Vai trò và ứng dụng của vi sinh vật
Nêu vai trò của vi sinh vật trong tự nhiên và đời sống, hiểu chế biến và ôi thiu là cùng một quá trình phân giải rồi suy ra nguyên tắc bảo quản thức ăn, giải thích điều kiện để làm sữa chua và muối dưa thành công, làm được thực hành quan sát và phân lập vi sinh vật, rồi ôn cả chương 6.
Ứng với SGK Sinh học 10 (bộ thống nhất): Bài 22, Bài 23
⚡ Nhớ nhanh
- 1Vi sinh vật tổng hợp (protein, amino acid, enzyme, vitamin, kháng sinh…) và phân giải (protein → amino acid; tinh bột → đường; lipid → acid béo + glycerol; cellulose → glucose) rất nhanh; nhờ đó có nước mắm, sữa chua, dưa muối, xử lí nước thải, phân bón vi sinh.
- 2Chế biến và ôi thiu là cùng một quá trình phân giải — khác ở chỗ ta có muốn và kiểm soát được hay không. Vì vậy mọi cách bảo quản đều nhằm làm vi sinh vật không hoạt động được: phơi khô, ướp muối, ướp đường (rút nước), để lạnh (làm chậm), đóng hộp tiệt trùng (giết + bịt kín).
- 3Sữa chua: sữa ấm khoảng 40–45 °C + men cái là vi khuẩn lactic sống, ủ 6–8 giờ ⇒ lactose thành lactic acid ⇒ pH giảm ⇒ protein sữa kết tụ. Muối dưa: nước muối khoảng 5–6 % chọn lọc vi khuẩn lactic, nén chìm vì lên men lactic là kị khí (phần nhô lên bị nấm mốc).
- 4Thực hành: soi vật kính ×10 trước, tiêu bản vi khuẩn phải nhuộm đơn; cấy ria hơ lại que cấy sau mỗi lượt để pha loãng dần, mỗi khuẩn lạc mọc từ một tế bào.
- 5Bẫy: men cái là sinh vật sống (nóng quá chết, lạnh quá rất chậm); tủ lạnh làm chậm chứ không giết vi sinh vật; muối giữ thức ăn vì rút nước, không phải vì "độc".
👀 Nhìn là hiểu
Xem 5 cảnh: vi khuẩn lactic làm pH sữa giảm đến lúc sữa đông, ba hũ ủ ở 20 / 42 / 80 °C, vại dưa nén chìm so với rau nhô lên, nấm men làm bột nở, rồi bảng chốt VSV + điều kiện + sản phẩm. Sau đó tự kéo 7 thao tác (men vào sữa 90 °C, nén chìm rau, nước muối 20 %…) vào ô "Thành công" hoặc "Hỏng"; thẻ bẫy là nước muối 20 % ("muối càng nhiều càng chắc").
Sữa ấm 42 °C + men cái: vi khuẩn lactic sống.
1 🌱 Vai trò của vi sinh vật
Cần nhớ
- ✦Trong tự nhiên: vi sinh vật phân giải xác sinh vật và chất thải hữu cơ thành chất vô cơ cho cây dùng lại (tuần hoàn vật chất); một số vi khuẩn lam và vi khuẩn cố định đạm làm giàu nitrogen cho đất.
- ✦Tổng hợp: vi sinh vật tổng hợp nhanh protein, polysaccharide, lipid, nucleic acid; ứng dụng sản xuất amino acid, protein đơn bào, enzyme, vitamin, kháng sinh.
- ✦Phân giải: protein → amino acid, tinh bột → đường, lipid → acid béo và glycerol, cellulose → glucose; ứng dụng làm nước mắm, tương, rượu, bia, sữa chua, dưa muối, xử lí rác và nước thải.
- ✦Cùng các quá trình ấy cũng gây hại: thức ăn ôi thiu, mốc, bệnh do vi khuẩn và nấm gây ra.
2 🏭 Ứng dụng và nguyên tắc bảo quản
Ứng dụng của vi sinh vật
| Lĩnh vực | Ví dụ | Vi sinh vật / quá trình |
|---|---|---|
| Thực phẩm | nước mắm, tương, sữa chua, dưa muối, bánh mì, rượu, bia | vi khuẩn lactic, nấm men, nấm mốc: phân giải, lên men |
| Y học | kháng sinh, vaccine, insulin (vi khuẩn mang gene người) | nuôi cấy vi sinh vật, công nghệ gene |
| Môi trường | xử lí nước thải, phân huỷ rác hữu cơ, phân huỷ dầu tràn | vi sinh vật phân giải chất hữu cơ |
| Nông nghiệp | phân bón vi sinh, thuốc trừ sâu sinh học | vi khuẩn cố định đạm, vi khuẩn và nấm có ích |
Cùng một quá trình, hai cái tên
- ✦Nước mắm và cá ươn: vi sinh vật cùng tiết enzyme bẻ protein của cá thành amino acid. Ta gọi là chế biến khi xảy ra nơi ta muốn và kiểm soát được (chum nước mắm, đúng lượng muối, đúng thời gian), là ôi thiu khi ngoài ý muốn.
- ✦Từ đó suy ra nguyên tắc bảo quản: làm vi sinh vật không hoạt động được (chứ không nhất thiết giết hết).
- ✦Muối và đường rút nước ra khỏi tế bào vi sinh vật nhờ áp suất thẩm thấu (môi trường ưu trương ở ngoài), không phải vì "độc"; tủ lạnh làm chậm enzyme chứ không giết chúng.
Bảo quản thức ăn: cách nào chặn kiểu gì
| Cách | Chặn vi sinh vật bằng | Ví dụ |
|---|---|---|
| Phơi khô, sấy | lấy mất nước | cá khô, nho khô |
| Ướp muối | rút nước ra khỏi tế bào (ưu trương) | cá muối, dưa cà |
| Ướp đường | rút nước ra (áp suất thẩm thấu) | mứt, siro |
| Để lạnh, đông lạnh | làm chậm hoặc dừng enzyme | tủ lạnh |
| Đóng hộp tiệt trùng | giết vi sinh vật rồi bịt kín | đồ hộp, sữa tiệt trùng |
| Hút chân không | lấy mất oxygen | thịt hút chân không |
3 🥛 Làm sữa chua và muối dưa
Cần nhớ
- ✦Sữa chua: sữa ấm khoảng 40–45 °C trộn men cái (giống vi khuẩn lactic), ủ ấm 6–8 giờ. Vi khuẩn lactic phân giải lactose thành lactic acid, pH giảm xuống khoảng 4,6 làm protein sữa kết tụ: sữa đông và có vị chua.
- ✦Men cái là vi khuẩn sống: đổ vào sữa còn nóng thì chết hết, không bao giờ đông; để quá lạnh thì chúng chỉ hoạt động rất chậm, sữa lỏng. Phải chờ sữa nguội còn 40–45 °C.
- ✦Muối dưa: rau xếp vào vại, đổ nước muối khoảng 5–6 % (thêm chút đường), nén chìm và đậy kín. Nước muối vừa phải ức chế vi khuẩn gây thối nhưng vi khuẩn lactic vẫn chịu được; nước muối quá đặc (vd. 20 %) thì cả vi khuẩn lactic cũng bị ức chế.
- ✦Nén chìm: lên men lactic là quá trình kị khí; phần rau nhô lên khỏi nước gặp oxygen sẽ bị nấm mốc, tạo váng và làm hỏng vại.
- ✦Nấm men lên men đường tạo CO₂ và ethanol (kị khí): CO₂ làm bột bánh mì nở; ethanol có trong rượu, bia.
Đúng vi sinh vật + đúng điều kiện ⇒ đúng sản phẩm
| Sản phẩm | Vi sinh vật | Điều kiện then chốt | Hỏng khi |
|---|---|---|---|
| Sữa chua | vi khuẩn lactic | 40–45 °C, 6–8 giờ | men vào sữa quá nóng; ủ quá lạnh |
| Dưa muối | vi khuẩn lactic | nước muối 5–6 %, kị khí, nén chìm | rau nhô lên (mốc); nước muối quá đặc |
| Bột nở, rượu | nấm men | có đường, ấm, kị khí (rượu) | quá nóng giết men; không có đường |
Dạng bài
Pha nước muối nồng độ C % để muối dưa
- 1 Xác định khối lượng dung dịch cần pha và nồng độ .
- 2 Khối lượng muối .
- 3 Khối lượng nước .
- 4 Kiểm tra: muối + nước = ; nồng độ không vượt 100 % ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Hiểu "5 %" là 5 g muối cho mỗi 100 g nước (ra 100 g muối cho 2000 g nước, dung dịch hơi đặc hơn 5 %): nồng độ khối lượng tính trên cả dung dịch.
Cần 2 kg (2000 g) nước muối 5 % để ngâm dưa. Cần bao nhiêu gam muối và bao nhiêu gam nước?
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Ước lượng số vi khuẩn lactic sau khi ủ
- 1 Tính mật độ ban đầu = số vi khuẩn trong men cái chia cho thể tích sữa.
- 2 Đổi giờ ủ ra cùng đơn vị với : .
- 3 Mật độ sau mật độ đầu (giả sử luỹ thừa suốt, bỏ qua pha tiềm phát).
- 4 Kiểm tra: tỉ số sau/đầu là ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Quên đổi 6 giờ ra phút (n = 640) hoặc quên chia 500 mL để ra mật độ.
Cho 5 g men cái (mỗi gam chứa 10⁹ vi khuẩn lactic) vào 500 mL sữa (số liệu minh hoạ). Thời gian thế hệ 40 phút, ủ 6 giờ. Mật độ sau khi ủ gấp bao nhiêu lần ban đầu và bằng bao nhiêu?
Hướng dẫn giải
4 🔬 Thực hành: quan sát và phân lập vi sinh vật
Mục đích, mẫu vật, các bước (trong phòng thí nghiệm, có giáo viên hướng dẫn)
- ✦Mục đích: làm tiêu bản quan sát nấm men, vi khuẩn lactic, nấm mốc; thực hiện nhuộm đơn; cấy ria phân lập và quan sát khuẩn lạc.
- ✦Nấm men: pha bánh men vào nước đường ấm, để vài giờ rồi lấy một giọt. Thấy tế bào tròn hoặc bầu dục, khá lớn, nhiều tế bào có chồi nhỏ nhô ra (đang nảy chồi).
- ✦Vi khuẩn lactic: lấy giọt sữa chua pha loãng, dàn mỏng lên lam kính, cố định bằng cách hơ nhẹ qua ngọn lửa đèn cồn, nhuộm đơn bằng xanh methylene. Thấy tế bào hình que ngắn hoặc cầu, rất nhỏ, thường xếp thành chuỗi. (Nhuộm Gram phân biệt hai nhóm vi khuẩn theo thành tế bào peptidoglycan, dùng ở mức mở rộng.)
- ✦Nấm mốc: nuôi bánh mì hoặc cơm nguội ẩm vài ngày; thấy sợi nấm dài, phân nhánh, đầu sợi mang túi bào tử hình cầu.
- ✦Soi kính: bắt đầu vật kính ×10 (trường nhìn rộng) tìm mẫu rồi mới chuyển ×40, cuối cùng ×100 (dầu soi); hạ vật kính khi nhìn từ bên cạnh.
- ✦Cấy ria: que cấy hơ đỏ rồi để nguội, ria mẫu theo từng đường trên thạch, hơ lại que cấy sau mỗi lượt để pha loãng dần; lượt cuối các tế bào nằm riêng rẽ, mỗi tế bào mọc thành một khuẩn lạc. Không mở nắp đĩa đã có khuẩn lạc; khử trùng lại trước khi bỏ; không nếm mẫu; rửa tay.
Soi mãi không thấy gì thì xem lại đâu
| Hiện tượng | Nguyên nhân thường gặp | Cách sửa |
|---|---|---|
| Trường nhìn trống trơn | vào thẳng vật kính lớn | quay về ×10, tìm mẫu rồi mới tăng dần |
| Ảnh mờ | chưa chỉnh ốc vi cấp | chỉnh thô ở ×10 rồi chỉnh tinh |
| Vi khuẩn quá mờ | chưa nhuộm | nhuộm đơn bằng xanh methylene |
| Khuẩn lạc dính thành mảng | không hơ lại que cấy giữa các lượt | hơ đỏ que cấy sau mỗi lượt ria |
| Vỡ lam kính | hạ vật kính khi đang nhìn ống ngắm | hạ vật kính khi nhìn từ bên cạnh |
Làm ở nhà có người lớn: sữa chua và dưa chua
- ✦Sữa chua: đun sữa rồi để nguội đến chừng 40–45 °C (thử bằng cạnh cổ tay thấy ấm, không bỏng), trộn một ít sữa chua làm men cái, ủ ấm 6–8 giờ (hộp giữ nhiệt hoặc nồi cơm điện ở chế độ ủ).
- ✦Dưa chua: rửa sạch rau, ngâm nước muối khoảng 5 %, nén chìm bằng đĩa nhỏ hoặc túi nước, đậy kín. Thấy váng trắng, mùi lạ, mốc thì bỏ, không ăn thử. Dụng cụ phải sạch, bàn tay rửa xà phòng.
5 🔁 Ôn chương 6: Sinh học vi sinh vật
Ba bài của chương 6
| Bài | Ý chính | Con số, công thức hay dùng |
|---|---|---|
| 20. Đa dạng và phương pháp nghiên cứu | vi sinh vật là nhóm gộp theo kích thước; hai câu hỏi cho bốn kiểu dinh dưỡng; môi trường tự nhiên / tổng hợp / bán tổng hợp; khuẩn lạc từ một tế bào | S/V cầu = 6/d; đếm khuẩn lạc: n / V · D |
| 21. Trao đổi chất, sinh trưởng, sinh sản | S/V lớn ⇒ trao đổi chất nhanh; sinh trưởng = tăng số lượng quần thể; 4 pha; nuôi cấy liên tục giữ ở pha luỹ thừa | N = N₀ · 2ⁿ, n = t/g (cùng đơn vị) |
| 22. Vai trò và ứng dụng (+ thực hành) | chế biến và ôi thiu cùng một quá trình; bảo quản = làm vi sinh vật không hoạt động; điều kiện sữa chua, dưa muối | sữa 40–45 °C, 6–8 giờ; nước muối 5–6 % |
Dạng bài
Nối kiến thức ba bài trong một tình huống
- 1 Xác định kiểu dinh dưỡng của vi sinh vật (bài 20): nguồn năng lượng, nguồn carbon.
- 2 Tính số lượng bằng (bài 21), nhớ đổi đơn vị.
- 3 Giải thích điều kiện ứng dụng (bài 22): nhiệt độ, nước muối, kị khí, nén chìm.
- 4 Kiểm tra: từng kết luận phải trả lời được "vi sinh vật nào, điều kiện nào, sản phẩm nào" ✓.
⚠️ Bẫy hay gặp: Nghĩ vi khuẩn lactic là tự dưỡng hoặc quang dưỡng chỉ vì chúng "tạo ra" lactic acid: carbon của chúng lấy từ lactose có sẵn.
Vi khuẩn lactic khởi đầu là 1 tế bào, thời gian thế hệ 30 phút. Sau 3 giờ trong sữa ấm có bao nhiêu tế bào (giả sử pha luỹ thừa)? Chúng thuộc kiểu dinh dưỡng nào và vì sao phải để sữa nguội còn 40–45 °C mới cho men?
Hướng dẫn giải
6 🌍 Sinh học quanh ta
- ✦🐟 Nước mắm truyền thống ở Việt Nam là cá ủ muối nhiều tháng: enzyme (của cá và vi sinh vật) bẻ protein thành amino acid. Muối nhiều chặn vi sinh vật gây thối để chỉ quá trình có kiểm soát chạy tiếp.
- ✦🥛 Sữa chua làm ở nhà thành công khi nhớ men cái là vi khuẩn sống: chờ sữa nguội còn ấm rồi mới cho men.
- ✦🥬 Dưa cải, dưa muối, kim chi là lên men lactic: nước muối chọn lọc, rau nén chìm để kị khí.
- ✦🍞 Men bánh mì là nấm men: ngửi thấy mùi chua nhẹ và thấy bột nở nhờ CO₂ sinh ra.
- ✦🧊 Đồ ăn thừa nên cất vào tủ lạnh sớm: tủ lạnh làm chậm vi sinh vật, nhưng vẫn không giữ được mãi.
7 💡 Mẹo làm nhanh và lỗi hay sai
⚡ Mẹo làm nhanh trắc nghiệm
- ✦Gặp "bảo quản" ⇒ hỏi "cách này lấy đi điều kiện nào của vi sinh vật?" (nước, nhiệt độ, oxygen).
- ✦Sữa chua ⇒ vi khuẩn lactic + 40–45 °C; muối dưa ⇒ kị khí + nước muối chọn lọc + nén chìm.
- ✦"Quá nóng ⇒ chết (không đông bao giờ)", "quá lạnh ⇒ chậm (lỏng, nhạt)".
- ✦Tính nước muối: (tính trên cả dung dịch).
⚠️ Lỗi hay sai nhất
- ✦Coi chế biến và ôi thiu là hai quá trình khác nhau: về sinh học là một.
- ✦Nghĩ tủ lạnh giết vi sinh vật: nó chỉ làm chậm.
- ✦Nghĩ ướp muối giữ được thức ăn vì muối "độc": muối rút nước ra khỏi tế bào.
- ✦Đổ men cái vào sữa còn nóng 80–90 °C: men chết, không đông.
- ✦Để rau nổi lên mặt nước muối: phần nhô lên bị nấm mốc.
- ✦Cho "muối càng nhiều càng chắc": nước muối 20 % ức chế cả vi khuẩn lactic, dưa không chua đúng.
🧮 Kiểm tra logic
- ✦Muối + nước = khối lượng dung dịch; nồng độ phần trăm luôn nhỏ hơn 100 %.
- ✦Ủ sữa ở 4 °C và 60 °C đều không đông nhưng vì hai lí do khác nhau (chậm so với chết).
- ✦pH sữa chỉ giảm nếu vi khuẩn lactic hoạt động; pH vẫn ≈ 6,6 sau 6 giờ ⇒ men chết hoặc quá lạnh.
- ✦Mật độ sau = mật độ đầu · với ✓.
✏️ Luyện tập
Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.
Vai trò của vi sinh vật
- 1Nhận biết
Vai trò quan trọng của vi sinh vật trong tự nhiên là
- 2Thông hiểu
Nước mắm và cá ươn giống nhau ở điểm nào?
- 3Thông hiểu
Vi sinh vật phân giải cellulose thành
Ứng dụng và bảo quản
- 1Nhận biết
Nước mắm được tạo nên nhờ vi sinh vật phân giải
- 2Thông hiểu
Ướp muối giữ được thịt cá lâu vì muối
- 3Thông hiểu Trong các cách bảo quản: phơi khô, ướp muối, ướp đường, để lạnh, đóng hộp tiệt trùng, có bao nhiêu cách làm vi sinh vật mất nước (lấy nước ra khỏi tế bào hoặc khỏi thức ăn)? Đáp số:
- 4Vận dụng
Điểm chung của phơi khô, ướp muối và để lạnh là đều nhằm
Sữa chua và muối dưa
- 1Nhận biết
Sữa chua đông lại là do
- 2Thông hiểu
Vì sao phải chờ sữa nguội còn 40–45 °C rồi mới cho men cái?
- 3Thông hiểu
Bảng pH của sữa sau 6 giờ ủ ở các nhiệt độ khác nhau (số liệu minh hoạ): Sữa (pH ≈ 4,6 trở xuống thì đông) đông được khi ủ ở
- 4Vận dụng
Theo bảng pH sau 6 giờ ủ (số liệu minh hoạ): hai mẫu ủ ở 4 °C và 60 °C đều có pH 6,6. Giải thích đúng nhất là
- 5Thông hiểu Cần 2000 g nước muối 5 % để ngâm dưa. Cần bao nhiêu gam muối? Đáp số:
- 6Vận dụng Cho 5 g men cái (mỗi gam 10⁹ vi khuẩn lactic) vào 500 mL sữa; g = 40 phút; ủ 6 giờ, giả sử pha luỹ thừa suốt (số liệu minh hoạ). Mật độ vi khuẩn sau ủ gấp bao nhiêu lần mật độ ban đầu? Đáp số:
- 7Thông hiểu
Khi muối dưa phải nén cho rau chìm hẳn dưới nước muối vì
Thực hành quan sát và phân lập
- 1Nhận biết
Khi soi kính hiển vi nên bắt đầu ở vật kính nào?
- 2Thông hiểu
Dấu hiệu đặc trưng để nhận ra nấm men trên tiêu bản là
- 3Thông hiểu
Vì sao quan sát vi khuẩn lactic phải nhuộm đơn?
- 4Vận dụng
Cấy ria phải hơ lại que cấy sau mỗi lượt ria nhằm
Ôn chương 6
- 1Thông hiểu
Vi khuẩn lactic lấy năng lượng và carbon từ lactose trong sữa. Kiểu dinh dưỡng của chúng là
- 2Thông hiểu Một tế bào vi khuẩn lactic, thời gian thế hệ 30 phút, sau 3 giờ ở pha luỹ thừa có bao nhiêu tế bào? Đáp số:
- 3Vận dụng
Bốn mẻ sữa chua (cùng loại men cái, ủ 8 giờ; số liệu minh hoạ): Mẻ nào có khả năng đông thành công?
- 4Thông hiểu
Bột bánh mì nở to và xốp sau khi ủ ấm với men là nhờ
- 5Vận dụng Cho các phát biểu: (1) vi sinh vật là một giới sinh vật; (2) vi khuẩn nitrat hoá là hoá tự dưỡng; (3) pha tiềm phát là lúc tế bào tổng hợp enzyme; (4) tủ lạnh giết hết vi sinh vật; (5) nén chìm rau khi muối dưa vì lên men lactic kị khí; (6) men cái là vi khuẩn sống. Số phát biểu đúng là bao nhiêu? Đáp số:
- 6Thông hiểu
Điểm chung của nuôi cấy không liên tục, làm sữa chua và muối dưa là
🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp
Đề Sinh học có 3 phần: 18 câu 4 lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý) và 6 câu trả lời ngắn (đáp số tối đa 4 ký tự, kể cả dấu − và dấu phẩy). Dưới đây là đủ 3 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.
Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn
- 1Thông hiểu
Phát biểu nào đúng về bảo quản thức ăn?
- 2Vận dụng
Bảng pH của sữa sau 6 giờ ủ (số liệu minh hoạ): Mẻ ủ ở 37 °C chưa đông sau 6 giờ (pH 4,7 > 4,6); theo mô hình, sau 8 giờ pH xuống khoảng 4,5. Cách xử lí hợp lí là
- 3Thông hiểu
Nước muối khoảng 5–6 % khi muối dưa có vai trò
Phần II · Đúng / sai
- 1Thông hiểu
Một nhóm học sinh ủ cùng loại sữa và men cái ở bảy nhiệt độ khác nhau, đo pH sau 6 giờ (số liệu minh hoạ): Biết sữa đông khi pH ≤ 4,6.
a)Ở 42 °C sau 6 giờ sữa đã đông (pH 4,5).
b)Ở 20 °C vi khuẩn lactic không chết mà chỉ hoạt động rất chậm nên pH hầu như không đổi.
c)Ở 60 °C vi khuẩn hoạt động mạnh nhất nên pH giảm nhiều nhất.
d)Từ bảng có thể kết luận nhiệt độ càng cao thì sữa càng nhanh đông.
- 2Vận dụng
Bạn An muối dưa cải: xếp rau vào vại, đổ nước muối, đậy nắp. Nước muối An pha có nồng độ 5 %, nhưng vài cọng rau nhô lên khỏi mặt nước.
a)Nước muối 5 % ức chế vi khuẩn gây thối nhưng vi khuẩn lactic vẫn chịu được.
b)Phần rau nhô lên gặp không khí có thể bị nấm mốc, tạo váng.
c)Nếu An dùng nước muối 20 % thì dưa sẽ lên men lactic nhanh hơn vì muối nhiều thì vi sinh vật có hại bị diệt hết.
d)Phần rau nhô lên vẫn lên men lactic tốt vì có nhiều oxygen.
Phần III · Trả lời ngắn
- 1Thông hiểu Cần pha 600 g nước muối 5 % để ngâm dưa. Cần bao nhiêu gam muối? Đáp số:
- 2Vận dụng Một mẻ sữa có 100 vi khuẩn lactic trên mỗi mL lúc bắt đầu; g = 45 phút; sau 3 giờ ở pha luỹ thừa, mỗi mL có bao nhiêu vi khuẩn (số liệu minh hoạ)? Đáp số:
- 3Thông hiểu Cho các phát biểu: (1) chế biến và ôi thiu là cùng một quá trình phân giải; (2) men cái là vi khuẩn sống; (3) tủ lạnh giết vi sinh vật; (4) muối giữ thức ăn nhờ rút nước; (5) nén chìm rau muối dưa để tránh nấm mốc; (6) nước muối 20 % tốt hơn 5 % vì chắc ăn. Số phát biểu đúng là bao nhiêu? Đáp số:
🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?
- •Phần I thường hỏi nguyên tắc bảo quản, vì sao ướp muối giữ được thức ăn, điều kiện làm sữa chua và muối dưa (men cái sống, 40–45 °C, kị khí, nén chìm), thực hành soi ×10 trước, cấy ria.
- •Phần II hay cho bảng nhiệt độ hoặc bảng điều kiện làm sữa chua, dưa muối kèm bốn nhận định; ý dễ sai: "tủ lạnh giết vi sinh vật", "nước muối càng đặc càng tốt", "men vào sữa nóng cho nhanh".
- •Phần III có thể hỏi số phát biểu đúng, pha nước muối C %, tính số vi khuẩn sau khi ủ (nhớ đổi đơn vị). Nối với Sinh 11: chuyển hoá năng lượng, lên men và hô hấp kị khí; với Sinh 12: công nghệ gene (vi khuẩn sản xuất insulin) và chu trình nitrogen.
Khái quát về virus