Ngữ văn lớp 6
Chủ điểm 11 · Học kỳ 2

Cuốn sách tôi yêu — dự án đọc

Tự chọn và đọc trọn một cuốn sách, ghi lại điều đáng nhớ, nhận ra lí lẽ và bằng chứng trong bài nghị luận văn học, rồi viết và nói ý kiến về một chuyện ngoài đời mà cuốn sách gợi ra.

Ứng với SGK Kết nối tri thức: Bài 10

⚡ Nhớ nhanh

  • 1Dự án đọc có ba chặng: mỗi ngày một cuốn sách (chọn sách, đọc, giới thiệu) → sáng tạo cùng tác giả (làm sản phẩm hoặc viết bài) → ngày hội với sách (trưng bày, trình bày).
  • 2Pô-xtơ giới thiệu sách: chữ to + hình vẽ trên giấy, có tên sách, tác giả, nhà xuất bản, năm in, tóm tắt ngắn và câu văn bạn thích.
  • 3Nghị luận văn học là bài bàn về một vấn đề văn học (tác giả, tác phẩm, nhân vật…), dùng lí lẽ (nhận xét của người viết) và bằng chứng (lấy từ tác phẩm).
  • 4Khi đọc, ghi ngay: nhân vật bạn thích, câu bạn thích (chép đúng, ghi trang) và điều cuốn sách làm bạn nghĩ tới.
  • 5Viết: bài trình bày ý kiến về một hiện tượng đời sống gợi ra từ sách = tên sách, tác giả + hiện tượng + ý kiến của bạn + lí lẽ, bằng chứng (từ sách và đời thật).
  • 6Nói và nghe: trình bày ý kiến đó trước lớp ở Ngày hội với sách, người nghe ghi lại chỗ muốn hỏi thêm.

🎮 Chơi mà hiểu

Ghi tên sách, tác giả, nhân vật và câu bạn thích, kéo con dấu chủ đề thả lên trang hộ chiếu, bấm "Kiểm tra" rồi "Đóng dấu" — hộ chiếu nằm lại trên máy bạn, xoá được từng trang.

🛂 Hộ chiếu đọc sách · trang 1

0/2 dấu

Kéo một con dấu chủ đề ở khay dưới thả vào trang này (hoặc chạm dấu rồi chạm trang).

Khay con dấu — cuốn sách này hợp chủ đề nào? (tối đa 2)

Ghi trang hộ chiếu, đóng dấu chủ đề, bấm Kiểm tra rồi Đóng dấu để lưu.

Cần tên sách, tác giả và ít nhất một dấu chủ đề mới lưu được.

1 📚 Mỗi ngày một cuốn sách: chọn, đọc, giới thiệu

Cần nhớ

  • ✦Chọn sách theo chủ đề bạn đã học trong năm: bạn bè, gia đình, quê hương, những chuyến đi, người anh hùng, truyện cổ tích, sự khác biệt, Trái Đất… Mỗi chủ đề tìm một cuốn có nội dung gần với nó.
  • ✦Có thể đọc sách văn học (truyện, thơ) hoặc sách khoa học viết cho bạn nhỏ — miễn là bạn đọc trọn cuốn, không chỉ một đoạn.
  • ✦Cả lớp góp sách làm một góc đọc sách nhỏ: mỗi bạn mang một hai cuốn mình muốn rủ bạn cùng đọc, ghi tên người góp để trả lại.
  • ✦Giới thiệu sách bằng pô-xtơ: tờ giấy to, chữ to, có hình vẽ, để bạn khác đi ngang là muốn cầm sách lên đọc.
  • ✦Muốn rủ bạn cùng đọc thì nói được một điều cụ thể: một nhân vật, một chuyện lạ, một câu hay — đừng chỉ nói "hay lắm".

Chủ đề → sách gợi ý

Chủ đềSách gợi ý (tên – tác giả)Đọc để thấy gì
Bạn bè, lớn lên"Dế Mèn phiêu lưu kí" – Tô HoàiMột chú dế kiêu căng gây ra lỗi lớn, rồi lên đường và dần biết sống tử tế
Gia đình, yêu thương"Ra vườn nhặt nắng" – Nguyễn Thế Hoàng LinhNhững bài thơ ngắn, nhìn đời thường bằng mắt trẻ thơ
Khác biệt và gần gũi"Hoàng tử bé" – Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-riCậu bé từ hành tinh khác nhìn thế giới người lớn rất lạ
Quê hương, nẻo đường"Đất rừng phương Nam" – Đoàn GiỏiSông nước, rừng tràm Nam Bộ qua chuyến lưu lạc của một cậu bé
Trái Đất – nhà chung"Chuyện con mèo dạy hải âu bay" – Lu-i Xe-pun-ve-daLời hứa của một chú mèo với chim hải âu bị dầu loang

Dạng bài

Làm pô-xtơ giới thiệu một cuốn sách

  1. 1 Thông tin: chép từ bìa và trang cuối cuốn sách — tên sách, tác giả, nhà xuất bản, năm in (hoặc tái bản).
  2. 2 Tóm tắt thật gọn: sách viết về ai, chuyện gì, có mấy phần — 3 đến 4 câu.
  3. 3 Chọn 1–2 câu văn bạn thích nhất, chép đúng từng chữ, ghi trang.
  4. 4 Trang trí: vẽ bìa, một nhân vật hoặc một cảnh; chữ to, đứng xa vẫn đọc được.

⚠️ Bẫy hay gặp: Viết thông tin xuất bản theo trí nhớ hoặc chép câu "mình thích" mà không mở sách — sai một chữ là pô-xtơ sai. Cầm cuốn sách khi viết.

🦗
Làm mẫu

Lập khung pô-xtơ cho "Dế Mèn phiêu lưu kí" để dán ở góc đọc sách của lớp.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

2 🔎 Nhận ra bài nghị luận văn học

Cần nhớ

  • ✦Nghị luận văn học là bài văn bàn về một chuyện của văn học: một nhà văn, nhà thơ, một tác phẩm, một nhân vật, một thể loại…
  • ✦Bài thường nêu vấn đề ở phần đầu (có khi bằng một câu hỏi), rồi đi tìm câu trả lời ở các đoạn sau.
  • ✦Lí lẽ là nhận xét của chính người viết ("nhân vật này biết sửa sai"). Bằng chứng là chi tiết, câu văn, câu thơ lấy từ tác phẩm để chứng minh nhận xét đó.
  • ✦Câu kết thường quay lại vấn đề ở phần đầu và trả lời gọn nó.
  • ✦Trong SGK, bài viết của Minh Khoa về nhà thơ Lò Ngân Sủn là một ví dụ: mở sách, tìm câu nêu vấn đề, rồi xem các đoạn thơ được dẫn để làm gì.

Tách một đoạn nghị luận văn học (đoạn do site viết)

Câu trong đoạnLà gìVì sao
Dế Mèn không chỉ là chú dế kiêu căng mà còn là nhân vật biết sửa sai.Vấn đề + lí lẽNhận xét của người viết về nhân vật
Sau cái chết của Dế Choắt, Mèn ân hận và tự nhận ra thói hung hăng của mình.Bằng chứngChi tiết lấy từ truyện
Chính nỗi ân hận ấy là bài học đầu tiên giúp Mèn lớn lên.Lí lẽNgười viết giải thích ý nghĩa của chi tiết
Vì thế, ta vừa trách Mèn, vừa thương Mèn.Kết, quay lại vấn đềTrả lời gọn câu hỏi "Dế Mèn là nhân vật thế nào?"
lí lẽ ≠ bằng chứng

Lí lẽ là ý của bạn ("Mèn biết sửa sai"). Bằng chứng là thứ có trong sách mà ai mở ra cũng thấy (Mèn ân hận khi Choắt chết).

nghị luận văn học ≠ tóm tắt

Tóm tắt chỉ kể lại. Nghị luận văn học có một ý kiến và dùng chi tiết trong truyện để bảo vệ ý kiến đó.

3 🛂 Ghi lại khi đọc: hộ chiếu đọc sách

Cần nhớ

  • ✦Mỗi cuốn đọc xong là một trang hộ chiếu: tên sách, tác giả, chủ đề, nhân vật bạn thích, câu bạn thích (kèm số trang).
  • ✦Trong lúc đọc, tự hỏi bốn chuyện: tên sách có ý gì; trang đầu có gì làm mình tò mò; mình đã gặp ai, đến đâu trong sách; đọc xong còn nhớ gì nhất.
  • ✦Ghi thêm một dòng: cuốn sách làm bạn nghĩ tới chuyện gì ngoài đời — đó là hạt giống cho bài viết ở chặng sau.

Một trang hộ chiếu đủ ý

Ô ghiGhi thế nàoVí dụ
Sách – tác giảChép từ bìa sách"Dế Mèn phiêu lưu kí" – Tô Hoài
Chủ đềMột chủ đề gần nhấtBạn bè, lớn lên
Nhân vật thíchTên + một lí do ngắnDế Choắt — yếu ớt mà biết tha thứ, khuyên bạn điều tốt
Câu thíchChép đúng từng chữ + số trang(mở sách của bạn để chép)
Gợi ra chuyện ngoài đờiMột hiện tượng bạn gặp thậtTrêu chọc, bắt nạt bạn yếu hơn ở trường

4 ✍️ Sáng tạo cùng tác giả: viết ý kiến về chuyện đời sách gợi ra

Cần nhớ

  • ✦Sau khi đọc, chọn một cách thể hiện: làm sản phẩm nghệ thuật (vẽ tranh nhân vật, truyện tranh cho chuỗi sự việc, làm thơ, kể tiếp câu chuyện) hoặc viết bài trình bày ý kiến.
  • ✦Hiện tượng đời sống là chuyện có thật, nhiều người gặp: bắt nạt bạn, xả rác ra biển, nghiện điện thoại, giúp người lạ… Sách chỉ là chỗ gợi ra nó.
  • ✦Bài viết phải có: tên sách và tác giả, hiện tượng sách gợi ra, ý kiến của bạn, lí lẽ và bằng chứng (lấy từ sách và từ đời thật).
  • ✦Đọc lại để soát: tên sách, tên tác giả, chi tiết nhân vật có đúng với sách không.

Dạng bài

Dàn ý bài trình bày ý kiến về hiện tượng gợi ra từ sách

  1. 1 Mở bài: tên sách, tác giả; chi tiết nào trong sách làm bạn nghĩ tới hiện tượng; nêu hiện tượng.
  2. 2 Thân bài 1: ý kiến của bạn về hiện tượng (đồng tình hay không, tốt hay xấu).
  3. 3 Thân bài 2: lí lẽ + bằng chứng — kể ngắn chi tiết trong sách, rồi thêm một ví dụ ngoài đời bạn từng thấy.
  4. 4 Kết bài: hiện tượng này quan trọng thế nào, bạn sẽ làm gì; cuốn sách giúp bạn hiểu thêm điều gì.

⚠️ Bẫy hay gặp: Bài viết thành tóm tắt cuốn sách từ đầu đến cuối, chỉ một câu cuối nói tới hiện tượng. Sách chỉ là chỗ mở đầu; phần lớn bài phải bàn về chuyện ngoài đời.

🦗
Làm mẫu

Lập dàn ý: từ "Dế Mèn phiêu lưu kí", bàn về chuyện trêu chọc, bắt nạt bạn yếu hơn.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

5 🎪 Về đích: Ngày hội với sách

Gợi ý các góc trong ngày hội

GócLàm gìChuẩn bị
Trưng bàyBày pô-xtơ, tranh, mô hình, truyện tranh làm từ sáchMỗi sản phẩm kèm thẻ ghi tên sách, tác giả, người làm
Hộ chiếu đọc sáchKhoe hộ chiếu, đếm xem lớp đã đọc đủ các chủ đề chưaChép các trang hộ chiếu ra giấy
Trình bày ý kiếnNói 3–5 phút về một chuyện ngoài đời cuốn sách gợi raDàn ý ngắn, mang theo cuốn sách
Đổi sáchĐổi cuốn đã đọc lấy cuốn của bạnGhi tên vào sổ để trả lại

Dạng bài

Trình bày ý kiến về một vấn đề sách gợi ra

  1. 1 Chọn vấn đề bạn có nhiều điều muốn nói nhất trong các vấn đề cuốn sách gợi ra.
  2. 2 Tìm ý: vấn đề là gì, chi tiết nào trong sách cho thấy nó, bạn đồng tình hay không và vì sao, bạn sẽ làm gì.
  3. 3 Sắp ý: tên sách, tác giả → vấn đề → ý kiến + lí lẽ, bằng chứng → cuốn sách giúp bạn nhìn vấn đề rõ hơn ra sao.
  4. 4 Tập nói một mình hoặc với nhóm; nhờ bạn góp ý chỗ chưa rõ, rồi mới lên trình bày.

⚠️ Bẫy hay gặp: Lên nói mà đọc nguyên bài viết hoặc kể cả cuốn sách. Nói theo dàn ý, nhìn người nghe, chỉ kể chi tiết sách nào cần làm bằng chứng.

🎤
Làm mẫu

Mở đầu bài nói về chuyện bắt nạt bạn, gợi từ "Dế Mèn phiêu lưu kí".

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

Nói và nghe

  • ✦Người nghe ghi lại chỗ muốn hỏi thêm rồi hỏi sau khi bạn nói xong; người nói lắng nghe câu hỏi, trả lời đúng vào vấn đề, có thể mời cả lớp cùng bàn tiếp.

✏️ Luyện tập

Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần cách làm.

📚

Chọn sách và làm pô-xtơ

  1. 1
    Nhận biết

    Pô-xtơ giới thiệu sách là gì?

  2. 2
    Nhận biết

    Thông tin nào nên chép từ bìa và trang cuối sách lên pô-xtơ?

  3. 3
    Thông hiểu

    Lớp chọn chủ đề "Quê hương, những nẻo đường". Cuốn nào hợp nhất để đọc?

  4. 4
    Thông hiểu

    Xếp các bước làm pô-xtơ giới thiệu sách cho hợp lí.

    Thứ tự của em: — bấm lần lượt —

🔎

Nghị luận văn học

  1. 1
    Nhận biết

    Văn bản nghị luận văn học bàn về điều gì?

  2. 2
    Thông hiểu

    Trong nghị luận văn học, bằng chứng thường được lấy từ đâu?

  3. 3
    Thông hiểu

    Đoạn văn: "Dế Choắt là nhân vật đáng thương mà cao thượng. Dù bị Mèn hại, trước khi chết Choắt vẫn khuyên Mèn bỏ thói hung hăng." Câu thứ hai có vai trò gì?

✍️

Viết và nói ý kiến về chuyện sách gợi ra

  1. 1
    Thông hiểu

    Đọc chuyện con mèo hứa nuôi và dạy bay cho chú chim con của một cô hải âu chết vì dầu loang, bạn có thể bàn về hiện tượng đời sống nào?

  2. 2
    Thông hiểu

    Ở Ngày hội với sách, người nghe nên làm gì khi bạn đang trình bày?

  3. 3
    Vận dụng

    Chọn mở bài đáp ứng đủ yêu cầu của bài trình bày ý kiến về hiện tượng gợi ra từ sách.

  4. 4
    Vận dụng

    Xếp các ý thành dàn ý bài viết "Từ Dế Mèn, nghĩ về chuyện bắt nạt bạn".

    Thứ tự của em: — bấm lần lượt —

  5. 5

    ✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí

    Chọn một cuốn sách bạn đã đọc. Viết bài văn ngắn khoảng 150–220 chữ trình bày ý kiến của bạn về một hiện tượng đời sống mà cuốn sách gợi ra.

    0 chữ / tối thiểu 120

📄 Luyện văn bản mới · kiểu đề kiểm tra

Văn bản không có trong SGK — đúng như phòng thi. Đọc kĩ một lượt rồi trả lời.

🌹

Bài giới thiệu "Hoàng tử bé"

Một cậu bé đến từ tiểu tinh cầu (bài giới thiệu sách do Học liệu STEAM viết để luyện đọc) [Hình gợi ý: cậu bé tóc vàng đứng trên một hành tinh nhỏ xíu, cạnh một bông hồng.] Bạn đã bao giờ thấy người lớn chỉ quan tâm tới những con số chưa? Nếu có, bạn sẽ rất thích "Hoàng tử bé" của nhà văn Pháp Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri. Người kể chuyện là một phi công. Máy bay của anh hỏng giữa sa mạc Xa-ha-ra. Ở đó, anh gặp một cậu bé lạ lùng đến từ một tiểu tinh cầu chỉ to hơn ngôi nhà một chút. Trên tinh cầu ấy có một bông hồng mà cậu rất thương nhưng không hiểu được. Cậu rời nhà, đi qua nhiều hành tinh nhỏ, gặp một ông vua, một người thích được khen, một nhà kinh doanh mải đếm sao, một người thắp đèn… Mỗi người một vẻ kì quặc, ai cũng mải mê với việc của mình. Xuống Trái Đất, cậu gặp một con cáo. Cáo dạy cậu rằng muốn thành bạn thì phải dành thời gian cho nhau, và chính điều đó làm một người trở nên đặc biệt với ta. Sách mỏng, câu văn giản dị, lại có những bức tranh màu nước do chính tác giả vẽ. Bạn có thể đọc xong trong một buổi chiều, nhưng sẽ nghĩ về nó rất lâu. Lớn lên đọc lại, bạn sẽ thấy những điều mới. Đọc xong, mình cứ nghĩ mãi về chuyện quanh ta có nhiều người lúc nào cũng vội, ít khi ngồi lại trò chuyện với người thân. Có lẽ cuốn sách đang nhắn chúng ta: hãy dành thời gian cho những người mình thương. Sách có ở kệ văn học nước ngoài của thư viện trường. Bạn nhớ mở trang cuối để chép tên người dịch và nhà xuất bản nhé!

  1. 1
    Nhận biết

    Mục đích chính của văn bản là gì?

  2. 2
    Nhận biết

    Theo bài giới thiệu, người kể chuyện gặp cậu bé ở đâu?

  3. 3
    Thông hiểu

    Câu hỏi mở đầu ("Bạn đã bao giờ thấy người lớn chỉ quan tâm tới những con số chưa?") có tác dụng gì?

  4. 4
    Thông hiểu

    Dòng "[Hình gợi ý: …]" cho thấy bài này hợp để làm gì?

  5. 5
    Thông hiểu

    Đoạn thứ năm (bắt đầu "Đọc xong, mình cứ nghĩ mãi…") nêu lên điều gì?

  6. 6
    Vận dụng

    So với một pô-xtơ giới thiệu sách đầy đủ, bài này còn thiếu gì rõ nhất?

  7. 7

    ✍️ Viết · tự soát theo tiêu chí

    Bài giới thiệu cho rằng cuốn sách nhắn ta hãy dành thời gian cho người mình thương. Viết đoạn văn khoảng 120 chữ nêu ý kiến của bạn về chuyện này, có một ví dụ từ cuộc sống của bạn.

    0 chữ / tối thiểu 90

🎯 Bài này hay ra kiểm tra thế nào?

  • •Đề kiểm tra thường dùng văn bản ngoài SGK; với bài này hay gặp bài giới thiệu sách hoặc đoạn nghị luận văn học ngắn bàn về một nhân vật, một tác phẩm.
  • •Câu đọc hiểu hay có: xác định mục đích văn bản, tìm thông tin chính (tên sách, tác giả, nội dung), phân biệt lí lẽ với bằng chứng, nêu hiện tượng đời sống văn bản gợi ra.
  • •Phần viết hay có đề trình bày ý kiến về một hiện tượng đời sống — cuốn sách bạn đã đọc kĩ và hộ chiếu đọc sách là kho bằng chứng.
Có đề cô giao? Tải lên để làm thử
Chủ điểm tiếp theo
12. Ôn tập học kì II