Bài 42: Trạng ngữ chỉ phương tiện
Nhận ra trạng ngữ chỉ phương tiện (trả lời "bằng gì, với cái gì", mở đầu bằng "bằng", "với"); phân biệt đủ năm loại trạng ngữ và đặt câu có trạng ngữ đúng dấu phẩy.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 👋 Năm cách bổ sung thông tin cho câu
Bấm vào từng nhãn để soi
Sáng nay, Bin dắt Vàng đi dạo.
Ở góc vườn, Vàng đào một cái hố nhỏ.
Vì trời mưa, Bin ở nhà đọc truyện.
Để kịp giờ học, Bin dậy từ sớm.
Bằng đôi chân nhanh nhẹn, Vàng chạy theo Bin.
Phần tô màu đứng đầu câu, sau nó có dấu phẩy: đó là trạng ngữ. Mỗi trạng ngữ cho biết thêm một điều khác nhau. Bài này em học loại thứ năm: phương tiện.
2 🛠️ Trạng ngữ chỉ phương tiện
Nhớ một câu: cho biết việc được làm BẰNG GÌ
- ✦Trạng ngữ chỉ phương tiện cho biết hoạt động trong câu được làm bằng cái gì, với cái gì. Em hỏi: bằng gì?, bằng cái gì?, với cái gì?
- ✦Phương tiện có thể là đồ dùng (chiếc kéo, cái xẻng) hoặc bộ phận cơ thể (đôi cánh, cái mỏ, đôi tay). Trạng ngữ thường mở đầu bằng bằng hoặc với.
Tìm trạng ngữ: Bằng đôi cánh nhỏ, chú chim bay qua sông.
Hướng dẫn giải
Ví dụ trạng ngữ chỉ phương tiện
| Câu | Hỏi | Phương tiện |
|---|---|---|
| Bằng chiếc kéo, mẹ cắt tấm vải. | Mẹ cắt vải bằng gì? | chiếc kéo |
| Với bàn tay khéo léo, bà đan chiếc mũ len. | Bà đan mũ với cái gì? | bàn tay khéo léo |
| Bằng cái mỏ nhọn, chim gõ kiến tìm sâu. | Chim tìm sâu bằng gì? | cái mỏ nhọn |
3 🖐️ Ôn năm loại trạng ngữ
Năm loại trạng ngữ em đã học
| Loại | Trả lời | Hay mở đầu bằng | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| Thời gian | khi nào? bao giờ? | (không cố định) | Chiều qua, Bin đá bóng. |
| Nơi chốn | ở đâu? chỗ nào? | ở, trên, dưới… | Dưới gốc cây, Vàng nằm ngủ. |
| Nguyên nhân | vì sao? nhờ đâu? | vì, nhờ, do | Vì trời rét, Bin mặc áo ấm. |
| Mục đích | để làm gì? | để, nhằm | Để kịp giờ học, Bin dậy sớm. |
| Phương tiện | bằng gì? với cái gì? | bằng, với | Bằng chiếc xẻng nhỏ, Bin xúc cát. |
Điều chung của mọi trạng ngữ
- ✦Trạng ngữ là thành phần phụ, thường đứng đầu câu, và ngăn với chủ ngữ, vị ngữ bằng dấu phẩy.
- ✦Bỏ trạng ngữ đi, câu vẫn còn chủ ngữ và vị ngữ nên vẫn đủ ý chính.
4 🔍 Mẹo tìm và gọi tên trạng ngữ
Dạng bài
Tìm trạng ngữ rồi cho biết nó thuộc loại nào
- 1 Nhìn đầu câu: phần nào đứng trước dấu phẩy đầu tiên?
- 2 Hỏi thử: khi nào? ở đâu? vì sao? để làm gì? bằng gì? Câu hỏi nào trả lời được thì ra loại ấy.
- 3 Nhìn từ mở đầu: bằng, với ⇒ phương tiện; vì, nhờ ⇒ nguyên nhân; để ⇒ mục đích.
⚠️ Bẫy hay gặp: Có thể có hai câu hỏi cùng nghe hợp. Hãy dựa vào ý của câu: "Vì trời mưa" nói lí do, còn "Bằng chiếc ô" nói dụng cụ.
Tìm trạng ngữ: Với chiếc muỗng gỗ, mẹ khuấy nồi cháo.
Hướng dẫn giải
5 ⚠️ Bẫy hay gặp
Hai chỗ em hay sai
- ✦Hay quên dấu phẩy sau trạng ngữ: Bằng chiếc kéo, mẹ cắt vải. chứ không viết "Bằng chiếc kéo mẹ cắt vải".
- ✦Từ bằng cũng có thể nằm trong câu mà không mở đầu trạng ngữ, ví dụ Bin cao bằng Lan. Phải xem nó có đứng đầu câu, có dấu phẩy và có trả lời "bằng gì?" không.