Bài 51: Các đơn vị đo thời gian
Nhớ bảng đơn vị đo thời gian (thế kỉ, năm, tháng, tuần lễ, ngày, giờ, phút, giây), số ngày của các tháng, năm nhuận và xác định thế kỉ; đổi đơn vị lớn ra bé, bé ra lớn; đổi số đo dạng số thập phân, phân số (1,5 giờ = 90 phút, 3/4 giờ = 45 phút).
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 🗓️ Bảng đơn vị đo thời gian
Bảng đơn vị đo thời gian
| Đơn vị | Bằng | Ghi chú |
|---|---|---|
| 1 thế kỉ | 100 năm | Từ năm 2001 đến hết năm 2100 là một thế kỉ |
| 1 năm | 12 tháng | 365 ngày (năm nhuận: 366 ngày) |
| 1 tuần lễ | 7 ngày | Từ thứ Hai đến Chủ nhật |
| 1 ngày | 24 giờ | Một vòng sáng – tối |
| 1 giờ | 60 phút | Kim phút quay một vòng |
| 1 phút | 60 giây | Kim giây quay một vòng |
Kiến thức cần nhớ
- ✦Thứ tự từ bé đến lớn: giây < phút < giờ < ngày < tuần lễ < tháng < năm < thế kỉ.
- ✦Hai số 60 (giờ – phút, phút – giây) và số 24 (ngày – giờ) không giống nhau, khác hẳn số 10, 100, 1 000 ở các bảng đơn vị khác.
- ✦Đơn vị lớn gồm bao nhiêu đơn vị bé liền sau thì nhân để đổi ra đơn vị bé, chia để đổi ngược lại.
Một học kì của trường em kéo dài 18 tuần lễ. Học kì đó có bao nhiêu ngày?
Hướng dẫn giải
2 🎂 Năm, tháng, năm nhuận và thế kỉ
Kiến thức cần nhớ
- ✦Tháng 31 ngày: tháng Một, Ba, Năm, Bảy, Tám, Mười, Mười hai. Tháng 30 ngày: tháng Tư, Sáu, Chín, Mười một.
- ✦Tháng Hai có 28 ngày, riêng năm nhuận thì có 29 ngày (cả năm nhuận 366 ngày).
- ✦Cứ 4 năm lại có 1 năm nhuận: năm nhuận là năm chia hết cho 4 (2024, 2028, 2032…).
- ✦Thế kỉ I là từ năm 1 đến năm 100; thế kỉ XX là từ năm 1901 đến năm 2000; thế kỉ XXI là từ năm 2001 đến năm 2100.
Tháng Hai năm 2028 có bao nhiêu ngày?
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Xác định một năm thuộc thế kỉ nào
- 1 Chia số năm cho 100.
- 2 Còn dư (năm không tròn trăm) thì lấy thương cộng 1; chia hết (năm tròn trăm) thì lấy đúng thương.
- 3 Viết số thế kỉ (số La Mã hoặc số thường).
⚠️ Bẫy hay gặp: Lấy luôn thương và ghi thế kỉ XVIII (quên cộng 1), hoặc xếp năm tròn trăm như 1900 vào thế kỉ XX. Tự kiểm: thế kỉ XIX chạy từ năm 1801 đến năm 1900, nên 1886 nằm trong đó, còn năm 1900 vẫn là thế kỉ XIX.
Nhà thờ lớn trên phố Nhà Chung ở Hà Nội khánh thành năm 1886. Năm đó thuộc thế kỉ nào?
Hướng dẫn giải
3 ⬇️ Đổi đơn vị lớn ra đơn vị bé
Kiến thức cần nhớ
- ✦Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé thì nhân với số đơn vị bé trong một đơn vị lớn.
- ✦1 ngày = 24 giờ nên 4 ngày = 4 × 24 = 96 giờ; 1 phút = 60 giây nên 2 phút = 2 × 60 = 120 giây.
- ✦Số đo có hai đơn vị (3 giờ 20 phút): đổi đơn vị lớn, rồi cộng thêm phần đơn vị bé đã có.
Dạng bài
Đổi số đo có hai đơn vị ra đơn vị bé
- 1 Đổi phần đơn vị lớn ra đơn vị bé bằng phép nhân.
- 2 Cộng thêm phần đơn vị bé có sẵn.
- 3 Viết kết quả kèm đơn vị bé.
⚠️ Bẫy hay gặp: Ghi 3 giờ 20 phút = 320 phút (ghép số 3 và 20) hoặc nhân với 100 thay vì 60. Tự kiểm: 3 giờ = 180 phút, nên kết quả phải lớn hơn 180 một chút, không thể tới 320.
Một chương trình ca nhạc dài 3 giờ 20 phút. Đổi thời gian đó ra phút.
Hướng dẫn giải
Kì cắm trại của lớp kéo dài 2 ngày 5 giờ. Đổi ra giờ.
Hướng dẫn giải
4 ⬆️ Đổi đơn vị bé ra đơn vị lớn
Kiến thức cần nhớ
- ✦Đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn thì chia cho số đơn vị bé trong một đơn vị lớn.
- ✦Thương là số đơn vị lớn, số dư là số đơn vị bé còn lại: 70 : 60 = 1 (dư 10) ⇒ 70 phút = 1 giờ 10 phút.
- ✦Số dư luôn bé hơn số chia: dư phút thì phải bé hơn 60.
Dạng bài
Đổi số đo bé thành số đo có hai đơn vị
- 1 Chia số đo cho số đơn vị bé trong một đơn vị lớn (60 hoặc 24).
- 2 Thương là phần đơn vị lớn, số dư là phần đơn vị bé.
- 3 Viết thành số đo có hai đơn vị.
⚠️ Bẫy hay gặp: Chia cho 100 như đổi mét ra ki-lô-mét rồi ghi 4 phút, hoặc ghi 6 phút 4 giây (đọc nhầm số dư). Tự kiểm: 6 phút 40 giây = 6 × 60 + 40 = 400 giây thì đúng.
Một vận động viên chạy hết 400 giây. Đổi thời gian đó ra phút và giây.
Hướng dẫn giải
Một bộ phim hoạt hình dài 125 phút. Phim dài bao nhiêu giờ và phút?
Hướng dẫn giải
5 ⏱️ Số đo dạng số thập phân và phân số
Phút ra phần giờ: kéo kim phút
Kéo chấm xanh của kim phút (hít mỗi 5 phút) và nhìn cung vàng: nó là phần của một giờ. Kéo thanh "Giờ" để có số giờ trọn.
15 phút = 1560 giờ = 14 giờ = 0,25 giờ
Cung tô vàng là 15 phút = 0,25 giờ; ngược lại 0,25 × 60 = 15 phút.
Điều cần nhớ
- ✦1 giờ = 60 phút nên 12 giờ = 30 phút, 14 giờ = 15 phút, 34 giờ = 45 phút.
- ✦Đổi phút ra giờ: lập phân số có mẫu 60 rồi rút gọn: 45 phút = 4560 giờ = 34 giờ = 0,75 giờ.
- ✦Có số giờ trọn thì viết thêm vào trước: 2 giờ 45 phút = 2 34 giờ = 2,75 giờ. Phân số như 13 giờ không viết gọn được thành số thập phân.
- ✦Đổi ngược: phần thập phân của giờ nhân với 60: 1,5 giờ = 1 giờ + 0,5 × 60 = 90 phút; số thập phân không viết kiểu giờ – phút ("1,5 giờ" không phải "1 giờ 5 phút").
Dạng bài
Đổi số đo thập phân (hoặc phân số) ra đơn vị bé
- 1 Giữ nguyên số đo, nhân với số đơn vị bé trong một đơn vị lớn (60 phút, 60 giây, 24 giờ).
- 2 Với phân số: nhân tử số rồi chia cho mẫu số (hoặc chia trước, nhân sau).
- 3 Viết kết quả kèm đơn vị bé.
⚠️ Bẫy hay gặp: Ghi 2,25 giờ = 2 giờ 25 phút (đọc dấu phẩy thành "giờ", rồi đọc 25 thành phút). Tự kiểm: 0,25 giờ chỉ là một phần tư giờ = 15 phút, không thể là 25 phút.
Xe buýt đi từ bến xe về trung tâm hết 2,25 giờ. Đổi thời gian đó ra phút.
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Đổi số đo bé ra đơn vị lớn dạng phân số, số thập phân
- 1 Viết số đo thành phân số: số đo bé trên số đơn vị bé trong một đơn vị lớn (phút trên 60).
- 2 Rút gọn phân số.
- 3 Cần số thập phân thì chia tử cho mẫu (hoặc đưa về mẫu 10, 100).
⚠️ Bẫy hay gặp: Ghi 18 phút = 0,18 giờ (nghĩ 1 giờ có 100 phút). Tự kiểm: 0,18 × 60 = 10,8 phút, không phải 18 phút.
Bạn Chi đọc truyện hết 18 phút. Viết thời gian đó theo đơn vị giờ dưới dạng phân số và số thập phân.
Hướng dẫn giải
Hà tập đàn 34 giờ mỗi ngày, mỗi tuần tập 5 ngày. Mỗi tuần Hà tập đàn bao nhiêu phút?
Hướng dẫn giải