Bài 44: Dấu ngoặc kép
Nhận ra ba công dụng của dấu ngoặc kép: trích dẫn trực tiếp, ghi lời đối thoại, đánh dấu tên tác phẩm và tài liệu; đặt dấu đúng trong câu và đoạn văn.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 👋 Một dấu, ba việc
Bấm vào từng nhãn để soi
Bà viết trong thư: “Bà nhớ cháu nhiều lắm.”
Bin hỏi: “Cậu đi đâu thế?” Lan đáp: “Mình đến thư viện.”
Tối nay, Bin đọc truyện “Cây khế” và hát bài “Em yêu trường em”.
Cùng là dấu ngoặc kép (gồm dấu mở “ và dấu đóng ”) nhưng mỗi chỗ nó làm một việc. Em hãy đọc kĩ phần nằm trong dấu để đoán.
2 📜 Trích dẫn trực tiếp
Chép NGUYÊN VĂN thì đặt trong ngoặc kép
- ✦Khi em chép y nguyên một câu của người khác (trong thư, trên bảng, trong sách, báo), phần chép đặt trong dấu ngoặc kép. Đó là trích dẫn trực tiếp.
- ✦Phần trong ngoặc kép giữ nguyên từng chữ. Trước nó thường có dấu hai chấm: Cô viết lên bảng: “…”.
Dấu ngoặc kép trong câu này để làm gì? Bà viết trong thư: “Bà nhớ cháu nhiều lắm.”
Hướng dẫn giải
3 💬 Ghi lời đối thoại
Lời hai người nói chuyện cũng đặt trong ngoặc kép
- ✦Khi kể lại cuộc nói chuyện, mỗi lời của nhân vật có thể đặt trong dấu ngoặc kép, viết liền trong cùng dòng với lời dẫn.
- ✦Dấu gạch ngang ở đầu dòng (em học ở lớp 3 và bài 22) cũng ghi lời nói. Hai cách đều đúng, nhưng đừng trộn lẫn trong một đoạn.
Ghi lời đối thoại: Bin hỏi: “Cậu đi đâu thế?” Lan đáp: “Mình đến thư viện.”
Hướng dẫn giải
4 📚 Tên tác phẩm, tài liệu
Tên truyện, bài thơ, bài hát, báo, tạp chí
- ✦Tên tác phẩm (truyện, bài thơ, bài hát…) và tên tài liệu (báo, tạp chí…) đặt trong dấu ngoặc kép để người đọc biết đó là một cái tên.
- ✦Chữ trước tên (truyện, bài thơ, báo…) không nằm trong dấu.
Ví dụ
| Loại | Cách viết |
|---|---|
| Truyện | Bin đọc truyện “Cây khế”. |
| Bài thơ | Lan đọc bài thơ “Hạt gạo làng ta” trước lớp. |
| Bài hát | Cả lớp hát bài “Em yêu trường em”. |
| Báo, tạp chí | Bố mua báo “Nhi Đồng” và tạp chí “Toán Tuổi thơ”. |
5 🔍 Mẹo phân biệt ba công dụng
Dạng bài
Đoán công dụng của dấu ngoặc kép
- 1 Đọc phần nằm trong dấu.
- 2 Là tên một truyện, bài thơ, bài hát, báo, tạp chí? ⇒ tên tác phẩm, tài liệu.
- 3 Là lời hai người nói qua lại? ⇒ lời đối thoại. Là câu chép y nguyên từ thư, bảng, sách? ⇒ trích dẫn trực tiếp.
⚠️ Bẫy hay gặp: Dấu ngoặc kép luôn có hai dấu: mở “ và đóng ”. Quên dấu đóng thì người đọc không biết lời nói hay tên kết thúc ở đâu. Không đặt một từ bất kì vào ngoặc kép chỉ vì muốn nó nổi bật.
Phân loại: Cô giáo viết lên bảng: “Hôm nay lớp mình trồng cây.”
Hướng dẫn giải