Bài 15: Hình tròn. Tâm, bán kính, đường kính của hình tròn
Con gọi đúng tâm, bán kính, đường kính; biết đường kính dài gấp đôi bán kính và tự vẽ hình tròn bằng com-pa.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 ⭕ Tâm, bán kính, đường kính
Com-pa vẽ hình tròn tâm O
Kéo núm "Bán kính" để mở com-pa. Kéo núm "Quay" để com-pa vẽ dần hình tròn và để lại các đoạn OA, OB, OC… Bấm "Đường kính" xem đoạn đi qua tâm.
r = 3 cm
Các bán kính OA, OB, OC đều dài 3 cm.
Điều cần nhớ
- ✦Điểm O ở chính giữa là tâm của hình tròn.
- ✦Đoạn thẳng nối tâm với một điểm trên hình tròn là bán kính. Mọi bán kính của một hình tròn đều dài bằng nhau.
- ✦Đoạn thẳng đi qua tâm, hai đầu nằm trên hình tròn là đường kính.
Chiếc bánh pizza hình tròn tâm O. Bạn Na cắt một nhát thẳng qua tâm, từ điểm M sang điểm N trên mép bánh. Đoạn OM, đoạn MN gọi là gì?
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Gọi tên bán kính, đường kính
- 1 Tìm tâm của hình tròn (thường gọi là O).
- 2 Đoạn có một đầu ở tâm, đầu kia trên hình tròn: đó là bán kính.
- 3 Đoạn có hai đầu trên hình tròn và đi qua tâm: đó là đường kính.
⚠️ Bẫy hay gặp: Thấy đoạn nối hai điểm trên hình tròn là gọi ngay "đường kính". Đoạn đó phải đi qua tâm mới là đường kính.
Mặt đồng hồ hình tròn tâm O. Có các đoạn OA, OB, CD; đoạn CD đi qua O. Đoạn nào là bán kính?
Hướng dẫn giải
2 ↔️ Đường kính và bán kính
Kiến thức cần nhớ
- ✦Đường kính gồm hai bán kính nối tiếp nhau qua tâm.
- ✦Độ dài đường kính gấp đôi độ dài bán kính: đường kính = bán kính × 2.
- ✦Ngược lại: bán kính = đường kính : 2.
- ✦Tâm O là trung điểm của mỗi đường kính.
Dạng bài
Biết bán kính, tìm đường kính
- 1 Đọc độ dài bán kính.
- 2 Lấy bán kính nhân với 2 (hoặc cộng bán kính hai lần).
- 3 Viết kết quả kèm đơn vị đo.
⚠️ Bẫy hay gặp: Lấy luôn số bán kính làm đường kính, hoặc chia 2. Đường kính dài hơn bán kính nên phải nhân 2.
Bánh xe đạp của em có bán kính 3 dm. Đường kính bánh xe dài bao nhiêu đề-xi-mét?
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Biết đường kính, tìm bán kính
- 1 Đọc độ dài đường kính.
- 2 Lấy đường kính chia cho 2.
- 3 Viết kết quả kèm đơn vị đo.
⚠️ Bẫy hay gặp: Nhân 18 với 2 ra 36. Bán kính ngắn hơn đường kính nên phải chia 2.
Cái đĩa hình tròn có đường kính 18 cm. Bán kính cái đĩa dài bao nhiêu xăng-ti-mét?
Hướng dẫn giải
3 ✏️ Vẽ hình tròn bằng com-pa
Kiến thức cần nhớ
- ✦Com-pa có hai chân: một chân có đầu nhọn, một chân gắn bút chì.
- ✦Khoảng cách giữa đầu nhọn và đầu bút chì bằng bán kính của hình tròn sẽ vẽ.
- ✦Đầu nhọn đứng yên ở tâm, đầu bút chì quay một vòng.
Dạng bài
Vẽ hình tròn bằng com-pa
- 1 Chấm một điểm làm tâm, đặt tên là O.
- 2 Mở com-pa: đầu nhọn ở vạch 0 của thước, đầu bút chì ở vạch bằng bán kính.
- 3 Đặt đầu nhọn vào O, giữ chặt, quay đầu bút chì đúng một vòng.
⚠️ Bẫy hay gặp: Quay mà đầu nhọn bị trượt khỏi O, hoặc tay bóp làm com-pa khép lại. Hình vẽ ra bị méo, không tròn. Giữ chặt đầu nhọn, cầm ở núm trên cùng khi quay.
Vẽ hình tròn tâm O, bán kính 2 cm.
Hướng dẫn giải
Em muốn vẽ hình tròn có đường kính 8 cm. Em phải mở com-pa rộng bao nhiêu xăng-ti-mét?
Hướng dẫn giải