Bài 28: Câu
Hiểu câu là nhóm từ nói lên ý trọn vẹn, từ xếp đúng thứ tự, đầu câu viết hoa, cuối câu có dấu kết thúc; phân biệt câu với nhóm từ chưa thành câu; sắp xếp từ thành câu; ôn câu kể, hỏi, khiến, cảm.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 👋 Câu và nhóm từ
Bấm vào từng nhãn để soi
Bin dắt Vàng ra sân.
Chú chó của Bin
Vàng chạy nhanh quá!
đang chạy trên sân
Dòng tô nhãn Câu đọc lên là hiểu trọn ý. Dòng còn lại em nghe xong vẫn hỏi: rồi sao nữa? Nó chưa thành câu.
2 💬 Câu là gì?
Ba dấu hiệu của câu
- ✦Ý trọn vẹn: đọc xong em hiểu người viết muốn nói gì.
- ✦Từ xếp đúng thứ tự: đổi chỗ từ có thể làm câu vô nghĩa hoặc đổi nghĩa.
- ✦Hình thức: chữ đầu câu viết hoa, cuối câu có dấu kết thúc (chấm, chấm hỏi, chấm than).
Đoạn sau có mấy câu? Sáng nay trời mưa. Bin ở nhà đọc truyện. Vàng nằm cạnh bên.
Hướng dẫn giải
3 🧩 Nhóm từ chưa thành câu
Thiếu ý thì chưa thành câu
| Nhóm từ | Còn thiếu gì | Thêm để thành câu |
|---|---|---|
| Bin và bà | chưa nói Bin và bà làm gì | Bin và bà ra vườn hái rau. |
| đang tưới cây | chưa biết ai tưới cây | Bà đang tưới cây. |
| rất đáng yêu | chưa biết ai đáng yêu | Chú mèo rất đáng yêu. |
Nhóm từ nào là câu? (1) Quả cam trên bàn — (2) Quả cam trên bàn rất thơm.
Hướng dẫn giải
4 🔀 Xếp từ thành câu
Dạng bài
Xếp các từ cho sẵn thành câu
- 1 Tìm từ viết hoa: thường đứng đầu câu.
- 2 Nhìn dấu cuối (. ? !) để biết là câu kể, hỏi hay cảm.
- 3 Thử đọc to: câu có trọn ý, nghe thuận tai chưa?
⚠️ Bẫy hay gặp: Đổi chỗ từ có thể đổi nghĩa: "Vàng đuổi mèo" khác "Mèo đuổi Vàng". Luôn xếp cho đúng điều em muốn nói.
Xếp thành câu: chưa? / Vàng / ăn / cơm
Hướng dẫn giải
5 📚 Ôn bốn kiểu câu
Câu kể, câu hỏi, câu khiến, câu cảm
| Kiểu câu | Dùng để | Dấu cuối câu | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| Câu kể | kể, tả, giới thiệu | dấu chấm | Vàng nằm ngủ. |
| Câu hỏi | hỏi điều chưa biết | dấu chấm hỏi | Vàng ăn chưa? |
| Câu khiến | nhờ, bảo, đề nghị | dấu chấm than (hoặc chấm) | Vàng ơi, ra đây nào! |
| Câu cảm | bộc lộ cảm xúc | dấu chấm than | Vàng ngoan quá! |
6 🔍 Mẹo kiểm tra một câu
Dạng bài
Soát xem nhóm từ đã là câu chưa
- 1 Đọc to, hỏi: ý đã trọn chưa? Còn muốn hỏi "ai?", "làm gì?", "thế nào?" thì chưa.
- 2 Soát thứ tự từ: đọc lên có thuận tai không?
- 3 Soát hình thức: chữ đầu viết hoa, cuối có dấu.
⚠️ Bẫy hay gặp: Có viết hoa đầu và có dấu chấm cuối chưa chắc đã là câu. "Chiếc áo mới của Bin." vẫn chưa trọn ý.
Bẫy hay gặp
- ✦Hay quên dấu cuối câu hoặc quên viết hoa chữ đầu câu.
- ✦Câu hỏi nào cũng phải có dấu chấm hỏi; câu cảm thường kết thúc bằng dấu chấm than.