Bài 33: Vị ngữ

Biết vị ngữ cho biết chủ ngữ làm gì, thế nào, là ai (là gì); phân biệt ba nhóm vị ngữ: nêu hoạt động, trạng thái · nêu đặc điểm · giới thiệu, nhận xét; tìm vị ngữ và ghép chủ ngữ với vị ngữ cho hợp nghĩa.

Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem

Vị ngữ

1 👋 Chủ ngữ gặp vị ngữ

Bấm vào từng nhãn để soi

Bin đá bóng ngoài sân.

Chú chó Vàng rất thông minh.

Vàng là người bạn thân của Bin.

Chủ ngữ nói tới ai, cái gì, con gì. Vị ngữ nói về chủ ngữ ấy: làm gì, thế nào, hoặc là ai.

2 🎯 Vị ngữ là gì?

Nhớ một câu: vị ngữ nói về chủ ngữ

✦Câu thường có hai thành phần chính: chủ ngữ và vị ngữ.
✦Vị ngữ trả lời câu hỏi làm gì? thế nào? là ai (là gì)?

🐕

Ví dụ

Tìm vị ngữ: Chú chó Vàng canh cổng nhà Bin.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

3 🗂️ Ba nhóm vị ngữ

Vị ngữ nói gì về chủ ngữ?

Vị ngữ nêu	Hỏi	Ví dụ
Hoạt động, trạng thái	làm gì?	Bin đang tưới cây. Em bé đang ngủ say.
Đặc điểm	thế nào?	Cây bàng xanh um. Vàng rất thông minh.
Giới thiệu, nhận xét	là ai? là gì?	Vàng là chú chó của Bin. Hà Nội là thủ đô của nước ta.

Cách nhận ra từng nhóm

✦Chỉ việc làm hay cảm xúc, tình trạng của chủ ngữ (tưới, đọc, yêu, nhớ…) ⇒ hoạt động, trạng thái.
✦Tả màu, vị, dáng, tính nết (xanh um, rất ngoan…) ⇒ đặc điểm.
✦Có là đứng trước, nói chủ ngữ là ai, là gì ⇒ giới thiệu, nhận xét.

4 🧩 Ghép chủ ngữ với vị ngữ

Ghép sao cho hợp nghĩa

Chủ ngữ	Vị ngữ hợp	Vị ngữ không hợp
Chú gà trống	gáy ò ó o	nấu cơm
Bà ngoại	là người kể chuyện cổ tích cho em	sủa vang
Cơn mưa rào	ào ào đổ xuống sân	đang đọc báo

🧩

Ví dụ

Ghép Mặt trời với một vị ngữ hợp nghĩa: *toả nắng ấm* hay *đang học bài*?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

5 🔍 Mẹo tìm vị ngữ

Dạng bài

Tìm vị ngữ trong một câu

1 Tìm chủ ngữ trước: hỏi ai, cái gì, con gì?
2 Bỏ chủ ngữ đi, phần còn lại hỏi: làm gì? thế nào? là ai?
3 Lấy trọn cả cụm, đến hết câu.

⚠️ Bẫy hay gặp: Đừng chỉ chọn một từ (nặng, đọc). Vị ngữ thường là cả cụm: "rất nặng", "đang đọc truyện".

🧐

Làm mẫu

Tìm vị ngữ: Chiếc cặp sách của Bin rất nặng.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

Bẫy hay gặp

✦Câu có là vẫn có vị ngữ. Vị ngữ là cả cụm "là …", không bỏ chữ là.
✦Vị ngữ không chỉ có động từ: có khi toàn từ tả đặc điểm ("xanh um") hoặc cả cụm giới thiệu.