Bài 11: Bảng nhân 9, bảng chia 9
Con dựng và thuộc bảng nhân 9 (mỗi dòng thêm 9, mẹo hai chữ số của tích cộng lại bằng 9), lấy bảng chia 9 từ bảng nhân 9, giải toán lời văn một bước.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 ✖️ Bảng nhân 9
Dựng bảng nhân 9 bằng khay bánh
Bấm "Dòng tiếp theo": mỗi lần có thêm một khay 9 cái bánh. Đủ 10 dòng thì bấm "Đọc thuộc" để che kết quả và tự nhẩm.
Điều cần nhớ
- ✦Mỗi dòng có thêm một nhóm 9 nên tích tăng thêm 9.
- ✦Đếm thêm 9: 9, 18, 27, 36, 45, 54, 63, 72, 81, 90.
- ✦Hai dòng dễ nhớ nhất: 9 × 1 = 9 và 9 × 10 = 90.
Mỗi khay có 9 cái bánh. Hỏi 3 khay có bao nhiêu cái bánh?
Hướng dẫn giải
Mẹo nhớ bảng nhân 9
- ✦Từ 9 × 2 tới 9 × 10, cộng hai chữ số của tích luôn được 9: 18 có 1 + 8 = 9, 27 có 2 + 7 = 9 … 90 có 9 + 0 = 9.
- ✦Đi xuống mỗi dòng, chữ số hàng chục tăng 1, chữ số hàng đơn vị giảm 1: 18, 27, 36, 45 …
- ✦Chữ số hàng chục bằng số lần lấy, bớt đi 1: 9 × 6 có hàng chục là 6 − 1 = 5, hàng đơn vị là 9 − 5 = 4, nên 9 × 6 = 54.
Dạng bài
Nhớ nhanh một dòng bảng nhân 9
- 1 Tìm dòng gần nhất em đã nhớ chắc, ví dụ 9 × 5 = 45 hoặc 9 × 10 = 90.
- 2 Muốn tìm dòng sau thì thêm 9, dòng trước thì bớt 9.
- 3 Soát lại bằng mẹo: cộng hai chữ số của tích phải được 9.
⚠️ Bẫy hay gặp: Chỉ dựa vào mẹo "cộng lại bằng 9" mà ghi 9 × 6 = 45. Số 45 cũng có 4 + 5 = 9, nhưng đó là 9 × 5. Phải soát thêm hàng chục: 9 × 6 có hàng chục là 5.
Mỗi hàng ghế trong nhà hát có 9 ghế. Hỏi 6 hàng ghế có bao nhiêu ghế?
Hướng dẫn giải
2 ➗ Bảng chia 9
Dựng bảng chia 9
Cùng những khay bánh đó, giờ đọc ngược lại: có bao nhiêu cái bánh, xếp mỗi khay 9 cái thì được mấy khay.
Điều cần nhớ
- ✦Bảng chia 9 lấy từ bảng nhân 9: 9 × 6 = 54 thì 54 : 9 = 6.
- ✦Chia cho 9 là chia thành các nhóm 9, hoặc chia đều cho 9 phần.
- ✦Số bị chia đếm thêm 9 (9, 18 … 90), thương là 1, 2 … 10.
Có 45 quả bóng xếp vào các rổ, mỗi rổ 9 quả. Hỏi xếp được mấy rổ?
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Tìm thương nhờ bảng nhân 9
- 1 Đọc phép chia, ví dụ 81 : 9.
- 2 Tự hỏi: 9 nhân mấy thì bằng 81? Nhẩm bảng nhân 9.
- 3 9 × 9 = 81, vậy thương là 9.
⚠️ Bẫy hay gặp: Nhầm hai dòng liền nhau: thấy 72 là nghĩ ngay 9 × 9. Nhẩm lại cho chắc: 9 × 8 = 72, còn 9 × 9 = 81. Vậy 72 : 9 = 8.
Có 81 viên gạch xếp đều thành 9 hàng. Hỏi mỗi hàng có mấy viên gạch?
Hướng dẫn giải
3 📝 Toán lời văn
Nhân hay chia?
- ✦Có các nhóm bằng nhau, hỏi tất cả ⇒ phép nhân: số trong một nhóm × số nhóm.
- ✦Biết tất cả, hỏi mỗi nhóm có mấy hoặc được mấy nhóm ⇒ phép chia.
- ✦Viết câu lời giải, phép tính có đơn vị trong ngoặc, rồi viết đáp số.
Dạng bài
Bài toán hỏi tất cả
- 1 Tìm số đồ vật trong một nhóm và số nhóm.
- 2 Viết phép nhân: số trong một nhóm × số nhóm.
- 3 Nhẩm bảng nhân, viết câu trả lời có đơn vị.
⚠️ Bẫy hay gặp: Viết phép nhân nhưng đặt đơn vị sai, ghi "(chuyến)". Câu hỏi hỏi số người nên đơn vị là (người).
Mỗi chuyến đò chở 9 người qua sông. Hỏi 4 chuyến đò chở được bao nhiêu người?
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Bài toán chia đều, chia nhóm
- 1 Tìm số tất cả đồ vật.
- 2 Chia đều cho mấy phần (hỏi mỗi phần mấy) hay mỗi nhóm mấy cái (hỏi được mấy nhóm): đều dùng phép chia.
- 3 Nhẩm bảng chia 9, viết câu trả lời có đơn vị.
⚠️ Bẫy hay gặp: Lấy 63 − 9 = 54 vì thấy "cho 9 tổ". Chia đều cho 9 tổ là chia thành 9 phần bằng nhau, không phải bớt đi 9.
Cô có 63 tờ giấy màu, chia đều cho 9 tổ. Hỏi mỗi tổ được mấy tờ giấy màu?
Hướng dẫn giải