Bài 15: Đề-xi-mét vuông, mét vuông, mi-li-mét vuông
Bảng đơn vị đo diện tích mm² · cm² · dm² · m² (mỗi đơn vị gấp 100 lần đơn vị bé liền sau); đổi sang đơn vị bé hơn và lớn hơn; viết số đo hai đơn vị thành một đơn vị và ngược lại; tính diện tích hình chữ nhật, hình vuông và so sánh số đo diện tích.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 🧮 Bảng đơn vị đo diện tích
Kiến thức cần nhớ
- ✦Diện tích đo bằng các đơn vị vuông: mi-li-mét vuông (mm²), xăng-ti-mét vuông (cm²), đề-xi-mét vuông (dm²), mét vuông (m²).
- ✦1 dm² là diện tích hình vuông cạnh 1 dm; 1 m² là diện tích hình vuông cạnh 1 m; 1 mm² là diện tích hình vuông cạnh 1 mm.
- ✦Mỗi đơn vị gấp 100 lần đơn vị bé liền sau nó, vì độ dài gấp 10 lần mà hình có hai chiều: 10 × 10 = 100.
Bảng đơn vị m² · dm² · cm² · mm²
Bấm tên một cột để đổi số đo sang đơn vị đó. Mỗi cột có hai ô chữ số.
Bấm tên cột để đổi sang đơn vị đó
Số đo nằm đúng cột cm². Bấm một cột khác để đổi đơn vị.
Điều cần nhớ
- ✦Mỗi cột có hai chữ số, vì mỗi đơn vị gấp 100 lần đơn vị bé liền sau.
- ✦Sang phải một cột: viết thêm hai chữ số 0. 6 m² = 600 dm² = 60 000 cm².
- ✦Sang trái: bên trái vạch vàng đọc theo đơn vị mới, hai chữ số mỗi cột bên phải giữ đơn vị cũ: 1 509 dm² = 15 m² 9 dm².
- ✦Cột chỉ có một chữ số thì thêm 0 cho đủ hai: 15 m² 9 dm² thì cột dm² ghi 09, đọc 1 509 dm².
Mỗi đơn vị gấp 100 lần đơn vị bé liền sau
| Đơn vị | Bằng | Vì sao |
|---|---|---|
| 1 cm² | 100 mm² | 1 cm = 10 mm, 10 × 10 = 100 |
| 1 dm² | 100 cm² | 1 dm = 10 cm, 10 × 10 = 100 |
| 1 m² | 100 dm² | 1 m = 10 dm, 10 × 10 = 100 |
Sàn một gian kho là hình vuông cạnh 1 m. Người ta lát gạch hình vuông cạnh 1 dm. Cần bao nhiêu viên gạch để lát kín sàn, và 1 m² bằng bao nhiêu dm²?
Hướng dẫn giải
2 ⬇️ Đổi sang đơn vị bé hơn
Đi sang phải thì nhân 100 mỗi cột
- ✦Đổi sang đơn vị bé hơn liền sau: nhân với 100, tức viết thêm hai chữ số 0: 6 m² = 600 dm².
- ✦Đổi qua hai cột: nhân 100 hai lần, tức viết thêm bốn chữ số 0: 6 m² = 600 dm² = 60 000 cm².
- ✦Đếm số cột trước, rồi viết thêm số chữ số 0 gấp đôi số cột.
Dạng bài
Đổi số đo sang đơn vị bé hơn
- 1 Đếm xem từ đơn vị đã cho đến đơn vị cần đổi cách mấy cột trong bảng.
- 2 Mỗi cột nhân 100 (thêm hai chữ số 0). Đi lần lượt từng cột, ghi kết quả sau mỗi cột.
- 3 Soát: đơn vị bé hơn thì số đo phải lớn hơn số ban đầu.
⚠️ Bẫy hay gặp: Thêm một chữ số 0 mỗi cột như đổi độ dài, ghi 7 m² = 70 dm² — sai. Đáp án đúng là 700 dm². Mẹo: 1 m² là hình vuông cạnh 10 dm nên chứa 10 × 10 = 100 ô 1 dm², không phải 10.
Tấm bạt che quán nước có diện tích 7 m². Đổi diện tích tấm bạt ra cm².
Hướng dẫn giải
Một viên gạch men có diện tích 9 dm². Đổi ra cm² để so với miếng gạch trang trí 850 cm².
Hướng dẫn giải
3 ⬆️ Đổi sang đơn vị lớn hơn
Đi sang trái thì bỏ hai chữ số 0 mỗi cột
- ✦Đổi sang đơn vị lớn hơn liền trước: bỏ hai chữ số 0 ở cuối: 4 800 cm² = 48 dm².
- ✦Đổi qua hai cột: bỏ bốn chữ số 0: 30 000 mm² = 300 cm² = 3 dm².
- ✦Số đo không tròn (không đủ chữ số 0 để bỏ) thì chưa đổi gọn được: viết bằng hai đơn vị (xem mục sau). Ví dụ 450 cm² = 4 dm² 50 cm².
Dạng bài
Đổi số đo tròn sang đơn vị lớn hơn
- 1 Đếm số cột từ đơn vị đã cho đến đơn vị cần đổi.
- 2 Mỗi cột bỏ hai chữ số 0 ở cuối. Ghi kết quả sau mỗi cột.
- 3 Soát: đơn vị lớn hơn thì số đo phải bé hơn số ban đầu.
⚠️ Bẫy hay gặp: Chỉ bỏ một chữ số 0 mỗi cột như đổi độ dài, ghi 60 000 cm² = 6 000 dm² = 600 m² — sai. Đáp án đúng là 6 m². Mẹo: qua hai cột phải bỏ bốn chữ số 0, và số m² của một tấm vải không thể tới hàng trăm.
Tấm vải lót sàn có diện tích 60 000 cm². Đổi ra m².
Hướng dẫn giải
Sân khấu của trường có diện tích 3 500 dm². Đổi ra m².
Hướng dẫn giải
4 🧩 Số đo có hai đơn vị
Mỗi đơn vị chiếm hai chữ số
| Số đo | Viết theo cột | Một đơn vị bé |
|---|---|---|
| 4 m² 7 dm² | 4 | 07 | 407 dm² |
| 4 m² 70 dm² | 4 | 70 | 470 dm² |
| 6 dm² 25 cm² | 6 | 25 | 625 cm² |
| 3 cm² 8 mm² | 3 | 08 | 308 mm² |
Dạng bài
Viết số đo hai đơn vị thành một đơn vị
- 1 Chọn đơn vị bé làm đơn vị của kết quả.
- 2 Đổi phần đơn vị lớn ra đơn vị bé (nhân 100).
- 3 Cộng với phần đơn vị bé. Soát: phần đơn vị bé nằm ở hai chữ số cuối, thiếu thì thêm 0 ở trước.
⚠️ Bẫy hay gặp: Ghép thẳng hai số, ghi 15 m² 9 dm² = 159 dm² — sai. Mỗi cột có hai chữ số nên 9 dm² phải viết 09, đáp án là 1 509 dm². Mẹo: 15 m² đã là 1 500 dm², đáp án không thể chỉ có ba chữ số.
Đáy hồ cá cảnh có diện tích 15 m² 9 dm². Viết diện tích đáy hồ theo dm².
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Tách số đo thành hai đơn vị
- 1 Lấy hai chữ số cuối làm số đo đơn vị bé.
- 2 Phần còn lại ở bên trái là số đo đơn vị lớn.
- 3 Hai chữ số cuối có chữ số 0 đứng đầu (như 05) thì đọc là 5, không bỏ chữ số 0 khi tách.
⚠️ Bẫy hay gặp: Chỉ tách một chữ số cuối, ghi 3 015 cm² = 301 dm² 5 cm² — sai vì 5 cm² phải đi cùng chữ số 1 thành 15 cm². Mẹo: mỗi cột hai chữ số nên luôn tách hai chữ số cuối.
Một tấm thảm có diện tích 3 015 cm². Viết theo dm² và cm².
Hướng dẫn giải
5 📐 Tính và so sánh diện tích
Kiến thức cần nhớ
- ✦Diện tích hình chữ nhật = chiều dài × chiều rộng. Diện tích hình vuông = cạnh × cạnh.
- ✦Độ dài đo bằng đơn vị nào thì diện tích có đơn vị vuông của đơn vị đó: cạnh đo bằng dm thì diện tích đo bằng dm².
- ✦Hai cạnh đo bằng hai đơn vị khác nhau thì đổi cùng một đơn vị rồi mới nhân. So sánh hai số đo diện tích cũng phải đổi cùng một đơn vị.
Dạng bài
Tính diện tích khi hai cạnh khác đơn vị
- 1 Đổi hai cạnh về cùng đơn vị (nên chọn đơn vị bé).
- 2 Nhân chiều dài với chiều rộng.
- 3 Viết kết quả kèm đơn vị vuông; nếu cần thì đổi sang đơn vị lớn hơn.
⚠️ Bẫy hay gặp: Nhân luôn 4 × 9 = 36 rồi ghi 36 dm² hoặc 36 m² — sai vì hai cạnh khác đơn vị. Mẹo: 4 m dài hơn 9 dm rất nhiều nên diện tích phải lớn hơn 9 dm² nhiều lần.
Tấm bảng treo tường dài 4 m, rộng 9 dm. Tính diện tích tấm bảng theo dm² rồi viết bằng hai đơn vị.
Hướng dẫn giải
Luống rau hình vuông cạnh 7 dm. Tính diện tích luống rau.
Hướng dẫn giải
Dạng bài
So sánh hai số đo diện tích
- 1 Chọn đơn vị bé hơn trong hai số đo.
- 2 Đổi số đo kia về đơn vị đó.
- 3 So sánh hai số vừa có cùng đơn vị.
⚠️ Bẫy hay gặp: So hai số mà bỏ qua đơn vị, thấy 5 nhỏ hơn 250 nên kết luận sai, hoặc đọc 2 dm² 5 cm² thành 25 cm². Mẹo: luôn đổi ra cùng một đơn vị rồi mới so.
Miếng gạch đỏ có diện tích 2 dm² 5 cm². Miếng gạch xanh có diện tích 250 cm². Miếng nào lớn hơn?
Hướng dẫn giải