Bài 37: Đọc hiểu truyện và thơ (6): uống nước nhớ nguồn
Đọc truyện, thơ về người có công và truyền thống biết ơn: tìm nhân vật, chi tiết, ý nghĩa; nêu bài học; tìm chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ (thời gian, nơi chốn) trong câu của bài.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 🧭 Cách đọc truyện về người có công
Dạng bài
Ba bước đọc
- 1 Đọc câu hỏi trước, rồi đọc cả bài: nhân vật là ai, đã làm việc gì cho mọi người, cho đất nước.
- 2 Gạch việc làm, lời nói cho thấy lòng yêu nước hay lòng biết ơn.
- 3 Đọc lại đoạn có câu trả lời, trả lời bằng chi tiết trong bài.
⚠️ Bẫy hay gặp: Đừng trả lời theo điều em đoán. Câu nào cũng phải có chi tiết trong bài làm bằng chứng.
Bài viết: "Mỗi dịp 27 tháng 7, bà Tư lại ra nghĩa trang, lau từng tấm bia và thắp hương cho các chú bộ đội." Hỏi: Chi tiết nào cho thấy bà Tư nhớ ơn liệt sĩ?
Hướng dẫn giải
2 🏯 Người có công và lòng biết ơn
Từ việc làm đến phẩm chất
| Nhân vật làm gì | Cho thấy điều gì |
|---|---|
| Xin được đánh giặc dù còn nhỏ | Yêu nước, dũng cảm |
| Lau bia, thắp hương mỗi năm | Biết ơn người đã hi sinh |
| Nuôi giấu bộ đội trong nhà | Thương người, gan dạ |
Uống nước nhớ nguồn
- ✦Uống nước nhớ nguồn nghĩa là hưởng điều tốt đẹp thì phải nhớ ơn người đã làm ra nó.
- ✦Lòng biết ơn thể hiện bằng việc làm: thắp hương, thăm hỏi, giữ gìn, học tập thật tốt.
3 💡 Ý nghĩa và bài học
Dạng bài
Tìm ý nghĩa câu chuyện
- 1 Kể lại truyện bằng một câu: ai làm gì, kết quả ra sao.
- 2 Hỏi: việc làm ấy đáng quý ở điểm nào?
- 3 Rút ra: em nên làm gì để nhớ ơn người đi trước.
Bài thơ viết: "Cây nào cũng có gốc, sông nào cũng có nguồn." Hai dòng thơ nhắc em điều gì?
Hướng dẫn giải
4 🔎 Tìm trạng ngữ, chủ ngữ, vị ngữ
Bấm vào từng nhãn để soi
Sáng 27 tháng 7, cả lớp thắp hương ở nghĩa trang.
Trong sân đền, ông kể chuyện cho Bin nghe.
Hằng năm, bà Tư là người lau bia cho các chú bộ đội.
Trạng ngữ thường đứng đầu câu, ngăn với hai phần sau bằng dấu phẩy. Hai phần còn lại là chủ ngữ và vị ngữ.
Dạng bài
Tìm ba phần của câu
- 1 Tìm trạng ngữ ở đầu câu, trước dấu phẩy: hỏi khi nào? ở đâu?
- 2 Hỏi ai? cái gì? con gì? để tìm chủ ngữ.
- 3 Phần còn lại trả lời làm gì? thế nào? là ai? là vị ngữ.
Tìm trạng ngữ, chủ ngữ, vị ngữ: Ở hội trường, Bin đọc một bài thơ.
Hướng dẫn giải
5 ⚠️ Bẫy hay gặp
Ba cái bẫy
| Bẫy | Trông thế nào | Cách tránh |
|---|---|---|
| Nhầm trạng ngữ với chủ ngữ | "Sáng 27 tháng 7" đứng đầu câu nên tưởng là chủ ngữ | Hỏi ai?: người làm việc mới là chủ ngữ |
| Chọn chi tiết sai ý | Chi tiết có trong bài nhưng không trả lời câu hỏi | Đọc lại câu hỏi, chọn chi tiết đúng điều được hỏi |
| Lấy việc nhỏ làm bài học | Một chi tiết lặt vặt bị coi là ý cả truyện | Hỏi: cả câu chuyện muốn nhắn gì? |