Bài 10: Bài văn kể lại một câu chuyện (1)
Viết bài văn kể lại một câu chuyện đã đọc hoặc đã nghe: ba phần, kể theo trình tự các sự việc có từ ngữ nối, biết mở bài trực tiếp hoặc gián tiếp, kết bài mở rộng hoặc không mở rộng.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 🧱 Ba phần của bài văn kể lại một câu chuyện
Giới thiệu câu chuyện: tên truyện, em biết truyện qua đâu (đọc hay nghe kể).
Kể các sự việc theo trình tự, dùng từ ngữ nối các sự việc.
Nêu suy nghĩ, cảm xúc, bài học em rút ra sau khi đọc hoặc nghe truyện.
- ✦Kể lại là kể bằng lời của em, giữ đúng nhân vật và các sự việc chính, không chép nguyên văn.
- ✦Truyện để kể: truyện em đã đọc hoặc đã nghe người thân kể, ví dụ truyện cổ tích.
2 🔗 Sự việc và từ ngữ nối
Các sự việc chính của truyện “Cây khế” (tóm bằng lời của em)
| Thứ tự | Sự việc | Từ ngữ nối có thể dùng |
|---|---|---|
| 1 | Người anh chia nhà, chỉ cho em cây khế | Chuyện kể rằng |
| 2 | Chim lạ đến ăn khế, hứa trả vàng | Đến mùa khế chín |
| 3 | Người em theo chim ra đảo, lấy vàng vừa túi ba gang | Hôm sau |
| 4 | Người anh đổi nhà lấy cây khế, mang túi lớn | Thấy vậy |
| 5 | Người anh tham lam bị rơi xuống biển | Cuối cùng |
- ✦Từ ngữ nối giúp người nghe biết việc nào xảy ra trước, việc nào sau: Chuyện kể rằng, Một hôm, Thế rồi, Không lâu sau, Từ đó…
- ✦Kể đủ nhân vật và tình huống chính, bỏ chi tiết nhỏ không cần thiết.
3 🚪 Mở bài và kết bài
Vào ngay câu chuyện. Ví dụ: Em xin kể lại truyện cổ tích “Cây khế”.
Nói chuyện khác (ai kể, kỉ niệm, cảm nghĩ) rồi dẫn vào truyện. Ví dụ: Tối nào bà cũng kể chuyện cho em nghe, em nhớ nhất truyện “Cây khế”.
Chỉ nêu suy nghĩ, cảm xúc về truyện. Ví dụ: Em rất thích truyện này vì nó khuyên em đừng tham lam.
Nêu cảm xúc kèm liên tưởng đến việc ngoài đời. Ví dụ: Em tự nhủ sẽ biết chia sẻ như người em, nhờ vậy ai cũng thấy ấm lòng.
4 📝 Dàn ý và bài mẫu
Dàn ý mẫu: kể lại truyện “Cây khế”
| Phần | Ý |
|---|---|
| Mở bài | Bà hay kể chuyện cổ tích; em nhớ nhất truyện “Cây khế” (mở bài gián tiếp). |
| Thân bài | Anh chia nhà cho em cây khế → chim ăn khế, trả vàng → em lấy vàng vừa túi ba gang → anh đổi nhà, lấy quá nhiều → anh rơi xuống biển. |
| Kết bài | Em thích truyện, học được cách sống hiền lành, không tham lam (kết bài mở rộng). |
Bài văn mẫu (bấm vào từng nhãn để soi)
Hồi nhỏ, tối nào bà cũng kể chuyện cổ tích cho em nghe. Em nhớ nhất truyện “Cây khế”.
Chuyện kể rằng, ngày xưa có hai anh em. Người anh tham lam chia nhà cho em chỉ có một cây khế. Đến mùa khế chín, một con chim lạ bay đến ăn. Chim bảo em may túi ba gang để đựng vàng trả công. Hôm sau, chim chở em ra đảo. Em chỉ lấy vàng vừa túi nên trở nên giàu có. Thấy vậy, người anh đòi đổi nhà lấy cây khế, rồi may một cái túi thật to. Cuối cùng, vì mang quá nhiều vàng, người anh rơi xuống biển.
Em rất thích truyện này vì nó dạy em phải sống hiền lành, không tham lam. Em sẽ biết chia sẻ như người em, như thế ai cũng thấy ấm lòng.
Mở bài gián tiếp (nhắc bà kể chuyện rồi mới vào truyện). Thân bài kể năm sự việc theo trình tự, nối bằng Chuyện kể rằng, Đến mùa khế chín, Hôm sau, Thấy vậy, Cuối cùng. Kết bài mở rộng (có liên tưởng: em sẽ biết chia sẻ).
5 🩹 Tự sửa bài
Lỗi hay gặp và cách sửa
| Lỗi | Ví dụ | Sửa thành |
|---|---|---|
| Kể sai trình tự | Người anh rơi xuống biển. Người anh may túi to. | Kể theo thứ tự: may túi → mang vàng → rơi xuống biển. |
| Thiếu từ ngữ nối | Chim đến. Em ra đảo. Anh đổi nhà. | Thêm Đến mùa khế chín, Hôm sau, Thấy vậy. |
| Chép nguyên văn | Chép từng câu của sách | Đọc kĩ, gấp sách lại rồi kể bằng lời của em. |
| Kết bài cụt | Hết truyện. | Nêu cảm xúc, bài học em rút ra. |
Soát lại trước khi nộp
- ✦Bài có đủ ba phần chưa? Mở bài thuộc kiểu nào, kết bài thuộc kiểu nào?
- ✦Các sự việc đã đúng trình tự, có từ ngữ nối chưa? Có kể bằng lời của em chưa?