Bài 47: Đọc hiểu văn bản (7): quê hương trong tôi
Đọc bài tả cảnh quê, văn bản thông tin về một địa danh, thơ về quê: tìm ý chính từng đoạn, chi tiết, số liệu, hình ảnh so sánh, nhân hoá; nhận ra trạng ngữ, dấu ngoặc kép, dấu ngoặc đơn trong bài.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 🧭 Cách đọc bài về quê hương
Kể bằng cảm xúc: thấy gì, nghe gì, yêu điều gì. Hay có so sánh, nhân hoá.
Cho biết sự thật: ở đâu, to nhỏ ra sao, bao nhiêu. Có số liệu, tên riêng, chú thích.
Dạng bài
Ba bước đọc
- 1 Đọc nhan đề và câu hỏi để biết mình đi tìm gì.
- 2 Đọc từng đoạn, gạch chi tiết, số liệu, tên riêng.
- 3 Đọc lại đoạn có câu trả lời rồi mới chọn đáp án.
⚠️ Bẫy hay gặp: Bài thông tin thì số liệu phải đúng từng chữ như trong bài.
2 📌 Tìm ý chính từng đoạn
Dạng bài
Tìm ý chính của đoạn
- 1 Đọc cả đoạn, hỏi: đoạn nói về ai, cái gì?
- 2 Xem câu đầu hoặc câu cuối: thường nêu điều chính của đoạn.
- 3 Chọn ý bao trùm các câu, bỏ ý chỉ là một chi tiết nhỏ.
⚠️ Bẫy hay gặp: Chi tiết (sương, tiếng gà) không phải ý chính. Ý chính gói các chi tiết lại.
Đoạn: "Sáng sớm, sương đọng trắng trên ruộng. Tiếng gà gáy vang đầu ngõ. Cả xóm thức dậy." Ý chính?
Hướng dẫn giải
3 🎨 So sánh và nhân hoá trong bài
Bấm vào từng nhãn để soi
Sương trắng như một tấm màn mỏng phủ trên ruộng.
Hàng phượng bên đê vươn tay đón nắng.
Cánh diều như chiếc lá khổng lồ, mặt trời thức dậy sau rặng tre.
So sánh: đặt hai sự vật cạnh nhau (thường có "như"). Nhân hoá: tả cây, vật bằng từ vốn dùng cho người (vươn tay, thức dậy). Cả hai làm cảnh gần gũi, sinh động.
4 📊 Văn bản thông tin về địa danh
Bài thông tin hay có gì?
| Thứ cần tìm | Cách làm |
|---|---|
| Số liệu (năm, diện tích, số lượng) | Gạch ngay khi gặp, đọc đúng số |
| Tên riêng (địa danh, tổ chức) | Viết hoa; không nhầm giữa các tên |
| Phần trong ( ) | Chú thích thêm: tên gọi khác, giải thích |
5 🔎 Dấu câu và trạng ngữ trong bài
Đánh dấu tên tác phẩm (bài hát, bài thơ, truyện, báo), lời trích dẫn, lời đối thoại.
Đánh dấu phần chú thích: tên gọi khác, giải thích một địa danh.
Năm loại trạng ngữ đã học
| Loại | Hỏi | Ví dụ |
|---|---|---|
| Thời gian | khi nào? | Buổi chiều, … |
| Nơi chốn | ở đâu? | Trên bãi cỏ, … |
| Nguyên nhân | vì sao? | Nhờ mưa, … |
| Mục đích | để làm gì? | Để giữ sạch bãi biển, … |
| Phương tiện | bằng gì? | Bằng đôi tay, … |
6 ⚠️ Bẫy hay gặp
Ba cái bẫy
| Bẫy | Trông thế nào | Cách tránh |
|---|---|---|
| Chọn chi tiết thay ý chính | Đáp án đúng nhưng chỉ nói một câu của đoạn | Hỏi: ý này có bao trùm cả đoạn không? |
| Nhầm số liệu | Chọn "gần 200" thay vì "gần 2 000" | Quay lại bài, đọc đúng số |
| Nhầm hai loại dấu | Ngoặc kép (tên bài hát) lẫn ngoặc đơn (chú thích) | Hỏi: dấu bao tên hay bao lời giải thích? |