Bài 23: Bài văn miêu tả con vật (2): đoạn văn, dàn ý, viết bài

Viết đoạn văn tả ngoại hình hoặc hoạt động của con vật có dùng tính từ, so sánh, nhân hoá; lập dàn ý ba phần, viết thành bài văn miêu tả con vật rồi tự sửa bài.

Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem

Văn miêu tả con vật (2)

1 🎨 Ba cách làm đoạn văn sinh động

Từ ngữ gợi tả

Cách	Em làm gì?	Ví dụ (chú mèo)
Tính từ	Dùng từ chỉ đặc điểm: màu sắc, hình dáng, âm thanh, hoạt động	bộ lông mềm mại, đôi mắt tròn xoe, bước đi nhẹ nhàng
So sánh	Đặt con vật bên một vật quen thuộc bằng từ "như"	mắt long lanh như hai hạt ngọc
Nhân hoá	Gọi, tả con vật bằng từ ngữ chỉ người	chú mèo đi tuần quanh nhà

✦Dùng vừa đủ, đúng chỗ. Đoạn nào cũng có tính từ, thêm một hai hình ảnh so sánh hoặc nhân hoá là đẹp.
✦Nhớ ba cách nhân hoá: gọi vật bằng từ chỉ người; tả vật bằng hoạt động, đặc điểm của người; nói với vật như với người.

2 ✍️ Viết đoạn văn tả ngoại hình, hoạt động

Dạng bài

Bốn bước viết một đoạn

1 Chọn một ý: tả ngoại hình, tả một bộ phận hoặc tả một hoạt động.
2 Câu mở đoạn nêu ý chính của đoạn (câu chủ đề).
3 Viết 3–4 câu tả cụ thể, có tính từ và một hình ảnh so sánh hoặc nhân hoá.
4 Đọc lại, thay chỗ tả chung chung bằng chi tiết riêng.

⚠️ Bẫy hay gặp: Một đoạn chỉ nói một ý. Đang tả đôi mắt thì đừng kể sang chuyện ăn hay ngủ.

Hai loại đoạn tả

Đoạn	Câu mở đoạn	Em tả
Ngoại hình	Bộ lông của Tơ rất đẹp.	Màu sắc, độ mềm, đôi mắt, cái đuôi
Hoạt động	Buổi trưa, Tơ có một thói quen đáng yêu.	Việc nó làm theo thứ tự: nằm, vươn vai, vờn nắng

3 📝 Lập dàn ý cho bài văn

Dàn ý mẫu: tả chú mèo Tơ nhà bà ngoại

Phần	Ý
Mở bài	Giới thiệu mèo Tơ: nhà bà ngoại, ba màu lông tam thể.
Thân bài: ngoại hình	Bao quát: nhỏ, tròn, lông mềm · Bộ phận: mắt, tai, chân · Nét nổi bật: đệm thịt êm ru
Thân bài: hoạt động	Sáng bắt chuột · trưa nằm sưởi nắng · tối vờn cuộn len
Kết bài	Em yêu Tơ, mong mỗi dịp về quê lại được chơi với Tơ.

✦Chọn con vật em quan sát kĩ hoặc gắn bó. Chọn trình tự cách 1 hoặc cách 2 như Bài 21.
✦Chỗ nào là nét nổi bật thì tả kĩ hơn. Ý trong thân bài phải xếp hợp lí.

4 📖 Đoạn văn mẫu

Bấm vào từng nhãn để soi

Em rất yêu chú mèo tam thể tên Tơ của bà ngoại.

Bộ lông Tơ mềm mại như một tấm chăn nhỏ, có ba màu vàng, đen, trắng xen nhau. Đôi mắt tròn xoe, long lanh như hai hạt ngọc. Bốn chân có đệm thịt êm ru nên Tơ đi nhẹ nhàng không nghe tiếng.

Ban đêm, chú đi tuần quanh nhà, tai vểnh, mắt sáng, canh cho chuột không dám bén mảng đến bát cơm. Ngày nào chú cũng nằm sưởi nắng ngoài hiên.

Câu đầu giới thiệu Tơ; đoạn thứ hai tả ngoại hình, đoạn thứ ba tả hoạt động. Có tính từ (mềm mại, tròn xoe, êm ru…), hình ảnh so sánh với "như", và nhân hoá: gọi mèo là chú, cho mèo đi tuần như người.

5 🩹 Tự sửa bài (trả bài)

Lỗi hay gặp và cách sửa

Lỗi	Ví dụ	Sửa thành
Tả chung chung	Con mèo rất đẹp, rất dễ thương.	Tả cụ thể: lông màu gì, mắt thế nào, bằng tính từ và so sánh.
Lặp từ nhiều lần	Mèo có lông, mèo có mắt, mèo có đuôi, mèo có…	Đổi cách nói, thêm hình ảnh thú vị.
Lạc ý trong đoạn	Đang tả mắt lại kể đi chợ	Bỏ câu lạc ý, mỗi đoạn một ý.
Thiếu một phần	Không có kết bài	Thêm kết bài nêu tình cảm với con vật.

Soát lại trước khi nộp

✦Đã đủ mở bài, thân bài, kết bài? Thân bài có ngoại hình và hoạt động, thói quen?
✦Đã có tính từ, ít nhất một hình ảnh so sánh hoặc nhân hoá và một nét nổi bật? Câu nào chưa rõ thì sửa lại.