo làm nhanh trắc nghiệm
- ✦Thuộc thứ tự điền: 1s 2s 2p 3s 3p 4s 3d 4p (nhớ "4s chen trước 3d"). Đủ 18 electron là [Ar]; electron 19, 20 vào 4s.
- ✦Sức chứa: phân lớp s 2, p 6, d 10, f 14; lớp n: 2n² (2, 8, 18, 32); số AO của lớp: n².
- ✦Hỏi Z từ cấu hình: cộng các số mũ. Hỏi electron lớp ngoài cùng: chỉ cộng s và p của lớp có n lớn nhất.
- ✦Số electron độc thân của 2p (hoặc 3p): p¹ 1, p² 2, p³ 3, p⁴ 2, p⁵ 1, p⁶ 0.
⚠️ Lỗi hay sai nhất
- ✦Cho 3d thấp hơn 4s "vì 3 < 4": K (Z = 19) viết thành …3p⁶3d¹ — sai, đúng là …3p⁶4s¹.
- ✦Lớp M tối đa 8 electron: sai, lớp M chứa tối đa 2 · 3² = 18 electron.
- ✦Đếm electron lớp ngoài cùng của S (…3s²3p⁴) là 4: quên 3s² ⇒ đúng là 6.
- ✦Đếm electron lớp ngoài cùng của Fe là 8 (gộp 3d⁶4s²): 3d thuộc lớp 3 ⇒ đúng là 2.
- ✦Thấy He có 2 electron lớp ngoài cùng rồi cho là kim loại: lớp K chỉ chứa 2 electron, He là khí hiếm.
- ✦Điền 2p³ của N thành ↑↓ · ↑ · trống (sai Hund): N có 3 electron độc thân.
⚖️ Kiểm tra bảo toàn
- ✦Số electron: tổng số mũ trong cấu hình = Z (Fe: 2 + 2 + 6 + 2 + 6 + 6 + 2 = 26).
- ✦Sức chứa: không phân lớp nào vượt 2/6/10/14 (2p⁷, 3p⁸ là sai ngay).
- ✦Số hạt: tổng = 2Z + N; hạt mang điện = 2Z; A = Z + N (Al: 13 + 14 = 27).
- ✦Đồng vị: Ā luôn nằm giữa hai số khối (Cl: 35 < 35,5 < 37); % các đồng vị cộng lại 100 %.
✏️ Luyện tập
Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.
Orbital, lớp và phân lớp
- 1Nhận biết
Số electron tối đa trong một phân lớp p là
- 2Nhận biết
Lớp M (n = 3) chứa tối đa bao nhiêu electron?
- 3Thông hiểu
Phát biểu nào sau đây đúng?
- 4Thông hiểu Lớp N (n = 4) có tổng số orbital là .
Mức năng lượng, Pauli, Hund
- 1Nhận biết
Dãy nào sắp xếp các phân lớp theo chiều mức năng lượng tăng dần?
- 2Thông hiểu
Nitrogen (Z = 7) có 3 electron ở phân lớp 2p. Cách điền 3 electron này vào 3 ô orbital 2p ở trạng thái cơ bản là
- 3Thông hiểu Ở trạng thái cơ bản, số electron độc thân của nguyên tử oxygen (Z = 8) là .
- 4Thông hiểu Một học sinh viết cấu hình electron (trạng thái cơ bản) của một số nguyên tử như sau: Số cấu hình viết đúng là .
Viết cấu hình electron
- 1Thông hiểu
Cấu hình electron của nguyên tử calcium (Z = 20) là
- 2Thông hiểu
Nguyên tử X có cấu hình electron 1s²2s²2p⁶3s²3p⁴. Số hiệu nguyên tử và số electron lớp ngoài cùng của X lần lượt là
- 3Vận dụng
Nguyên tử X có cấu hình electron 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶3d⁵4s¹. Số hiệu nguyên tử và số electron lớp ngoài cùng của X lần lượt là
- 4Vận dụng Nguyên tử iron có Z = 26. Số electron ở lớp M (n = 3) của nguyên tử iron là .
Lớp ngoài cùng và loại nguyên tố
- 1Nhận biết
Nguyên tử có 7 electron ở lớp ngoài cùng thường là nguyên tử của nguyên tố
- 2Thông hiểu
Nguyên tố nào sau đây là kim loại?
- 3Vận dụng Cho các nguyên tử có số hiệu Z = 3, 5, 9, 11, 13, 18. Số nguyên tử là kim loại là .
- 4Thông hiểu
Thí nghiệm (giáo viên làm trong phòng thí nghiệm): nhúng một dây platinum sạch vào dung dịch NaCl rồi hơ lên ngọn lửa đèn khí, ngọn lửa có màu vàng; làm lại với dung dịch KCl, ngọn lửa có màu tím nhạt. Giải thích đúng là
Ôn chương 1
- 1Thông hiểu
Nguyên tử aluminium ²⁷₁₃Al có số proton, neutron, electron lần lượt là
- 2Nhận biết
Hai nguyên tử ³⁵₁₇Cl và ³⁷₁₇Cl là đồng vị của nhau vì chúng có
- 3Thông hiểu
Cho ba nguyên tử với số hạt như bảng: Phát biểu nào đúng?
- 4Vận dụng Nguyên tử X có tổng số hạt proton, neutron, electron là 40, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 12. Số electron lớp ngoài cùng của X là .
- 5Vận dụng
Copper có hai đồng vị bền ⁶³Cu và ⁶⁵Cu; nguyên tử khối trung bình của copper là 63,54. Phần trăm số nguyên tử của đồng vị ⁶³Cu là
- 6Vận dụng Chlorine gồm hai đồng vị ³⁵Cl (75 % số nguyên tử) và ³⁷Cl (25 %). Phần trăm khối lượng của ³⁷Cl trong HClO₄ là % (H = 1, O = 16; làm tròn một chữ số thập phân).
🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp
Đề Hoá học có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý) và 6 câu trả lời ngắn (đáp số tối đa 4 ký tự, kể cả dấu − và dấu phẩy). Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.
Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn
- 1Thông hiểu
Nguyên tử X có 3 lớp electron, lớp ngoài cùng có 6 electron. Số hiệu nguyên tử của X là
- 2Thông hiểu
Phát biểu nào sau đây đúng?
- 3Vận dụng
Nguyên tử Y có tổng số electron ở các phân lớp p là 11. Y là
Phần II · Đúng / sai
- 1Thông hiểu
Nguyên tử X có cấu hình electron 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s¹.
a)X có 4 lớp electron và 1 electron ở lớp ngoài cùng.
b)X là kim loại.
c)Lớp M của X đã bão hoà (có đủ 18 electron).
d)Electron cuối cùng của X được điền vào phân lớp 3d.
- 2Vận dụng
Thí nghiệm (giáo viên làm trong phòng thí nghiệm): nhúng dây platinum sạch vào dung dịch NaCl rồi hơ lên ngọn lửa đèn khí, ngọn lửa có màu vàng. Rửa sạch dây, làm lại với dung dịch KCl, ngọn lửa có màu tím nhạt. Biết Na có Z = 11, K có Z = 19.
a)Ánh sáng màu sinh ra khi electron nhận năng lượng chuyển lên mức năng lượng cao hơn rồi trở về mức thấp hơn.
b)Theo mô hình hiện đại, electron trong nguyên tử Na chuyển động trên những quỹ đạo tròn xác định.
c)Nguyên tử Na và K đều có 1 electron ở lớp ngoài cùng.
d)Electron lớp ngoài cùng của K nằm ở phân lớp 3d vì lớp 3 gần hạt nhân hơn lớp 4.
Phần III · Trả lời ngắn
- 1Thông hiểu Ở trạng thái cơ bản, nguyên tử phosphorus (Z = 15) có bao nhiêu electron độc thân? Đáp số:
- 2Vận dụng Cho các nguyên tử có Z = 6, 7, 8, 9, 10, 11. Ở trạng thái cơ bản, có bao nhiêu nguyên tử có đúng 2 electron độc thân? Đáp số:
- 3Vận dụng Nguyên tử X có tổng số hạt proton, neutron, electron là 52, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 16. Số khối của X là bao nhiêu? Đáp số:
🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?
- •Phần I thường hỏi sức chứa của phân lớp, lớp (2n²), thứ tự mức năng lượng (4s trước 3d), cấu hình của một nguyên tố Z ≤ 20, số electron lớp ngoài cùng và loại nguyên tố.
- •Phần II, III hay có bài tổng số hạt (2Z + N), đồng vị và nguyên tử khối trung bình, đếm electron độc thân theo ô orbital; ý dễ mất điểm là lớp M "tối đa 8", gộp 3d vào lớp ngoài cùng, quên ngoại lệ H, He, B.
- •Bài này là gốc của chương 2 (vị trí trong bảng tuần hoàn đọc thẳng từ cấu hình: số lớp = chu kì, electron lớp ngoài cùng = nhóm A) và chương 3 (quy tắc octet, liên kết); sang Hoá 12 gặp lại cấu hình [Ar]3dˣ4sʸ ở kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất và ion Fe²⁺, Fe³⁺, Cu²⁺.
Cấu tạo của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học