Bài 26: Chia cho số có một chữ số
Đặt tính chia số có nhiều chữ số cho số có một chữ số; chia hết, chia có dư; thương có chữ số 0; thử lại bằng phép nhân.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 ➗ Đặt tính chia hết
Kiến thức cần nhớ
- ✦Đặt tính: số bị chia ở trong, số chia ở ngoài dấu chia, thương viết trên vạch ngang.
- ✦Chia từ trái sang phải, mỗi bước làm đủ bốn việc: chia → nhân → trừ → hạ.
- ✦Trừ hết, không còn dư thì đó là phép chia hết — số dư bằng 0.
Thành phần phép chia
| Tên gọi | Trong phép 936 : 3 = 312 |
|---|---|
| Số bị chia | 936 |
| Số chia | 3 |
| Thương | 312 |
Một bao gạo 936 kg được chia đều vào 3 túi nhỏ. Mỗi túi có bao nhiêu ki-lô-gam gạo?
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Đặt tính chia nhiều chữ số cho một chữ số
- 1 Lấy từ trái sang phải, lần lượt từng chữ số (lấy thêm chữ số tiếp theo nếu phần đang xét vẫn bé hơn số chia).
- 2 Chia: tìm số lớn nhất nhân với số chia mà không vượt quá phần đang xét, viết vào thương.
- 3 Nhân rồi trừ để tìm số dư của bước đó, hạ chữ số tiếp theo xuống ghép vào rồi chia tiếp.
⚠️ Bẫy hay gặp: Hạ nhầm chữ số hoặc quên hạ, làm thương thiếu hoặc thừa một chữ số. Mẹo tự kiểm: thương nhân với số chia phải ra đúng số bị chia.
Một xưởng bánh làm 8 456 cái bánh, đóng đều vào 4 thùng. Mỗi thùng có bao nhiêu cái bánh?
Hướng dẫn giải
2 0️⃣ Thương có chữ số 0
Kiến thức cần nhớ
- ✦Tới một bước, phần đang xét bé hơn số chia nhưng vẫn còn chữ số để hạ ⇒ viết 0 vào thương rồi hạ tiếp.
- ✦Thương có chữ số 0 ở giữa hoặc liền nhau — không được bỏ bớt, thiếu một chữ số 0 là sai cả thương.
8 072 viên gạch chia đều cho 8 công nhân. Mỗi người nhận bao nhiêu viên?
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Viết số 0 vào thương
- 1 Khi phần đang xét nhỏ hơn số chia mà vẫn còn chữ số để hạ, không được bỏ qua bước chia đó.
- 2 Viết 0 ở đúng vị trí đó trong thương, số dư của bước đó giữ nguyên bằng phần đang xét.
- 3 Hạ chữ số tiếp theo xuống, ghép với số dư rồi chia tiếp như bình thường.
⚠️ Bẫy hay gặp: Bỏ qua bước chia khi phần đang xét bé hơn số chia, làm thương thiếu một chữ số (viết 1 007 thành 17). Mẹo tự kiểm: nhân thương với số chia phải ra đúng số bị chia.
9 063 hộp sữa chia đều vào 9 thùng. Mỗi thùng có bao nhiêu hộp?
Hướng dẫn giải
3 ➕ Chia có dư
Kiến thức cần nhớ
- ✦Số dư bao giờ cũng bé hơn số chia — số dư bằng hoặc lớn hơn số chia thì còn chia tiếp được, thương vẫn sai.
- ✦Phép chia có dư ghi: số bị chia : số chia = thương (dư số dư).
Chia kẹo vào hộp
Kéo số kẹo và số kẹo mỗi hộp để xem số dư thay đổi.
23 : 5 = 4 (dư 3)
Đóng được nhiều nhất 4 hộp đầy.
Cần ít nhất 5 hộp để chứa hết (thêm 1 hộp cho 3 cái lẻ).
Điều cần nhớ
- ✦Số dư luôn bé hơn số kẹo mỗi hộp (số chia).
- ✦Đủ thêm một hộp nữa thì số dư quay lại 0.
2 975 quyển vở chia đều cho 4 lớp, số còn thừa để lại kho. Mỗi lớp nhận bao nhiêu quyển, còn thừa bao nhiêu?
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Tìm số dư lớn nhất có thể
- 1 Số dư của một phép chia luôn bé hơn số chia.
- 2 Số dư lớn nhất có thể = số chia bớt đi 1.
⚠️ Bẫy hay gặp: Nhầm số dư lớn nhất bằng chính số chia (ghi dư 6 khi chia cho 6) — dư bằng số chia thì vẫn chia thêm được 1 nữa, không phải số dư cuối cùng.
Số dư lớn nhất có thể khi chia một số cho 6 là bao nhiêu?
Hướng dẫn giải
4 ✅ Thử lại bằng nhân
Kiến thức cần nhớ
- ✦Thử lại phép chia hết: Thương × Số chia = Số bị chia.
- ✦Thử lại phép chia có dư: Thương × Số chia + Số dư = Số bị chia.
Thử lại phép chia 918 : 3 = 306.
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Thử lại phép chia bằng phép nhân
- 1 Lấy thương nhân với số chia.
- 2 Phép chia có dư thì cộng thêm số dư vào tích vừa tìm được.
- 3 Kết quả phải đúng bằng số bị chia ban đầu — khác đi là thương hoặc số dư đã sai.
⚠️ Bẫy hay gặp: Thử lại phép chia có dư mà quên cộng số dư, thấy tích không khớp rồi tưởng mình chia sai. Mẹo: phép chia có dư luôn thử lại bằng phép CỘNG thêm số dư.
Thử lại phép chia 759 : 5 = 151 (dư 4).
Hướng dẫn giải