Ôn tập học kì II
Nhận ra truyện đơn tuyến – đa tuyến, thơ tự do, nghị luận văn học và văn bản thông tin trong văn bản mới, biết đọc từng kiểu theo các bước, ôn lại tiếng Việt và luyện trọn một đề kiểm tra cuối năm.
Ứng với SGK Kết nối tri thức: Bài 6, Bài 7, Bài 8, Bài 9, Bài 10
⚡ Nhớ nhanh
- 1Học kì II có 4 kiểu văn bản chính: truyện (cốt truyện đơn tuyến, đa tuyến) · thơ tự do · nghị luận văn học · văn bản thông tin (giải thích hiện tượng tự nhiên, giới thiệu phim, giới thiệu sách).
- 2Truyện: đếm mạch sự việc — một mạch là đơn tuyến, hai mạch trở lên song song, đan nhau là đa tuyến; nhìn chi tiết tiêu biểu, nhân vật, đề tài.
- 3Thơ tự do: không quy định số chữ mỗi dòng, số dòng mỗi khổ, có vần hoặc không; đọc theo mạch cảm xúc và cảm hứng chủ đạo.
- 4Nghị luận văn học: luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng lấy từ tác phẩm. Văn bản thông tin: thông tin khách quan làm chính, ý kiến riêng tách bạch.
- 5Tiếng Việt: trợ từ, thán từ · biện pháp tu từ, nghĩa của từ · thành phần biệt lập · kiểu câu theo mục đích nói · câu phủ định, khẳng định.
- 6Viết: phân tích một truyện · làm thơ tự do và đoạn cảm nghĩ về bài thơ tự do · thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên · văn bản kiến nghị · giới thiệu sách.
🎮 Chơi mà hiểu
Xem mẫu một lượt, rồi kéo 10 đoạn ngắn vào đúng ngăn — có mấy đoạn bẫy (nghị luận mở đầu bằng thơ, giới thiệu sách có lời khen, thơ tự do có vần).
10 đoạn ngắn do Học liệu STEAM viết. Xem mẫu một lượt, rồi tự kéo từng đoạn vào đúng thể loại.
Đoạn mẫu
Ở thành phố, cô bác sĩ trẻ thức trắng đêm bên ca mổ. Cùng đêm ấy, dưới quê, bố cô chống xuồng đi thăm đồng sau cơn lũ. Gần sáng, ca mổ xong, cô mở máy thì thấy tin nhắn của bố: “Lúa còn, con ạ.” Cô bật khóc giữa hành lang bệnh viện.
Văn xuôi kể chuyện: có nhân vật, sự việc.
1 🗂️ Bốn kiểu văn bản của học kì II
Cần nhớ
- ✦Bài 6 truyện (đơn tuyến, đa tuyến) · Bài 7 thơ tự do · Bài 8 nghị luận văn học · Bài 9 văn bản thông tin · Bài 10 dự án đọc sách (giới thiệu một cuốn sách).
- ✦Đề kiểm tra thường dùng văn bản ngoài SGK — nhớ dấu hiệu từng kiểu và cách đọc từng kiểu quan trọng hơn thuộc nội dung từng bài.
- ✦Cùng bàn về một tác phẩm: nghị luận văn học nêu luận điểm rồi chứng minh; giới thiệu sách đưa thông tin (tác giả, nội dung, nét hay, hợp với ai) để mời đọc.
Bảng so sánh bốn kiểu văn bản
| Kiểu | Đã học | Dấu hiệu nhận ra | Đề hay hỏi |
|---|---|---|---|
| 📖 Truyện | Mắt sói (Pen-nắc), Lặng lẽ Sa Pa (Nguyễn Thành Long) — B6 | Văn xuôi kể chuyện, có nhân vật, sự việc. Đơn tuyến: một mạch sự việc. Đa tuyến: từ hai mạch trở lên, đan cài | Tuyến truyện; chi tiết tiêu biểu; nhân vật; đề tài, chủ đề; trợ từ, thán từ |
| 🕊️ Thơ tự do | Đồng chí (Chính Hữu), Lá đỏ (Nguyễn Đình Thi) — B7 | Dòng dài ngắn tuỳ ý, khổ không cố định; vần linh hoạt hoặc không vần; nhịp do cách ngắt dòng, ngắt vế | Thể thơ; mạch cảm xúc; hình ảnh, biện pháp tu từ; cảm hứng chủ đạo |
| 🔎 Nghị luận văn học | Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam (Xuân Diệu), Đọc văn – cuộc chơi tìm ý nghĩa (Trần Đình Sử) — B8 | Bàn về một tác phẩm, tác giả, thể loại; có luận đề, luận điểm; bằng chứng là câu thơ, chi tiết trong tác phẩm | Luận đề, luận điểm; lí lẽ – bằng chứng; thành phần biệt lập |
| 📰 Văn bản thông tin | Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ (Lê Anh Tuấn), bài giới thiệu loạt phim "Hành tinh của chúng ta" (Lâm Lê) — B9 | Mục đích chính là cung cấp thông tin xác thực; giải thích nguyên nhân – diễn biến – tác động; có thể kèm hình ảnh, số liệu; ý kiến riêng đặt tách khỏi thông tin | Mục đích văn bản; thông tin khách quan ↔ ý kiến chủ quan; cách trình bày; kiểu câu, câu phủ định |
Một mạch sự kiện, hệ thống sự việc tương đối đơn giản, tập trung cho thấy tính cách của một hoặc vài nhân vật chính.
Từ hai mạch sự kiện trở lên cùng tồn tại, chồng chéo, đan cài — như "Mắt sói": mạch về Sói Lam và mạch về cậu bé Phi Châu hiện ra qua ánh mắt của nhau.
Nhận diện các thể thơ đã học (lớp 6 → lớp 8)
| Thể thơ | Số chữ mỗi dòng | Số dòng | Vần |
|---|---|---|---|
| Lục bát | Cặp 6 – 8 | Không giới hạn | Tiếng 6 dòng sáu ↔ tiếng 6 dòng tám |
| Bốn chữ, năm chữ | Đều 4 hoặc đều 5 | Không giới hạn, thường chia khổ | Vần chân hoặc vần lưng, liền hoặc cách |
| Thất ngôn bát cú | Đều 7 | Đúng 8 câu | Một vần bằng, cuối câu 1, 2, 4, 6, 8 |
| Tứ tuyệt | 5 hoặc 7 | Đúng 4 câu | Vần bằng cuối câu 1, 2, 4 |
| Thơ tự do | Không quy định | Không quy định | Có hoặc không; rất linh hoạt |
2 🧭 Đọc từng kiểu văn bản thế nào
Dạng bài
Đọc một truyện (đơn tuyến, đa tuyến)
- 1 Tóm các sự việc chính; đếm xem có mấy mạch sự việc, mạch nào gắn với nhân vật nào.
- 2 Tìm chỗ các mạch gặp nhau (nếu đa tuyến) hoặc bước ngoặt của mạch chính (nếu đơn tuyến).
- 3 Chọn 2–3 chi tiết tiêu biểu làm nhân vật hiện lên rõ nhất.
- 4 Nêu chủ đề và điều truyện làm bạn thay đổi trong suy nghĩ.
⚠️ Bẫy hay gặp: Viết "truyện có nhiều nhân vật nên là đa tuyến". Đa tuyến là có nhiều mạch sự việc, không phải nhiều nhân vật.
"Lặng lẽ Sa Pa" (Nguyễn Thành Long): đọc theo 4 bước.
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Đọc một bài thơ tự do
- 1 Nhận thể: số chữ mỗi dòng, số dòng mỗi khổ không cố định; xem có vần không.
- 2 Lần theo mạch cảm xúc qua từng khổ: cảm xúc khởi lên từ đâu, chuyển tới đâu.
- 3 Tìm hình ảnh, biện pháp tu từ, cách ngắt dòng đặc biệt và nói tác dụng.
- 4 Gọi tên cảm hứng chủ đạo của bài thơ.
⚠️ Bẫy hay gặp: Nghĩ "tự do" là viết sao cũng được. Thơ tự do vẫn có nhịp, hình ảnh, cách ngắt dòng có dụng ý — câu trả lời phải chỉ ra được dụng ý ấy.
"Đồng chí" (Chính Hữu): đọc theo 4 bước.
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Đọc một văn bản nghị luận văn học
- 1 Tìm luận đề: người viết bàn về tác phẩm, tác giả hay vấn đề văn học nào.
- 2 Tìm các luận điểm (thường bám vào nội dung và nghệ thuật của tác phẩm).
- 3 Chỉ ra lí lẽ và bằng chứng (câu thơ, chi tiết trích từ tác phẩm).
- 4 Nhận xét cách lập luận và điều bạn học được về cách đọc tác phẩm ấy.
⚠️ Bẫy hay gặp: Lẫn bằng chứng (câu thơ trích dẫn) với luận điểm (ý kiến của người viết về câu thơ ấy). Bài nghị luận văn học có trích thơ nhưng không phải là thơ.
"Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam" (Xuân Diệu): đọc theo 4 bước.
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Đọc một văn bản thông tin
- 1 Xác định mục đích: giải thích hiện tượng nào, giới thiệu phim, sách nào.
- 2 Tách thông tin khách quan (số liệu, sự việc kiểm chứng được) với ý kiến, đánh giá của người viết.
- 3 Xem cách trình bày: theo nguyên nhân – kết quả, trình tự thời gian, có sa-pô, đề mục, hình ảnh không.
- 4 Liên hệ: thông tin ấy giúp bạn hiểu, làm được gì hôm nay.
⚠️ Bẫy hay gặp: Thấy câu bày tỏ ý kiến là kết luận "đây là nghị luận". Văn bản thông tin vẫn có thể có ý kiến; hãy xem phần chính là thông tin hay lập luận.
"Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ" (Lê Anh Tuấn): đọc theo 4 bước.
Hướng dẫn giải
3 🔤 Tiếng Việt học kì II
Cần nhớ
- ✦Kiến thức mới của học kì II: trợ từ, thán từ (Bài 6) · thành phần biệt lập (Bài 8) · kiểu câu theo mục đích nói, câu phủ định – khẳng định (Bài 9). Bài 7 củng cố biện pháp tu từ và nghĩa của từ ngữ.
- ✦Đề hay hỏi gọi tên rồi nêu tác dụng: trợ từ nhấn mạnh điều gì, thán từ bộc lộ cảm xúc gì, thành phần biệt lập thêm thái độ, lời giải thích gì cho câu.
Tiếng Việt từng bài (ví dụ tự soạn)
| Bài | Kiến thức | Nhớ nhanh | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| 6 | Trợ từ | Đi kèm một từ ngữ để nhấn mạnh hoặc bày tỏ đánh giá về sự vật, sự việc ấy | Nó ăn những ba bát cơm · Chính bạn ấy đã giúp mình |
| 6 | Thán từ | Bộc lộ trực tiếp cảm xúc, hoặc dùng để gọi – đáp | Ôi, đẹp quá! · Này, cậu ơi! · Vâng, em hiểu rồi |
| 7 | Biện pháp tu từ; nghĩa của từ ngữ | So sánh, điệp ngữ, nhân hoá, ẩn dụ…; chọn từ đồng nghĩa hợp sắc thái; hiểu thành ngữ | Sương giăng kín núi (nhân hoá) · "chân lấm tay bùn" (vất vả nhà nông) |
| 8 | Thành phần biệt lập | Không nằm trong cấu trúc chủ – vị: tình thái · cảm thán · gọi – đáp · phụ chú | Có lẽ trời sắp mưa · Trời ơi, muộn rồi! · Lan – lớp trưởng lớp tôi – hát rất hay |
| 9 | Kiểu câu theo mục đích nói | Câu hỏi · câu khiến · câu cảm · câu kể; có khi mượn hình thức kiểu này cho mục đích kiểu kia | "Bạn đóng giúp mình cửa sổ được không?" (hình thức hỏi, mục đích nhờ) |
| 9 | Câu phủ định, câu khẳng định | Phủ định có "không, chẳng, chưa, không phải…": phủ định miêu tả hoặc phủ định bác bỏ | Trời chưa mưa (miêu tả) · Không phải mình làm vỡ! (bác bỏ) |
"Nó ăn những ba bát cơm." — bỏ "những" câu vẫn đủ nghĩa, nhưng mất ý đánh giá "nhiều quá". Trợ từ đứng sát từ ngữ nó nhấn mạnh.
"Ôi, bầu trời sao mà rộng thế!" — thán từ thường đứng đầu câu, tách bằng dấu phẩy hoặc dấu chấm than, có thể tự làm thành một câu: "Ôi!"
4 ✍️ Viết và nói: ôn cả học kì
Các kiểu bài viết học kì II
| Bài | Kiểu bài | Khung nhớ nhanh |
|---|---|---|
| 6, 8 | Phân tích một tác phẩm (truyện) | Giới thiệu tác phẩm, nêu chủ đề → phân tích nhân vật, cốt truyện, chi tiết, nghệ thuật kể và tác dụng → khẳng định giá trị |
| 7 | Tập làm một bài thơ tự do; đoạn văn cảm nghĩ về một bài thơ tự do | Chọn cảm xúc, hình ảnh chính → ngắt dòng có dụng ý · đoạn văn: cảm xúc chung + hình ảnh, nét nghệ thuật ấn tượng + câu kết |
| 9 | Thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên; văn bản kiến nghị | Tả hiện tượng → nguyên nhân → diễn biến → tác động, giải pháp · kiến nghị: gửi ai, vấn đề gì, đề xuất cụ thể, lời cảm ơn |
| 10 | Giới thiệu một cuốn sách | Thông tin sách (tác giả, năm, thể loại) → nội dung chính → nét đặc sắc → vì sao nên đọc, hợp với ai |
Dạng bài
Dàn ý văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên
- 1 Mở đầu: giới thiệu hiện tượng, nêu câu hỏi "vì sao".
- 2 Tả hiện tượng: nó trông thế nào, xảy ra ở đâu, khi nào.
- 3 Giải thích nguyên nhân và diễn biến theo trình tự, dùng căn cứ khoa học; có thể kèm hình ảnh, sơ đồ.
- 4 Kết: tác động (tốt, xấu) và cách con người ứng phó.
⚠️ Bẫy hay gặp: Chỉ tả hiện tượng thật đẹp mà không giải thích vì sao. Kiểu bài này cần nguyên nhân rõ ràng, có căn cứ khoa học.
Đề: Giải thích hiện tượng mưa đá.
Hướng dẫn giải
Nói và nghe
- ✦Học kì II có: giới thiệu một cuốn sách (Bài 6, Bài 10 "Ngày hội với sách"), thảo luận ý kiến về một vấn đề trong đời sống (Bài 7, Bài 9), trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội (Bài 8). Nói có dàn ý, có ví dụ cụ thể; nghe thì tóm được ý chính của bạn rồi mới phản hồi.
✏️ Luyện tập
Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần cách làm.
Nhận ra kiểu văn bản
- 1Nhận biết
Cốt truyện đa tuyến là cốt truyện thế nào?
- 2Nhận biết
Đặc điểm nào là của thơ tự do?
- 3Thông hiểu
Đúng hay sai?
a)Văn bản nghị luận văn học có thể trích nhiều câu thơ làm bằng chứng.
b)Văn bản thông tin không bao giờ có ý kiến riêng của người viết.
c)Thơ tự do có thể có vần.
d)Truyện có nhiều nhân vật chắc chắn là truyện đa tuyến.
- 4Thông hiểu
Đoạn nào dưới đây viết theo thể THƠ TỰ DO?
- 5Vận dụng
Đoạn sau thuộc kiểu văn bản nào? "Loạt phim tài liệu gồm 8 tập, mỗi tập đưa người xem đến một vùng sinh thái: rừng mưa, đại dương, sa mạc, băng cực. Những thước phim quay chậm cảnh đàn chim di cư thật đáng kinh ngạc. Phim hợp với cả gia đình, nhất là các bạn yêu thiên nhiên."
Đọc từng kiểu văn bản
- 1Nhận biết
Trong "Mắt sói" (Pen-nắc), hai nhân vật nhìn sâu vào mắt nhau là ai?
- 2Thông hiểu
Điều gì ở anh thanh niên trong "Lặng lẽ Sa Pa" khiến ông hoạ sĩ, cô kĩ sư xúc động?
- 3Thông hiểu
Trong "Đồng chí" (Chính Hữu), điều gì là cơ sở đầu tiên của tình đồng chí?
- 4Thông hiểu
Trong "Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam", Xuân Diệu coi bài thơ nào là tiêu biểu nhất trong ba bài thơ thu của Nguyễn Khuyến?
- 5Vận dụng
Vì sao tác giả Lê Anh Tuấn cho rằng miền châu thổ sông Cửu Long nên "chào đón" lũ thay vì chỉ "sống chung"?
Tiếng Việt cả học kì
- 1Nhận biết Chọn các THÁN TỪ.
, ! , , .
- 2Thông hiểu
Trong câu "Cậu ấy đọc những ba cuốn sách trong một tuần", từ "những" là gì và có tác dụng gì?
- 3Thông hiểu
Phần in hoa trong câu "CÓ LẼ, chuyến tàu sẽ đến muộn" là thành phần biệt lập nào?
- 4Thông hiểu
Câu "Thầy Minh – người dạy văn lớp tôi năm lớp 6 – vừa ra sách mới" có phần nằm giữa hai dấu gạch ngang là thành phần gì?
- 5Vận dụng
Câu "Bạn có thể nói nhỏ một chút được không?" (nói trong thư viện) có hình thức và mục đích thế nào?
- 6Vận dụng
Câu nào là câu PHỦ ĐỊNH BÁC BỎ?
Viết và nói
- 1Thông hiểu
Văn bản kiến nghị về một vấn đề đời sống cần có điều gì?
- 2Thông hiểu
Xếp dàn ý bài thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên theo đúng thứ tự.
Thứ tự của em: — bấm lần lượt —
- 3
✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí
Viết đoạn văn khoảng 150–200 chữ giải thích hiện tượng sấm, chớp trong cơn mưa dông.
0 chữ / tối thiểu 130
📄 Luyện văn bản mới · kiểu đề kiểm tra
Văn bản không có trong SGK — đúng như phòng thi. Đọc kĩ một lượt rồi trả lời.
Văn bản 1 · Đêm ba mươi
Đêm ba mươi (truyện ngắn do Học liệu STEAM viết để luyện đọc) Bảy giờ tối ba mươi Tết, chuyến xe khách cuối cùng rời bến. Bác Tư cầm lái đã hai mươi năm, chưa Tết nào được ăn bữa cơm tất niên với vợ con. Bác bật chiếc radio nhỏ, liếc gương chiếu hậu: trên xe chỉ còn bốn hành khách, ai cũng ôm khư khư một túi quà. Cũng giờ ấy, ở một xóm nhỏ cách thành phố hai trăm cây số, bé Mai ngồi trước hiên, hai tay ôm gối. Mẹ đi làm ở khu công nghiệp từ tháng Giêng, hứa Tết sẽ về. Bà nội gọi vào nhà kẻo lạnh, Mai lắc đầu: – Con đợi mẹ. Mẹ bảo mẹ về trước giao thừa mà. Xe qua đèo thì trời đổ mưa. Một chiếc xe tải chết máy nằm chắn nửa đường. Bác Tư dừng lại, khoác áo mưa xuống giúp người tài xế lạ đẩy xe vào lề. Một người phụ nữ trên xe cũng xuống soi đèn điện thoại, áo ướt sũng. Bác gắt: – Cô lên xe đi, kẻo ốm! Chị chỉ cười: – Anh xong sớm thì em về sớm, anh ạ. Đẩy xong xe, bác Tư ướt từ đầu đến chân. Đồng hồ đã chỉ gần mười giờ. Bác cho xe chạy nhanh hơn một chút, nhưng vẫn chậm lại ở từng khúc cua. Người phụ nữ ngồi ghế đầu cứ chốc chốc lại nhìn ra cửa kính, tay mân mê một con búp bê nhỏ buộc nơ đỏ. Ở nhà, ngọn đèn hiên chập chờn. Mai ngủ gục lúc nào không biết. Bà nội đắp cho cháu tấm chăn, rồi ngồi bên cạnh, mắt cứ nhìn ra ngõ. Bà thở dài: – Ôi, con bé này, thương mẹ quá thể! Mười một giờ rưỡi, xe đến ngã ba đầu xóm. Người phụ nữ ướt áo xách túi bước xuống, cúi đầu cảm ơn bác Tư. Bác nhìn theo, thấy chị chạy về phía một ngọn đèn hiên còn sáng. Mai choàng tỉnh vì một bàn tay lạnh ngắt áp lên má, và một con búp bê buộc nơ đỏ đặt vào lòng. – Mẹ về rồi đây! Ngoài trời, pháo hoa ở thị trấn bên kia sông vừa nở những chùm đầu tiên. Trên đường quay xe về bến, bác Tư gọi điện cho vợ: – Năm nay anh lại về muộn. Nhưng mà… vui lắm em ạ.
- 1Nhận biết
Truyện có mấy mạch sự việc? Đó là kiểu cốt truyện gì?
- 2Nhận biết
Vì sao chuyến xe về muộn?
- 3Thông hiểu
Hai mạch truyện gặp nhau ở đâu?
- 4Thông hiểu Chọn THÁN TỪ trong lời bà nội.
, , !
- 5Thông hiểu
Câu nói của bác Tư ở cuối truyện ("Năm nay anh lại về muộn. Nhưng mà… vui lắm em ạ.") cho thấy điều gì?
- 6Vận dụng
Kể theo hai mạch đan xen (chuyến xe – ngôi nhà) có tác dụng gì?
Văn bản 2 · Ba con dốc
Ba con dốc (thơ tự do do Học liệu STEAM viết để luyện đọc) Mỗi sớm em đi qua ba con dốc dốc thứ nhất còn ngủ trong sương dốc thứ hai có tiếng suối gọi tên dốc thứ ba là nơi mặt trời đợi em. Đôi dép nhựa mòn vẹt như hai con thuyền nhỏ chở em qua những mùa mưa qua những ngày bụng đói mà lòng không đói chữ. Cô bảo: mỗi con chữ là một ngọn đèn. Em gom từng ngọn thắp sáng con dốc nhà mình để mai này những em bé sau em đi học không phải mò trong bóng tối.
- 1Nhận biết
Bài thơ viết theo thể nào? Dấu hiệu nào cho biết?
- 2Thông hiểu
Ba dòng "dốc thứ nhất… / dốc thứ hai… / dốc thứ ba…" dùng biện pháp nào là chính?
- 3Thông hiểu
Hình ảnh "Đôi dép nhựa mòn vẹt / như hai con thuyền nhỏ" nói lên điều gì?
- 4Thông hiểu
Mạch cảm xúc của bài thơ đi thế nào qua ba khổ?
- 5Vận dụng
Ngắt riêng dòng "đi học" ở gần cuối bài có tác dụng gì?
- 6
✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí
Viết đoạn văn khoảng 150 chữ ghi lại cảm nghĩ của bạn về bài thơ "Ba con dốc".
0 chữ / tối thiểu 110
Văn bản 3 · Vì sao miền Bắc có những ngày nồm?
Vì sao miền Bắc có những ngày nồm? (văn bản thông tin do Học liệu STEAM viết để luyện đọc) Cuối đông, đầu xuân, nhiều gia đình ở miền Bắc gặp cảnh lạ: nền nhà ướt như vừa lau, tường "đổ mồ hôi", gương mờ hơi nước, quần áo phơi mấy ngày không khô. Người ta gọi đó là những ngày nồm. Vậy nồm do đâu mà có? Nồm xảy ra khi hai điều kiện gặp nhau. Thứ nhất, sau những đợt gió mùa đông bắc lạnh, nền gạch, tường nhà bị lạnh đi và giữ lạnh khá lâu. Thứ hai, khi gió mùa yếu đi, những luồng gió ấm và ẩm từ biển thổi vào đất liền. Không khí lúc này chứa rất nhiều hơi nước. Khi luồng không khí ấm, ẩm ấy chạm vào bề mặt lạnh, nó bị làm lạnh đột ngột. Không khí lạnh không giữ được nhiều hơi nước như không khí ấm, nên phần hơi nước dư ra ngưng tụ thành những giọt nước li ti bám trên nền nhà, mặt tường, cửa kính. Hiện tượng này giống cảnh ta lấy một cốc nước đá ra khỏi tủ lạnh: chỉ một lát, thành cốc đã ướt đẫm. Nồm gây không ít phiền toái. Sàn trơn dễ gây trượt ngã, nhất là với người già và trẻ nhỏ. Đồ gỗ, sách vở, quần áo dễ ẩm mốc; đồ điện tử có thể bị hỏng. Độ ẩm cao cũng là điều kiện để nấm mốc phát triển, ảnh hưởng tới sức khoẻ. Để giảm tác hại, các gia đình nên đóng kín cửa khi trời nồm để không khí ẩm khỏi tràn vào, chỉ mở cửa khi trời hanh khô trở lại; dùng máy hút ẩm hoặc chế độ làm khô của điều hoà nếu có; lau sàn bằng khăn khô; cất sách vở, quần áo trong tủ kín kèm gói hút ẩm. Nồm là một nét rất riêng của thời tiết miền Bắc. Hiểu vì sao có nồm, ta sẽ biết cách ứng phó với nó một cách chủ động.
- 1Nhận biết
Mục đích chính của văn bản là gì?
- 2Thông hiểu
Xếp các mắt xích giải thích hiện tượng nồm theo đúng trình tự.
Thứ tự của em: — bấm lần lượt —
- 3Thông hiểu
Ví dụ "cốc nước đá lấy ra khỏi tủ lạnh" có tác dụng gì?
- 4Thông hiểu
Câu "Vậy nồm do đâu mà có?" ở cuối đoạn 1 được dùng để làm gì?
- 5Vận dụng
Câu "Không khí lạnh không giữ được nhiều hơi nước như không khí ấm" là câu gì?
- 6Vận dụng
Nhà bạn đang có nồm. Việc làm nào đúng với lời khuyên của văn bản?
🎯 Bài này hay ra kiểm tra thế nào?
- •Đề kiểm tra cuối học kì II thường dùng văn bản ngoài SGK cùng thể loại đã học: một truyện (hay hỏi đơn tuyến hay đa tuyến), một bài thơ tự do, một văn bản thông tin hoặc nghị luận văn học. Ba văn bản ở phần "Luyện văn bản mới" mô phỏng đúng tình huống đó.
- •Phần đọc hiểu hay có: nhận ra tuyến truyện, thể thơ, mục đích văn bản; tìm chi tiết; nêu tác dụng của biện pháp tu từ, cách ngắt dòng; gọi tên trợ từ, thán từ, thành phần biệt lập, kiểu câu, câu phủ định.
- •Phần viết hay có một đoạn văn cảm nghĩ về bài thơ hoặc nhân vật trong văn bản đọc, và một bài văn: phân tích một truyện, giải thích một hiện tượng tự nhiên, hoặc bàn về một phẩm chất, thói xấu của con người.