Bài 28: Nhân, chia với 10, 100, 1 000,…
Nhân, chia nhẩm một số với 10, 100, 1 000 bằng cách thêm/bớt chữ số 0; nhân nhẩm số tròn chục, tròn trăm với số có một chữ số; vận dụng đổi đơn vị đo và giải toán thực tế.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 0️⃣ Nhân với 10, 100, 1 000
Kiến thức cần nhớ
- ✦Nhân một số với 10: viết thêm một chữ số 0 vào bên phải số đó.
- ✦Nhân với 100: thêm hai chữ số 0. Nhân với 1 000: thêm ba chữ số 0.
- ✦Số chữ số 0 thêm vào đúng bằng số chữ số 0 của 10, 100 hay 1 000.
Trượt cả số qua 10, 100, 1 000
45
Bấm × 10 / × 100 / × 1 000 để cả số trượt sang trái, thêm chữ số 0. Bấm ÷ để trượt ngược lại!
Điều cần nhớ
- ✦Bấm × 10 ⇒ cả số dịch sang trái một hàng, thêm một chữ số 0 ở cuối.
- ✦Bấm × 100 hoặc × 1 000 ⇒ dịch hai, ba hàng, thêm hai, ba chữ số 0.
- ✦Bấm ÷ để dịch ngược lại, bớt chữ số 0 — chỉ làm được khi số đó có đủ chữ số 0 ở cuối.
Ví dụ nhân nhẩm
| Phép tính | Kết quả |
|---|---|
| 24 × 10 | 240 |
| 24 × 100 | 2 400 |
| 24 × 1 000 | 24 000 |
| 506 × 100 | 50 600 |
Một xưởng đóng gói mỗi thùng 45 hộp bánh. Xưởng có 100 thùng. Hỏi xưởng có tất cả bao nhiêu hộp bánh?
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Nhân nhẩm với 10, 100, 1 000
- 1 Đếm số chữ số 0 ở 10, 100 hay 1 000 (lần lượt là 1, 2, 3).
- 2 Viết lại số kia, thêm đúng số chữ số 0 đó vào bên phải.
- 3 Đọc lại kết quả để kiểm tra số chữ số 0.
⚠️ Bẫy hay gặp: Thêm thiếu hoặc thừa chữ số 0: viết 128 × 1 000 thành 12 800 hay 1 280 000. Mẹo: đếm số chữ số 0 ở 1 000 trước khi viết tiếp.
Một bến xe có 128 lượt chuyến xe khách mỗi ngày. Trong 1 000 ngày, bến xe có bao nhiêu lượt chuyến xe?
Hướng dẫn giải
2 ➗ Chia cho 10, 100, 1 000
Kiến thức cần nhớ
- ✦Chia một số cho 10: bớt (bỏ) một chữ số 0 ở tận cùng bên phải.
- ✦Chia cho 100: bớt hai chữ số 0. Chia cho 1 000: bớt ba chữ số 0.
- ✦Số đó phải có đủ số chữ số 0 tận cùng mới chia nhẩm được theo cách này.
Ví dụ chia nhẩm
| Phép tính | Kết quả |
|---|---|
| 3 700 : 10 | 370 |
| 45 000 : 100 | 450 |
| 6 000 000 : 1 000 | 6 000 |
| 90 000 : 100 | 900 |
Một nhà máy đóng 24 000 chiếc cốc vào các thùng, mỗi thùng 1 000 chiếc. Hỏi nhà máy có bao nhiêu thùng cốc?
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Chia nhẩm cho 10, 100, 1 000
- 1 Đếm số chữ số 0 ở 10, 100 hay 1 000.
- 2 Bớt đúng số chữ số 0 đó ở tận cùng bên phải số bị chia (số đó phải có đủ số 0).
- 3 Đọc lại kết quả.
⚠️ Bẫy hay gặp: Bớt sai số lượng chữ số 0: tính 72 000 : 100 nhầm thành 7 200 (chỉ bớt một chữ số 0). Mẹo: đếm chữ số 0 ở 100 trước (hai chữ số), rồi bớt đúng hai chữ số 0.
Một rạp chiếu phim bán được 72 000 vé trong năm, chia đều cho 100 suất chiếu đặc biệt. Mỗi suất chiếu đặc biệt bán được bao nhiêu vé?
Hướng dẫn giải
3 🔟 Nhân với số tròn chục, tròn trăm
Kiến thức cần nhớ
- ✦Số tròn chục có chữ số tận cùng là 0 (vd 30 = 3 × 10). Số tròn trăm có hai chữ số 0 tận cùng (vd 500 = 5 × 100).
- ✦Nhân với số tròn chục: tách số tròn chục thành (chữ số khác 0) × 10, nhân chữ số đó với số kia trước, rồi nhân với 10.
- ✦Nhân với số tròn trăm: tách thành (chữ số khác 0) × 100, làm tương tự rồi nhân với 100.
Số 300 gồm
300 = 3 × 100, nên nhân với 300 cũng là nhân với 3 rồi nhân với 100.
Một vườn cây có 6 hàng táo, mỗi hàng 40 cây. Hỏi vườn có tất cả bao nhiêu cây táo?
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Nhân nhẩm với số tròn chục, tròn trăm
- 1 Tách số tròn chục/trăm thành (chữ số khác 0) × 10 hoặc × 100.
- 2 Nhân chữ số khác 0 đó với số kia trước.
- 3 Nhân kết quả với 10 (thêm một chữ số 0) hoặc với 100 (thêm hai chữ số 0).
⚠️ Bẫy hay gặp: Quên nhân kết quả với 10 hay 100 ở bước cuối, ghi 7 × 200 = 14. Mẹo: nhẩm xong nhớ thêm đúng số chữ số 0 của số tròn chục/trăm ban đầu.
Một cửa hàng nhập 7 thùng nước ngọt, mỗi thùng 200 chai. Cửa hàng nhập tất cả bao nhiêu chai nước ngọt?
Hướng dẫn giải
4 🧮 Vận dụng
Kiến thức cần nhớ
- ✦Đổi đơn vị đo lớn → bé: nhân với 10, 100 hay 1 000 tuỳ bảng đơn vị (1 tấn = 1 000 kg).
- ✦Đổi đơn vị đo bé → lớn: chia cho 10, 100 hay 1 000 (2 000 kg = 2 tấn).
- ✦Đơn vị bé hơn thì số đo phải lớn hơn (nhân); đơn vị lớn hơn thì số đo phải bé hơn (chia).
Đổi đơn vị bằng nhân, chia nhẩm
| Đổi | Phép tính | Kết quả |
|---|---|---|
| 3 tấn ra kg | 3 × 1 000 | 3 000 kg |
| 8 000 kg ra tấn | 8 000 : 1 000 | 8 tấn |
| 5 tạ ra kg | 5 × 100 | 500 kg |
Một xe tải chở 4 tấn gạo. Hỏi xe tải đó chở bao nhiêu ki-lô-gam gạo?
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Giải toán đổi đơn vị bằng ×, : 10, 100, 1 000
- 1 Nhớ 1 đơn vị lớn bằng bao nhiêu đơn vị bé (bảng đơn vị đã học).
- 2 Đổi lớn sang bé thì nhân, đổi bé sang lớn thì chia với đúng số 10, 100 hay 1 000.
- 3 Viết kết quả kèm tên đơn vị mới.
⚠️ Bẫy hay gặp: Nhầm chiều đổi: đổi lớn sang bé lại đi chia, hoặc bé sang lớn lại đi nhân. Mẹo: đơn vị bé hơn thì SỐ phải lớn hơn (nhân), đơn vị lớn hơn thì SỐ phải bé hơn (chia).
Một công trường cần chở 6 000 kg xi măng ra khỏi bãi. Hỏi đó là bao nhiêu tạ xi măng?
Hướng dẫn giải