Bài 38: Thực hành và trải nghiệm sử dụng máy tính cầm tay
Dùng máy tính cầm tay để tính tiền chợ và tiền thối, tính tiền giảm giá, đổi điểm số và khoản chi tiêu ra tỉ số phần trăm; ước lượng trước rồi bấm máy để kiểm; phát hiện và sửa bấm nhầm.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 🛒 Tính tiền chợ
Máy tính đi chợ
Bấm ▶️ 6 × 8 500 để xem máy hiện từng bước, rồi tự gõ giá tiền; gõ nhầm thì bấm CE.
Gõ số, chọn phép tính, gõ số tiếp theo rồi bấm = (muốn số thập phân thì bấm phím chấm).
Điều cần nhớ
- ✦ON/C: bật máy; bấm khi đang dùng thì xoá hết, bắt đầu phép tính mới.
- ✦CE: xoá riêng số đang gõ khi gõ nhầm một số.
- ✦+ − × ÷: chọn phép tính; = cho kết quả.
- ✦Phím . là dấu thập phân: máy ghi dấu chấm, vở ghi dấu phẩy (số như 2,5 kg).
Dạng bài
Tính tiền nhiều món và tiền thối
- 1 Với mỗi món, bấm số lượng × giá rồi =, ghi kết quả ra giấy.
- 2 Cộng các khoản đã ghi để được tổng tiền.
- 3 Lấy tiền đưa − tổng tiền để được tiền thối.
⚠️ Bẫy hay gặp: Bấm một mạch 6 × 8 500 + 4 × 12 500 =. Nhiều máy tính từ trái sang phải, không nhân trước cộng sau: máy cộng 51 000 + 4 trước rồi mới nhân 12 500, ra một số khổng lồ. Mẹo: mỗi lần bấm một khoản, ghi kết quả rồi mới cộng.
Em đi siêu thị mua 6 hộp sữa giá 8 500 đồng một hộp và 4 gói bánh giá 12 500 đồng một gói, đưa cô thu ngân 200 000 đồng. Cô phải thối lại bao nhiêu tiền?
Hướng dẫn giải
Lớp 5A mua 32 quyển truyện tặng thư viện, mỗi quyển 45 000 đồng. 36 bạn góp đều tiền. Mỗi bạn góp bao nhiêu?
Hướng dẫn giải
2 🏷️ Giảm giá, khuyến mại
Tính giảm giá bằng máy
- ✦Giảm giá 20% nghĩa là bớt 20100 giá gốc, em chỉ trả 80% giá gốc vì 100% − 20% = 80%.
- ✦Tiền giảm bằng giá gốc × số phần trăm : 100. Bấm máy: giá gốc × số phần trăm ÷ 100 rồi =.
- ✦Nhiều máy có phím %: bấm giá gốc × số phần trăm rồi % thì màn hình hiện luôn tiền giảm. Mỗi hãng một kiểu, nên em thử trước bằng phép đã biết đáp án (200 × 10 % phải ra 20).
Dạng bài
Tính tiền phải trả sau giảm giá
- 1 Tính tiền giảm = giá gốc × số phần trăm : 100, ghi kết quả.
- 2 Tính tiền phải trả = giá gốc − tiền giảm.
- 3 Soát: tiền phải trả phải bé hơn giá gốc và bằng đúng phần trăm còn lại (giảm 20% thì còn 80%).
⚠️ Bẫy hay gặp: Ghi luôn 63 000 đồng là giá phải trả. Đó mới là số tiền được giảm, chưa phải số tiền trả. Mẹo: giảm 15% thì giá mới còn nhiều hơn một nửa giá gốc, 63 000 so với 420 000 thì quá bé.
Đôi giày thể thao giá 420 000 đồng, cửa hàng giảm 15%. Em phải trả bao nhiêu tiền?
Hướng dẫn giải
Tiệm bánh giảm 10% cho khách mua trên 10 cái. Cô Lan mua 12 cái bánh, mỗi cái 25 000 đồng. Cô phải trả bao nhiêu?
Hướng dẫn giải
3 📊 Điểm số, chi tiêu ra phần trăm
Đổi sang phần trăm bằng máy
- ✦Tỉ số phần trăm của a và b: lấy a : b (ra số thập phân) rồi × 100, viết thêm %.
- ✦Trên máy: bấm a ÷ b = được số thập phân (ví dụ 0,75), nhân 100 được 75, viết 75%. Có máy bấm a ÷ b % là hiện ngay 75.
- ✦a là phần, b là cả: phần chia cho cả. Phần nhỏ hơn cả thì tỉ số phần trăm nhỏ hơn 100%.
Bấm một lần ra ngay
| Tình huống | Bấm máy | Tỉ số phần trăm |
|---|---|---|
| Đúng 18 trong 20 câu | 18 : 20 = 0,9 | 90% |
| Đúng 21 trong 25 câu | 21 : 25 = 0,84 | 84% |
| Đúng 9 trong 40 câu | 9 : 40 = 0,225 | 22,5% |
Dạng bài
Đổi điểm số, khoản chi ra phần trăm
- 1 Xác định phần (a) và cả (b) theo câu hỏi "so với cái gì".
- 2 Bấm a ÷ b = và ghi số thập phân hiện ra.
- 3 Nhân 100 rồi viết thêm dấu %.
⚠️ Bẫy hay gặp: Bấm ngược 48 ÷ 36 ra 1,3333333 rồi ghi 133% (làm đúng nhiều hơn cả bài!). Mẹo: phần nhỏ hơn cả thì kết quả phải dưới 100%; thấy trên 100% là lộn thứ tự.
Bài kiểm tra Toán có 48 câu, bạn Minh làm đúng 36 câu. Minh làm đúng bao nhiêu phần trăm số câu?
Hướng dẫn giải
Tháng này nhà An thu nhập 6 000 000 đồng, tiền điện nước hết 450 000 đồng. Tiền điện nước chiếm bao nhiêu phần trăm thu nhập?
Hướng dẫn giải
4 🎯 Ước lượng rồi kiểm
Nhẩm bằng số tròn trước
| Phép tính | Nhẩm bằng số tròn | Máy phải ra gần |
|---|---|---|
| 49 × 21 | 50 × 20 = 1 000 | gần 1 000 (máy ra 1 029) |
| 3 980 + 6 120 | 4 000 + 6 000 = 10 000 | gần 10 000 (máy ra 10 100) |
| 4 810 : 5 | 5 000 : 5 = 1 000 | gần 1 000 (máy ra 962) |
Dạng bài
Ước lượng trước, bấm máy sau
- 1 Làm tròn từng số về số tròn chục, trăm hay nghìn gần nhất rồi nhẩm ra kết quả ước lượng.
- 2 Bấm máy ra kết quả chính xác.
- 3 So hai kết quả: gần nhau thì tin máy; lệch xa (gấp 10 lần, hay một nửa) thì bấm lại.
⚠️ Bẫy hay gặp: Bấm thiếu một chữ số 0: 19 × 1 180 = 22 420, máy hiện 22 420. Nếu không ước lượng, em dễ ghi luôn 22 420 đồng. Nhưng ước lượng là 240 000, kém 10 lần ⇒ chắc chắn bấm nhầm. Mẹo: kết quả lệch gấp 10, 100 lần là dấu hiệu thiếu, thừa chữ số 0.
Em mua 19 quyển vở, mỗi quyển 11 800 đồng. Hãy ước lượng rồi bấm máy tìm số tiền phải trả.
Hướng dẫn giải
Hoá đơn tiền chợ có ba khoản 48 500 đồng, 71 200 đồng và 29 800 đồng. Ước lượng rồi bấm máy tìm tổng.
Hướng dẫn giải
5 🔍 Phát hiện bấm nhầm
Các lỗi bấm thường gặp
| Lỗi | Dấu hiệu | Cách chữa |
|---|---|---|
| Thiếu hay thừa chữ số 0 | Kết quả lệch gấp 10, 100 lần | Bấm lại, đếm số 0 khi gõ |
| Quên dấu thập phân . | Số kg, số m bị to gấp 10 lần | Bấm lại, gõ . đúng chỗ |
| Nhầm phép tính (× thay ÷) | Phần chia ra lại to hơn cả | Đọc lại đề, bấm lại |
| Gõ sai một số | Màn hình khác số định gõ | CE xoá số đó, ON/C xoá hết |
Dạng bài
Soát lỗi sau khi bấm
- 1 Nhìn màn hình đúng số vừa gõ chưa; gõ nhầm thì bấm CE (xoá số đang gõ) hay ON/C (xoá hết).
- 2 So với ước lượng: kết quả có hợp lí không (phần chia ra phải bé hơn cả).
- 3 Kiểm bằng phép ngược: nhân thì chia lại, cộng thì trừ lại, phải về số ban đầu.
⚠️ Bẫy hay gặp: Tin máy tuyệt đối: máy luôn tính đúng nhưng em có thể gõ sai. Ví dụ mua 2,5 kg thịt giá 140 000 đồng một kg, em quên dấu thập phân và bấm 25 × 140 000 = 3 500 000, to gấp 10 lần số đúng. Mẹo: 2,5 kg gần 3 kg, 3 × 140 000 chỉ cỡ 420 000, nên số đúng phải là hàng trăm nghìn.
Em tính tiền 36 quyển vở giá 25 000 đồng một quyển, máy hiện 90 000. Kết quả đó có đúng không?
Hướng dẫn giải
Cô giáo chia đều 7 800 000 đồng tiền học bổng cho 12 bạn. Bạn An bấm nhầm phép nhân, máy hiện 93 600 000. Em phát hiện lỗi và tìm số tiền mỗi bạn nhận.
Hướng dẫn giải