Tiếng Việt lớp 4
Bài 22: Dấu gạch ngang
Nhận ra ba công dụng của dấu gạch ngang: báo lời nói trực tiếp, đánh dấu các ý liệt kê, nối các từ ngữ trong một liên danh; dùng đúng trong câu và đoạn văn ngắn.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
Dấu gạch ngang
1 👋 Một dấu, ba việc
Bấm vào từng nhãn để soi
– Vàng đâu rồi hả mẹ?
Việc buổi sáng của Bin: – quét nhà; – tưới cây.
Bố đi chuyến tàu Hà Nội – Huế.
Cùng là dấu gạch ngang nhưng ở mỗi chỗ nó làm một việc khác. Em hãy nhìn vị trí của dấu để đoán.
2 💬 Báo lời nói trực tiếp
Dấu gạch ngang ở đầu dòng
- ✦Khi ghi lời nói trực tiếp của nhân vật, em đặt dấu gạch ngang ở đầu dòng, rồi viết lời người ấy nói.
- ✦Lúc hai người nói chuyện, mỗi lời nói viết ở một dòng riêng, đầu dòng đều có dấu –.
🐶
Ví dụ
Dấu "–" ở đầu dòng này để làm gì? – Vàng ơi, về nhà thôi!
Hướng dẫn giải
Thử tự giải trước nhé!
3 📝 Đánh dấu các ý liệt kê
Mỗi ý một dòng, gạch đầu dòng
- ✦Khi nêu nhiều ý (việc cần làm, đồ cần mang, các bước…), em viết mỗi ý ở một dòng riêng và đặt dấu gạch ngang ở đầu mỗi ý.
- ✦Ví dụ: danh sách đồ mang đi dã ngoại gồm các ý – nước uống, – mũ, – áo mưa.
🪁
Ví dụ
Các ý trong cách làm diều đều có dấu "–" ở đầu: – cắt giấy; – dán khung; – buộc dây. Dấu này để làm gì?
Hướng dẫn giải
Thử tự giải trước nhé!
4 🔗 Nối các từ ngữ trong liên danh
Liên danh là gì?
- ✦Liên danh là tên ghép từ nhiều tên (địa danh, nước, đội…). Giữa các tên có dấu gạch ngang.
- ✦Dấu gạch ngang này viết dài, có cách hai bên, nằm giữa dòng, không xuống dòng.
Ví dụ liên danh
| Loại tên | Liên danh |
|---|---|
| Địa danh | Hà Nội – Huế – Sài Gòn, Bắc – Trung – Nam |
| Nước | Việt – Lào, Việt – Nhật |
| Đội thi đấu | Việt Nam – Thái Lan |
5 🔍 Mẹo phân biệt ba công dụng
Dạng bài
Xác định công dụng của dấu gạch ngang
- 1 Dấu ở đầu dòng, sau dấu là lời một người nói? ⇒ lời nói trực tiếp.
- 2 Dấu ở đầu dòng, mỗi ý một dòng, các ý cùng loại? ⇒ liệt kê.
- 3 Dấu ở giữa dòng, nối hai hay ba tên? ⇒ liên danh.
⚠️ Bẫy hay gặp: Đứng đầu dòng chưa chắc là lời nói: nếu sau dấu là một ý trong danh sách thì đó là liệt kê.
🚆
Làm mẫu
Dấu "–" có công dụng gì? Tàu Hà Nội – Vinh chạy lúc 7 giờ.
Hướng dẫn giải
Thử tự giải trước nhé!
Bẫy hay gặp
- ✦Đầu dòng có thể là lời nói hoặc liệt kê. Hỏi: "Có ai đang nói không?"
- ✦Liên danh viết trong một dòng, hai bên dấu có cách; đừng viết liền sát chữ.