Bài 2: Đoạn văn và câu chủ đề
Nhận biết đoạn văn (vài câu viết liền, cùng một ý, câu đầu lùi vào), tìm và viết câu chủ đề nêu ý chính của đoạn, biết câu chủ đề đứng đầu hoặc cuối đoạn, phát hiện câu lạc ý.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 📄 Đoạn văn là gì?
Gồm vài câu viết liền, không xuống dòng. Chữ đầu tiên của đoạn lùi vào một ô so với lề.
Các câu cùng nói về một ý. Hết ý thì xuống dòng, sang đoạn mới.
- ✦Một bài văn có nhiều đoạn, mỗi đoạn nói một ý của bài.
- ✦Chữ cái đầu câu viết hoa, cuối câu có dấu kết thúc câu (dấu chấm, chấm hỏi, chấm than).
2 🎯 Câu chủ đề
- ✦Câu chủ đề là câu nêu ý chính của cả đoạn.
- ✦Câu chủ đề thường đứng ở đầu đoạn hoặc cuối đoạn. Các câu còn lại nói rõ thêm cho câu chủ đề.
Giờ ra chơi, sân trường rất náo nhiệt. Bạn nhảy dây, bạn đá cầu, bạn chơi ô ăn quan.
Bạn nhảy dây, bạn đá cầu, bạn chơi ô ăn quan. Giờ ra chơi, sân trường rất náo nhiệt.
Dạng bài
Cách tìm câu chủ đề
- 1 Đọc hết đoạn, hỏi: đoạn này nói về ai, cái gì, con gì, nói điều gì?
- 2 Tìm câu nêu ý bao quát của cả đoạn, thường ở đầu hoặc cuối.
- 3 Thử lại: các câu còn lại có đều nói rõ thêm cho câu ấy không?
⚠️ Bẫy hay gặp: Câu nói về một chi tiết nhỏ thì chưa phải câu chủ đề. Câu chủ đề phải bao quát cả đoạn.
3 ✍️ Chọn và viết câu chủ đề
Câu chủ đề tốt và chưa tốt (đoạn nói về chú chó Vàng nhà Bin)
| Câu | Nhận xét |
|---|---|
| Chú chó Vàng nhà Bin rất thông minh. | Tốt: bao quát cả đoạn, nêu ý chính. |
| Vàng thích ăn xương. | Hẹp: chỉ nói một chi tiết. |
| Nhà Bin nuôi nhiều con vật. | Rộng: nói cả mèo, gà, không đúng ý đoạn. |
Viết câu chủ đề cho đoạn sau: "... Bà trồng rau, nuôi gà, quét sân từ sớm. Chiều đến, bà còn nhặt từng chiếc lá rụng cho vườn sạch sẽ."
Hướng dẫn giải
4 📖 Đoạn văn mẫu
Bấm vào từng nhãn để soi
Chú chó Vàng nhà Bin rất thông minh. Sáng nào nghe tiếng xe đạp của Bin, Vàng cũng chạy ra cổng đón. Bin nói “Ngồi!” là Vàng ngồi ngay. Có hôm Bin làm rơi chiếc mũ, Vàng nhặt mang trả cho bạn.
Đoạn có bốn câu viết liền, câu đầu lùi vào. Câu chủ đề đứng ở đầu đoạn, ba câu sau đều nêu chuyện cho thấy Vàng thông minh.
Cùng ý đó, đặt câu chủ đề ở cuối đoạn
Chiều nào nghe tiếng chuông tan học, Vàng cũng ngồi chờ trước cổng. Gặp Bin, Vàng vẫy đuôi rối rít, dụi đầu vào chân bạn. Vàng là người bạn thân thiết nhất của Bin.
5 🩹 Tự sửa bài
Lỗi hay gặp và cách sửa
| Lỗi | Ví dụ | Sửa thành |
|---|---|---|
| Câu lạc ý | Đoạn tả chú chó, bỗng có câu “Mẹ Bin đi chợ từ sáng.” | Bỏ câu không nói về chú chó. |
| Câu chủ đề quá hẹp | Vàng thích ăn xương. | Vàng là chú chó rất đáng yêu. |
| Không có câu chủ đề | Chỉ có các chi tiết rời rạc. | Thêm một câu nêu ý chính ở đầu hoặc cuối. |
| Xuống dòng sau mỗi câu | Mỗi câu một dòng riêng. | Viết liền các câu cùng ý, đầu đoạn lùi vào. |
Soát lại trước khi nộp
- ✦Đoạn có câu chủ đề chưa? Nó đứng ở đầu hay ở cuối?
- ✦Mỗi câu còn lại có nói rõ thêm cho câu chủ đề không? Câu nào lạc ý thì bỏ.