Bài 25: Nhân với số có một chữ số
Đặt tính nhân số có nhiều chữ số với số có một chữ số; nhân có nhớ; nhân khi thừa số có chữ số 0 ở giữa; giải toán có lời văn bằng phép nhân.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 ✖️ Đặt tính nhân
Kiến thức cần nhớ
- ✦Viết thừa số nhiều chữ số ở trên, thừa số một chữ số ở dưới, thẳng với hàng đơn vị. Kẻ vạch ngang, viết dấu ×.
- ✦Nhân thừa số một chữ số với từng chữ số của thừa số trên, bắt đầu từ hàng đơn vị, đi dần sang trái.
- ✦Viết kết quả mỗi hàng thẳng cột với chữ số vừa nhân.
Phép nhân gồm
Kết quả của phép nhân gọi là tích: 213 × 3 = 639.
Đặt tính nhân từng bước
Bấm "Bước tiếp" để nhân từng hàng từ phải sang trái, xem số nhớ chạy sang cột bên trái.
Các hàng thẳng cột, hàng đơn vị thẳng hàng đơn vị. Bấm "Bước tiếp" để tính từ phải sang trái.
Điều cần nhớ
- ✦Nhân chữ số dưới với TỪNG chữ số của số trên, bắt đầu từ hàng đơn vị.
- ✦Tích từ 10 trở lên: viết chữ số đơn vị, nhớ sang cột bên trái.
- ✦Hàng tiếp theo nhớ cộng thêm số nhớ trước khi viết kết quả.
Một xưởng may may được 213 bộ quần áo mỗi ngày. Hỏi 3 ngày xưởng may được bao nhiêu bộ quần áo?
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Đặt tính nhân không nhớ
- 1 Viết số hạng nhiều chữ số ở trên, số một chữ số ở dưới, thẳng hàng đơn vị.
- 2 Nhân số một chữ số lần lượt với mỗi chữ số của số trên, từ phải sang trái.
- 3 Viết tích của từng hàng thẳng đúng cột với chữ số vừa nhân, không bỏ sót hàng nào.
⚠️ Bẫy hay gặp: Nhân thiếu một chữ số (thường bỏ sót hàng chục hoặc hàng trăm ở giữa) nên tích bị thiếu hẳn một hàng. Mẹo tự kiểm: đếm xem đã nhân đủ số chữ số của thừa số trên, mỗi chữ số đúng một lần, chưa bỏ sót chữ số nào.
Một siêu thị nhập 3 142 hộp sữa mỗi đợt. Hỏi nhập 2 đợt được bao nhiêu hộp sữa?
Hướng dẫn giải
2 🔁 Nhân có nhớ
Kiến thức cần nhớ
- ✦Tích của một hàng từ 10 trở lên: viết chữ số hàng đơn vị của tích, nhớ chữ số hàng chục sang hàng bên trái.
- ✦Hàng tiếp theo phải cộng thêm số nhớ vào tích vừa nhân được, rồi mới xét có nhớ tiếp hay không.
- ✦Hàng cuối cùng (bên trái nhất) mà tích từ 10 trở lên thì viết đủ cả hai chữ số: tích dài thêm một chữ số so với thừa số trên.
Nhân có nhớ qua nhiều hàng
| Phép nhân | Hàng đơn vị | Hàng chục |
|---|---|---|
| 138 × 4 = 552 | 8 × 4 = 32 ⇒ viết 2, nhớ 3 | 3 × 4 = 12, + 3 = 15 ⇒ viết 5, nhớ 1 |
| 237 × 6 = 1 422 | 7 × 6 = 42 ⇒ viết 2, nhớ 4 | 3 × 6 = 18, + 4 = 22 ⇒ viết 2, nhớ 2 |
Dạng bài
Nhân có nhớ
- 1 Nhân chữ số hàng đơn vị trước. Tích từ 10 trở lên thì viết chữ số hàng đơn vị của tích, ghi nhớ chữ số hàng chục.
- 2 Nhân hàng tiếp theo, cộng thêm số nhớ vào tích vừa nhân được rồi mới viết kết quả.
- 3 Làm tương tự tới hết các hàng. Ở hàng cuối cùng, tích từ 10 trở lên thì viết cả tích đó.
⚠️ Bẫy hay gặp: Quên cộng số nhớ vào hàng sau: ở hàng chục chỉ ghi 6 × 6 = 36 rồi viết 6, bỏ quên số nhớ 4 (36 + 4 = 40) nên ra kết quả sai. Mẹo: số nhớ luôn cộng vào tích của hàng đó TRƯỚC khi viết kết quả.
Một cửa hàng bán được 1 467 quyển vở mỗi ngày. Hỏi 6 ngày bán được bao nhiêu quyển vở?
Hướng dẫn giải
3 0️⃣ Thừa số có chữ số 0 ở giữa
Kiến thức cần nhớ
- ✦0 nhân với số nào cũng bằng 0: nhưng vẫn phải cộng số nhớ từ hàng trước (nếu có) rồi mới viết kết quả.
- ✦Không được bỏ qua hàng có chữ số 0 — vẫn phải viết kết quả (có thể khác 0) vào đúng cột đó.
- ✦Các hàng khác vẫn nhân và nhớ như bình thường.
Chữ số 0 vẫn phải cộng số nhớ
| Phép nhân | Hàng có chữ số 0 | Kết quả hàng đó |
|---|---|---|
| 408 × 7 = 2 856 | Hàng chục (0) | 0 × 7 = 0, + nhớ 5 = 5 |
| 4 063 × 4 = 16 252 | Hàng trăm (0) | 0 × 4 = 0, + nhớ 2 = 2 |
| 305 × 6 = 1 830 | Hàng chục (0) | 0 × 6 = 0, + nhớ 3 = 3 |
Dạng bài
Nhân khi gặp chữ số 0
- 1 Nhân bình thường các hàng, chú ý tính đủ số nhớ ở mỗi bước.
- 2 Tới hàng có chữ số 0: tích của riêng nó luôn là 0, nhưng vẫn phải cộng số nhớ của hàng trước vào.
- 3 Viết đúng kết quả đó (bằng số nhớ) vào cột của hàng 0, rồi tiếp tục sang hàng bên trái.
⚠️ Bẫy hay gặp: Thấy chữ số 0 thì viết luôn 0 vào kết quả, quên cộng số nhớ: hàng trăm có chữ số 0, đúng ra 0 × 4 = 0, cộng số nhớ 2 phải viết 2, nhưng lại viết 0 nên ra kết quả sai 16 052 thay vì 16 252. Mẹo: chữ số 0 chỉ làm tích riêng của nó bằng 0, số nhớ vẫn phải cộng vào như mọi hàng khác.
Một thư viện có 4 063 quyển sách mỗi kệ. Hỏi 4 kệ có bao nhiêu quyển sách?
Hướng dẫn giải
4 📝 Toán lời văn
Kiến thức cần nhớ
- ✦Đề bài có nhiều nhóm giống nhau (mỗi ngày, mỗi xe, mỗi hộp…) ⇒ tính bằng phép nhân.
- ✦Phép tính là: số lượng trong một nhóm × số nhóm.
- ✦Đặt tính, nhân như đã học, rồi viết câu trả lời có kèm đơn vị.
Mỗi thùng gạo nặng 1 250 kg. Hỏi 6 thùng gạo nặng bao nhiêu ki-lô-gam?
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Giải toán bằng phép nhân
- 1 Tìm số lượng trong một nhóm và số nhóm (số ngày, số xe, số thùng…) trong đề bài.
- 2 Viết phép tính: số lượng một nhóm × số nhóm.
- 3 Đặt tính, nhân, rồi viết câu trả lời đầy đủ kèm đơn vị.
⚠️ Bẫy hay gặp: Thấy "3 xe" là số bé nên viết nhầm thành phép cộng (2 304 + 3) thay vì phép nhân. "3 xe" nghĩa là 3 nhóm chở số gạch bằng nhau, phải nhân 2 304 × 3 chứ không phải cộng thêm 3.
Mỗi xe tải chở được 2 304 viên gạch. Hỏi 3 xe chở được bao nhiêu viên gạch?
Hướng dẫn giải