Quyền và nghĩa vụ của công dân về tự do ngôn luận, báo chí và tiếp cận thông tin
Nêu được quyền và nghĩa vụ của công dân về tự do ngôn luận, báo chí, tiếp cận thông tin; phân biệt một phát ngôn, bài đăng là thực hiện quyền hay vi phạm nghĩa vụ, và nói được hậu quả pháp lí.
Ứng với SGK Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 11 (bộ thống nhất): Bài 20
⚡ Nhớ nhanh
- 1Hiến pháp, Điều 25: công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình; việc thực hiện do pháp luật quy định.
- 2Quyền: phát biểu ý kiến, tham gia xây dựng chính sách, pháp luật; sáng tạo tác phẩm báo chí, cung cấp thông tin cho báo chí, phản hồi, yêu cầu cải chính; được cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời; khiếu nại, tố cáo vi phạm.
- 3Nghĩa vụ: tuân thủ pháp luật; trung thành với Tổ quốc; chịu trách nhiệm về điều mình nói, viết, cung cấp; không làm sai lệch thông tin; không xâm phạm quyền, lợi ích của Nhà nước, tổ chức, người khác.
- 4Vi phạm (bịa đặt, xúc phạm, tiết lộ bí mật, cản trở người khác…) tuỳ mức độ bị kỉ luật, hành chính, hình sự (Bộ luật Hình sự, Điều 167…) và bồi thường.
- 5Mạch nhớ: được nói – phải đúng – chịu trách nhiệm: tự do ngôn luận không phải nói gì cũng được, ở đâu cũng được.
👀 Nhìn là hiểu
Trình diễn 4 cảnh quanh một chiếc micro: ông T góp ý về Hiến pháp và P hỏi thông tin tuyển sinh (loa xanh); Q bịa tin giật gân, số lượt chia sẻ tăng vọt và mọi người hoang mang; một người bạn khuyên gỡ bài và hậu quả pháp lí hiện ra; cảnh chốt so sánh hai chiếc loa. Bấm 🎮 để kéo 8 hành vi vào Thực hiện quyền, Thực hiện nghĩa vụ hoặc Vi phạm; có một thẻ bẫy.
Micro mở cho mọi công dân: góp ý, phát biểu, viết báo.
1 🎙️ Quyền tự do ngôn luận, báo chí và tiếp cận thông tin
Cần nhớ
- ✦Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), Điều 25: "Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình. Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định."
- ✦Luật Báo chí năm 2025, Điều 4 — quyền tự do báo chí: sáng tạo tác phẩm báo chí · cung cấp thông tin cho báo chí · phản hồi thông tin trên báo chí · yêu cầu cải chính trên báo chí · tiếp cận thông tin báo chí · liên kết với cơ quan báo chí thực hiện sản phẩm báo chí · in, phát hành báo in.
- ✦Luật Báo chí năm 2025, Điều 5 — quyền tự do ngôn luận trên báo chí: phát biểu ý kiến về tình hình đất nước và thế giới · tham gia ý kiến xây dựng và thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật · góp ý kiến, kiến nghị, phản ánh, phê bình, khiếu nại, tố cáo trên báo chí.
- ✦Luật Tiếp cận thông tin năm 2016, Điều 8 khoản 1: công dân được cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời; được khiếu nại, khởi kiện, tố cáo hành vi vi phạm pháp luật về tiếp cận thông tin.
- ✦Ý nghĩa: giúp công dân chủ động, tích cực tham gia quản lí nhà nước và xã hội và phát triển bản thân toàn diện.
Ba quyền — ví dụ trong sách
| Quyền | Hiểu là | Ví dụ |
|---|---|---|
| Tự do ngôn luận | Tự do phát biểu ý kiến, bày tỏ quan điểm về các vấn đề của đời sống xã hội — trực tiếp (cuộc họp) hoặc trên báo chí, mạng | Học sinh là đại biểu Đoàn Thanh niên phát biểu, góp ý ở hội nghị về quản lí rác thải của thành phố H |
| Tự do báo chí | Sáng tạo tác phẩm báo chí, cung cấp thông tin cho báo chí, phản hồi, yêu cầu cải chính, tiếp cận thông tin báo chí… | Ông T viết bài phân tích, ủng hộ Hiến pháp, được nhiều tờ báo đăng; trường A cung cấp thông tin cho nhà báo viết bài về thành tích học sinh |
| Tiếp cận thông tin | Được cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời để phục vụ cuộc sống; khiếu nại, tố cáo khi bị vi phạm | P liên hệ cán bộ Trường Đại học K để được hướng dẫn thủ tục dự thi đánh giá năng lực |
ℹ️ Luật mới — biết thêm, đi thi vẫn trả lời theo SGK
- ✦Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 (Luật số 01/2026/QH16, Quốc hội thông qua ngày 23 tháng 4 năm 2026) có hiệu lực từ ngày 1 tháng 9 năm 2026, thay cho Luật Tiếp cận thông tin năm 2016 mà sách trích.
- ✦Quyền và nghĩa vụ của công dân vẫn ở Điều 8; quyền được cung cấp thông tin nay ghi là "chính xác, đầy đủ, kịp thời, minh bạch, thuận lợi". Luật mới đẩy mạnh cung cấp thông tin trên môi trường số (được yêu cầu cung cấp thông tin trực tuyến); Nhà nước hỗ trợ người khuyết tật, người dân tộc thiểu số, người ở vùng biên giới, hải đảo, miền núi, vùng khó khăn tiếp cận thông tin.
- ✦Luật Báo chí năm 2025 mà sách dẫn (Luật số 126/2025/QH15, thông qua ngày 10 tháng 12 năm 2025) đã có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026 — sách đã cập nhật đúng luật này.
⚠️ Bẫy hay gặp
- ✦"Tự do báo chí chỉ dành cho nhà báo" — sai: mọi công dân được cung cấp thông tin cho báo, phản hồi, yêu cầu cải chính, góp ý, phê bình trên báo chí.
- ✦Yêu cầu toà soạn đính chính thông tin sai về mình là thực hiện quyền (yêu cầu cải chính), không phải "gây khó cho báo".
- ✦Chủ động hỏi cơ quan, trường học để có thông tin cần thiết là thực hiện quyền tiếp cận thông tin, không phải "làm phiền".
2 📏 Nghĩa vụ của công dân
Cần nhớ
- ✦Luật Báo chí năm 2025, Điều 8 — hành vi bị nghiêm cấm (trích): đăng, phát thông tin chống Nhà nước (xuyên tạc đường lối, chính sách; bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân…); thông tin gây chia rẽ, gây hằn thù, kì thị giới tính, dân tộc, người khuyết tật…; xuyên tạc lịch sử, xúc phạm dân tộc, anh hùng dân tộc; tiết lộ bí mật nhà nước, bí mật cá nhân, bí mật gia đình; thông tin sai sự thật, vu khống, xúc phạm uy tín tổ chức, danh dự, nhân phẩm cá nhân, quy kết tội danh khi chưa có bản án của Toà án; thông tin ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của trẻ em.
- ✦Luật Tiếp cận thông tin năm 2016, Điều 8 khoản 2: công dân có nghĩa vụ tuân thủ pháp luật về tiếp cận thông tin; không làm sai lệch nội dung thông tin đã được cung cấp; không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, người khác khi thực hiện quyền.
- ✦Kết luận của sách: công dân trung thành với Tổ quốc, bảo vệ Tổ quốc; chịu trách nhiệm về phát biểu, bài viết, thông tin mình cung cấp; thông tin trung thực; không lợi dụng quyền tự do ngôn luận, báo chí để xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân.
Quyền · Nghĩa vụ · Hành vi vi phạm
| Nội dung | Ví dụ | |
|---|---|---|
| Thực hiện quyền | Nói, viết, hỏi, góp ý, phản hồi, yêu cầu cải chính theo quy định của pháp luật | K chủ động phát biểu trong các cuộc họp ở lớp, ở địa phương; Y yêu cầu toà soạn đính chính thông tin sai về mình |
| Thực hiện nghĩa vụ | Xác minh, có căn cứ trước khi nói, viết, chia sẻ; tôn trọng người khác; không làm sai lệch thông tin | Phóng viên D thu thập, xác minh cẩn thận, phản ánh trung thực; lớp trưởng V tìm hiểu quy định tuyển sinh, xác minh rồi mới chia sẻ cho cả lớp |
| Hành vi vi phạm | Bịa đặt, xuyên tạc, gây hoang mang; xúc phạm danh dự, nhân phẩm; tiết lộ bí mật; làm sai lệch thông tin; cản trở người khác thực hiện quyền | Q bịa tin giật gân để tăng tương tác; M đăng thông tin sai lệch lên mạng; D xúc phạm ngoại hình bạn trong cuộc họp lớp |
⚠️ Bẫy hay gặp
- ✦"Tự do ngôn luận là được nói tất cả suy nghĩ của mình ở mọi nơi, mọi lúc" — sai: phải theo quy định của pháp luật, không xúc phạm, không bịa đặt.
- ✦"Tiếp cận thông tin là được đọc, xem, nghe, kể bất cứ thông tin nào nếu muốn" — sai: có thông tin thuộc bí mật nhà nước, bí mật cá nhân; và kể lại thì phải đúng, không làm sai lệch.
- ✦Viết trong nhóm kín vẫn là phát ngôn công khai với các thành viên: xúc phạm người khác ở đó vẫn là vi phạm.
- ✦Chia sẻ lại tin chưa kiểm chứng cũng góp phần lan truyền tin sai: người chia sẻ cũng phải chịu trách nhiệm về thông tin mình đưa ra.
3 ⚖️ Hậu quả của hành vi vi phạm
Cần nhớ
- ✦Hậu quả tiêu cực: xâm phạm quyền tự do, dân chủ của công dân; ảnh hưởng trật tự quản lí hành chính nhà nước, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, hoạt động bình thường của cơ quan nhà nước; có thể ảnh hưởng sức khoẻ, tinh thần, danh dự, uy tín, công việc của công dân.
- ✦Trách nhiệm pháp lí: tuỳ tính chất, mức độ, có thể bị xử lí kỉ luật, xử lí hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự và phải bồi thường thiệt hại (nếu có).
- ✦Bộ luật Hình sự, Điều 167 (Tội xâm phạm quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, quyền biểu tình của công dân): người dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác cản trở công dân thực hiện các quyền này, đã bị xử lí kỉ luật hoặc xử phạt hành chính mà còn vi phạm; nặng hơn khi có tổ chức, lợi dụng chức vụ, quyền hạn, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
- ✦Chiều ngược lại — lợi dụng quyền tự do ngôn luận, báo chí để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, tổ chức, cá nhân — cũng bị xử lí (Bộ luật Hình sự, Điều 331, học ở bài 21).
M đăng thông tin sai lệch lên mạng; bạn thân C gọi ngay khuyên xoá bài, giải thích tin đó làm nhiều người hiểu nhầm, hoang mang, ảnh hưởng trật tự, an toàn xã hội và M có thể bị xử phạt.
A được Chi cục Thuế hướng dẫn thủ tục hoàn thuế nhưng phổ biến lại sai thời gian ⇒ một số nhân viên không kịp hoàn tất hồ sơ, mất quyền lợi được hoàn thuế.
Dạng bài
Xét một phát ngôn, bài đăng
- 1 Ai nói, viết, chia sẻ? Ở đâu (cuộc họp, báo chí, mạng xã hội, nhóm kín)?
- 2 Nội dung có đúng sự thật, có căn cứ không? Người đó đã xác minh chưa?
- 3 Có rơi vào điều cấm không: bịa đặt gây hoang mang, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, tiết lộ bí mật, gây chia rẽ, kì thị, ảnh hưởng trẻ em, làm sai lệch thông tin?
- 4 Kết luận: thực hiện quyền (đúng, có căn cứ, tôn trọng người khác) hay vi phạm ⇒ hậu quả: kỉ luật, hành chính, hình sự, bồi thường; việc nên làm: gỡ bài, cải chính, xin lỗi.
⚠️ Bẫy hay gặp: Cho rằng "đăng trên trang cá nhân là quyền tự do ngôn luận của Q": quyền này luôn đi kèm nghĩa vụ nói đúng sự thật và chịu trách nhiệm.
Để trêu đùa và tăng lượt tương tác, Q bịa ra một tin giật gân không có thật rồi đăng lên mạng xã hội. Bài được chia sẻ nhanh, nhiều người hiểu nhầm và lo sợ. Q có vi phạm không?
Hướng dẫn giải
⚠️ Bẫy hay gặp
- ✦Điều 167 xử người cản trở người khác thực hiện quyền (dùng vũ lực, đe doạ…), không phải người phát biểu ý kiến đúng pháp luật.
- ✦Không phải vi phạm nào cũng bị xử lí hình sự: lần đầu, nhẹ thường là kỉ luật, xử phạt hành chính — nhưng vẫn là vi phạm.
- ✦Vô ý cung cấp sai thông tin (như A) vẫn gây hậu quả cho người khác: người cung cấp phải chịu trách nhiệm về thông tin mình đưa ra.
4 🎒 Trách nhiệm của học sinh
Cần nhớ
- ✦Luật Thanh niên năm 2020, Điều 13 (trích): gương mẫu chấp hành chính sách, pháp luật; tham gia giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, quốc phòng, an ninh; chủ động đề xuất ý tưởng, sáng kiến xây dựng chính sách, pháp luật, tham gia quản lí nhà nước và xã hội; tích cực tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện Hiến pháp và pháp luật.
- ✦Học sinh cần: tìm hiểu, nắm rõ quy định; chủ động thực hiện quyền và nghĩa vụ bằng việc làm phù hợp năng lực, lứa tuổi; phê phán, tố cáo vi phạm; tuyên truyền, giúp đỡ người xung quanh thực hiện tốt.
- ✦Ví dụ trong sách: học sinh là đại biểu Đoàn Thanh niên phát biểu, góp ý ở hội nghị của thành phố H; bạn C bày tỏ mong muốn được xem thời sự với bố mẹ, giải thích để phục vụ học tập — bố mẹ vui vẻ đồng ý.
Chủ động phát biểu trong họp lớp; lên mạng tìm thông tin phục vụ học tập; kiểm chứng trước khi chia sẻ; yêu cầu đính chính khi bị đưa tin sai; góp ý thẳng thắn nhưng tôn trọng.
Từ chối bày tỏ ý kiến dù được khuyến khích (chưa thực hiện quyền); chia sẻ tin chưa kiểm chứng; chê bai, xúc phạm bạn trong cuộc họp hay trên nhóm chat (vi phạm).
⚠️ Bẫy hay gặp
- ✦Im lặng không vi phạm pháp luật, nhưng từ chối bày tỏ ý kiến khi được khuyến khích là chưa tích cực thực hiện quyền — đề thi hay hỏi điểm này.
- ✦Góp ý với người vi phạm (khuyên gỡ bài, nhắc xin lỗi) là thực hiện trách nhiệm, không phải "cản trở tự do ngôn luận" của họ.
✏️ Luyện tập
Làm xong mỗi nhóm bấm Kiểm tra. Câu sai có lời giải ngắn và nút quay lại phần kiến thức.
Quyền của công dân
- 1Nhận biết
Theo Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), Điều 25, việc thực hiện quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin của công dân
- 2Nhận biết
Theo Luật Báo chí năm 2025, Điều 4, nội dung nào thuộc quyền tự do báo chí của công dân?
- 3Thông hiểu
Sau khi Hiến pháp sửa đổi được ban hành, ông N viết bài phân tích, đánh giá tích cực vai trò của Hiến pháp; bài được nhiều tờ báo uy tín đăng tải. Ông N đã thực hiện quyền
- 4Thông hiểu
Bạn E định đăng kí kì thi đánh giá năng lực nên liên hệ trực tiếp cán bộ của trường đại học để được cung cấp thông tin, hướng dẫn thủ tục. E đã thực hiện quyền
- 5Thông hiểu
Một tờ báo đưa tin sai về việc kinh doanh của chị G. Chị liên hệ toà soạn yêu cầu đính chính. Việc làm của chị G
Nghĩa vụ của công dân
- 1Nhận biết Theo Luật Tiếp cận thông tin năm 2016, công dân có nghĩa vụ không làm nội dung thông tin đã được cung cấp.
- 2Thông hiểu
Để tăng lượt theo dõi, anh V bịa ra tin "sắp mất điện cả tuần trên toàn thành phố" rồi đăng lên mạng, khiến nhiều người đổ xô đi mua máy phát điện. Hành vi của anh V
- 3Thông hiểu
Thấy nhiều bạn thắc mắc về đăng kí nguyện vọng xét tuyển, lớp trưởng S tìm hiểu quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, xác minh căn cứ rồi mới chia sẻ lại cho cả lớp. S đã
- 4Thông hiểu
Các ý kiến sau đúng hay sai?
a)Công dân đóng góp ý kiến về những vấn đề chung của đất nước, xã hội là thực hiện quyền tự do ngôn luận, báo chí.
b)Quyền tiếp cận thông tin là quyền được tự do đọc, xem, nghe, kể bất cứ thông tin nào nếu muốn.
c)Quyền tự do ngôn luận là quyền được nói tất cả suy nghĩ của mình ở mọi nơi, mọi lúc.
d)Khi thực hiện quyền tự do ngôn luận, báo chí, tiếp cận thông tin, mọi công dân đều phải tuân theo nghĩa vụ mà pháp luật quy định.
- 5Vận dụng
Mâu thuẫn với bạn cùng lớp, M viết bài bày tỏ cảm xúc tiêu cực về bạn và đăng lên một nhóm kín; nhiều thành viên bình luận đồng tình và có lời xúc phạm bạn ấy. Nhận định nào đúng?
Hậu quả của hành vi vi phạm
- 1Nhận biết
Người vi phạm quyền và nghĩa vụ về tự do ngôn luận, báo chí, tiếp cận thông tin, tuỳ tính chất, mức độ, có thể
- 2Thông hiểu
Phóng viên H đến ghi hình việc một cơ sở xả nước thải ra sông. Ông chủ cơ sở cho người vây lại, đe doạ hành hung, giật máy quay không cho anh làm việc. Hành vi của ông chủ cơ sở
- 3Thông hiểu
Chị B được cơ quan thuế hướng dẫn thủ tục nhưng khi phổ biến lại cho đồng nghiệp đã nói sai thời hạn nộp hồ sơ, khiến nhiều người mất quyền lợi. Trường hợp này cho thấy hậu quả nào?
- 4Vận dụng
Bạn T thấy một tin "giật gân" đang được chia sẻ rầm rộ trên mạng. Sắp xếp các việc T nên làm theo thứ tự hợp lí:
Thứ tự của em: — bấm lần lượt —
Trách nhiệm của học sinh
- 1Nhận biết
Theo Luật Thanh niên năm 2020, Điều 13, thanh niên có trách nhiệm nào dưới đây?
- 2Thông hiểu
Bố mẹ muốn L vào học bài ngay sau bữa tối, nhưng L rất muốn xem chương trình thời sự. L chọn lúc thích hợp nói với bố mẹ mong muốn của mình và giải thích xem thời sự để có thêm kiến thức phục vụ học tập. L đã
- 3Vận dụng
Trong cuộc họp lớp, P liên tục chê bai, xúc phạm ngoại hình của bạn V khi các bạn đề cử V hát văn nghệ, khiến V bật khóc. Nếu là lớp trưởng, cách làm phù hợp nhất là
- 4Vận dụng
Bạn thân của em hay chia sẻ lại thông tin từ các hội, nhóm trên mạng mà không quan tâm đúng sai. Lời khuyên phù hợp nhất là
🏆 Luyện theo dạng đề tốt nghiệp
Đề Giáo dục Kinh tế và Pháp luật (50 phút) có 2 phần: 24 câu 4 lựa chọn và 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý), không có câu trả lời ngắn. Gần như câu nào cũng cho một tình huống hoặc đoạn thông tin rồi hỏi. Dưới đây là đủ 2 dạng, chỉ dùng kiến thức của bài này.
Phần I · Trắc nghiệm 4 lựa chọn
- 1Nhận biết
Theo Luật Báo chí năm 2025, Điều 8, hành vi nào dưới đây bị nghiêm cấm?
- 2Thông hiểu
Anh K, phóng viên, luôn thu thập, xác minh cẩn thận trước khi viết bài, phản ánh trung thực tình hình địa phương và nguyện vọng của người dân. Anh K đã
- 3Vận dụng
Chị E chưa kiểm chứng đã đăng tin "nước máy khu phố nhiễm độc" khiến nhiều người hoảng sợ đi mua nước đóng chai. Thực tế nước vẫn đạt chuẩn. Nhận định nào đúng?
- 4Thông hiểu
Ông S đề nghị cơ quan có trách nhiệm cung cấp thông tin thuộc diện được tiếp cận, nhưng bị từ chối không nêu lí do. Theo Luật Tiếp cận thông tin (SGK), ông S có quyền
Phần II · Đúng / sai (có tình huống, thông tin)
- 1Thông hiểu
Tình huống: Lớp 11A họp chuẩn bị hội trại, nhiều bạn đề cử H biểu diễn văn nghệ vì H hát hay. D không đồng ý và nói lí do của mình. Tối hôm đó, D đăng bài trong nhóm chat kín của lớp chế giễu ngoại hình H; vài bạn thả biểu tượng cười và bình luận thêm lời chê bai. Lớp trưởng K nhắn riêng, đề nghị D gỡ bài và xin lỗi H.
a)D có quyền nêu ý kiến không đồng ý việc đề cử H trong cuộc họp lớp.
b)Vì đăng trong nhóm kín nên bài chế giễu ngoại hình H của D không vi phạm pháp luật.
c)Những bạn bình luận thêm lời chê bai H cũng chưa thực hiện đúng nghĩa vụ khi thực hiện quyền tự do ngôn luận.
d)Lớp trưởng K đề nghị D gỡ bài là xâm phạm quyền tự do ngôn luận của D.
- 2Vận dụng
Thông tin: Luật Báo chí năm 2025, Điều 5 quy định công dân có quyền phát biểu ý kiến về tình hình đất nước và thế giới; tham gia ý kiến xây dựng và thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật; góp ý kiến, kiến nghị, phản ánh, phê bình, khiếu nại, tố cáo trên báo chí. Bà L viết bài góp ý về việc thu gom rác ở khu phố, được một tờ báo đăng tải. Anh R chụp bài báo, cắt ghép thành nội dung khác hẳn rồi đăng lên mạng xã hội kèm lời bình "báo chí nói thế đấy".
a)Bà L đã thực hiện quyền tự do ngôn luận trên báo chí.
b)Anh R chỉ chia sẻ lại bài báo nên không vi phạm nghĩa vụ nào.
c)Nếu tờ báo đăng sai ý kiến của mình, bà L có quyền phản hồi, yêu cầu cải chính trên báo chí.
d)Theo đoạn thông tin, quyền góp ý, phê bình trên báo chí chỉ dành cho người làm báo.
🎯 Bài này vào đề tốt nghiệp ở đâu?
- •Phần I hay hỏi: một việc làm là quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí hay tiếp cận thông tin; hành vi nào bị Luật Báo chí cấm (bịa đặt, xúc phạm, tiết lộ bí mật); yêu cầu cải chính, hỏi thông tin là quyền.
- •Phần II hay cho tình huống đăng bài trên mạng, nhóm chat, cuộc họp lớp; ý sai thường là "nhóm kín thì không sao", "chỉ chia sẻ lại thì không chịu trách nhiệm", "góp ý là cản trở tự do ngôn luận", "báo chí chỉ của nhà báo".
- •Bài này nối với bài 13 (tham gia quản lí nhà nước và xã hội — góp ý, kiến nghị), bài 15 (khiếu nại, tố cáo), bài 17 (bảo hộ danh dự, nhân phẩm) và bài 19 (bí mật đời tư).
Quyền và nghĩa vụ của công dân về tự do tín ngưỡng và tôn giáo