Toán lớp 4

Bài 25: Nhân với số có một chữ số

Đặt tính nhân số có nhiều chữ số với số có một chữ số; nhân có nhớ; nhân khi thừa số có chữ số 0 ở giữa; giải toán có lời văn bằng phép nhân.

Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem

Nhân với số 1 chữ số

1 ✖️ Đặt tính nhân

Kiến thức cần nhớ

  • ✦Viết thừa số nhiều chữ số ở trên, thừa số một chữ số ở dưới, thẳng với hàng đơn vị. Kẻ vạch ngang, viết dấu ×.
  • ✦Nhân thừa số một chữ số với từng chữ số của thừa số trên, bắt đầu từ hàng đơn vị, đi dần sang trái.
  • ✦Viết kết quả mỗi hàng thẳng cột với chữ số vừa nhân.

Phép nhân gồm

213 thừa số
×
3 thừa số
×
639 tích

Kết quả của phép nhân gọi là tích: 213 × 3 = 639.

🧪 THỬ TAY

Đặt tính nhân từng bước

Bấm "Bước tiếp" để nhân từng hàng từ phải sang trái, xem số nhớ chạy sang cột bên trái.

trchđv 2 1 3 × 3
213 × 3 = …

Các hàng thẳng cột, hàng đơn vị thẳng hàng đơn vị. Bấm "Bước tiếp" để tính từ phải sang trái.

Điều cần nhớ

  • ✦Nhân chữ số dưới với TỪNG chữ số của số trên, bắt đầu từ hàng đơn vị.
  • ✦Tích từ 10 trở lên: viết chữ số đơn vị, nhớ sang cột bên trái.
  • ✦Hàng tiếp theo nhớ cộng thêm số nhớ trước khi viết kết quả.
🏭
Ví dụ

Một xưởng may may được 213 bộ quần áo mỗi ngày. Hỏi 3 ngày xưởng may được bao nhiêu bộ quần áo?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

Dạng bài

Đặt tính nhân không nhớ

  1. 1 Viết số hạng nhiều chữ số ở trên, số một chữ số ở dưới, thẳng hàng đơn vị.
  2. 2 Nhân số một chữ số lần lượt với mỗi chữ số của số trên, từ phải sang trái.
  3. 3 Viết tích của từng hàng thẳng đúng cột với chữ số vừa nhân, không bỏ sót hàng nào.

⚠️ Bẫy hay gặp: Nhân thiếu một chữ số (thường bỏ sót hàng chục hoặc hàng trăm ở giữa) nên tích bị thiếu hẳn một hàng. Mẹo tự kiểm: đếm xem đã nhân đủ số chữ số của thừa số trên, mỗi chữ số đúng một lần, chưa bỏ sót chữ số nào.

🥛
Làm mẫu

Một siêu thị nhập 3 142 hộp sữa mỗi đợt. Hỏi nhập 2 đợt được bao nhiêu hộp sữa?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

2 🔁 Nhân có nhớ

Kiến thức cần nhớ

  • ✦Tích của một hàng từ 10 trở lên: viết chữ số hàng đơn vị của tích, nhớ chữ số hàng chục sang hàng bên trái.
  • ✦Hàng tiếp theo phải cộng thêm số nhớ vào tích vừa nhân được, rồi mới xét có nhớ tiếp hay không.
  • ✦Hàng cuối cùng (bên trái nhất) mà tích từ 10 trở lên thì viết đủ cả hai chữ số: tích dài thêm một chữ số so với thừa số trên.

Nhân có nhớ qua nhiều hàng

Phép nhânHàng đơn vịHàng chục
138 × 4 = 5528 × 4 = 32 ⇒ viết 2, nhớ 33 × 4 = 12, + 3 = 15 ⇒ viết 5, nhớ 1
237 × 6 = 1 4227 × 6 = 42 ⇒ viết 2, nhớ 43 × 6 = 18, + 4 = 22 ⇒ viết 2, nhớ 2

Dạng bài

Nhân có nhớ

  1. 1 Nhân chữ số hàng đơn vị trước. Tích từ 10 trở lên thì viết chữ số hàng đơn vị của tích, ghi nhớ chữ số hàng chục.
  2. 2 Nhân hàng tiếp theo, cộng thêm số nhớ vào tích vừa nhân được rồi mới viết kết quả.
  3. 3 Làm tương tự tới hết các hàng. Ở hàng cuối cùng, tích từ 10 trở lên thì viết cả tích đó.

⚠️ Bẫy hay gặp: Quên cộng số nhớ vào hàng sau: ở hàng chục chỉ ghi 6 × 6 = 36 rồi viết 6, bỏ quên số nhớ 4 (36 + 4 = 40) nên ra kết quả sai. Mẹo: số nhớ luôn cộng vào tích của hàng đó TRƯỚC khi viết kết quả.

📓
Làm mẫu

Một cửa hàng bán được 1 467 quyển vở mỗi ngày. Hỏi 6 ngày bán được bao nhiêu quyển vở?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

3 0️⃣ Thừa số có chữ số 0 ở giữa

Kiến thức cần nhớ

  • ✦0 nhân với số nào cũng bằng 0: nhưng vẫn phải cộng số nhớ từ hàng trước (nếu có) rồi mới viết kết quả.
  • ✦Không được bỏ qua hàng có chữ số 0 — vẫn phải viết kết quả (có thể khác 0) vào đúng cột đó.
  • ✦Các hàng khác vẫn nhân và nhớ như bình thường.

Chữ số 0 vẫn phải cộng số nhớ

Phép nhânHàng có chữ số 0Kết quả hàng đó
408 × 7 = 2 856Hàng chục (0)0 × 7 = 0, + nhớ 5 = 5
4 063 × 4 = 16 252Hàng trăm (0)0 × 4 = 0, + nhớ 2 = 2
305 × 6 = 1 830Hàng chục (0)0 × 6 = 0, + nhớ 3 = 3

Dạng bài

Nhân khi gặp chữ số 0

  1. 1 Nhân bình thường các hàng, chú ý tính đủ số nhớ ở mỗi bước.
  2. 2 Tới hàng có chữ số 0: tích của riêng nó luôn là 0, nhưng vẫn phải cộng số nhớ của hàng trước vào.
  3. 3 Viết đúng kết quả đó (bằng số nhớ) vào cột của hàng 0, rồi tiếp tục sang hàng bên trái.

⚠️ Bẫy hay gặp: Thấy chữ số 0 thì viết luôn 0 vào kết quả, quên cộng số nhớ: hàng trăm có chữ số 0, đúng ra 0 × 4 = 0, cộng số nhớ 2 phải viết 2, nhưng lại viết 0 nên ra kết quả sai 16 052 thay vì 16 252. Mẹo: chữ số 0 chỉ làm tích riêng của nó bằng 0, số nhớ vẫn phải cộng vào như mọi hàng khác.

📚
Làm mẫu

Một thư viện có 4 063 quyển sách mỗi kệ. Hỏi 4 kệ có bao nhiêu quyển sách?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

4 📝 Toán lời văn

Kiến thức cần nhớ

  • ✦Đề bài có nhiều nhóm giống nhau (mỗi ngày, mỗi xe, mỗi hộp…) ⇒ tính bằng phép nhân.
  • ✦Phép tính là: số lượng trong một nhóm × số nhóm.
  • ✦Đặt tính, nhân như đã học, rồi viết câu trả lời có kèm đơn vị.
🌾
Ví dụ

Mỗi thùng gạo nặng 1 250 kg. Hỏi 6 thùng gạo nặng bao nhiêu ki-lô-gam?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

Dạng bài

Giải toán bằng phép nhân

  1. 1 Tìm số lượng trong một nhóm và số nhóm (số ngày, số xe, số thùng…) trong đề bài.
  2. 2 Viết phép tính: số lượng một nhóm × số nhóm.
  3. 3 Đặt tính, nhân, rồi viết câu trả lời đầy đủ kèm đơn vị.

⚠️ Bẫy hay gặp: Thấy "3 xe" là số bé nên viết nhầm thành phép cộng (2 304 + 3) thay vì phép nhân. "3 xe" nghĩa là 3 nhóm chở số gạch bằng nhau, phải nhân 2 304 × 3 chứ không phải cộng thêm 3.

🧱
Làm mẫu

Mỗi xe tải chở được 2 304 viên gạch. Hỏi 3 xe chở được bao nhiêu viên gạch?

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!