Bài 20: Tính từ (2): mức độ của đặc điểm

Biết cùng một đặc điểm có thể nhẹ hay mạnh khác nhau; thêm hơi, khá, rất, quá, lắm hoặc đổi dạng từ (trăng trắng – trắng – trắng tinh); xếp mức tăng dần và chọn từ đúng mức.

Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem

Mức độ của đặc điểm

1 👋 Cùng một đặc điểm, nhẹ hay mạnh?

Bấm vào từng nhãn để soi

Nước ao hơi lạnh, nước giếng lạnh, nước đá lạnh buốt.

Chiếc áo trăng trắng, tờ giấy trắng, bông tuyết trắng tinh.

Chú rùa đi hơi chậm, con ốc sên bò rất chậm.

Cùng nói về "lạnh", "trắng", "chậm" nhưng nhẹ hay mạnh khác nhau. Em có thể chọn từ để nói mức độ của đặc điểm.

2 ➕ Thêm hơi, khá, rất, quá, lắm

Thêm một từ để nói mức độ

Từ thêm	Nói rằng	Ví dụ
hơi	đặc điểm còn ít, nhẹ	hơi cao, hơi nhanh
khá	đặc điểm ở mức vừa, rõ hơn "hơi"	khá cao, khá nhanh
rất, lắm	đặc điểm nhiều, đậm	rất cao, cao lắm
quá	đặc điểm nhiều, vượt mức thường thấy	quá cao, nhanh quá

Chỗ đứng của từ thêm

✦hơi, khá, rất, quá đứng trước tính từ: hơi nhỏ, rất đẹp.
✦lắm, quá có thể đứng sau tính từ: đẹp lắm, nhanh quá.

3 🎚️ Đổi dạng từ: trăng trắng – trắng – trắng tinh

Từ gốc ở giữa, nhẹ hơn bên trái, mạnh hơn bên phải

Nhẹ hơn	Từ gốc	Mạnh hơn
trăng trắng	trắng	trắng tinh
đo đỏ	đỏ	đỏ chót
tim tím	tím	tím ngắt
nho nhỏ	nhỏ	nhỏ xíu

Nhìn là nhận ra

✦Mức nhẹ hơn: nhắc lại tiếng gốc, nghe êm: xanh xanh, nhè nhẹ.
✦Mức mạnh hơn: thêm một tiếng đi sau tính từ gốc: xanh biếc, vàng rực.

🌿

Ví dụ

Xếp từ nhẹ → mạnh: xanh biếc, xanh, xanh xanh

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

4 📶 Xếp mức tăng dần

☕

Ví dụ

Xếp mức tăng dần: rất nóng, hơi nóng, khá nóng

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

Hai thang để nhớ

✦Thêm từ: hơi (ít) → khá (vừa) → rất (nhiều).
✦Đổi dạng: trăng trắng (nhẹ) → trắng → trắng tinh (mạnh).

5 🎯 Chọn từ đúng mức

Dạng bài

Chọn từ chỉ mức độ cho hợp

1 Đọc cả câu, xem ngữ cảnh: tả cái gì, người viết muốn nói ít hay nhiều?
2 Nhẹ nhàng, ít ⇒ hơi, khá, hoặc dạng nhẹ như xanh xanh.
3 Đậm, nhiều ⇒ rất, quá, lắm, hoặc dạng mạnh như xanh biếc.

⚠️ Bẫy hay gặp: Từ chỉ mức độ phải hợp nghĩa với cả câu. Nước mới ấm mà nói "nóng bỏng" thì quá đà.

🌅

Làm mẫu

Chọn từ hợp: Hoàng hôn, mặt trời đỏ … như quả cầu lửa.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

Bẫy hay gặp

✦Tính từ đã mạnh (đỏ chót, trắng tinh) thì đừng thêm hơi: hơi trắng tinh nghe sai.
✦Đừng nhầm hơi với rất: "hơi cao" là chưa cao lắm, "rất cao" là cao nhiều.