Tiếng Việt lớp 4
Bài 16: Đọc hiểu thơ (3): niềm vui sáng tạo
Đọc thơ về niềm vui vẽ, gấp, làm thơ: chia khổ thơ, tìm hình ảnh so sánh, nhân hoá và nói tác dụng, nêu cảm xúc của bạn nhỏ trong bài.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
Đọc hiểu thơ
1 🧭 Cách đọc một bài thơ
Dạng bài
Ba bước đọc thơ
- 1 Đọc nhẩm cả bài: bài nói về ai, về điều gì, giọng vui hay buồn.
- 2 Chia khổ thơ: mỗi khổ là một nhóm dòng, thường nói một ý. Tự đặt cho mỗi khổ một ý ngắn.
- 3 Tìm hình ảnh đẹp ở từng khổ và nói vì sao em thấy đẹp.
⚠️ Bẫy hay gặp: Thơ nói bằng hình ảnh. Đừng hiểu từng chữ theo nghĩa thật: trăng không thật sự là quả bóng, chỉ giống quả bóng.
🌙
Làm mẫu
Khổ thơ: "Trăng tròn như quả bóng / Lăn trên mái nhà em". Mỗi dòng thơ gồm vài tiếng. Khổ này nói điều gì?
Hướng dẫn giải
Thử tự giải trước nhé!
2 🔍 Hình ảnh so sánh và tác dụng
Một câu thơ so sánh
Bông hoa như chiếc ô nhỏ.
Tiếng mưa là bản nhạc vui.
So sánh đặt hai sự vật giống nhau cạnh nhau, thường có từ như, là, tựa. Tác dụng: giúp em hình dung sự vật rõ hơn.
Trả lời câu hỏi về so sánh
- ✦Hỏi "A được so sánh với gì?": chép sự vật B sau từ so sánh.
- ✦Hỏi "vì sao so sánh hay?": nói A và B giống nhau ở điểm nào.
3 🧸 Nhân hoá trong thơ
Ba cách nhân hoá hay gặp trong thơ
| Cách | Ví dụ |
|---|---|
| Gọi vật bằng từ chỉ người | Chị Gió, bác Ve, chú Dế |
| Tả vật bằng hoạt động, đặc điểm của người | Cây xoè tay đón nắng · Nắng nhảy trên sân |
| Nói với vật như nói với người | Trăng ơi, đi chơi cùng tớ! |
Tác dụng của nhân hoá
- ✦Làm sự vật gần gũi như bạn của em, bài thơ sinh động hơn.
- ✦Khi trả lời, nói rõ vật nào được tả bằng từ nào vốn dùng cho người.
4 😊 Cảm xúc của bạn nhỏ trong bài
Dạng bài
Tìm cảm xúc của bạn nhỏ
- 1 Tìm từ chỉ cảm xúc: vui, mừng, háo hức, buồn…
- 2 Nhìn việc bạn nhỏ làm: cười, reo lên, vẫy tay cho biết bạn đang thế nào.
- 3 Đọc khổ thơ cuối: thường gói cảm xúc cả bài.
🎨
Làm mẫu
Khổ thơ: "Bé nhìn bức tranh mới / Cười tít cả hai mắt / Chạy khoe khắp xóm làng". Bạn nhỏ cảm thấy thế nào?
Hướng dẫn giải
Thử tự giải trước nhé!
5 ⚠️ Bẫy hay gặp
Ba cái bẫy
| Bẫy | Trông thế nào | Cách tránh |
|---|---|---|
| Nhầm so sánh với nhân hoá | Câu có "như" là so sánh; vật làm việc của người mới là nhân hoá | Tự hỏi: có từ so sánh không? có việc của người không? |
| Chép cả khổ thơ | Trả lời dài mà chưa nói tác dụng | Chép một dòng rồi nói ý |
| Hiểu từng chữ theo nghĩa thật | Cho rằng trăng thật sự là quả bóng | Thơ nói bằng hình ảnh: hỏi giống ở điểm nào |